Nghe nói là Tư không Triệu Ôn, mọi người đều có chút kinh ngạc, nhìn nhau ngơ ngác. Tuy trong lòng bất an, họ vẫn lần lượt tiến lên bái kiến, báo tên tuổi và gia thế của mình. Tông thị ấn thư phường khai trương, Tư không đương triều đích thân giá lâm, vốn là một chuyện rất vui mừng, nhưng Trương Hoành đứng một bên cười tủm tỉm, khiến cả sự việc hoàn toàn biến vị. Điều này chẳng khác nào tự chui đầu vào lưới, từng người ra mắt trước mặt Trương Hoành, đến cả cơ hội trốn tránh cũng không có. Trương Hoành càng cười hiền hòa, họ lại càng hối hận. Sớm biết tình huống sẽ như thế này, có đánh chết họ cũng không tới.

Triệu Ôn làm quan nhiều năm, nhìn cái thấu sự bất đắc dĩ sau nụ cười của những người này, biết mình có thể đã bị Trương Hoành lợi dụng, nhưng lại chẳng thể làm gì khác.

Với tư cách là chủ nhân, áp lực của Tông Thừa là lớn nhất. Y không dám nói nhiều, đợi mọi người hành lễ xong với Triệu Ôn, liền dẫn Triệu Ôn đi tham quan xưởng. Quy mô xưởng không nhỏ, có gần trăm công nhân, riêng thợ khắc bản đã hơn ba mươi người. Trước khi khai trương, Tông Thừa đã cho chạy thử một thời gian, quy trình đều đã vận hành bình thường, công nhân các công đoạn bận rộn mà có trật tự. Nhìn chổi cọ trong tay thợ in lướt qua lướt lại trên giấy hai lần, một trang sách đã được in xong, Triệu Ôn kinh ngạc khôn xiết.

"Nhanh vậy sao?"

"Quả thực rất nhanh." Trương Hoành cũng tỏ ý rất hài lòng. "Đây đều là thợ lành nghề mời tới sao?"

Tông Thừa có chút căng thẳng, gật đầu xác nhận.

Trương Hoành hỏi một thiếu niên đang thao tác: "Tiểu tử, ngươi làm nghề này bao lâu rồi?"

Thiếu niên đứng dậy hành lễ: "Bẩm Trường sử, năm nay là năm thứ ba."

"Trước đây làm ở Thái gia ấn thư phường sao?"

"Trước đây con làm ở Dĩnh Xuyên ấn thư phường, khi Bàng thái thú cho in ấn 'Diêm Thiết Luận Khảo Thích', con đã ở đó học nghề, may mắn được tham gia vào."

"Người Dĩnh Xuyên sao?"

"Không phải, con là người huyện Tân Trịnh, Hà Nam. Hà Nam có chiến sự, nên chạy nạn tới Dĩnh Xuyên."

Trương Hoành cười gật đầu: "Dĩnh Xuyên ấn thư phường kinh doanh khá tốt đấy chứ, sao ngươi lại tới Nam Dương?"

Thiếu niên có chút ngượng ngùng: "Ở đây… tiền công cao."

Triệu Ôn không nhịn được hỏi Tông Thừa: "Một tháng hắn được bao nhiêu tiền công?"

Tông Thừa hắng giọng hai tiếng: "Tư không không biết đó thôi, tuy hắn còn trẻ nhưng đã có kinh nghiệm, có thể làm tổ trưởng, mỗi tháng năm nghìn tiền."

Triệu Ôn kinh ngạc. Mỗi tháng năm nghìn tiền công không hề thấp, thông thường một lao động tráng kiện mỗi tháng tiền công cũng chỉ tầm ba nghìn, năm nghìn là đủ để nuôi sống gia đình năm miệng ăn, còn có thể dư dả. "Cao vậy sao?"

Tông Thừa dùng khóe mắt liếc thấy khóe miệng Trương Hoành đang mang ý cười, trán toát mồ hôi hột: "Tư không không biết đó thôi, dưới sự cai trị của Trương Trường sử nhiều năm, Nam Dương hiện nay công xưởng khắp nơi, bách tính cuộc sống an định, tiền công cũng tăng ổn định, nếu không thì không giữ được người. Chỉ cần chịu khó, dù là nữ tử, mỗi tháng cũng kiếm được hai ba nghìn, nếu tay nghề khéo léo hơn chút, bốn năm nghìn cũng chẳng có gì lạ. Ngay cả người già yếu ở nhà chăn thả vài con bò, một năm cũng kiếm được hơn một vạn."

Triệu Ôn cảm khái không thôi. Điểm này ông ta rất thấu hiểu. Bò vàng Nam Dương sức bền tốt, thịt lại ngon, không chỉ thấy khắp nơi trong địa phận Nam Dương, mà mấy quận xung quanh cũng được hưởng lợi, xe bò đầy đường, chỉ cần có tiền là ăn được thịt bò. Đằng sau sự tiêu thụ mạnh mẽ của thịt bò tất nhiên là lượng lớn bách tính lấy việc chăn nuôi bò làm kế sinh nhai. Nam Dương nhiều núi đồi, chăn bò cũng không tốn kém nhiều chi phí, chỉ cần chịu bỏ sức, một người chăn ba năm con bò, thu nhập một năm một vạn đúng là không khó.

"Tử Cương cai trị Nam Dương có công."

"Tư không nói rất đúng, Trương Trường sử nằm trị Nam Dương, không cần phiền hà mà vẫn đại trị, hiện nay bách tính Nam Dương đều chịu ơn người, họ đều có thể làm chứng."

Mọi người đồng loạt lên tiếng phụ họa, hết lời khen ngợi chính tích của Trương Hoành. Điều này tuy có ý lấy lòng, nhưng cũng không hẳn là lời khách sáo. Những năm Trương Hoành trấn thủ Nam Dương, tuy không thấy có cử chỉ đao to búa lớn gì, nhưng ông ân uy song hành, dân sinh Nam Dương ngày càng khởi sắc là điều ai cũng thấy rõ.

Trương Hoành khiêm tốn vài câu, thản nhiên đón nhận. Triệu Ôn lại rất tò mò, liên tục gặng hỏi, Tông Thừa và những người khác không thể không đáp, lần lượt giới thiệu cho Triệu Ôn, còn lấy ra một số ví dụ. Triệu Ôn nghe mà kinh ngạc là chuyện đương nhiên, ngay cả Tông Thừa và mọi người cũng bất ngờ nhận ra những lời than vãn thường ngày của mình có chút làm màu. Tôn Sách tuy đoạt lấy đất đai của thế gia, nhưng thế gia thực sự suy sụp vì thế không nhiều, tài sản của hầu hết các gia tộc đều có tăng trưởng, gia tộc tăng gấp bội cũng không thiếu người, như những thế gia hợp tác mở xưởng giấy với Tôn Sách lúc ban đầu đều đã phát tài lớn.

Tông Thừa bỗng chốc hiểu ra ý định của Trương Hoành, thái độ không biết từ lúc nào đã thay đổi, bớt đi vài phần che giấu, thêm vài phần chân thành, lại có chút ngượng ngùng. Y liếc nhìn Trương Hoành, tiếp tục giới thiệu quy trình, cuối cùng tới phòng đóng sách, cầm lấy hai cuốn sách mới được xén mép, đưa tới trước mặt Triệu Ôn và Trương Hoành.

"Tư không, Trường sử, đây là bộ sách đầu tiên Tông thị ấn thư phường in, là một bộ văn tập, xin hai vị chỉ giáo. Nếu có chỗ nào không thỏa đáng, xin hai vị cứ thẳng thắn phê bình, con lập tức sai người tháo ra sửa lại."

Triệu Ôn nhận lấy, trước hết khen một câu, cuốn sách này cầm trong tay cảm giác rất tuyệt, trọng lượng vừa phải, cầm vào mềm mại, mùi mực thơm cuốn hút, trang bìa đề ba chữ "Tranh Minh Tập", thư pháp tinh diệu, nhìn có chút quen mắt. Ông suy nghĩ một chút rồi nói: "Đây là bút tích của Lương Mạnh Hoàng ở An Định sao?"

Tông Thừa tán thưởng: "Tư không mắt sáng như điện."

Triệu Ôn cười cười. Lương Hộc thư pháp tinh diệu, nổi danh ở Lạc Dương, sau đó không rõ tung tích, hóa ra là đã đến Nam Dương. Ông lật bìa ra, xem lời tựa, lời tựa là do Nam Dương quận học Tế tửu Hàm Đan Thuần viết, ngoài những lời khách sáo ra, chính là giới thiệu nội dung của văn tập này, trong đó đặc biệt nhắc tới bốn chữ "Bách gia tranh minh", chỉ ra rằng văn tập này có quá nửa là nhắm vào việc phê phán các quan điểm của học giới đương thời, có cái nhắm vào học thuật, có cái nhắm vào chính trị, cũng có cái nhắm vào phong khí dân sinh. Ông không nhịn được nở nụ cười thấu hiểu, sau đó lật tới mục lục.

Mục lục chỉ có một trang, liệt kê tổng cộng năm bài văn, bài đầu tiên chính là "Bác Vương Sung Luận Hành Phi Thánh Ngộ", tác giả là người Cánh Lăng, Tống Trung.

Triệu Ôn chớp chớp mắt, suy nghĩ một chút. Người hành lễ với ông vừa nãy không có Tống Trung, chắc là không ở đây, coi như thoát được một kiếp. Vương Sung là người Hội Kê, "Luận Hành" là cuốn sách mà người Hội Kê đã tốn bao công sức biên tập ấn hành, bản thân nó đã có ý chứng minh thực lực học thuật của Ngô Cối, cuốn sách này vẫn chưa chính thức ấn hành, nhưng đã có một phần chương tiết được lưu truyền ra ngoài, ngay cả ở Trường An cũng có người bàn tán. Tống Trung viết văn bác bỏ "Luận Hành", tuy nói là bách gia tranh minh, nhưng cũng có ý muốn đối đầu với Tôn Sách.

Ông nhìn Trương Hoành đầy ẩn ý.

Trương Hoành đọc sách rất nhanh, lúc Triệu Ôn nhìn ông, ông đã đọc tới bài văn thứ hai, đó là một bài thảo luận về kinh học, tác giả là người Dương Địch, Dĩnh Xuyên, Tư Mã Huy. Triệu Ôn không có ấn tượng gì về người này, lúc này cũng không hứng thú quan tâm tới vấn đề kinh học.

"Tử Cương?"

"Ừm?" Trương Hoành quay đầu lại, ánh mắt nghi hoặc.

"Bài văn này của Tống Trung thế nào?"

Trương Hoành chớp mắt, cười nói: "Không đáng để tranh luận."

Triệu Ôn cười không nói. Tông Thừa lập tức nói: "Vậy con lập tức rút bài văn này xuống..."

Trương Hoành xua tay, ra hiệu Tông Thừa không cần làm vậy: "Việc này không cần, mỗi người một ý mà, không có gì phải kiêng dè cả. Bài văn này tuy lời lẽ không thông, rỗng tuếch không nội dung, nhưng xem cũng không sao, có thể dùng để phân biệt hiền ngu."

"Có thể phiền Trường sử ban cho một bài đại tác, cùng Tống Trung thương thảo, dẫn đường cho người học?"

Trương Hoành cười lớn: "Tông quân đừng vội, đợi bài văn này in ra, tự nhiên sẽ có người viết bài biện giải. Ta thì không cần, công vụ bận rộn, không có thời gian viết loại văn chương này. Hơn nữa thân là Trường sử, cũng khó tránh khỏi hiềm nghi lấy thế áp người." Ông nhìn Tông Thừa, nụ cười đầy giễu cợt. "Không giấu gì ngươi, năm ngoái khi Tôn tướng quân đọc bản thảo "Luận Hành" đã nói, cuốn sách này in xong, tất nhiên sẽ có tranh luận. Có tranh luận không đáng sợ, chỉ cần lý lẽ thông suốt là được, lý không biện thì không sáng mà."

Tông Thừa đánh giá Trương Hoành, thấy ánh mắt Trương Hoành bình thản, không lộ chút giận dữ, ngược lại còn có chút hân hoan, cuối cùng cũng thở phào nhẹ nhõm. Y đưa bài văn cho Trương Hoành xem chính là muốn thăm dò thái độ của Trương Hoành, nếu Trương Hoành không vui, thì những bài văn này không thể công khai, chỉ có thể rút xuống, dù đã trả nhuận bút cũng đành chịu xui xẻo, y không muốn vì bài văn bị cấm mà ảnh hưởng tới sự tồn tại của ấn thư phường.

"Tôn tướng quân… nói vậy sao?" Tông Thừa vẫn chưa yên tâm, muốn Trương Hoành xác nhận trước mặt mọi người, đặc biệt là trước mặt Triệu Ôn.

"Chính tai ta nghe thấy." Trương Hoành gật đầu trịnh trọng.

Tông Thừa chắp tay bái một cái: "Tấm lòng của Tôn tướng quân, Thừa vô cùng khâm phục."

Ánh mắt Triệu Ôn lóe lên, dường như đang suy nghĩ điều gì. Ông xin Tông Thừa vài bộ sách vừa mới in xong, chuẩn bị mang về từ từ đọc. Tông Thừa đúng ý nguyện, sai người chuẩn bị kỹ càng, đưa lên xe của Triệu Ôn, để Triệu Ôn mang về Trường An tặng người, cũng coi như giúp quảng bá. Tham quan xong ấn thư phường, Triệu Ôn không ở lại lâu, cáo từ cùng Trương Hoành. Lên xe, ông cầm lại cuốn sách đó, đọc kỹ bài văn kia một lượt.

"Tử Cương, Tôn tướng quân thật sự có thể dung nhẫn người ta phi nghị "Luận Hành" như vậy sao?"

Trương Hoành không cho là đúng: "Tôn tướng quân đối với Phu tử còn có lời phi nghị, huống chi là Vương Sung? Chẳng lẽ chỉ vì Vương Sung là người Giang Đông sao?"

"Vậy… sau này nếu có người nhắm vào người thì sao?"

Trương Hoành mỉm cười không tiếng động: "Không sợ có, chỉ sợ không có."

"Ý ngươi là tĩnh quan kỳ biến, để những kẻ lòng đầy bất mãn tự mình nhảy ra?"

Trương Hoành suy nghĩ một chút: "Ngươi nói vậy cũng không sai, nhưng ngươi có lẽ đã hiểu lầm ý của Tôn tướng quân. Tôn tướng quân là hy vọng người đọc sách luận học bàn chính, nhưng người làm vậy không phải để lấy lời nói mà trị tội người, mà là hy vọng có thể làm sáng tỏ sự lý trong tranh luận, cầu học vấn đạo."

"Nhưng ba người thành hổ..."

"Đừng nói ba người, cho dù là ba vạn người cũng không thành hổ được. Hổ chính là hổ, chuột chính là chuột." Trương Hoành nhìn ra ngoài cửa sổ, bên đường thỉnh thoảng lướt qua khuôn mặt của những người qua đường, phần lớn đều mang nụ cười. "Tử Nhu có biết Nam Dương có bao nhiêu bách tính không? Nam Dương hiện nay có gần ba triệu nhân khẩu, trong đó có chín phần mười người đối với Tôn tướng quân đầy lòng cảm kích, cho dù có người muốn bôi nhọ Tôn tướng quân cũng không lay chuyển được lòng người, chỉ tự rước lấy nhục."

"Bách tính lại không thể đọc sách, họ sao biết được..."

Trương Hoành khẽ mỉm cười: "Sẽ sớm được thôi. Tôn tướng quân công khai công nghệ của ấn thư phường, chính là hy vọng nhiều bách tính đọc sách biết chữ hơn. Chúng ta có một kế hoạch, trong kế hoạch này có một điều chính là xây dựng hương hiệu, trong vòng năm năm phấn đấu mỗi hộ đều có một người biết chữ."

Triệu Ôn hít một hơi lạnh: "Tử Cương thật là khí phách lớn lao."