(Kỷ niệm 110 năm hoàn thành
bộ sách “Suy tàn và sụp đổ” đúng vào giờ ấy
và tại chốn ấy)
Một bóng hình dường như thoáng qua,
Dáng vẻ trang nghiêm, nhưng đượm buồn và vĩ đại:
Ngài ngắm nhìn một cuốn sách dày và nặng,
Và những ngọn đèn xa hắt ánh sáng qua hàng keo mảnh dẻ.
Chẳng mấy chốc cuốn sách khép lại,
Cùng câu “Đã hoàn thành!” Và ở cuối lối đi
Ngài quay đầu, rồi chẳng bao lâu ánh mắt hướng về tôi;
Và từ cõi trần, giọng nói cất lên—nhỏ nhẹ, trầm lắng, nhưng điềm tĩnh.
“Giờ đây Chân lý thế nào rồi?—Kém lắm ư?
—Phải chăng ngòi bút chỉ đang lén lút giúp Người tiến bước?
Chẳng lẽ không ai có thể phò tá Người nếu không dùng lời lẽ bóng gió?
Các nhà văn vẫn cho rằng Trào lộng là điều đáng kính lắm sao?”
“Liệu những tâm trí ấy vẫn cai trị trần gian
Nơi những lời cay đắng của bậc hiền triết Milton từng giáng xuống:
‘Chân lý bước vào trần gian giống như một đứa con hoang
Chưa bao giờ mà kẻ sinh thành ra nó lại không mang điều tai tiếng’?”