Trên sườn đồi, trong ngôi nhà lợp lá. Ottima, vợ của Luca, và kẻ tình nhân của nàng, tên người Đức Sebald.
Sebald. [hát.] Mặc cho hàng mi thức cứ nháy mau!
Kìa ngày bừng sáng, muôn ngàn con mắt nhìn nhau!
Nốc cạn chén này, sâu vào trong đêm thâu!
Ottima. Đêm ư? Đêm bên xứ Rhein của chàng thì có thể thế đấy;
Nhưng luồng sáng đỏ như máu lọt qua khe chớp kia
—Thứ ánh sáng ấy, chúng ta gọi là buổi sáng: hãy nhìn xem nào!
Cẩn thận chừng kẻo quờ quạng nhé! Mấy chậu hoa phong lữ
Cao lêu đêu, trơ trọi kia sao mà mọc lộn xộn thế! Đẩy cái chấn song
Ngay sau khung cửa ấy xem!—Ơ hay, em phải bảo chàng à?—Sebald,
Nó làm bụi rơi lả tả lên người em kìa! Chà, dĩ nhiên rồi,
Cái chốt cài đã sập xuống. Nào, thế chàng đã vừa lòng chưa,
Hay chàng còn muốn tìm gì khác để phá phách nữa không?
Lại đây hôn em và làm hòa đi, Sebald của em! Đã sáng hẳn chưa nhỉ?
Ôi, vậy thì đừng nói gì nữa nhé!
Seb. À, xưa nay vẫn thế mà!
Anh nhớ là ngôi nhà của em lúc nào cũng đóng kín mít
Cho đến tận trưa; anh từng để ý điều đó, khi thong thả dạo bước
Qua thung lũng này vào những buổi sáng; mấy cô thôn nữ
Thì luyên thuyên giặt giũ quần áo bên dòng suối nhỏ,
Lũ bò chậm chạp kéo những cỗ xe trắng lên sườn đồi:
Nhưng không, nhà em thì im lìm như tờ, chẳng buồn hé mở một con mắt!
Và thật khôn ngoan: bên trong ấy, em đang mưu tính một điều,
Còn bên ngoài thì tự nhiên lại là chuyện khác. Anh ngước nhìn lên—
Những cánh cửa gỗ trắng thô kệch, những thanh sắt rỉ sét,
Lặng ngắt như tờ, mù lòa giữa một vùng ánh sáng ngập tràn.
Ồ, anh nhớ chứ!—và đám nông dân thì cười cợt
Rồi bảo nhau rằng: "Lão già đang ngủ với trẻ vợ."
Ngôi nhà này là của hắn, chiếc ghế này, ô cửa sổ này—là của hắn.
Otti. Ồ, buổi sáng trong trẻo quá! Em có thể nhìn thấy tháp chuông thánh Mark;
Cái vệt đen đen kia là tháp chuông đấy. Khoan đã: Vicenza
Chắc là nằm ở... kìa Padua rõ mồn một đấy, cái màu xanh ngắt ấy!
Nhìn qua vai em này, hãy theo ngón tay em chỉ!
Seb. Buổi sáng ư?
Anh thấy giống một đêm đen được gắn thêm cả mặt trời thì có.
Sương mai đâu, sự tươi mát đâu? Cái mầm cây bị dập nát kia,
Do anh xô vào khi leo qua khung cửa sổ tối qua,
Vẫn héo rũ ra kìa. Kìa, hãy nhìn vết cùi chỏ của anh
In trên lớp bụi bám ở bệ cửa xem.
Otti. Ồ, xin chàng hãy khép cửa lại đi!
Seb. Để anh tựa người ra ngoài. Ở đây anh không ngửi thấy mùi máu tanh,
Mặc cho buổi sáng có tồi tệ thế nào đi nữa.
Nào, hãy tống khơi thế giới này ra ngoài!
Bây giờ em thấy thế nào rồi, Ottima? Nào, hãy nguyền rủa
Cái thế giới cùng vạn vật bên ngoài ấy đi! Chúng ta hãy cởi bỏ
Cái mặt nạ này ra: em đang cảm thấy ra sao? Hãy trút sạch
Hết thảy ra đi nào!
Otti. Tốt nhất là đừng bao giờ nhắc đến nó nữa.
Seb. Tốt nhất là hãy nhắc đi nhắc lại mãi về nó,
Cho đến khi lời nói chẳng còn mang ý nghĩa gì ngoài chính nó. Chẳng hạn như
Cụm từ "Máu của hắn"—hãy để hai từ ấy chỉ mang nghĩa là "Máu của hắn"
Và không gì khác nữa. Hãy chú ý xem, anh sẽ thốt lên đây,
"Máu của hắn."
Otti. Quả thực nếu em hối hận
Về hành động ấy—
Seb. Hối hận ư? Ai phải hối hận, và vì điều gì chứ?
Cái gì xủi bọt trong đầu em thế? Có bao giờ anh từng nói
Rằng anh hối hận đâu nào?
Otti. Không; ý em nói là hành động đó...
Seb. "Hành động đó" rồi "sự việc ấy"—mới hồi nãy thì là
"Trái ngọt của cơn say tình"—quỷ tha ma bắt cái thói đạo đức giả ấy đi!
Hãy nói thẳng ra, một lần và mãi mãi, rằng Luca là một kẻ ngu ngốc bị cắm sừng,
Còn anh là kẻ cắt cổ hắn, và em là...
Otti. Rượu đây rồi;
Em đã mang theo khi chúng ta rời khỏi căn phòng trên lác,
Cả ly nữa đây—có cả hai loại rượu. Rượu đỏ ư? Hay rượu trắng nào?
Seb. Nhưng chẳng phải anh là kẻ cắt cổ hắn sao? Thế còn em là gì?
Otti. Kìa, gã Benet dòng Capuchin với chiếc mũ trùm đầu nâu
Và đôi chân trần đang lê bước từ nhà thờ Duomo để mưu sinh;
Hắn vẫn thường đứng một chỗ ở nhà thờ,
Ngay sát vách đá gần lối vào phía nam.
Trước đây em vẫn thường tưởng hắn chỉ là một khối đá màu nâu lạnh lẽo
Dính liền vào bức tường, khi hắn đứng dậy từ đó
Để nhường đường cho em—ý em là, trước kia em vẫn tưởng thế:
Nhưng giờ đây, cái hình bóng câm lặng ấy đã bám chặt lấy tâm trí em,
Đến mức em lại thấy bức tường trát vữa kia
Mới là một phần của hắn, bởi nó mang lại cảm giác buốt giá làm sao.
Có phải thế không, Sebald?
Seb. Không, rượu trắng cơ—rượu trắng!
Thôi được, Ottima, anh đã hứa là sẽ không có năm mới nào
Lại giáng xuống đầu chúng ta theo cái lối ô nhục muôn thuở ấy nữa;
Và quả thực nó không giáng xuống. Rót rượu đi em! Vì đôi mắt đen tuyền của nàng!
Em có nhớ ngày Tết khốn kiếp năm ngoái không?
Otti. Chính chàng đã mang mấy bức tranh ngoại quốc đó về. Chúng ta đã ngắm chúng
Bên ly rượu và đĩa trái cây. Em đã phải tìm mọi cách
Để dụ hắn rời khỏi lò sưởi. Chỉ bằng cách nói rằng
Cái tem kiểm định trên món đồ của hắn đang cần được xác thực, mới kéo được hắn dậy
Để đi tìm cho bằng được.
Seb. Thật tình, hắn đâu còn sống
Để mà ve vãn em ngay trước mặt anh nữa.
Otti. Thế thì chính chàng hãy ve vãn em đi!
Ai thèm lấy mạng chàng vì chuyện đó chứ, hỡi Sebald của em?
Seb. Nghe đây, Ottima!
Có một điều chúng ta phải đề phòng. Chúng ta sẽ không bày tỏ quá mức
Sự mặn nồng với nhau—nghĩa là, sẽ không phô trương
Sự ấm áp, những trò quấn quýt trẻ con và bận rộn vô ích,
Giống như ngày hôm qua: cứ như thể là, em yêu, anh đang cần phải chứng minh
Hết bằng chứng này đến bằng chứng khác ngay lúc này, lần đầu tiên,
Để cho thấy rằng anh yêu em—vâng, vẫn yêu em—yêu em
Bất chấp cả Luca và những chuyện đã giáng xuống đời hắn
—Đó là dấu hiệu chắc chắn rằng chúng ta vẫn luôn tạc dạ ghi tâm hình bóng hắn,
Cái khuôn mặt già nua trắng bệch, nhạo báng và đầy oán trách ấy nữa!
Thậm chí thỉnh thoảng chúng ta sẽ cãi vã nhau, tình yêu ạ, cứ như thể
Chúng ta vẫn có nguy cơ mất nhau, chứ không bị trói buộc
Bởi thứ này: em hiểu ý anh chứ?
Otti. Tình yêu của em!
Seb. Không bị trói buộc chắc chắn đâu!
Bởi vì dẫu anh đã bị khơi gợi tâm can, đã giáng trả
Sự xấc xược vào mặt hắn—thì liệu anh đã hoàn toàn
Thuộc về em chưa?—liệu có mãi mãi thuộc về em không?
Otti. Anh yêu ạ, nếu muốn khôn ngoan, (lời khuyên này đáp lại lời khuyên kia),
Lẽ ra từ nhiều tháng trước, khi đôi ta mới bắt đầu yêu nhau,
Chẳng hạn như buổi sáng tháng Năm ấy khi hai chúng ta lẻn đến
Dưới tán cây phong xanh rờn—
Nếu bỗng nhiên chúng ta bắt gặp một cảnh tượng như thế...
Seb. Lại "một cảnh tượng"—lại là "một cảnh tượng" nữa!
Otti. Vậy thì, thề có thân thể nữ thần Venus, nếu chúng ta bắt gặp
Cái xác lạnh ngắt đã bị sát hại của chồng em là Luca Gaddi
Ngay ở trong kia, dưới chân chiếc giường của hắn, được phủ kín mít—
Liệu chàng có đứng đực ra mà săm soi nó không? Sao chàng cứ khăng khăng
Săm soi nó mãi thế? Bởi vì nó đang hiện diện ở đây
Cũng như trong ngôi nhà hoang vắng kia thôi:
Chàng không tài nào dứt ra khỏi tầm mắt được đâu. Còn với em,
Giờ đây khi hắn đã chết, em càng căm ghét hắn hơn: em căm ghét...
Otti. Chàng có dám ở lại đây không? Em muốn quay vào trong và nắm lấy
Hai bàn tay đã lạnh ngắt của hắn, rồi thốt lên rằng, "Tao căm ghét mày hơn,
Hỡi Luca, hơn cả..."
Seb. Tránh ra, tránh ra—bỏ tay em ra khỏi tay anh,
Trời oi bức quá—tránh ra! Ồ, sáng rồi ư?
Otti. Có một việc phải làm; chàng biết đó là việc gì mà.
Hãy vào trong và giúp một tay khênh đi. Đêm nay chúng ta có thể ngủ
Ở bất cứ xó xỉnh nào trong cả cái ngôi nhà rộng lớn này.
Seb. Em nghĩ điều gì sẽ xảy ra, nếu chúng ta cứ để mặc hắn nằm đó
Y nguyên như thế? Cứ để hắn nằm lì ở đó
Cho đến khi các thiên thần đến rước đi! Đến lúc này thì mặt hắn
Cũng đã quay ngửa lên rồi, như em sắp thấy đấy.
Otti. Tấm kính bám đầy bụi này có thể dùng làm gương soi đấy.
Ba, bốn—bốn sợi tóc bạc! Có phải chàng từng bảo
Một lọn tóc sẽ buông lơi vắt ngang qua cổ em không?
Không—phải vuốt theo hướng này cơ.
Seb. Ottima, anh sẵn sàng đánh đổi chiếc cổ của em,
Từng bờ vai kiêu sa, cả hai bầu ngực ấy của em,
Miễn là chuyện này chưa từng xảy ra! Giết chết đi! Hãy giết chết cả thế giới này,
Miễn là Luca được sống lại!—vâng, sống lại để mà phun ra
Những lời lú lẫn nịnh bợ nhạt nhẽo vào người em—vâng, và cả làm bộ
Ngạc nhiên khi anh trở về vào lúc chiều tà để dùng bữa tối,
Trong khi suốt cả buổi sáng anh cứ la cà ở đây—
Và ra lệnh cho anh giải quyết xong việc rồi biến đi.
Anh sẵn sàng...
Otti. Kìa nhìn kìa!
Seb. Không, anh sẽ nói cho dứt lời. Em có nghĩ rằng
Anh sợ phải thốt ra sự thật trần trụi một lần cho trót không?
Tất cả những gì chúng ta bàn tán, suy cho cùng, thật tuyệt vời
Khi phải chịu đựng; tội lỗi nào mà chẳng có sự đền bù xứng đáng;
Con người ta phải biết liều lĩnh và gặp thời:
Thanh xuân sinh ra để làm gì, nếu không vì thế? Về già chúng ta sẽ ngậm ngùi
Tiếc nuối những ngày tháng cuồng nhiệt, liều lĩnh và tội lỗi đã qua;
Dù sao thì, chúng ta cũng đã sống: cái ác đã có chỗ đứng của nó.
Nhưng nghĩ đến cảnh ăn bánh mì do Luca bố thí, mặc áo quần do hắn cho,
Cảm nhận đồng tiền của hắn làm phồng thêm túi áo của mình—
Liệu những đôi tình nhân trong tiểu thuyết có phạm tội theo kiểu đó không?
Chà, anh đã từng chết đói khi còn đến nhà
Và dạy em đàn, chết đói trong lúc em ngắt những nhành hoa này
Cho anh ngửi đấy chứ!
Otti. Người bạn khốn khổ tội nghiệp của em!
Seb. Hắn đã ban cho anh
Sự sống, chẳng kém gì ơn tái sinh: thế nhỡ ra hắn có trách móc
Sự phản trắc của anh, rồi đe dọa, và làm nhiều hơn thế—
Thì nào hắn có sai? Có gì mà phải ngạc nhiên?
Hắn vẫn ngồi bên bàn ăn với chúng ta một cách bình thản:
Sao em cứ phải rướn người sang cho đến khi má chúng ta chạm vào nhau?
Hắn làm sao có thể không vờ vưa ra đòn trừng phạt cho được?
Không phải vì sợ tội ác đâu—anh sẵn sàng phạm thêm mười tội ác
Còn lớn hơn thế, miễn là xóa sạch được tội ác này, làm cho nó chưa từng xảy ra!
Còn em—ồ em cảm thấy thế nào? Em có thấu cảm cho anh không?
Otti. Thế thì vâng, bây giờ em yêu anh hơn bao giờ hết,
Và yêu nhất (hãy nhìn thẳng vào em khi em nói với chàng điều này)—
Yêu nhất chính vì tội ác ấy; và thực lòng mà nói, em không hề đau buồn
Khi cái mặt nạ này, lớp vỏ bọc giả tạo này,
Điệu bộ ngây thơ giả vờ này
Đã rơi rụng khỏi tội lỗi của chúng ta; cái tội lỗi trần trụi của đôi ta lúc này
Sẽ chẳng thể nào bị che lấp được nữa: hãy hiên ngang đối mặt với nó đi!
Nó lớn lao ư? Cứ để cho nó lớn lao; nhưng những niềm vui mà nó mang lại,
Liệu có đáng để đánh đổi không? Nào: chọn chúng hay là nó!
Đừng nói gì cả! Quá khứ ấy, liệu chàng có nỡ từ bỏ quá khứ
Vừa mang lại niềm hoan lạc vừa mang tội lỗi ấy không?
Từ bỏ buổi trưa hôm đó khi em thừa nhận tình yêu dành cho anh?
Sự tĩnh mịch của khu vườn: ngay cả con ong duy nhất
Vẫn miệt mài làm việc, bỗng chốc dừng vo ve,
Và ta chỉ có thể đoán biết nó đang ẩn mình ở đâu
Bởi chiếc chuông hoa chuông đang chao đảo lắc lư.
Ai là kẻ đã lắp bắp rằng—"Em yêu anh?"
Seb. Và anh đã lùi lại;
Đẩy lùi khuôn mặt em ra bằng cả hai tay
Kẻo em trở nên quá ngập tràn trong anh—khuôn mặt em
Lúc ấy trông cứ như đang khát khao trọn vẹn tâm hồn và thể xác anh vậy!
Otti. Và khi em đánh bạo đón tiếp chàng ở đây,
Bắt chàng phải lén lút mò đến đây vào những buổi sáng—
Seb. Khi
Anh ngước lên nhìn ngôi nhà lợp lá ở đây,
Cho đến khi ánh lửa đỏ rực trên những ô cửa kính lan tỏa
Thành một lớp sương mù vàng óng?
Otti. À—ký hiệu của em là, ánh mặt trời
Đã đốt cháy phần lá khô héo của cây dẻ kia
Bị những đợt sương giá đầu tiên làm cho héo úa.
Seb. Em lúc nào cũng cười cợt
Đôi giày sũng nước của anh: anh đã phải sải bước qua những bãi cỏ
Ngập đến tận mắt cá chân.
Otti. Rồi đỉnh điểm là đêm tuyệt vời của chúng ta!
Seb. Đêm tháng Bảy ấy ư?
Otti. Cả cái ngày hôm đó nữa, Sebald ạ!
Khi những trụ cột của bầu trời dường như trĩu nặng vì hơi nóng,
Tấm màn vòm xanh đen của nó xà xuống
Trùm kín lên cả hai chúng ta, đè nặng từng người vào nhau,
Và bóp nghẹt mọi sự sống ngoại trừ sự sống của đôi ta.
Chúng ta cứ nằm như thế cho đến khi cơn giông ập tới.
Seb. Nó ập đến mới dữ dội làm sao!
Otti. Ta nằm vùi trong những rặng cây, chàng còn nhớ chứ;
Cơn bão cuồng phong sục sạo quét qua nhanh trên đầu;
Và chốc chốc lại có một luồng chớp trắng lóa
Đốt cháy mái vòm lá thông, cháy bùng ở đây rồi ở đằng kia,
Tựa như sứ giả của Chúa xuyên qua bức màn lá rậm rạp
Cứ đâm phập thứ vũ khí của ngài xuống hết lần này đến lần khác một cách mù quáng,
Để dò tìm hai kẻ tội đồ là em và chàng: rồi tiếng sấm bỗng nổ tung
Như cả một đại dương đang cuồn cuộn trên đầu—
Seb. Đúng thế!
Otti. —Trong lúc em rướn người áp lên người anh, tay
Trong tay, miệng em áp chặt vào cái miệng nóng bỏng của anh, và xõa tung
Tất cả các lọn tóc của em ra, rồi dùng chúng che phủ lấy anh—
Chính anh, Sebald, vẫn là con người ấy!
Seb. Chậm lại nào, Ottima!
Otti. Và khi chúng ta nằm đó—
Seb. Đừng quá cuồng nhiệt thế! Hãy yêu anh đi!
Hãy tha thứ cho anh! Đừng đem những lời nói, chỉ là những lời nói suông, để lưu tâm!
Hơi thở của em còn nồng nàn hơn cả rượu. Hãy thở chậm lại, nói chậm lại nào!
Đừng tỳ người lên anh!
Otti. Sebald, khi chúng ta nằm đó,
Chỉ phập phồng lên xuống theo nhịp thở gấp gáp của đôi ta,
Ai là kẻ đã thốt lên rằng, "Hãy để cái chết đến ngay lúc này đi! Thật đáng chết biết bao!
Thật đáng để bị trừng phạt biết bao! Chẳng gì có thể hoàn thiện niềm hạnh phúc tột độ này
Hơn là nỗi thống khổ!" Ai đã nói câu đó?
Seb. Làm thế nào mà chúng ta gượng dậy được nhỉ?
Có phải chúng ta đã ngủ thiếp đi không? Sao nó lại kết thúc cơ chứ?
Otti. Em cảm nhận được anh đang
Dùng đôi môi ẩm ướt của mình vo tròn mấy ngọn tóc rối bù
Của những lọn tóc xõa trên trán em.
Tóc em giờ xõa tung cả rồi: hãy thắt nó lại hộ em đi!
Seb. Anh hôn em đây, Ottima yêu dấu ạ, hôn em lúc này và mãi nhé!
Theo cách này ư? Em sẽ tha thứ cho anh chứ—lại làm
Nữ hoàng vĩ đại của anh một lần nữa nhé?
Otti. Hãy quấn nó ba vòng quanh trán em đi;
Hãy đội mũ miện cho em làm nữ hoàng của anh, làm vị chúa tể tâm hồn anh,
Đầy kiêu hãnh trong tội lỗi. Hãy nói câu đó đi!
Seb. Anh đội mũ miện cho em
Nữ hoàng trắng vĩ đại của anh, vị chúa tể tâm hồn anh,
Đầy kiêu hãnh...
[Từ bên ngoài vọng lại giọng hát của Pippa—
Mùa xuân đang độ tới
Và ngày đang buổi mai;
Bảy giờ vừa điểm đúng;
Sườn đồi đẫm hạt sương;
Chim sơn ca cất cánh;
Con sên bò trên gai:
Chúa ngự trên thiên đường—
Muôn sự đều tốt lành trong thế giới! [Pippa đi ngang qua.
Seb. Chúa ngự trên thiên đường! Em có nghe thấy điều đó không? Ai vừa nói vậy?
Chính em, chính em vừa nói!
Otti. Ồ—cái con bé rách rưới ấy thôi!
Chắc nó đã dừng chân nghỉ mệt trên bậc thềm: chúng ta chỉ cho phép chúng
Nghỉ ngơi đúng ngày lễ này trong suốt cả năm thôi.
Chàng đã bao giờ nhìn thấy bên trong các nhà máy lụa của chúng ta chưa?
Bây giờ có tới mười nhà máy lụa thuộc quyền sở hữu của chàng rồi đấy.
Nó đang cúi xuống hái đóa hoa păng-xê hai lòng của em kìa... Suỵt!
Nó không nghe thấy đâu: chàng hãy gọi to lên xem nào!
Seb. Hãy để mặc tôi!
Đi đi, mặc quần áo vào đi—che cái bờ vai ấy lại!
Otti. Sebald?
Seb. Chùi cái lớp phấn trang điểm ấy đi! Tao căm ghét mày.
Otti. Thật là khốn khổ!
Seb. Lạy Chúa tôi, và giờ đây mụ ta đã trống rỗng hoàn toàn rồi!
Sạch trơn rồi!—sao mà kỳ diệu làm sao
Toàn bộ vẻ kiều diễm đã biến mất—chẳng phải trước kia mụ có một vẻ kiều diễm kỳ lạ lắm sao?
Kìa, đôi má trơ trẽn cứ buông thõng ra một cách vô hồn,
Chẳng còn nét mục đích nào giữ các đường nét trên khuôn mặt lại với nhau nữa,
Chỉ còn chiếc trán nứt nẻ và cái cằm nhăn nhúm
Là vẫn nằm y nguyên chỗ cũ: và ngay cả mái tóc,
Thứ từng mang một thứ sức sống nào đó bên trong,
Giờ cũng rũ rượi rớt xuống như một tấm mạng nhện chết chóc!
Otti. Hãy nói chuyện với em—đừng nói về em!
Seb.—Cái khuôn mặt tròn vo đầy đặn ấy, nơi không một góc cạnh nào
Làm tổn hại đến sự thảnh thơi ngọt ngào—giờ đã tan vỡ hoàn toàn!
Otti. Nói với em này—đừng nói về em! Đứa vô ơn, kẻ phản trắc bội bạc!
Lại còn là một kẻ hèn nhát nữa: nhưng đồ vô ơn là tồi tệ nhất!
Đồ ăn mày—nô lệ của em—một lũ dối trá nịnh hót, luồn cúi!
Cút đi! Phản bội em đi! Tao thừa biết mưu đồ của mày rồi!
Một cỗ máy dối trá biết đi, biết ăn và biết uống!
Seb. Lạy Chúa tôi!
Cái xương bả vai màu ô-liu bệnh hoạn không tì vết ấy—
Lẽ ra tao phải biết là chẳng có giọt máu nào chảy bên dưới lớp da ấy chứ!
Otti. Thế ra chàng căm ghét em ư? Chàng căm ghét em thật sao?
Seb. Nghĩ đến chuyện
Mụ ta sẽ thành công trong mưu đồ ngớ ngẩn của mình,
Và mê hoặc người ta bằng tội lỗi, tự tỏ ra mình
Cao ngạo hơn—tội lỗi khi đẩy đến cực đoan sẽ vượt lên trên cả
Sự ngây thơ! Giọng hát của con nhỏ nhà quê ấy
Đã vạch lại mọi thứ đâu vào đấy rồi. Dù tao có phải sa xuống vũng bùn,
Tao cũng thừa biết cái nào tốt hơn, đừng có sợ,
Giữa thói hư tật xấu và đức hạnh, sự thanh cao và lòng dâm ô,
Giữa tự nhiên và mưu mẹo! Tao đã nhìn thấy rõ ràng
Tất cả những gì tao gây ra rồi! Ồ, tao tự hào khi được cảm nhận
Những nỗi thống khổ này—cứ để thế gian ghi nhận điều đó đi—
Ta, sau khi gây ra tội ác, cũng phải trả giá cho tội ác ấy!
Seb. Tao căm ghét, căm ghét—nguyền rủa mày! Chúa đang ngự trên thiên đường!
Otti. —Em đây mà!
Em đây cơ mà! Không, không, Sebald, đừng tự hại mình—hãy giết em đi!
Tội lỗi này là của một mình em. Chỉ cần giết em thôi—rồi sau đó
Chính chàng—rồi—lát nữa hãy tính—trước tiên hãy nghe em nói đã!
Em luôn có ý định tự sát—chờ đã, đừng vội!
Hãy tựa vào ngực em đi—đừng coi đây là ngực; đừng yêu em
Nhiều hơn chỉ vì chàng tựa vào em, hỡi Sebald
Trái tim em! Nào, nào, lát nữa cả hai chúng ta cùng chết!
Seb. Đại não của anh giờ đã chìm ngập rồi—chìm ngập hoàn toàn rồi: tất cả những gì anh cảm nhận
Chính là... là, sau những khoảng thời gian dồn dập ngắn ngủi,
Một dòng chảy cuồn cuộn lôi tuột bên trong anh, tựa như những dòng nước
Được thả lỏng để nhấn chìm một cái hố sâu ghê rợn nào đó:
Chúng đang lao đi kìa—những dòng xoáy từ một vùng biển đen ngầu lửa!
Otti. Đừng hại em—xin Chúa hãy xót thương anh ấy!
Lời thoại dọc đường, trong lúc Pippa rời sườn đồi để đến Oreana. Các sinh viên hội họa và điêu khắc người nước ngoài, đến từ Venice, tụ tập trước ngôi nhà của Jules, một nhà điêu khắc trẻ người Pháp, tại Passagno.
Sinh viên 1. Chú ý! Vị trí của bụi lựu đằng kia sẽ che khuất ba hoặc bốn cậu nếu biết chen chúc một chút, còn Schramm và cái tẩu thuốc của hắn thì phải nằm bẹp trên ban công. Bốn, năm—ai vắng mặt đấy nhỉ? Chúng ta cần đủ mặt mọi người, vì không thể để Jules làm tổn thương cô dâu của hắn khi trò đùa bị phanh phui được.
SV 2. Có mặt đầy đủ! Chỉ thiếu mỗi nhà thơ của chúng ta thôi—vốn chẳng mặn mà gì cho lắm để góp mặt, cầu trời cho hắn bị thần trăng giáng họa! Điệu bộ của cái gã đó, cái gã Giovacchino ấy chứ! Hắn đang say đắm cuồng nhiệt với chính mình, và có triển vọng lớn là sẽ thành công trong cuộc tình ấy, vì chẳng có ai quấy rầy—thì bỗng nhiên có một người phụ nữ cũng đem lòng yêu hắn; và thế là vì ghen tị thuần túy, hắn cuốn gói chuồn thẳng tới Trieste, mang theo cả bài thơ bất tử lẫn thân xác: và một văn bia tiên tri đã được đخص gắn sẵn cho hắn rồi, như Bluphocks đảm bảo với tôi rằng—"Nơi đây một bài thơ khổng lồ nằm ngậm ngùi, Bị lũ bướm đục khoét cho đến chết." Lỗi tại hắn thôi, cái đồ ngốc nghếch! Thay vì làm những câu thơ đôi quắp quẹo, mỗi câu sắc như một lưỡi dao cứa vào ruột gan, hắn lẽ ra phải viết, theo lời Bluphocks, vừa theo lối cổ điển vừa dễ hiểu.—Tác phẩm Æsculapius, một sử thi. Mục lục các loại dược phẩm: Miếng dán của Hebe—Một miếng
Thu mát môi em. Nhũ dịch của Phœbus—Một bình
Thông cổ họng anh. Viên thuốc của Mercury—Một hộp
Chữa khỏi...
SV 3. Thôi bình tĩnh lại nào, anh bạn ưu tú của tôi! Nếu đám cưới đã kết thúc lúc mười giờ, thì chắc chắn Jules sẽ có mặt ở đây cùng cô dâu chỉ trong một phút nữa thôi.
SV 2. Hay lắm!—chỉ là, lẽ ra nàng thơ của nhà thơ cũng nên được mọi người đón nhận nồng nhiệt như thế, theo lời Bluphocks, et canibus nostris... và nàng Delia còn lạ lẫm gì với đám chó văn chương của chúng ta hơn là cậu nhóc Giovacchino!
SV 1. Vào vấn đề chính nào. Gottlieb, cậu thanh niên mới đến đâu rồi? Nào—hãy lắng nghe đây, Gottlieb, nghe về nguyên nhân giáng xuống đầu Jules màn trả thù thân thiện này, mà chúng ta đang tề tựu để chứng kiến đoạn kết. Tất cả chúng ta đều đã đồng thuận, chung một lời khai, hãy nhớ lấy, khi lát nữa Jules nổi trận lôi đình lao ra với chúng ta: tôi sẽ là phát ngôn viên—những vần thơ nhằm vạch trần sự thật cho Jules mang tên Lutwyche của tôi—nhưng mỗi người đều tuyên bố mình bị xúc phạm y như nhau bởi cái tên thợ đẽo đá kiêu căng ngạo mạn này, kẻ đã đi từ Paris đến Munich, rồi cùng đám đông chúng ta đến Venice và Possagno ở đây, nhưng chỉ một hoặc hai ngày tới sẽ lại tiếp tục đi một mình—ờ, chắc chắn là đi một mình rồi!—đến Rome và Florence. Hắn ta, chà dám lắm, lại đi hòa lẫn số phận của mình với lũ người vụng về, đồi trụy, tàn nhẫn và vô tâm này!—hắn đã bị nghe thấy là gọi tất cả chúng ta như thế đấy. Nào, thử hỏi Schramm có phải là kẻ đồi trụy không? Tôi có phải kẻ vô tâm không?
Gottlieb. Chà, hơi vô tâm một chút đấy chứ; vì giả sử Jules có là một kẻ chải chuốt tự cao tự đại đến mức nào đi nữa, thì chỉ vì thói kiêu căng ngạo mạn cỏn con ấy, các cậu lại nhẫn tâm phủi sạch—người ta gọi là gì nhỉ?—cơn lộc xuân cuộc đời hắn. Liệu có quá muộn để thay đổi không? Những bức thư tình này đấy, các cậu gọi đó là thư của hắn—tớ không tài nào cười nổi.
SV 4. Ấy là vì cậu chưa từng đọc mấy bức thư giả mạo do chính tay chúng ta soạn thảo ra đã khơi mào cho những bức thư này.
Gott. Sự thật phơi bày ra sẽ khiến hắn hoảng sợ tột cùng cho mà xem.
SV 4. Đó mới là điều đáng cười chứ. Lẽ ra cậu nên gia nhập với bọn tớ ngay từ đầu: không còn nghi ngờ gì nữa, hắn thực sự yêu cô gái đó—yêu một cô người mẫu mà hắn có thể thuê theo giờ!
Gott. Nhìn đây này! "Hắn đã quen," hắn viết, "được vây quanh bởi những người phụ nữ của Canova bằng đá, và những người phụ nữ của thế gian bằng xương bằng thịt bên cạnh; những người này thấp kém hơn, cũng như những người kia cao cả hơn, khát vọng tâm hồn hắn: nhưng giờ đây hắn sắp có được thực thể bằng xương bằng thịt." Đến đây thì các cậu lại cười phá lên nhé! Tớ nói cho mà biết, các cậu đang phủi sạch cả những giọt sương mai trong lành nhất thời thanh xuân của hắn đấy.
SV 1. Schramm! (Ai đó lôi cái tẩu ra khỏi miệng hắn đi!) Liệu Jules có đánh mất tuổi thanh xuân của mình không?
Schramm. Chẳng có gì đáng giữ gìn mà lại bị mất đi trên thế gian này cả: hãy nhìn một đóa hoa mà xem—nó sẽ rụng xuống chẳng mấy chốc, sau khi đã hoàn thành sứ mệnh và trải qua trọn vẹn quãng đời của mình; nhưng những quả ngọt sẽ mọc lên thay thế, và nếu nó cứ tiếp tục tồn tại thì lấy đâu ra chỗ cho quả mọc? Cũng giống như việc khẳng định rằng con mắt của cậu không còn nằm trong cơ thể nữa, chỉ vì đối tượng yêu thích đầu tiên của nó, bất cứ thứ gì mà nó từng tha thiết nhìn ngắm lúc ban đầu, đã lụi tàn và kết thúc—giống như việc cho rằng bất kỳ tình cảm nào bị mất đi đối với tâm hồn khi đối tượng đầu tiên của nó, bất cứ thứ gì vô tình làm thỏa mãn nó lúc đầu, bị thay thế theo đúng quy luật tự nhiên. Cứ mãi nhìn ngắm đi, dù bằng con mắt thể xác hay con mắt tâm hồn, và chẳng mấy chốc cậu sẽ tìm thấy một đối tượng khác để ngắm nhìn! Một người đã chán ngấy việc ngắm phụ nữ chưa?—thì tiếp theo sẽ có đàn ông, kẻ còn người mất, để mà chiêm ngưỡng. Đã chán ngấy việc ngắm đàn ông chưa?—còn có Chúa để mà chiêm ngưỡng: và khả năng kinh ngạc có thể, cùng một lúc, vừa đủ già nua và mệt mỏi đối với đối tượng ban đầu của nó, lại vừa đủ trẻ trung và tươi mới, chừng nào còn liên quan đến đối tượng mới mẻ của nó. Cứ thế...
SV 1. Nhét cái tẩu vào lại miệng Schramm mau! Đấy, các cậu thấy chưa! Thôi nào, cái gã Jules này... một tên công tử bột thảm hại—chà, tớ đã tận mắt chứng kiến những trò hề của hắn ở Possagno hồi nôi ngày kia! Phòng trưng bày của Canova—các cậu biết đấy: hắn ta hiên ngang sải bước lướt qua hàng tá tác phẩm vĩ đại mà chẳng thèm liếc mắt lấy một cái: thế mà bỗng nhiên hắn khựng lại trân trối trước bức Psiche-fanciulla—không thể bước qua người quen cũ ấy mà không có một cái gật đầu khích lệ—"Ở chỗ mới này đẹp chứ hả? Vậy thì hãy cư xử cho ngoan ngoãn ở đây cũng như ở Munich nhé—tao thấy mi rồi đấy!" Tiếp theo hắn tự ý đứng trân trối trước bức Pietà còn dang dở suốt nửa tiếng đồng hồ mà không nhúc nhích, cho đến khi đột ngột chồm dậy, và thọc thẳng cái mũi của mình vào—ý tớ là, thọc hẳn vào—cụm tác phẩm; qua cử chỉ đó, các cậu sẽ thấy rằng chính xác là điểm duy nhất mà hắn chưa nắm vững hoàn toàn trong phong cách của Canova chính là một phương pháp sử dụng mũi khoan trong việc khớp nối đầu gối—và điều đó, cuối cùng hắn cũng đã nắm vững! Xin chào tạm biệt nhé, chàng Canova đáng thương—phòng trưng bày của ông từ nay sẽ không cần phải giữ chân người kế vị Jules của ông ta nữa, vị triết gia tương lai đã được định sẵn trong ngành điêu khắc đá cẩm thạch!
SV 5. Kể cho hắn nghe chuyện phụ nữ đi: chuyển sang chuyện phụ nữ đi!
SV 1. À, về khoản đó thì hắn chưa bao giờ tỏ ra bề trên cho đủ. Làm sao chúng ta có thể khác được (hắn nói) ngoài những tên khốn khổ mà các cậu đang thấy, với những thói quen đồi trụy mà chúng ta vẫn nuôi dưỡng chứ? Hắn đời nào chịu vùi mình trong vũng bùn đó: hắn sẽ chờ đợi, và chỉ yêu đương vào đúng thời điểm thích hợp, còn trong lúc này thì đành ngậm ngùi bầu bạn với bức Psiche-fanciulla. Thế rồi, tình cờ tớ nghe được chuyện về một thiếu nữ Hy Lạp—một cô gái người Hy Lạp chính gốc ở Malamocco; một thiếu nữ thuần chất dân đảo, các cậu hiểu chứ, có "mái tóc tựa rêu biển" như lời Alciphron—Schramm biết rõ chuyện này đấy!—trắng trẻo và tĩnh lặng như một bóng ma, và tối đa là mười bốn tuổi—là con gái của Natalia, mả mụ ta thề độc như thế—con mụ già Natalia chuyên giúp chúng ta tìm người mẫu với giá ba lire một giờ. Bọn tớ đã chọn cô bé này làm nhân vật trung tâm cho trò đùa của mình. Thế là đầu tiên, Jules nhận được một bức thư ướp hương thơm—có ai đó đã nhìn thấy bức tượng Tydeus của hắn ở Viện hàn lâm, và bức tranh của tớ chẳng thấm tháp gì so với nó: một người ngưỡng mộ sâu sắc khích lệ hắn hãy kiên trì—chẳng bao lâu nữa nàng sẽ cho hắn biết danh tính. (Paolina, cô bạn nhỏ của tớ ở nhà hát Fenice, chép thư đẹp tuyệt trần.) Và rồi đúng hẹn, người người bí ẩn ấy đã hé lộ một vài gợi ý về những nét quyến rũ độc đáo của cô ta—gương mặt tái nhợt, mái tóc đen—tóm lại là bất cứ thứ gì đã gây ấn tượng với chúng ta ở cô người mẫu Malamocco: bọn tớ cũng giữ nguyên tên cô ta luôn—Phene, theo giải thích có nghĩa là chim ưng biển. Giờ thì, hãy tưởng tượng cảm giác của Jules khi thấy mình được phân biệt khỏi đám đông chúng ta bởi một sinh vật như thế! Ngay trong bức thư hồi âm đầu tiên, hắn đã ngỏ ý muốn cưới người thầy của mình: và hãy hình dung cảnh chúng ta chụm đầu bên những bức thư này, mỗi ngày hai, ba lần, để nhận và gửi! Tớ đã nhào nặn phần lớn nội dung: gia đình đang cản trở—phải giữ kín bí mật—nói tóm lại, liệu hắn có chịu cưới nàng mà chỉ cần lòng tin, và chỉ được phép nói chuyện với nàng khi đôi bên đã nên vợ nên chồng không? Suỵt—suỵt—Họ đến kìa!
SV 6. Cả hai người bọn họ kìa! Vì tình yêu với Chúa, hãy nói nhỏ thôi, thì thầm trong cổ họng ấy!
SV 5. Nhìn chú rể kìa! Một nửa mái tóc thì rối bù như giông bão còn nửa kia thì phẳng lỳ—được vuốt phẳng bám chặt vào thái dương bên trái—trông giống như một bọt bia sủi bọt mà người ta thổi để làm nguội vậy: và vẫn là chiếc áo blouse cũ kỹ từng dùng để tàn phá đá cẩm thạch.
SV 2. Không được sang trọng như chiếc áo vest của cậu đâu, Hannibal Scratchy ạ!—sang trọng để khuôn mặt cậu có dịp làm nền cho nó nổi bật hơn chứ.
SV 6. Còn cô dâu kìa! Đúng thế, chính xác là Phene của chúng ta rồi! Cậu có nhận ra nàng khi mặc quần áo chỉnh tề thế này không? Trông nàng mới tái nhợt và kiêu kỳ làm sao!
Gott. Hy vọng là cô ấy không tưởng thật mọi chuyện đấy chứ?
SV 1. Ồ, chuyện đó là việc của Natalia! Bọn tớ sẽ thanh toán sòng phẳng với Natalia.
SV 6. Cô ấy không nói gì cả—rõ ràng là chẳng thốt ra một lời nào. Chỉ có điều là, liệu cô ấy có nhớ phần còn lại của bài học và đọc lại thật chuẩn xác toàn bộ những vần thơ dùng để vạch trần bí mật với Jules không?
Gott. Nhìn cách hắn đắm đuối ngắm nhìn cô ấy kìa! Tội nghiệp thay—thật đáng thương!
SV 1. Họ bước vào trong rồi: giờ thì im lặng nào! Ba cậu—đừng đứng gần cửa sổ hơn chỗ bụi lựu kia nhé: ngay chỗ con bé vừa đi ngang qua hát hò cách đây vài phút đang ngồi kìa!