Mí mắt Triệu Ôn không tự chủ được mà giật giật, ông nhớ tới những lời đã nói với Thiên tử khi nhận nhiệm vụ.
Thiên tử nói, điểm mấu chốt của triều đình chỉ có một: không được đoạn tuyệt với Tôn Sách.
Điều kiện tuy chỉ có một, nhưng lại có nhiều tầng khác nhau, nắm bắt ra sao thì xem vào bản thân Triệu Ôn. Tình huống tốt nhất đương nhiên là Tôn Sách xưng thần, dù chỉ là trên danh nghĩa, nộp thuế dù chỉ là một phần; tình huống xấu nhất chính là Tôn Sách tự lập, vừa không xưng thần, cũng chẳng nộp thuế, chỉ cần không xưng Đế, không khai chiến là được.
Khi nghe thấy câu này, Triệu Ôn bật đứng dậy, lời lẽ đanh thép chỉ trích kẻ đã bày mưu này cho Thiên tử, nhưng Thiên tử lại rất điềm tĩnh nói, đây là chủ ý của chính mình. Triều đình hiện không có khả năng khai chiến, ngay cả tự bảo toàn cũng không nắm chắc, cần thời gian để nghỉ ngơi dưỡng sức, tích lũy thực lực, cho nên tuyệt đối không được kích động Tôn Sách, tiến công Quan Trung. Phái Triệu Ôn đi sứ là vì Triệu Ôn từng có tiếp xúc với Tôn Sách, có nền tảng tình cảm nhất định, ông ta lại có giao tình với Trương Hoành, có lẽ có thể từ đó mà hòa giải, tranh thủ thêm một vài lợi ích cho triều đình. Nếu Triệu Ôn không thể nhận mệnh, ngài chỉ đành phái người khác.
Thiên tử rất thản nhiên, nhưng Triệu Ôn lại rất đau lòng. Trong tình thế bất đắc dĩ, đành phải chấp nhận sứ mệnh này, nhưng khi đó ông đã hạ quyết tâm, nhất định phải tranh thủ thêm một số lợi ích cho triều đình, cố gắng hết sức thực hiện tình huống tốt nhất, khiến Tôn Sách xưng thần, nộp thuế.
Thế nhưng khi nhìn thấy tờ giấy trước mắt, Triệu Ôn biết mình quá lạc quan, ngược lại Thiên tử mới là người thực tế, đã sớm bắt đúng mạch của Tôn Sách.
Trên tờ giấy đặt trên án thư chỉ có chín chữ: Tội Viên Thiệu, Lập phiên quốc, Giao Châu mục.
"Tội Viên Thiệu" rất dễ hiểu. Triều đình đã định liên hôn với Tôn Sách, và đã đưa ra lựa chọn, hơn nữa tội danh ngụy chiếu của Viên Thiệu bằng chứng đã rõ ràng, không cần phải thêu dệt, phán ông ta tội mưu phản đã là quá thừa thãi. Triều đình có muốn xá miễn cho Viên Đàm hay không lại là chuyện khác, nhưng Viên Thiệu thân là nghịch thần, điểm này không thể thay đổi. Chiếu thư này vừa ra, đảng nhân dù có muốn ủng hộ Viên Đàm cũng phải cân nhắc danh tiếng, nhất là trong tình cảnh Viên Đàm cơ bản không có năng lực lật ngược thế cờ.
"Lập phiên quốc" là ban cho Tôn Sách danh phận, từ nay Tôn Sách tự lập tông miếu, tước vị truyền thừa không còn bị triều đình câu thúc, năm châu không còn chịu sự điều khiển của triều đình, việc bổ nhiệm miễn nhiệm quan lại đều do Tôn Sách quyết định, bách tính không còn là con dân của Đại Hán, mà là con dân của Tôn Sách.
"Giao Châu mục" là đơn giản nhất, nhìn qua giống như thêm vào một cách tùy tiện, chỉ là để an ủi Tôn Kiên, tác thành cho lòng trung nghĩa của Tôn Kiên.
Triệu Ôn thầm thở phào nhẹ nhõm. Ba điều kiện này tuy rất quá đáng nhưng vẫn chưa phá vỡ điểm mấu chốt của Thiên tử, ít nhất Tôn Sách không có ý định khai chiến, dù có không đàm phán thành, chắc cũng là nước sông không phạm nước giếng, không lập tức khai chiến. Huống hồ Giao Châu, U Châu cùng lúc xảy ra biến cố, Tôn Sách nếu có dư lực, tấn công hai châu này cũng có lợi hơn so với tấn công Quan Trung. Nhưng đồng thời, điều này cũng cho thấy Tôn Sách chẳng hề hứng thú gì với việc đàm phán, đàm hay không cũng chẳng khác biệt là mấy, dù sao triều đình hiện nay cũng chẳng làm gì được hắn.
"Tôn tướng quân đây là muốn tự lập làm vương sao?" Triệu Ôn cố ý nghiêm mặt, bày ra bộ dạng giận dữ.
Quách Gia thản nhiên mỉm cười. "Phải thì đã sao?"
Triệu Ôn nghẹn lời, nhất thời không biết đáp lại thế nào. Quở trách, Quách Gia liệu có trở mặt? Không quở trách, chẳng phải quá yếu thế sao?
"Tôn tướng quân thực hiện Vương đạo tại năm châu, lòng dân hướng về, bách tính dìu già dắt trẻ, bồng bế nhau mà đến, không xưng vương mà tự thành vương, triều đình không đồng ý thì có thể làm gì? Sở dĩ nhường cơ hội này cho triều đình, chính là muốn chừa lại chút thể diện cho triều đình, miễn cho bách tính chịu cảnh đao binh, cũng coi như tích đức hành thiện, vẫn còn dư đức."
Triệu Ôn nhớ tới đám dân tị nạn trên con đường Vũ Quan, tâm tình càng thêm nặng nề. Lời của Quách Gia rất cuồng vọng, nhưng không thể không thừa nhận hắn nói là sự thật. Thiên hạ đại loạn, tất cả mọi người đều đang chỉnh đốn binh mã chuẩn bị chiến tranh, hận không thể đào ra từng hạt lương thực từ miệng bách tính, ngay cả chuyện ăn thịt người cũng thường xuyên nghe thấy, chỉ có Tôn Sách vùi đầu vào kinh tế, đồn điền, xây dựng xưởng chế tác, hưng thịnh công thương, mở trường học, lại không tiếc công khai kỹ nghệ in ấn, tận tâm tận lực để mỗi một bách tính bình thường đều có thể đọc được sách. Đây không phải Vương đạo thì là gì? Bách tính đã dùng hành động của chính mình để đưa ra lựa chọn, hễ có thiên tai, họ sẽ tự phát di chuyển về phía khu vực quản lý của Tôn Sách, nơi này chính là Vương đạo lạc thổ trong tâm trí họ.
Triều đình phong hay không, thì có khác biệt gì chứ?
Một câu nói chặn họng Triệu Ôn, Quách Gia lại dịu giọng. "Triệu công, phong Vương cũng được, phong Công cũng xong, đối với Tôn tướng quân mà nói khác biệt chẳng bao nhiêu, chỉ là giữ lại thể diện cho triều đình, mục đích đều như nhau, năm châu từ nay về sau không còn liên quan gì tới triều đình nữa. Thực ra điểm này, ngay từ khi Thiên tử quyết định dời đô về Quan Trung đã dự liệu được rồi, không phải chuyện gì bất ngờ cả."
"Vậy thuế khóa của năm châu thì sao, cũng không nộp nữa?" Triệu Ôn nói, bưng chén trà lên, rủ mí mắt xuống, không để Quách Gia nhìn thấy ánh mắt căng thẳng của mình. Triều đình không đủ sức giành lại năm châu, cũng chẳng trông mong Tôn Sách sẽ nộp thuế theo luật, nhưng dù sao cũng không thể tay trắng, thu được chút nào hay chút đó.
"Thuế khóa thì sẽ không nộp, nhưng có thể giao thương. Tất nhiên, đã là phiên quốc triều đình sắc phong, cống phẩm vẫn là có."
"Giao thương?" Triệu Ôn tự động bỏ qua phần cống phẩm. Thứ đó còn không đủ nhét kẽ răng, huống hồ dưới có cống, trên có ban, triều đình không chiếm được món hời nào, làm không khéo còn phải bù lỗ thêm vào.
"Năm châu thiếu ngựa, dù không nói tới kỵ binh, dịch trạm cũng cần ngựa, triều đình nắm giữ Lương Châu, có thể dùng ngựa để giao thương."
Triệu Ôn đặt chén trà xuống, suy nghĩ hồi lâu. Điều kiện này nằm trong phạm vi Thiên tử có thể chấp nhận được, tuy nói không phải kết quả tốt nhất, nhưng cũng không tệ. Ông từng du ngoạn ở Kinh Châu, Dự Châu một thời gian, biết Tôn Sách chịu chi tiền vào dịch trạm, trong lúc thiên hạ đại loạn, phía sau việc năm châu có thể duy trì truyền tin sáu trăm dặm hỏa tốc chính là nhờ số lượng ngựa lớn đang chống đỡ. Cứ ba mươi dặm một trạm, để có thể đảm bảo tin tức khẩn cấp truyền đi nhanh chóng, một trạm dịch thường phải chuẩn bị từ hai đến ba con ngựa, số ngựa cần trong năm châu lên tới hàng nghìn, Tôn Sách thiếu ngựa, hiện tại hoàn toàn không đủ, chỉ có những tuyến đường chính mới có thể phối hợp đủ ngựa. Ngựa dùng cho dịch trạm chỉ là ngựa cưỡi thông thường, yêu cầu không cao như chiến mã.
Trung Nguyên và Giang Đông đều thiếu ngựa, đây là điểm yếu lớn nhất của Tôn Sách, nhưng cũng không phải hoàn toàn không có cách giải quyết. Ngoài Lương Châu ra, hắn còn có thể mua ngựa từ Tịnh Châu, U Châu, triều đình không muốn làm ăn chuyện này thì khối kẻ muốn làm. Giá ngựa thường ở biên cương dao động từ bốn nghìn đến năm nghìn, vận chuyển tới Trung Nguyên, một con ít nhất đáng giá hơn mười nghìn, trừ đi chi phí dọc đường, một con ít nhất có thể kiếm được ba nghìn đến bốn nghìn. Đối với bất kỳ thương nhân nào, đây đều là mối làm ăn lợi nhuận phong phú, đáng để thực hiện.
Thế nhưng đối với triều đình đang muốn trung hưng mà nói, số tiền này chỉ là muối bỏ bể, huống hồ hiện tại cũng chưa lấy được, phải đợi tới khi Thiên tử bình định được Lương Châu, trong tay có ngựa rồi mới có thể giao thương, nước xa không cứu được lửa gần.
Thấy Triệu Ôn im lặng không nói, Quách Gia cũng không thúc giục, thong thả uống trà. Họ sớm đã có định liệu, đàm phán thành công thì tốt hơn, không thành cũng chẳng sao cả.
Qua một lúc lâu, Triệu Ôn ngẩng đầu lên. "Vừa rồi Tế tửu nói, Tôn tướng quân nguyện giúp bệ hạ bình định Lương Châu, rốt cuộc là có ý gì?"
Quách Gia nhìn Triệu Ôn đầy thương hại. "Triệu công, bệ hạ có ý dùng binh Lương Châu, ông không biết sao?"
Triệu Ôn không tỏ thái độ. Ông không biết kế hoạch cụ thể của Thiên tử, nhưng mấy tháng gần đây Thiên tử đã sắc phong mấy vị tông thất nữ làm công chúa, lại phái lượng lớn sứ giả vội vã tới Lương Châu, ngay cả Mã Siêu vừa trở về Quan Trung cũng đã cưới một vị công chúa, sự coi trọng của Thiên tử đối với Lương Châu là không gì sánh bằng, nói ngài có ý dùng binh Lương Châu cũng chẳng có gì lạ.
"Tôn tướng quân biết bệ hạ không cam tâm, muốn lấy Lương Châu để tự cường, tuy nói chuyện này có chút viển vông, nhưng Tôn tướng quân nguyện tác thành cho ngài ấy. Người trẻ tuổi mà, lại còn là Thiên tử, ai mà chẳng có mộng tưởng này nọ. Vốn dĩ Tôn tướng quân nạp thiếp là không trả sính lễ, nhưng Trưởng công chúa dù sao cũng là Trưởng công chúa, lại còn mang theo bí thư là của hồi môn quý giá như vậy, Tôn tướng quân nguyện phá lệ một lần, lấy thặng dư năm ngoái của năm châu làm sính lễ, dâng cho triều đình."
Quách Gia chỉ tay vào ba chữ "Giao Châu mục" trên tờ giấy đó. "Tất nhiên, để tránh gia thất không yên, phải đổi cách nói khác."