Thượng sĩ von Rumpel trèo lên một cái thang trong bóng tối. Ông có thể cảm thấy mấy hạch bạch huyết ở hai bên cổ ép vào thực quản và khí quản. Những thanh thang như sắp nát vụn dưới trọng lượng của ông.

Hai pháo thủ bên trong tháp canh đặt kính viễn vọng quan sát từ bên dưới vành mũ sắt. Không đề nghị trợ giúp, không chào hỏi. Tháp canh hình chóp có mái vòm bằng thép chủ yếu được dùng để bắn để tính tầm xa của những khẩu súng lớn hơn được đặt ở tít bên dưới. Nó nhìn ra phía Tây của bờ biển; những vách đá phía dưới đều được phủ lưới kim loại; ngay phía bên kia biển, cách đó nửa dặm, là thành phố Saint-Malo ngùn ngụt lửa.

Lúc này tiếng pháo đã ngừng, ngay trước rạng đông, những ngọn lửa bên trong tường thành đã bốc khá cao, cháy phần phật. Mé phía Tây thành phố trở thành chảo lửa đỏ và những cột khói bốc lên cao. Bụi, tro, hơi nóng tụ lại trên đỉnh cột khói lớn nhất cuồn cuộn như núi lửa phun trào. Nhìn từ xa, đám khói trông dày đặc lạ lùng, như thể được tạc từ khối gỗ phản quang. Xuyên suốt khu vực ấy, tia lửa lóe lên, tro tàn rơi xuống, văn bản giấy tờ bay phất phơ: những kế hoạch khả thi, các đơn đặt hàng, hồ sơ thuế.

Qua ống nhòm, von Rumpel quan sát loài vật gì đó, trông giống lũ dơi, bị bắt lửa và đang bay tán loạn qua tường thành. Một chùm tia sáng phun trào sâu bên trong một ngôi nhà - một máy biến điện áp hoặc kho nhiên liệu hoặc có khi là một quả bom nổ chậm - và với ông nó trông như thể tia chớp từ chính trong lòng thành phố xẹt qua.

Một pháo binh thốt ra những nhận xét chân thực về làn khói, anh ta có thể thấy một con ngựa chết dưới chân tường thành, cường độ của những góc ngọn lửa nhất định. Như thể họ là những nhà quý tộc đứng trên khán đài quan sát cuộc chiến pháo đài trong cuộc thập tự chinh kéo dài nhiều năm. Von Rumpel kéo cổ áo chỗ nổi hạch ngay họng rộng ra, thử nuốt xuống.

Trăng lặn và bầu trời phương Đông hừng sáng, dải bóng tối cuối cùng bị đẩy lùi, từng ngôi sao mờ dần cho đến khi chỉ còn lại hai vì sao. Có lẽ là sao Chức Nữ. Hay sao Kim. Ông chưa từng được học về các chòm sao.

“Ngọn tháp nhà thờ đã biến mất”, pháo thủ thứ hai lên tiếng.

Một ngày trước, phía trên những mái nhà ngoằn ngoèo, ngọn tháp của nhà thờ chĩa thẳng lên trời, cao hơn mọi thứ khác. Nhưng không phải sáng nay. Chẳng mấy chốc mặt trời đã mọc trên đường chân trời và ánh sáng vàng cam xua đi làn khói đen, lên cao dọc theo tường thành phía Tây và tỏa sáng như một tấm màn phủ lên thành lũy.

Cuối cùng, trong vài giây, khói cũng tản bớt đủ để von Rumpel nhìn xuống mê cung lởm chởm của thành phố và thấy được thứ ông đang tìm kiếm: phần trên của một ngôi nhà cao tầng có ống khói lớn. Có thể nhìn thấy hai cửa sổ, kính đã bị vỡ. Một cánh cửa chớp treo lơ lửng, ba cánh vẫn còn nguyên.

Số 4 đường Vauborel. Vẫn nguyên vẹn. Mấy giây trôi qua; khói lại che mờ ngôi nhà.

Một chiếc máy bay vạch một đường trên bầu trời xanh thẳm, cao vời vợi. Von Rumpel đi xuống chiếc thang dài vào những đường hầm của công sự bên dưới, cố không đi khập khiễng, cố không nghĩ về chỗ sưng ngay háng ông. Trong kho lương thực dưới lòng đất, đàn ông ngồi dựa vào vách xúc cháo bột yến mạch đựng trong mũ sắt đội đầu. Những khoảng sáng tối đan xen nhau dưới những ngọn đèn điện.

Von Rumpel ngồi trên một thùng đạn, ăn tuýp pho mát. Viên đại tá phụ trách tuyến phòng ngự ở Saint-Malo đã có một bài diễn thuyết với những người đàn ông này, nói về lòng dũng cảm, về việc sư đoàn Hermann Göring sẽ phá vỡ phòng tuyến của quân Mỹ ở Avranches bất cứ lúc nào ra sao, về việc quân tiếp viện từ Ý và có thể từ Bỉ sẽ đổ về như thế nào, xe tăng và Stuka, xe tải vận chuyển súng cối năm mươi mi-li-mét, về việc sẽ chẳng ai rời bỏ vị trí ra sao, nhưng lúc này von Rumpel đang nghĩ về những mạch máu bên trong người, vết máu bầm đã lan rộng khắp chân tay ông, ăn mòn bụng ông từ bên trong. Tại đây, bên trong pháo đài bán đảo ngay bên ngoài Saint-Malo này, đã bị cắt đường rút quân, dường như đó chỉ là vấn đề thời gian cho đến khi quân Canada, quân Anh và những đôi mắt Mỹ sáng ngời trong Sư đoàn số 83 tràn ngập thành phố, lùng sục những ngôi nhà để lôi lính Đức ra.

Chỉ là vấn đề thời gian cho đến khi máu bầm làm tim ông ngừng đập.

“Cái gì?”, một tên lính bên cạnh ông lên tiếng.

Von Rumpel khụt khịt. “Tôi nghĩ mình chẳng nói gì cả.”

Gã lính liếc mắt trở lại chỗ cháo yến mạch trong mũ của mình.

Von Rumpel bóp ra hết chỗ pho mát mặn rẻ tiền cuối cùng rồi thả cái tuýp rỗng xuống giữa hai chân. Ngôi nhà vẫn còn đó. Quân đội của ông vẫn kiểm soát thành phố. Trong vài tiếng nữa lửa sẽ lụi dần, sau đó quân Đức đông như kiến sẽ quay lại vị trí và chiến đấu thêm một ngày nữa.

Ông sẽ đợi. Đợi, đợi và đợi, khi khói tan, ông sẽ đi đến đó.