I
Màn Đêm dày đặc
Khép lại quanh tôi
Một mình tại Mỏm đá,
Nơi Đảo giáp eo biển Race,
Trần trụi, nhăn nheo, hốc hác đầy hang hốc—
Và trong bóng tối, trong tĩnh lặng, linh hồn tôi đã đến
Để suy ngẫm và lặng câm.
II
Chẳng ngọn gió nào lay động mặt đại dương bằng phẳng,
Hay những vách đá nhô,
Hay bùn lầy nơi bãi cát,
Hay sườn dốc phủ râu cỏ oằn mình,
Nơi chân núi nghỉ ngơi giữa chuyển động không ngừng
Của những dòng thủy triều đan xen.
III
Chẳng bao lâu từ phương Nam xa thẳm
Vang lại một tiếng rít, tựa tiếng vỗ cánh
Của những loài côn trùng cánh rộng quyền uy,
Hoặc của bướm đêm khổng lồ không sao tả xiết,
Tiếng động nhẹ nhàng, êm ái đến mức khó lòng nghe thấy
Đối với những thực thể trần gian.
IV
Và chúng sà xuống vách đá, rồi dừng lại—
Một đoàn quân mờ nhạt,
Những linh hồn không hình hài,
Những bóng ma không khung xương mà chẳng ai có thể chạm hay giữ lấy—
Trên gờ đá cạnh ngọn hải đăng sừng sững, nơi được trông thấy
Bởi những con người nơi đất liền.
V
Và tôi nghe họ khẽ nói "Về nhà!" và tôi nhận ra họ
Là linh hồn của những người đã ngã xuống
Trên mảnh đất nơi tận cùng trái đất
Dưới chòm Ma Kết, nơi họ đã từng giao tranh,
Và tôi tiến lại gần trong nỗi kinh hoàng, chăm chú lắng nghe
Với hơi thở nín bặt.
VI
Khi ấy, dường như có một bóng hình tiến lại từ phương Bắc
Một linh hồn bậc tiền bối
Với sắc màu mong manh tương tự:
Người ấy gặp họ và cất tiếng: "Có phải các anh đó không,
Hỡi những người anh em của ta?" Họ đáp: "Phải! Chúng tôi đang trở về nhà, về bên mái ấm
Để lắng nghe những lời ca tụng dành cho mình!"
VII
"Ta đã bay đến đó trước các anh," người ấy nói tiếp:
"Gia đình các anh vẫn khỏe;
Nhưng—thân nhân của các anh ít bận lòng
Về sự vẻ vang và chiến công hiển hách của các anh
Hơn là những điều thân thương hơn."—"Thân thương hơn?" những bóng ma kêu lên từ cõi chết,
"Họ đang nói về điều gì?"
VIII
"Vài người mẹ ưu tư buồn bã, và thầm thì
Kể về thuở các anh còn thơ bé—
Nhớ lại những nét hồn nhiên,
Những ngày ấu thơ vô tư lự.
Vài người cầu nguyện rằng, trước khi lìa đời, đức tin các anh đã vững vàng hơn,
Và niềm vui các anh đã cao đẹp hơn.
IX
"Một người cha trầm ngâm: 'Ước gì ta đã để nó
Theo đuổi một nghề nghiệp bình thường,
Để xoa dịu ngọn lửa kiêu hãnh trong nó,
Và cả khát vọng chiến chinh nồng cháy;
Đã chẳng kể cho nó những câu chuyện khơi gợi, xúi giục nó
Dấn thân vào cuộc thánh chiến oan nghiệt này!'"
X
"Và, thưa ngài, những người yêu của chúng tôi thì sao,
Liệu họ có giữ lời thề chung thủy như loài chim bồ câu?"
—"Nhiều người đang than khóc; nhiều người nghĩ
Việc khoác lên mình bộ đồ đen tang tóc cho những anh hùng
Cũng chẳng phải là không cuốn hút. Một vài trái tim nhẹ dạ và phù phiếm
Đã tìm thấy những tình yêu mới."
XI
"Còn những người vợ của chúng tôi?" một linh hồn khác thốt lên đầy cam chịu,
"Họ có khắc ghi những chiến công của chúng tôi?"
—"Chiến công nơi quê nhà; những điều vẫn còn sống động
Tươi mới như thuở nào—những cử chỉ âu yếm hoặc những nỗi băn khoăn;
Những lời lẽ xưa cũ dù được nói ra trong thiện ý hay ác ý,
Chính những điều đó, chúng mới được ghi nhớ."
XII
—"Ôi! vậy ra vinh quang của chúng tôi
Chẳng nặng bằng những suy tư của họ
Về những hành động thường nhật xưa cũ,
Và những chuyện đời thường từ thuở nào—thứ mà chúng tôi coi như chẳng phải một phần trong câu chuyện đời mình,
Và đánh giá là con số không!"
XIII
Rồi vài linh hồn cay đắng: "Liệu có khôn ngoan không
Khi mở cánh cửa mộ phần
Để biết những điều này? Đi thôi!"
Nhưng số còn lại: "Chúng tôi từng trân trọng danh tiếng cho đến tận hôm nay;
Nhưng việc những trái tim vẫn giữ hình ảnh chúng tôi nhờ những ân nghĩa cũ, chúng tôi trân trọng
Gấp ngàn lần hơn!"
XIV
Nói đoạn, đoàn quân linh hồn
Bắt đầu tan rã
Và chia làm hai ngả:
Những ai có ký ức đẹp đẽ và chân thành
Hướng về phương Bắc để về nhà: những ai mang truyền thống đắng cay
Lại rời bỏ đất liền,
XV
Và, sừng sững hướng ra biển khơi trong những đội quân,
Họ dừng lại tại một điểm
Cúi mình trên eo biển Race—
Nơi nuốt chửng, quái gở, và hiểm ác đó—
Nơi họ lao xuống, vào những vực thẳm
Của hàng vạn người đã bị lãng quên.
XVI
Còn linh hồn của những người đang trên đường về nhà
Vút bay qua,
Tựa như cơn Gió ngày Lễ Ngũ Tuần;
Và tiếng rì rào của hành trình ấy mờ dần
Và tắt hẳn trên bầu trời, chỉ để lại trong ánh hoàng hôn
Tiếng rì rầm của biển cả và tôi.
Tháng 12 năm 1899.
"Race" là vùng biển đầy sóng gió ngoài khơi Mỏm đá Portland, nơi các dòng thủy triều đối nghịch giao nhau.
❀ ❀ ❀