Một buổi sáng tháng Hai, các học viên bị dựng dậy khỏi giường vào lúc hai giờ sáng và bị lùa ra ngoài trong ánh sáng chói lọi. Những ngọn đuốc cháy sáng ở giữa sân trong. Thầy Bastian ưỡn ngực lạch bạch đi ra với hai cẳng chân trần bên dưới áo khoác.

Frank Volkheimer hiện ra từ trong bóng tối, kéo theo một người đàn ông rách rưới gầy gò, chân mang hai chiếc giày khác nhau. Volkheimer thả người đàn ông dưới nền đất cạnh sĩ quan chỉ huy, chỗ cái cọc đã được đóng trên nền tuyết. Volkheimer thành thạo cột cơ thể người đàn ông vào cây cọc.

Một vòm trời đầy sao trên đầu; những hơi thở chậm chạp, sợ hãi của các học viên hòa trộn vào nhau trên sân trong.

Volkheimer lùi lại; sĩ quan chỉ huy bước tới.

“Các cậu sẽ không thể tin được thứ này là gì đâu. Một con thú hôi hám, một con quái vật đầu người, Untermensch.*”

Một thuật ngữ của Đức Quốc xã nghĩa là “người hạ đẳng”.

Mọi người nghển cổ nhìn. Mắt cá chân của tù nhân bị đập, tay bị trói từ cổ tay tới cẳng tay. Mấy đường may trên chiếc sơ mi mỏng của ông ta bị rách, ông ta nhìn chằm chằm vào một điểm cách không xa bằng ánh mắt đờ đẫn vì rét. Ông ta trông như người Ba Lan. Có khi là người Nga. Mặc dù bị trói, ông ta vẫn cố gắng khẽ cựa quậy.

Thầy Bastian nói, “Người đàn ông này trốn khỏi một Trại Lao động. Cố đột nhập vào một trang trại và trộm một lít sữa tươi. Hắn ta đã bị bắt kịp thời trước khi có thể gây ra thêm nhiều hành vi bất chính.” Thầy chỉ tay áng áng về phía bên ngoài những bức tường. “Kẻ man rợ này sẽ xé rách cổ họng các cậu trong một giây nếu chúng ta để hắn làm như vậy.”

Kể từ chuyến đi đến Berlin, một nỗi sợ khủng khiếp đang lớn dần trong ngực Werner. Nó đến từ từ, di chuyển chậm rãi như mặt trời băng qua bầu trời, nhưng giờ đây cậu thấy những bức thư cậu viết cho Jutta chỉ có chút sự thật, buộc phải khẳng định rằng mọi thứ đều ổn trong khi chẳng có gì là ổn cả. Cậu trượt trong những cơn ác mộng mà trong đó mẹ của Frederick biến thành một con quỷ miệng nhỏ, ranh mãnh, láu cá và hạ những hình tam giác của tiến sĩ Hauptmann xuống đầu cậu.

Hàng nghìn ngôi sao lạnh giá làm chủ tọa trên sân trong. Hơi lạnh bao trùm, thờ ơ.

“Ánh mắt này là gì?”, thầy Bastian hỏi và vung bàn tay béo ú. “Cái vẻ hắn ta chẳng còn lại gì? Một người lính Đức sẽ không bao giờ đến mức ấy. Ánh mắt này có một cái tên. Nó gọi là ‘chờ chết’.”

Bọn thiếu niên cố không rùng mình. Tù nhân nhìn xuống quang cảnh trước mặt như thể ông ta đang nhìn từ một nơi nào đó rất cao. Volkheimer quay lại, mang theo một đống xô lách cách va vào nhau; hai học viên cuối cấp khác kéo một ống nước từ bên kia sân trong. Thầy Bastian giải thích: giáo viên làm trước. Rồi đến học viên các lớp lớn. Mọi người sẽ xếp hàng đi qua và hất một xô nước vào tù nhân. Mọi người trong trường.

Họ bắt đầu. Từng người một, mỗi giáo viên nhận cái xô đầy nước từ Volkheimer, hắt hết nước vào tù nhân cách đó mấy bước chân. Những tiếng hoan hô vang lên trong đêm lạnh giá.

Trước hai hay ba cú tạt đầu tiên, tù nhân tỉnh lại, giật người ra sau trên gót chân. Giữa hai mắt hằn lên những nếp nhăn; trông ông ta như thể ai đó đang cố nhớ lại điều gì đó rất quan trọng.

Giữa các giáo viên mặc áo choàng không tay tối màu, tiến sĩ Hauptmann đi qua, những ngón tay đeo găng ôm lấy phần cổ áo quanh họng. Thầy Hauptmann nhận lấy xô nước của mình, hắt hết chỗ nước và không nấn ná để nhìn nó chạm đất.

Nước tiếp tục được hứng. Khuôn mặt của tù nhân trống rỗng. Ông ta sụp người trên chỗ dây thừng giữ người thẳng đứng, cả người trượt xuống dưới cọc, thỉnh thoảng Volkheimer bước ra từ bóng tối, hình bóng to lớn hiện ra lù lù, người tù lại đứng thẳng dậy.

Các học viên lớp trên biến mất vào trong lâu đài. Mấy cái xô phát ra âm thanh lách cách câm lặng, hờ hững khi được hứng đầy. Những học viên mười sáu tuổi đã xong. Những học viên mười lăm tuổi đã xong. Những tiếng hò reo chẳng còn thích thú, chỉ có duy nhất khao khát chạy trốn đang nhấn chìm Werner. Chạy. Chạy.

Ba người nữa là đến lượt cậu. Hai người. Werner cố gắng xua đi những hình ảnh trước mắt, nhưng chỉ hiện ra những hình ảnh khốn khổ: xe đẩy goòng ở trên hầm mỏ Pit Nine; những thợ mỏ khom người lê bước như thể kéo theo những dây xích khổng lồ nặng trịch. Cậu bé trong cuộc sát hạch đầu vào run rẩy trước khi bị ngã. Mọi người mắc kẹt trong vai diễn của mình: trẻ mồ côi, các học viên, Frederick, Volkheimer, bà lão Do Thái sống ở tầng trên. Kể cả Jutta.

Đến lượt Werner, cậu hắt nước như những người khác, nước bắn vào ngực tù nhân và tiếng hoan hô chiếu lệ vang lên. Cậu nhập vào chỗ học viên đang đợi được thả về lâu đài. Giày ướt, cổ tay áo ướt, bàn tay cậu trở nên tê cóng, dường như chúng không còn là của cậu nữa.

Năm người nữa là đến lượt Frederick. Rõ ràng Frederick không thể nhìn rõ nếu không có kính. Người không hề hoan hô khi từng xô nước đầy đến đích. Người cau mày với tù nhân như thể cậu ấy nhận ra điều gì đó ở đây.

Werner biết Frederick sắp làm gì.

Frederick bị học viên đứng sau huých bằng cùi chỏ. Người học viên lớp trên đưa cho cậu một xô nước và Frederick đổ nó xuống đất.

Thầy Bastian bước tới. Khuôn mặt thầy đỏ ửng dưới trời lạnh. “Cho cậu ta xô khác.”

Frederick lại đổ nó xuống chỗ tuyết dưới chân mình. Cậu nói bằng giọng nhỏ xíu, “Ông ta đã chịu đủ rồi, thưa thầy.”

Người học viên lớp trên đưa ra xô nước thứ ba. “Hắt nó”, thầy Bastian ra lệnh. Đêm tỏa ra hơi ẩm, những ngôi sao chói sáng, tù nhân lắc lư, bọn thiếu niên quan sát, sĩ quan chỉ huy nghiêng đầu. Frederick đổ nước xuống đất. “Em sẽ không làm.”