Bối cảnh, Würzburg: một khu vườn ở vùng ngoại ô. Năm 1512.

Festus, Paracelsus, Michal.

Paracelsus. Lại gần tôi đi, những người bạn dấu yêu; lại gần hơn nữa; đúng thế!

Hãy áp sát vào trái tim này — dù có thể phải qua một thời gian dài

Trước khi nó đập nhanh trở lại khi ép vào tim các bạn,

Như lúc này nó đang đập — biết đâu sẽ là một khoảng thời gian dài, rất dài —

Thì ít nhất từ nay về sau, ký ức của các bạn cũng sẽ làm cho nó

Trở nên bình yên và ngát hương như chốn dung thân xứng đáng.

Và ký ức về tôi cũng sẽ chẳng thiếu một mái nhà trong lòng các bạn —

Than ôi, ngặt một nỗi nó lại quá đỗi cần đến thứ tình yêu khoan dung

Vô điều kiện để có thể được ướp giữ vẹn toàn nơi ấy!

Vì nếu các bạn muốn nhớ về tôi cho đúng đắn,

Đúng như tôi sinh ra để trở thành, các bạn phải quên đi

Mọi nét thất thường, kỳ lạ và đầyngang bướng dễ thay đổi

Từng làm lu mờ phần tinh thần thanh cao hơn trong tôi, để mà chỉ

Tập trung vào những khoảnh khắc thế này thôi, những người bạn dấu yêu!

— Trái tim tôi chẳng hề chân thật hơn, nhưng lời nói và lối sống của tôi

Lại gần gũi với nó hơn: như Michal, vài tháng nữa thôi,

Sẽ nói rằng, "mùa thu năm ấy thật dễ chịu làm sao,"

Vì một vài ngày nắng ấm; rồi lướt qua

Những cơn gió lạnh buốt, mà tha thiết hoài niệm những chiếc lá héo úa tàn phai.

Mùa thu thì ao ước được ngập tràn ánh nắng; còn tôi thì muốn trông

Giống với chân lý bản chất của mình hơn: và cả hai đều mỏng manh,

Và cả hai đều được yêu thương, dẫu cho chúng ta có muôn vàn sự mỏng manh ấy.

Michal. Aureole!

Par. Từng giọt, từng giọt! nàng đang khóc như một đứa trẻ kìa!

Đừng thế! Tôi mãn nguyện rồi — còn hơn cả mãn nguyện;mặt khác,

Mùa thu chinh phục lòng người sâu sắc nhất chính nhờ tiếng gọi câm lặng này

Hướng về sự đồng cảm cho thời kỳ tàn tạ của nó:

Hãy ngước lên đi, Michal dịu ngọt, và đừng vì thế mà vội coi nhẹ

Những giàn nho trĩu quả với thân cành sờn cũ và rũ rượi của mình,

Cũng đừng trách những thân cây cọt kẹt oằn mình vì trái ngọt,

Hay cây táo với đợt hoa trái mùa hiếm hoi

Đang rải rắc vẻ trù phú của nó giữa muôn cành lá!

Rồi còn những cơn gió — thì có cơn gió cuồng nộ nào

Lại đi quấy rầy cái cây tần bì đang che chở cho cả hai bạn,với vẻ kiêu hãnh

Mang những chùm quả chín mọng xiết bao? À, cuối cùng thì

Nụ cười quen thuộc ngày nào của nàng cũng đã hiện về, nữ chúa của chiếc tổ

Ẩn khuất này! — vương quốc này, có biên giới

Chỉ thu hẹp trong một bức tường xanh cũ kỹ đông đúc

Được cư ngụ bởi lũ ruồi bận rộn suốt ngày,

Những chú dế xám, thằn lằn nhút nhát và loài nhện nhanh nhẹn,

Cùng từng họ nhà rêu dệt chỉ bạc —

Mà nếu nhìn cận cảnh theo hướng này, trông nó hệt như

Một cánh đồng rạ hoặc một rặng mía lau, một đầm lầy

Với những ngọn cỏ bấc trắng lóa dưới ánh mặt trời: cười lên nào!

Hãy tưởng tượng những chú dế, mỗi con trong ngôi nhà của riêng mình,

Đang ngó ra ngoài, đầy kinh ngạc trước thế giới — hoặc tuyệt nhất là,

Chú ốc sên tô điểm kia với chiếc vỏ rực rỡ đẫm sương,

Đang chậm chạp bò đi để ngắm nhìn những quả cầu bóng loáng treo lơ lửng trên cao

Do loài sâu bướm giăng lên, trông như những chiếc đèn lồng bằng vàng.

Mich. Quả thật chúng ta đã sống những ngày tháng thật vô ưu và tốt đẹp.

Par. Và sẽ vẫn thế, cặp đôi hoàn hảo của tôi ạ! — tin tôi đi, mỗi người sinh ra

Là để dành cho người kia; phải, ngay cả mái tóc của hai bạn khi quấn quýt bên nhau,

Cũng chung một sắc màu. Vì còn nơi nào ngoài chốn thâm sơn cùng cốc này

Để hai bạn dạo bước, khi tôi đã ở chốn muôn trùng xa cách,

Và thầm cầu chúc cho tôi gặp nhiều may mắn? Chờ đã: cọng cây kia

Sẽ không bao giờ uốn lượn những nhánh dây một cách nhẹ nhàng và mềm mại,

Tựa như cánh tay kiêu kỳ và yểu điệu của một vị nữ hoàng

Đang ban phát những chiếc vương miện cho các bề tôi ái mộ của mình, mà nó

Sẽ nhắc nhở hai bạn phải tiên tri cho tôi

Về một thành công lớn lao nào đó! A kìa, mặt trời đang lặn rực rỡ

Phía sau tu viện Saint Saviour: cuối cùng thì đã khuất hẳn rồi!

Festus. Nào Aureole, hãy dời ánh mắt đang bâng khuâng ấy lại một lúc đi!

Ít nhất thì tối nay anh cũng thuộc về chúng tôi; và trong lúc anh đang nói

Về Michal cùng những giọt nước mắt của nàng, tôi đã nghĩ rằng chẳng ai

Lại có thể dễ dàng rời bỏ những gì mình hằng tha thiết yêu thương:

Nhưng cái nhìn cuối cùng ấy đã phá vỡ giấc mộng của tôi — cái nhìn ấy

Tựa như thể, dù anh nhìn về bất cứ đâu, nơi đó đều có một vì sao đang ngự trị!

Würzburg với nhà thờ, ngọn tháp chuông,

Những bức tường vườn cùng vạn vật bên trong đó, cách xa biết nhường nào

So với điểm đến xa xôi của cái nhìn ấy?

Par. Tôi chỉ vừa cất lời

Và đưa mắt nhìn thuần túy bởi niềm vui sướng khi thấy

Những sinh linh mà tôi yêu quý nhất được bảo bọc quá đỗi yên bình

Khỏi mọi biến cố phũ phàng vốn có thể là định mệnh của đời tôi,

Để rồi khi ở chốn xa xôi, tâm hồn mệt mỏi của tôi — vốn luôn sẵn lòng

Gác lại những muộn phiền để đắm chìm trong những hoài niệm dịu êm

Về họ, về dáng vẻ dễ mến, ánh mắt và lời nói của họ —

Sẽ chẳng bao giờ phải do dự hay lo sợ rằng

Những rắc rối xâm lấn cũng đã kịp vùi dập lấy họ,

Cũng chẳng cần nhờ đến sự trợ giúp bận rộn của trí tưởng tượng

Để thêu dệt nên bất kỳ điều ước nào cho họ

Vượt quá những gì họ đang sẵn có nơi này;

Trái lại, nó có thể hoàn toàn quên đi chính mình

Để hòa vào họ một cách trọn vẹn, với niềm tin chắc tuyệt đối rằng họ đang bình an vô sự.

Hơn nữa, Festus thừa hiểu rằng tôi là kẻ

Mà sự yên tĩnh cùng những nét quyến rũ của nó chẳng thể nào níu chân nổi,

Một kẻ hầu như chẳng màng đến tất cả những niềm vui mà mình đang từ bỏ,

Bởi quá đỗi bận rộn với những hoài bão viển vông nên chẳng buồn đếm xỉa

Đến những niềm vui dịu êm mà chính trái tim anh ấy đang vun vén:

Thế mà, hãy xem cảm nhận của chúng ta về mọi điều

Tươi đẹp tương đồng đến nhường nào! Khi Festus nhận ra rằng

Mọi niềm vui tầm thường trên thế gian này

Đều tác động đến tôi y như đối với chính anh ấy; rằng tôi cũng có

Những nhịp cầu ham muốn vô cùng đa dạng đối với niềm vui bắt nguồn

Từ những điều bình dị; nói ngắn gọn là tôi cũng có một canh bạc trong đời

Giống như anh ấy; một canh bạc mà việc theo đuổi một cách mù quáng những mục tiêu

Mà cuộc đời này không thể mang lại, sẽ hủy hoại nó nhanh chóng chẳng kém; —

Lúc đó anh ấy có thể tự thuyết phục bản thân rằng, với tầm nhìn này,

Mọi hành động của tôi đều đã được suy tính vô cùng thấu đáo. Và cuối cùng, bởi vì,

Dù trời đất và vạn vật có đang đặt cược trên bàn cờ,

Thì nàng Michal dịu hiền cũng tuyệt đối không được rơi lệ trong đêm chia ly của chúng ta.

Fest. Đúng vậy: và đêm đang dần buông xuống, còn chúng ta thì ngồi đây

Chẳng hề vội vã bắt đầu cuộc trò chuyện của mình

Cứ như thể ngày mai tôi vẫn có thể gợi nhắc về nó

Khi hai ta tay trong tay dạo bước qua thị trấn vui tươi

Vào lúc bình minh; hoặc có thể thì thầm ngắt quãng

Vào lúc Trithemius đang bận rộn cùng lớp học của ông

Trong căn phòng mờ ảo nơi những tia nắng ban trưa dọi vào

Dè dặt như thể sợ hãi trước những cổ thư đáng sợ xung quanh;

Hoặc thổ lộ hết lòng mình trên một lối đi cỏ mọc rợp bóng

Từ lúc hoàng hôn buông nhuộm cho đến tận nửa đêm: nhưng ngặt nỗi, lại là ngày mai!

Liệu tôi có hoàn toàn được phép giãi bày tận đáy lòng mình không?

Chúng ta đã từng là huynh đệ, và từ nay về sau thế giới này

Sẽ đứng giữa ngăn cách đôi ta: — tôi được phép giãi bày mọi nỗi niềm thầm kín nhất chứ?

Đây là đêm cuối cùng rồi, Aureole dấu yêu ạ!

Par. Ồ, cứ nói đi!

Hãy nghĩ ra một thử thách tình yêu nào đó, một chiến công thật gian khổ

Cần được thực hiện vì các bạn: cứ nói đi! Nếu đêm nay

Có trôi qua trong lúc ấy, thì lại càng tuyệt hơn! Hãy nhớ lại xem đã bao lần

Những kế hoạch, giấc mơ, hy vọng và nỗi sợ đầy kinh ngạc của tôi

Đã — chưa từng làm phiền lòng các bạn, ồ không hề! — cũng như tôi

Đang hồi tưởng lại, và chưa bao giờ sống động bằng lúc này,

Tình cảm chân thành của các bạn, sinh ra từ thuở Einsiedeln

Cùng những ngọn đồi xanh thẳm từng là cả thế giới đối với chúng ta;

Và vẫn không ngừng lớn dần cho đến tận đêm nay, đêm khép lại

Khoảng thời gian lưu lại của tôi tại Würzburg. Ồ, sẽ có một ngày

Các bạn sẽ vô cùng tự hào về tôi! Cứ nói đi, những người bạn dấu yêu!

Fest. Thật lòng sao? Thật ra điều này là vì sự bình yên của chính tôi,

Hơn là vì anh; bởi vì mọi dự án nhằm

Kìm hãm bước chân anh đều có vẻ vô ích; tôi đã nói rằng niềm hy vọng cuối cùng của mình

Ngay lúc này đây cũng đang lụi tàn. Truyện kể rằng

Về một sứ đoàn nọ được cử đi để chiếm lấy

Ân huệ của một vị vua phương Đông, và những món quà họ dâng hiến

Hóa ra chỉ là thứ bụi lấp lánh rơi rớt ra từ những mỏ quặng vốn là sản vật bản địa xứ ấy.

Cũng tương tự như vậy, giá trị của sự bình yên và tình yêu,

Thứ mà tôi vẫn hằng mong sẽ cám dỗ được anh, có vẻ như anh còn thấu hiểu

Sâu sắc hơn cả chính tôi; thế mà anh vẫn chẳng hề

Từ bỏ dù chỉ một chút những dự án mà ở đó sự bình yên hay tình yêu chẳng chiếm chút vai trò nào.

Par. Lại nữa sao? Than ôi! Đúng như tôi đã đoán trước.

Fest. Bờ sông chỉ mọc lên một nhành gai đơn độc

Để cứu chiếc tổ thiên nga của chúng ta khỏi bị cuốn trôi ra biển lớn.

Par. Festus thân mến, hãy lắng nghe tôi. Anh thực sự muốn gì?

Rằng tôi phải gác lại mục tiêu đeo đuổi của trái tim mình,

Từ bỏ những mục đích duy nhất mà tôi đang sống vì chúng,

Khước từ sứ mệnh vĩ đại mà Thượng Đế giao phó, để rồi chết đi như thế sao!

Anh bảo tôi hãy lắng nghe vì tình yêu chân thành của anh:

Nhưng tình yêu ấy đã lớn lên bằng cách nào cơ chứ? Chính bằng sự nâng niu

Lâu dài và kiên nhẫn đối với chính cái tinh thần mà giờ đây nó muốn dập tắt;

Tựa như một người mẹ hòng níu giữ sức mạnh trai tráng

Của đứa con từng một thời yếu ớt nép bên gối mình. Tôi đâu có sinh ra

Đã mang sẵn sự uyên bác và lòng dũng cảm từ thuở ban đầu, mà tôi từng sợ hãi

Trước bất cứ điều gì khiến mình trở nên khác biệt giữa đám đông:

Tôi từng muốn sống cuộc đời như bao người, và chết cái chết của họ,

Hòa lẫn giữa hàng ngũ của họ để trốn chạy khỏi định mệnh:

Nhưng chính anh là người đầu tiên dìu dắt tôi qua những hoài nghi và sợ hãi,

Dạy cho tôi biết thấu hiểu nhân loại và thấu hiểu chính mình;

Và giờ đây khi tôi đã vững vàng và tràn đầy hy vọng,

Khi từ tận đáy tâm hồn, tôi có thể khước từ mọi mục tiêu

Trừ những điều mà những lời chân thành của anh đã vạch rõ cho tôi,

Giờ đây khi tôi đã chạm đến ngưỡng cửa của hoài bão đời mình,

Khi tôi mong được nhìn thấy sự khải hoàn trong ánh mắt họ,

Nghe tiếng reo hò vui sướng trong giọng nói của họ — thì Michal lại rơi lệ,

Còn Festus thì trầm ngâm đăm chiêu!

Fest. Khi anh rủ lòng

Lắng nghe dự định của tôi...

Par. Lắng nghe ư? Tôi có thể đọc trước

Toàn bộ buổi trò chuyện tối nay của chúng ta rồi!

Nó diễn ra thế này đây, Michal ạ: đầu tiên,

Hoặc anh ấy tuyên bố, hoặc tôi, những điểm cốt lõi

Trong kế hoạch sống tối ưu của chúng ta, rằng đâu là cứu cánh của con người

Và đâu là thánh ý Chúa; chẳng có lấy hai niềm tin nào từng tương đồng

Như đức tin của anh ấy và của tôi. Kế đến, mỗi người chúng ta đều thừa nhận

Rằng đức tin cần phải được thực thi hết sức có thể;

Do đó, tôi mạo muội xin trình bày

Kế hoạch của mình, do chưa tìm được kế hoạch nào hay hơn, nhằm theo đuổi

Con đường mà thánh ý Chúa dường như đang cho phép.

Và rồi, anh ấy nhìn thấy rất nhiều điều hay trong đó, tuyên bố

Động lực này thật đáng quý, hy vọng kia thật hợp lý,

Nơi này có hiểm nguy cần tránh, chỗ kia có một sơ suất

Cần được khắc phục: tóm lại,

Cả hai tâm hồn chúng ta hòa hợp — mọi điều hay ý đẹp

Được anh ấy tán thành, tôi đều hân hoan ghi nhận,

Mọi điều anh ấy coi là tệ hại, tôi đều biết ơn gạt bỏ,

Và chẳng có gì ngăn cản tôi cuối cùng được ngước nhìn lên

Để tìm kiếm một chút an ủi le lói trên vầng trán đầy thận trọng của anh ấy.

Thế mà ngạc nhiên thay! Tôi lại nhận ra rằng, bất chấp tất cả, vẫn ẩn giấu đâu đó

Một mầm mống bẩm sinh và không tài nào lý giải nổi

Của sự thất bại trong kế hoạch của tôi; để rồi rốt cuộc

Tất cả quy lại thế này — bằng chứng tối thượng

Cho thấy chúng ta tận hiến vì Chúa, chính là việc

Sống cứ như thể chẳng hề có Chúa trên đời;

Một lối sống, bị thôi thúc bởi sự ngu muội

Đau thương và mù quáng của con người, mà Festus căm ghét nhất;

Nhưng lại được những giáo lý này ban phép thánh hóa ngay lập tức,

Mặc dù với những bộ óc kém phần tinh tế hơn thì nó vẫn cứ y như một,

Dù họ có mổ xẻ nó cách mấy đi nữa.

Mich. Có thực vậy không, hỡi Festus?

Anh ấy nói năng mới điềm đạm và tử tế làm sao: có thực là vậy không?

Par. Hãy khước từ những viễn cảnh huy hoàng ấy về tình yêu của Chúa

Và sứ mệnh của con người; hãy cất tiếng cười lớn chế nhạo việc Chúa ban xuống

Những khát khao to lớn để định hướng cho chúng ta; hãy nói xem quyền lực,

Hoặc dục vọng, hay vàng bạc sẽ làm thỏa mãn những điều đó nhanh đến mức nào; tôi thừa hiểu

Tiếng đời gào thét ra sao, và phải đáp trả nó thế nào.

Nhưng cái cuộc chiến mập mờ này...

Fest. ... Lại khiến người ta mệt mỏi đến mức

Mà anh không buồn ban cho người bạn của mình một lời từ biệt cuối cùng

Để khuyên can anh ư? — vì lợi ích của anh ấy, chứ không phải của anh? Tôi chỉ mong

Có thể gửi gắm tâm hồn mình theo những niềm hy vọng tốt đẹp về anh;

Để không bao giờ phải đau xót rằng những lời lẽ mơ hồ

Bị hiểu lầm một cách lệch lạc, một tín điều mới

Không được thấu triệt, đã sinh ra lòng tin mù quáng nơi anh,

Và góp phần vào sự sụp đổ của chính anh.

Par. Hãy chọn phe đi,

Hoặc giữ lấy hoặc từ bỏ: nhưng trong lúc này đừng trách móc tôi

Chỉ vì tôi dám hành động theo chính quan điểm của anh,

Không hề chùn bước khi chúng chỉ đường phía trước, cũng chẳng dò tìm thấy

Hiểm nguy ở nơi mà chúng đảm bảo thành công chắc chắn nhất.

Fest. Hãy chứng minh điều đó với tôi — chỉ điều đó thôi! Hãy chứng minh rằng anh vẫn tuân thủ

Trong khuôn khổ của những quan điểm ấy, chứ không hề kiêu ngạo khoác lác

Nhận lấy công việc của Chúa tròng lên vai mình; hãy chứng minh rằng tất cả những gì anh khao khát,

Một con người phàm trần hoàn toàn có thể mong đợi; và hơn hết thảy,

Hãy chứng minh rằng con đường kỳ lạ mà anh đang theo đuổi sẽ dẫn đến

Mục đích của nó — thì tôi sẽ chúc anh thượng lộ bình an,

Phải, tôi sẽ đếm từng phút giây cho đến khi anh dấn thân bước ra ngoài!

Anh cười; nhưng từ những ngẫm nghĩ chậm rãi của mình —

Từ việc trầm tư rất nhiều về vận mệnh của người bạn thân —

Tôi đã góp nhặt được những điều mà tôi tưởng chừng không thể bị bác bỏ một cách vô ích;

Thế nhưng lúc cần thiết thì tất cả lại bỏ tôi mà đi: trong những mảnh tơi tả

Và vụn vặt, tôi buộc phải liều lĩnh nói lên những gì còn lại.

Mich. Festus, hãy hỏi thẳng anh ấy lý do vì sao anh ấy lại khinh miệt....

Fest. Khoan đã, Michal: Aureole, tôi nói năng rất mực thận trọng

Và nghiêm túc, bởi tôi thừa hiểu rằng, dù sai lầm của anh có là gì đi nữa,

Thì đây tuyệt đối không phải là một lựa chọn thiếu suy nghĩ,

Cũng chẳng phải phút bốc đồng bất chợt của một thiếu niên nhiệt huyết.

Chẳng phải chỉ qua những lời tâm sự của chính anh

Mà tôi mới biết rằng trái tim đầy nhiệt huyết của anh từ lâu lắm rồi

Đã ấp ủ, nuôi dưỡng và cuối cùng làm cho chín muồi

Kế hoạch này. Tôi sẽ không nhắc đến Einsiedeln,

Nơi tôi ra đời trước anh vài tuổi

Chỉ để dõi theo anh từng chút một từ thuở ban đầu:

Trong mọi chuyện khác, những mục tiêu chung của chúng ta đã được ấn định

Ngay từ lúc đó rồi — nhiệm vụ của tôi là giữ anh trong tầm mắt

Cũng như anh giữ lấy tâm hồn mình và những hoài bão ấy

Đã lấp đầy nó khi, với một trái tim thổn thức, anh rời bỏ mái nhà

Thời thơ ấu cùng tôi để gia nhập nhóm người ưu tú

Mà tại đây, Trithemius sẵn sàng hạ cố rủ lòng truyền dạy

Một phần tri thức của ông: và không một thanh niên nào

Trong số những kẻ được ưu ái ấy, những kẻ mà giờ đây anh đang khinh miệt,

Lại đến với sự khẩn trương như anh, lại quyết tâm như anh,

Là muốn nắm bắt tất cả, gìn giữ tất cả, và xứng đáng

Nhận được một danh tiếng lẫy lừng như ông ấy nhờ sự nhẫn nại lao nhọc.

Giờ đây, nhiệt huyết mới này thay thế cho nhiệt huyết cũ

Cũng là điều tôi đã dõi theo; thật là ý nghĩa và kỳ lạ biết bao,

Khi chứng kiến một kẻ vừa mãn nguyện với tâm hồn mình khi được sánh bước

Cùng những đối thủ trong cuộc đua giành lấy phần thưởng trí tuệ,

Lại bỗng nhiên dừng bặt, thay đổi hoàn toàn;

Từ sự tranh đua, chuyển hẳn sang trạng thái nghỉ ngơi —

Từ việc tiến bước không ngừng như các bạn đồng môn,

Sang một sự rảnh rỗi vô hồn, thế nhưng lại hoàn toàn khác xa

Với sự trì trệ tẻ nhạt của một tâm hồn bằng lòng,

Sau khi vấp ngã, liền sớm từ bỏ một cuộc tìm kiếm vô vọng.

Cái phong thái dửng dưng ấy, hoàn toàn không chút ra vẻ

Dù là sự khinh miệt đối với thứ mà mình đã ngừng mưu cầu —

Nụ cười khiêm nhường, ngợi khen rất nhiều, nhưng lại lảng tránh

Những điều mình vừa lớn tiếng ca ngợi — dẫu cho được che giấu khéo đến đâu

Thì thỉnh thoảng những tràng bùng nổ dữ dội, ngắn ngủi

Vẫn làm lộ ra sự khinh miệt ngầm bên trong, để rồi nhanh chóng bị kìm chế lại.

Cái vẻ phô trương về những thất bại trong quá khứ ấy,

Sự sẵn sàng thuận theo trong sự khinh miệt ấy,

Tôi chẳng mảy quan niệm khác ngoài hình ảnh của một kẻ buông lơi

Thanh gươm đã gãy nát, chuẩn bị lao vào

Bóp cổ kẻ thù của mình; nhưng sự thật không phải vậy:

Mục đích đang ấp ủ của anh lúc đó không hề hướng về phía ấy.

Bởi những dấu hiệu sau đó đã phơi bày, đúng như những gì anh đã xác nhận,

Rằng anh chuẩn bị dồn hết sức lực tột cùng của mình

Nhằm thúc đẩy một mục tiêu nhất định —

Một mục tiêu mà — dù mang cái tên mà các đối thủ của anh từng đặt cho

Những nỗ lực nhỏ nhoi nhất của chính họ — lại có tầm vóc vĩ đại đến mức

Bao trùm lên cả những bước bay cao nhất của họ,

Kết hợp chúng lại, và khát khao giành lấy duy nhất một phần thưởng

Thay vì vô số phần thưởng khác — đó là bí mật của thế giới,

Của con người, và của mục đích, con đường cùng định mệnh đích thực của con người.

— Rằng anh, không hề ấp ủ mục đích này như một giấc mơ mơ hồ thuần túy,

Cùng với các hiền triết thời cổ đại,

Đã tìm ra một lối đi dẫn đến điều đó, nếu mọi thứ

Anh tin tưởng đều là sự thật, mà khi dấn thân theo đuổi nó bằng cả trái tim và linh hồn,

Anh, nếu là một con người, dám khao khát được THẤU HIỂU:

Và rằng mục đích này sẽ khác với vô vàn

Những mục đích tương tự về đặc tính và chủng loại,

Chủ yếu ở điểm này — rằng phần thưởng của nó

Sẽ nằm ngay trong chính nó, chứ không phải một mục đích ngoại lai nào khác

Pha trộn vào; không có hy vọng hay sợ hãi hay niềm vui

Hay nỗi buồn nào có thể lay chuyển anh đi nơi khác, mà chỉ có sự tận hiến

Thuần khiết này mới đủ sức nâng đỡ hoặc phản bội anh:

Đó là cách anh khao khát vươn lên.

Par. Anh không được phép định nghĩa nó như thế:

Tôi chẳng có gì khác biệt so với đám đông mơ mộng

Mà anh vừa nhắc đến. Tôi chẳng nhận phần nào khác

Trong việc lựa chọn số phận của mình, ngoài điều này:

Sự đáp lời sẵn sàng của tôi trước thánh ý của Thượng Đế,

Đấng đang kêu gọi tôi trở thành công cụ của Ngài. Tất cả những ai

Được sức mạnh bẩm sinh nâng đỡ sẽ chẳng thể thành công

Hơn gì các hiền triết đâu.

Fest. Mục đích mà Thượng Đế

Đặt ra trước mắt anh là thế đấy; và chắc chắn rằng Ngài cũng cần phải

Ấn định con đường ca ngợi

Cũng như niềm khao khát được ca ngợi; bởi vì, dẫu tôi cũng quan niệm,

Cùng với anh, rằng việc xướng lên lời ca ngợi ấy chính là

Mục đích và sứ mệnh tự nhiên của một con người,

Và quan niệm rằng lời ca ngợi ấy đạt hiệu quả cao nhất khi con người

Đem lại phúc lợi chung cho đồng loại của mình —

Thế nhưng điều đó, cái đích đến ấy, lại không phải là công cụ.

Đừng mạn phép phục vụ Thượng Đế tách rời khỏi

Cái kênh đã được định sẵn mà Ngài muốn dùng để thu gom

Những lời tôn vinh còn nhiều khiếm khuyết, có lẽ vì

Chính sự vâng lời thuần túy đó mới là điều được trân trọng! Ngài không hề tìm kiếm việc những bàn thờ của mình

Bốc cháy rực rỡ, bất chấp cách thức ra sao, miễn là chúng phải cháy.

Giả sử điều này đi: rằng Thượng Đế đã chọn anh

Để Thấu Hiểu (hãy chú ý kỹ những câu trả lời của anh, bởi đức tin của tôi

Sẽ đón nhận một cách tuyệt đối mọi điều chúng xác nhận),

Tôi không tài nào nghĩ rằng anh lại dám gán cho sự lựa chọn ấy

Bất cứ điều gì vượt ngoài một ý chí kiên định,

Một niềm hy vọng mãnh liệt; cũng đừng để những tài năng của anh tạo ra

Sự khinh mạn hay lãng quên đối với những phương tiện thông thường

Dẫn đến thành công, hay bắt định mệnh

Phải miễn trừ những nỗ lực của con người. Giờ đây, anh có dám soi thấu

Tận đáy lòng mình, và thành thật thừa nhận

Rằng bản thân không hề mang thứ khát khao ngây dại

Dành cho sự khác biệt này hơn là sự bảo đảm

Về sự tồn tại của nó chăng? Rằng anh có nhìn rõ con đường

Dẫn đến việc thực hiện mục đích của mình

Rõ ràng như chính mục đích đó không — và một lần nữa, liệu mục đích ấy

Có rành mạch như niềm khao khát được chọn lựa của anh

Để theo đuổi nó hay không. Anh có dám trả lời điều này không?

Par. (sau một khoảng lặng). Không, tôi chẳng có gì phải sợ cả! Ai muốn thì cứ việc thấu hiểu

Những chuyển động thầm kín nhất trong tâm hồn tôi. Dù sự thật có là thế đi nữa —

Thì sao chứ? — nếu quả thực khao khát mãnh liệt

Đã lấn át cả mục đích trong tôi? — nếu ánh hào quang chỉ bùng lên

Ngay ở điểm khởi đầu trên con đường của tôi,

Và tiếp nối sau đó là bóng tối mịt mờ nhất? Thì chiếc ấn nào rực rỡ hơn

Mà tôi còn phải đòi hỏi cho sứ mệnh đích thực của mình

Ngoài nguồn năng lượng sục sôi này? — bản năng này vẫn đang vùng vẫy

Chỉ vì bản chất của nó là vùng vẫy? — không bị lôi cuốn

Bởi sự bảo đảm của bất kỳ con đường thênh thang nào,

Với thành công luôn hiện hữu trước mắt!

Nếu không nhờ thế thì làm sao tôi biết được một vận mệnh huy hoàng nhường ấy là của riêng mình,

Nếu chẳng phải qua thứ sức mạnh bất kham, cuồn cuộn không ngừng

Đang hoạt động bên trong tôi? Liệu ý chí con người có thể

Tạo ra những thúc giục ấy hay sao? — lại càng không thể

Phớt lờ những lời nhắc nhở của chúng! Tôi phải làm gì đây,

Nếu cứ mãi chôn chân giữa tất cả các bạn; giữa những yêu thương, những bận tâm,

Và cuộc đời của các bạn — tất cả đều sẽ thuộc về tôi ư? Hãy tin chắc rằng Thượng Đế

Chẳng bao giờ bắt những sức mạnh mà Ngài ban ơn phải rơi vào cảnh hoài phí!

Hãy hỏi loài đại bàng râu vì sao nó lại lao một mạch

Vào vực thẳm mênh mông chưa từng ai đặt chân tới,

Thứ sức mạnh trọn vẹn nào đã dẫn dắt nó ngay từ thuở ban đầu,

Và vì sao nó không hề kinh ngạc, khi sải cánh mạnh mẽ

Vượt qua những tầng trời tịch mịch vô biên!

Hãy tin chắc rằng những kẻ được Thượng Đế cần đến sẽ chẳng bao giờ ngủ quên! Cũng đừng sợ

Họ sẽ xem nhẹ sứ mệnh của Ngài, khi mà từng khoảnh khắc

Nhìn thấy sứ mệnh ấy bị trì hoãn, lại chính là một cái chết mới.

Đó là đức tin mà tôi đặt trọn niềm tin; và cũng vì thế

Mà tôi có thể từ bỏ vô cùng triệt để những thứ nghệ thuật phù phiếm

Mà đám người cuồng chữ nghĩa này vẫn đang cố sức học và dạy; Hắc Thuật,

Những Kỳ Công, Bí Thuật cùng Cao Siêu gì đó —

Cứ để kẻ khác ham chuộng: mối dây liên kết giữa tôi

Và Thượng Đế mới mật thiết làm sao! Một con ác quỷ cau có

Để sai khiến, những linh hồn sa ngã và đáng ghét

Đến giúp đỡ — xét cho cùng thì những thứ đó là gì, khi đặt cạnh

Việc Thượng Đế hằng trợ giúp, Thượng Đế hằng chỉ dẫn khắp nơi,

Sao cho mặt đất phải dâng hiến những bí mật của nó,

Và mọi vật thể nơi ấy đều được giao phó trọng trách đánh thức,

Giảng dạy và làm thỏa lòng vị chúa tể mà Thượng Đế đã chỉ định?

Và tôi còn trẻ, hỡi Festus của tôi, tôi hạnh phúc và tự do!

Tôi có thể hiến dâng trọn vẹn; tôi có một cuộc đời

Để trao tặng; chính tôi, kẻ được chọn lựa cho sứ mệnh này, là Kẻ Duy Nhất!

Hãy nghĩ xem, hãy nghĩ mà xem! Miền Đông rộng lớn, nơi mọi Nguồn Trí Tuệ sinh sôi;

Miền Nam rực rỡ, nơi trí tuệ từng trú ngụ; miền Bắc đầy hy vọng,

Tất cả đều đã lướt qua — và nó lại chiếu rọi vào tôi! Đã đến lúc

Những niềm hy vọng mới cần thổi bùng sinh khí cho thế giới, ánh sáng mới

Cần bừng lên từ những mặc khải mới dành cho một nhân loại

Đã oằn mình gánh chịu quá lâu, đã bị lãng quên quá lâu; cứ thế,

Thiên đàng được dành sẵn cho chúng ta cuối cùng sẽ đón nhận

Những sinh linh không còn bị lóa mắt bởi những ánh hào quang lạ thường,

Mà vô cùng nhiệt thành đối mặt với thứ ánh sáng không mây che phủ,

Thứ ánh sáng mà những tia nắng của nó chẳng ít lần ban phước cho cuộc hành hương,

Chẳng ít lần tô điểm vinh quang cho cuộc đời họ ở cõi trần.

Fest. Những lời của tôi vẫn chịu chung số phận cũ và chẳng thể đứng vững nổi

Trước những chuỗi mệnh đề rực rỡ của anh. Giả sử gọi đây là chân lý —

Sao anh không theo đuổi nó trong một chốn ẩn tu thanh vắng,

Tại một trong những cung điện đồ sộ của Tri Thức,

Theo những tấm gương đã được ngợi ca? — tìm kiếm ở đó

Cuộc trò chuyện tĩnh lặng với những bậc vĩ nhân đã khuất, từ tâm hồn đến tâm hồn,

Những kẻ từng tích lũy kho tàng với cùng một tâm niệm ấy

— Để rồi nâng tầm chính anh vào cõi hư không thanh cao của họ,

Và hoàn thành trọn vẹn những sự nghiệp còn dang dở của họ,

Tháo gỡ những nút thắt mà sự bất tài của họ

Từng tuyên bố là vô phương gỡ rối, đúng vậy! — nhưng lại để lại

Đỡ rối rắm hơn rất nhiều. Một ánh mắt tươi mới, một bàn tay mới,

Có thể làm được rất nhiều điều vào lúc sức lực của họ đang lụi tàn;

Kế thừa với nguồn sinh lực và trái tim hoàn toàn mới mẻ,

Giống như trong những trò chơi xưa, người chạy đua tiếp tục giật lấy ngọn đuốc

Từ tay người đi trước: theo cách này thì thành công mới có thể đạt được.

Nhưng anh lại kết hợp với dự án của mình

Một kế hoạch đầy tính áp đặt và mâu thuẫn với chính mình

Đó là tìm kiếm nó trên những lối đi kỳ lạ chưa từng ai thử nghiệm.

Sách vở nào nằm giữa chốn hoang mạc? Liệu đại dương có viết

Bí mật về nỗi khao khát của nó trong những hang sâu hun hút

Nơi mà bước chân anh sẽ là dấu chân người đầu tiên đặt tới?

Liệu trí tuệ có từng ngự trị ở đó và ghi chép lại bất cứ điều gì

Mà anh đang hối hả tìm đọc? Cớ sao lại quay lưng với nàng

Để ghé đến những nơi mà tà áo nàng chưa từng lướt qua,

Giờ đây — là những chốn hoang vu bị phó mặc cho sự cằn cỗi

Bởi sắc lệnh của Thượng Đế, kẻ nào dám thách thức điều đó?

Giờ đây — là những đống đổ nát nơi nàng từng dừng chân nhưng chẳng chịu ở lại,

Những thành phố tàn tạ cổ xưa mà khi từ bỏ nàng,

Nàng đã giáng xuống một lời nguyền bất tận, để rồi nó ứng nghiệm:

Hoặc tệ hại nhất trong tất cả, giờ đây — là những con người mà anh đến thăm, con người,

Những đám đông hèn hạ nhất chưa từng được nghe giọng nói của nàng

Hoặc căm ghét nó, những con người chẳng có lấy một ân huệ nào từ Rome

Hay Athens — chính những kẻ này sẽ là thầy của Aureole sao!

Khước từ mọi gương xưa, thực tiễn, giáo huấn cũ,

Đơn độc giữa bọn họ mà anh nghĩ mình có thể đứng vững một mình:

Vây quanh bậc hiền triết Stagirite tựa như một vầng hào quang

Là các đối thủ của anh, những bậc thầy: còn anh thì đứng đây!

Dù anh có biện minh thế nào đi nữa, tri thức không phải là

Điều tối quan trọng trong tình yêu của anh; bằng không vì nàng

Anh đã gom góp mọi sự trợ giúp từ mọi nguồn —

Đối thủ, trợ tá, bạn bè, kẻ thù, tất cả sẽ hòa chung

Vào một hạng mục rộng lớn gồm những kẻ chỉ ra nơi chốn của nàng,

Và những kẻ không chỉ ra điều đó.

Par. Tôi phải nói gì đây?

Festus ơi, từ thủa thơ ấu tôi đã bị chi phối

Bởi một ngọn lửa — bởi một ngọn lửa chân chính, dù mờ nhạt hay dữ dội,

Tựa như thể có một bậc thầy nào đó từ bên ngoài,

Đã kìm nén hoặc thúc giục dòng chảy của nó: điều này vốn chẳng thể diễn tả nổi

Những gì tôi muốn truyền tải: mà đúng hơn

Tôi tin rằng một thiên thần đã cai trị tôi theo cách đó,

Hơn là việc những chuyển động hay bản chất cao cả trong tâm hồn tôi

Lại tự mình bộc lộ ra ngoài như thế. Khi ấy tôi chẳng hề hay biết

Điều gì đã thì thầm vào lúc hoàng hôn, và cất lời rõ ràng

Vào lúc nửa đêm. Nếu có một phàm nhân nào đó, sinh ra quá sớm,

Lại được đặt nằm trong một trạng thái hôn mê sâu thẳm — suốt những thời kỳ

Cứ thế trôi qua trôi lại — cho đến khi thời điểm đích thực của anh ta bừng sáng;

Và rồi có thể ghi lại

Những lời mà những kẻ túc trực bên giường bệnh đã thốt lên —

Thì khi ấy tôi mới có thể kể nhiều hơn về hơi thở nhẹ nhàng phả

Trên mi mắt tôi, và những ngón tay nhẹ nhàng

Lướt qua mái tóc tôi. Tuổi trẻ vốn dĩ mơ hồ; thế nhưng chưa bao giờ

Tôi lại đần độn đến mức, khi linh hồn ấy lướt qua,

Tôi lại không quay về phía ngài, dường như vô thức, hệt như cách

Một con rắn nước quay đầu khi các tiên nữ băng qua giấc ngủ của nó.

Và mang điều này ở bên trong lẫn xung quanh tôi

Trong lúc Einsiedeln, với những ngọn núi, hồ nước và rừng cây của nó

Giam hãm tôi — niềm vui áp bức biết bao đã thuộc về tôi

Khi cuộc đời trở nên rõ ràng, và lần đầu tiên tôi ngắm nhìn biển người đông đúc,

Vĩnh cửu của nhân loại!

Hãy tin rằng trước khi tôi gia nhập họ, trước khi tôi biết rõ

Mục đích của cuộc đại lễ hội đó, hay vị trí

Được giao phó cho mình trong hàng ngũ ấy — trong lúc vừa bừng tỉnh,

Sự kinh ngạc là nguyên sơ nhất và niềm vui là tinh khiết nhất —

Chính là lúc ấy, vị trí đứng cùng những kẻ rực rỡ nhất trong đám đông,

Một phần vị thế cùng những kẻ kiêu hãnh nhất trong số họ, lại trở nên khó lòng dung thứ nhất.

Và từ sự hỗn độn trong lồng ngực tôi, duy chỉ điều này

Là tôi có thể đúc kết được, rằng từ nay về sau tôi phải chết

Hoặc tự nâng bản thân mình lên thật xa, thật xa phía trên

Vẻ hoành tráng hoa lệ ấy. Dường như tôi vừa khao khát

Muốn giày xéo, lại vừa muốn cứu rỗi nhân loại,

Muốn thực hiện một sự hy sinh chưa từng có

Vì lợi ích của họ, muốn giành lấy một điều kỳ diệu tuyệt vời

Từ trời hoặc đất cho họ, để rồi diệt vong, và trong hành động ấy lại gặt hái lấy

Phúc lộc vĩnh cửu: hệt như kẻ dám

Giật lấy tia chớp giận dữ khỏi đám mây đen của nó,

Để rồi toàn bộ ngọn lửa tích tụ trút hết lên người hắn,

Không một cơn giông bão nào còn dám đe dọa giấc ngủ xanh biếc của mùa hè:

Thế nhưng lại không bao giờ hòa lẫn vào con người đến mức

Có thể nhận lấy dù chỉ một phần trong chính công sức của mình, một phần

Trong chính ân huệ của mình. Một khi chiến công đã hoàn thành,

Tôi sẽ rút lui khỏi những lời ca tụng nhiều chuyện của họ,

Sẽ nhẹ nhàng gạt bỏ những lời cảm ơn tuôn trào của họ.

Hệt như một hiệp sĩ đang bôn ba qua vùng hoang mạc,

Kẻ trên đường đi có thể tình cờ giải thoát cho một bộ tộc

Người dân sa mạc khỏi kẻ thù rồng độc;

Khi toàn bộ chủng tộc da ngăm đen ấy ùa quanh để hôn lên

Đôi chân chàng, và tôn chàng làm vua của họ, rồi dâng hiến

Những chiếc lều nghèo nàn dựng giữa những đồn cát làm

Vương quốc của chàng: và chàng mỉm cười chỉ vào chiếc khăn choàng của mình

Nặng trĩu những hạt vàng lấp lánh, chiếc mũ trụ rực rỡ

Được khảm đầy những viên đá lấp lánh — rồi chỉ về hướng Đông,

Nơi những thứ đó cần phải được trưng bày!

Fest. Tốt lắm: hãy thôi đừng nghe

Bất kỳ điều gì về bản chất của anh nữa, "thứ bản chất từng rụt rè lùi bước

Trước mọi thứ khiến anh trở nên nổi bật tách biệt khỏi đám đông!"

Par. Tôi đang chạm đến điều đó đấy; những từ ngữ này chỉ đang phân tích

Xung động điên rồ đầu tiên: nó ngắn ngủi hệt như sự ngây ngô,

Bởi khi tôi đưa mắt ngắm nhìn lại cảnh tượng ấy,

Chẳng mấy chốc tôi đã nhận ra đây đó một bóng hình

Đội vòng nguyệt quế và rực rỡ, với vầng trán và ánh mắt viên mãn.

Tôi vô cùng hài lòng khi địa vị của họ có thể ngay lập tức

Diễn giải những suy nghĩ của chính tôi: — "Hãy nhìn xem chìa khóa

Cho tất cả," tôi đã buột miệng nói một cách liều lĩnh, "và những gì tôi khao khát

Được làm, những kẻ này đã hoàn tất: chúng ta là những người ngang hàng.

Chúng thấu hiểu và vì thế chúng thống trị: tôi cũng vậy, tôi sẽ thấu hiểu!"

Anh đã ở bên cạnh tôi, Festus, đúng như anh nói;

Anh đã chứng kiến tôi lao vào những mưu cầu của những kẻ mà danh tiếng

Hào phóng chứng nhận là những bậc chúa tể của tâm trí,

Mà chẳng màng dừng lại để chắc chắn rằng phần thưởng trong tầm ngắm

Sẽ làm thỏa mãn những khao khát của tôi khi đạt được nó,

Nhưng bởi vì họ tranh đua nên tôi cũng tranh đua. Rồi tiếp đó là một sự sụp đổ

Chậm chạp và nghẹt thở. Chúng ta cùng khao khát vươn lên,

Thế nhưng chẳng có lấy một kẻ tầm thường cù bất cù bơ nào mà Tritheim coi là

Kỳ lạ, lại không tỏ ra hoàn toàn đủ năng lực, mạnh mẽ

Hoặc chỉ chao đảo đôi chút trước chính sự uyên bác vĩ đại của hắn ta;

Trong khi tôi thì bứt rứt không yên, chẳng có gì làm tôi thỏa mãn,

Đầy hoài nghi và cực kỳ bối rối. Tôi muốn lướt nhanh qua

Khoảng thời gian đấu tranh đó; chỉ cần nói rằng, tôi căm ghét chính mình

Vì sự yếu kém khi so sánh với họ, thế mà bằng cách nào đó tôi vẫn cảm thấy

Một sức mạnh vĩ đại đang âm ỉ, đang thành hình

Bên trong tôi; và điều này cứ kéo dài cho đến một đêm nọ,

Khi tôi đang ngồi ngẫm nghĩ về nó và nhiều điều khác nữa,

Một giọng nói trầm tĩnh từ bên ngoài vang lên — "Ngươi có thấy chăng,

Hỡi đứa trẻ chán nản, từ đâu mà thất bại và mất mát nảy sinh?

Chính từ sức mạnh của ngươi. Hãy suy ngẫm: ngươi đã ngắm nhìn

Vẻ đẹp của trí tuệ một cách ngạo mạn,

Không một lớp màn che; và liệu đôi bàn tay đang run rẩy của ngươi,

Thiếu đi sự dẫn dắt của bộ óc vốn hấp thụ tầm nhìn ấy,

Có thể tiếp tục công việc của mình như những kẻ đeo kính che mắt tận tụy

Những kẻ chưa từng bị ánh sáng làm cho phân tâm hay không? Hãy sống cuộc đời của chúng

Nếu ngươi muốn chia sẻ vận mệnh của chúng, hãy chọn cho mình đôi mắt

Không được nuôi dưỡng bởi ánh hào quang. Hãy để mỗi nhiệm vụ trao tặng

Cho ngươi một niềm vui nhỏ nhoi. Đừng hoài phí những tài năng của ngươi

Vào việc mòn mỏi chờ đợi các vị thần giáng thế,

Mà hãy lập nên một thần tượng của riêng mình để chưng diện

Bằng y phục của họ. Hãy thấu hiểu, không phải vì mục đích thấu hiểu,

Mà để trở thành một vì sao soi chiếu con người mãi mãi;

Hãy thấu hiểu vì lợi ích nó mang lại, vì lời ca tụng nó đem tới,

Vì sự kinh ngạc nó khơi gợi, vì tình yêu nó sinh sôi:

Hãy nhìn tiến lên một bước nữa, và nắm chắc lấy bước ấy!"

Và tôi mỉm cười bằng nụ cười mà một kẻ chỉ nở một lần duy nhất trong đời,

Lần đầu tiên khám phá ra tầm vóc rộng lớn trong mục đích của chính mình,

Thứ mục đích tìm cách thấu hiểu các công trình của Thượng Đế,

Và chính Thượng Đế, cùng mọi mối giao lưu của Thượng Đế

Với tâm trí con người; đồng thời tôi cũng thấu hiểu,

Những nghiên cứu của các đồng môn, mà giá trị thực sự của chúng tôi đã nhìn thấy,

Nhưng chẳng mỉm cười, bởi thừa biết ai đang đứng bên cạnh mình.

Và giọng nói ấy cất lên dịu dàng hơn — "Có một con đường:

Thật khó khăn cho xác thịt khi phải dấn bước trên đó, một khi đã thấm đẫm

Sự mỏng manh — hoàn toàn tuyệt vọng, nếu sự buông thả từ trước

Đã vun bồi những mầm mống tội lỗi bẩm sinh lớn mạnh thành sức mạnh:

Liệu ngươi có dám mạo hiểm vì ta và vì nhân loại,

Bỏ lại phía sau mọi phần thưởng?" Và cuối cùng nó thì thầm —

Tạm biệt — "Hãy hạnh phúc nhé, người chiến sĩ dũng cảm của ta; ta vẫn luôn ở bên ngươi,

Hãy tin chắc là như vậy, cho đến tận cùng!" — Tôi không đáp lời,

Bởi tôi đã nhận ra ngài. Ngay khi ngài cất lời, tôi được ban cho

Khả năng thấu hiểu và một ý chí kiên định;

Và khi ngài im bặt, vầng trán tôi đã được đóng ấn thuộc về ngài.

Nếu không có sự biến đổi đặc biệt nào diễn ra trong tôi,

Thì làm sao vạn vật lại khoác lên mình một sắc thái hoàn toàn khác biệt

Kể từ phút giây đó trở đi? — tràn ngập những hệ quả to lớn,

Đầy ắp những kết quả vĩ đại, trĩu nặng định mệnh?

Để rồi khi, trước sự choáng ngợp trước phạm vi hùng vĩ

Của những chân lý bí mật đang khao khát được chào đời, tôi vội vã

Chiêm ngưỡng mà không bị lóa mắt trước một chân lý đơn lẻ nào đó,

Riêng về các khía cạnh và tác động của nó — ngay lập tức

Thứ vốn chỉ là một hạt bụi nhỏ bỗng nở bung thành một vì sao,

Đòi hỏi phải dành cả một đời để mải miết khám phá,

Cho đến khi tôi suýt phát cuồng. Tôi đi để chứng minh tâm hồn mình!

Tôi nhìn rõ con đường của mình hệt như loài chim nhìn thấy con đường vô hình của chúng.

Tôi sẽ đến đích! vào lúc nào, qua chặng đường vòng nào trước,

Tôi không hỏi: nhưng trừ khi Thượng Đế trút mưa đá

Hoặc những quả cầu lửa làm lóa mắt, mưa tuyết hay tuyết ngạt thở,

Vào một lúc nào đó, vào thời điểm thích hợp của Ngài, tôi sẽ đến nơi:

Ngài dẫn dắt tôi và loài chim. Vào thời điểm thích hợp của Ngài!

Mich. Đừng làm anh ấy bực mình nữa, Festus; sự việc đúng là như thế!

Fest. Anh vẫn luôn phụ giúp tôi như thế đấy. Điều này sẽ đúng

Nếu đó là khoảng không vô định, chứ không phải một con đường

Đang mời gọi anh, vẫn còn hằn rõ những dấu chân

Của rất nhiều bậc vĩ nhân từng đi qua con đường đó.

Có lẽ anh có những góc nhìn thuần khiết hơn họ,

Nhưng họ từng rất nổi tiếng vào thời của họ — và những bằng chứng

Vẫn còn lưu lại. Ít nhất hãy đón nhận ánh sáng mà họ truyền lại.

Par. Ánh sáng của họ ư! tóm lại tất cả chỉ thế này:

Họ đã lao nhọc và trở nên nổi tiếng, và những thành quả ấy

Hiển hiện rõ nhất trên một trái đất u ám và rên siết

Bị phó mặc cho cuộc chiến tranh mù quáng và bất tận

Chống lại những cái ác, thì có điều gì trong toàn bộ tri thức của họ làm dịu bớt được không?

Không; tôi khước từ và miệt thị họ hoàn toàn

Cùng với tất cả những gì họ dạy. Lẽ nào tôi vẫn phải ngồi bên cạnh

Những cái giếng cạn khô của họ, với đôi môi tái nhợt và ánh mắt mờ đục,

Trong khi ở đằng xa bầu trời thiên đàng vẫn xanh thẳm phía trên

Những ngọn núi nơi các hồ nước tịch mịch ngủ quên chưa từng đón ánh mặt trời?

Fest. Thế nhưng

Đã từng có những ảo tưởng mãnh liệt không kém ngự trị từ trước đến nay.

Con người từng lên đường đầy hiên ngang để tìm kiếm

Sự sụp đổ của chính mình. Tôi từng nghe về những trường hợp như thế; chính anh

Cũng thừa nhận mọi người từ trước đến nay đều đã thất bại và gục ngã.

Mich. Thôi nào Festus, khi những người hành hương kiệt sức

Băng qua con đường hoang vắng, chẳng lẽ anh mong đợi được nhìn thấy

Thành phố của họ bừng sáng giữa những tầng mây xa xăm hay sao?

Par. À, nghe chẳng phải giống như một câu chuyện cổ quen thuộc nào đó sao?

Phần tôi, tôi đánh giá công sức của họ và bản thân họ

Chính xác đến mức, có những lúc tôi gần như mơ mộng rằng

Chính tôi cũng từng trải qua một đời người theo lối của các hiền triết,

Và lại một lần nữa đặt chân lên những lối đi quen thuộc. Biết đâu

Tôi từng mạng vong trong sự tự phụ kiêu ngạo

Từ nhiều thời đại trước; và trong hành động ấy, một lời cầu nguyện

Xin cho có thêm một cơ hội nữa đã được cất lên vô cùng thiết tha,

Đầy bản năng với thứ ánh sáng tốt đẹp hơn được chiếu rọi qua cái chết,

Đến mức cuộc đời kia bị xóa tẩy — không phải hoàn toàn

Mà vẫn còn sót lại đủ những mảnh vỡ rải rác,

Những ký ức mờ ảo, giống như lúc này, khi mà đích đến

Dường như lại hiện ra trước mắt một lần nữa. Tất cả những điều đó, thực ra,

Chỉ là sự dại dột, và chỉ có nghĩa là — lớp da thịt tôi đang mang,

Mặt đất tôi đang đặt chân lên, không có gì rõ ràng hơn đối với tôi

Hơn là niềm tin của tôi, dù có được giải thích cho anh hiểu hay không.

Fest. Và tôi là ai, mà dám thách thức và tranh cãi

Về niềm tin rành mạch đó chứ? Tôi sẽ xua đi mọi sợ hãi.

Mich. Thế thì Aureole chính là ủy viên của Thượng Đế! anh ấy sẽ

Thật vĩ đại và uy nghiêm — và tất cả đều vì chúng ta!

Par. Không đâu, em yêu!

Không vĩ đại và uy nghiêm đâu. Nếu tôi có thể phục vụ nhân loại

Thì tốt quá; nhưng mối giao du của chúng ta sẽ chấm dứt ở đó:

Tôi sẽ không bao giờ để những kẻ tôi phục vụ quay lại phục vụ mình.

Fest. Hãy nhìn nhận cho kỹ điều này; ở đây có một vết mụn dịch hạch,

Dù anh có che đậy nó thế nào đi nữa! Sự thật là, anh thốt lên

Lời khinh miệt này trong lúc đang ở bên cạnh và yêu thương chúng ta;

Đó mới chỉ là một vết nhỏ lúc này thôi: nhưng nó sẽ bùng phát

Thành một vết lở loét gớm ghiếc nếu bị phớt lờ.

Làm sao con đường ấy có thể an toàn khi ngay từ đầu

Nó đã sản sinh ra sự dửng dưng đối với tình yêu của con người?

Có vẻ như anh đã khước từ những sự trợ giúp mà những con người

Vượt trội hơn đồng loại, như cách anh muốn làm,

Từng khiêm nhường tìm kiếm; tôi không dám thăm dò tận gốc

Vấn đề này, kẻo tôi lại biết quá nhiều. Cứ cho là

Lời ca tụng của quần chúng chẳng thể thúc đẩy mấy

Những nỗ lực của anh, và sự công nhận riêng biệt cũng chẳng thể

Ban thưởng cho anh; hãy gạt phần thưởng sang một bên; một mình

Anh sẽ dấn thân vào nhiệm vụ gian khổ của mình,

Sẽ chẳng ai hỗ trợ anh, chẳng ai chia sẻ sự nhọc nhằn với anh,

Chẳng ai chia sẻ chiến thắng của anh: thế nhưng anh vẫn phải giữ lại

Một ai đó để trút bỏ vinh quang của mình lên, để chia sẻ

Niềm hoan hỉ với mình. Nếu tôi được chọn như anh,

Tôi sẽ vây quanh mình bằng tình yêu thương, và dựng lên

Một thành lũy bằng những đồng loại của mình; khi ấy sẽ là điều

Bất khả thi để tôi thất bại, khi được dõi theo

Bởi những người bạn dịu hiền, những kẻ xem sự nghiệp của tôi như của chính họ.

Họ sẽ xua đi sự đố kỵ của định mệnh — món quà vĩ đại ấy,

Vốn quá đỗi xa hoa khi chỉ mình tôi đòi hỏi,

Lại trở thành món quà dành cho họ cũng như cho chính tôi.

Nếu hiểm nguy làm tôi chùn bước hay sự nhàn hạ cám dỗ,

Ánh mắt đượm buồn của họ sẽ trách móc bình thản biết bao làm sao!

Mich. Ồ Aureole, liệu em có thể cất tiếng hát khi chỉ có một mình,

Mà không cần gọi trước trong tâm tưởng cả hai người

Đến lắng nghe bên cạnh em — ngay cả em! Còn anh thì sao?

Anh không cảm nhận được điều này ư? Hãy nói rằng anh cảm nhận được điều này đi!

Par. Anh cảm thấy thật dễ chịu khi những mục tiêu của mình, cuối cùng

Cũng được thừa nhận trọng lượng, lại được cho là cần đến

Sự củng cố xa hơn trong những sự trợ giúp tốt đẹp này!

Con đường của tôi lôi cuốn vì chính bản thân nó, vì giá trị nội tại

Thuần túy của nó; và con thuyền của tôi sẽ chẳng bao giờ

Liều mình ra khơi để đổi lấy vàng và vượn cùng một lúc.

Các bậc hiền triết của các anh vẫn nói, "nếu là con người thì ắt yếu đuối":

Nếu yếu đuối, thì lại càng cần phải dâng hiến trọn vẹn bản thân

Cho mục tiêu theo đuổi của mình; và bên cạnh nó, tất cả những thứ khác...

Không hề gì! Tôi chẳng từ bỏ bao nhiêu

Khi khước từ mọi sự trợ giúp ngoại trừ chính bản thân nó.

Ước gì có một sự hy sinh thực sự nào đó để thực hiện!

Những người bạn hiền triết của các anh đã vứt bỏ niềm vui của họ,

Trong khi tôi lại phải mãn nguyện với việc giữ lại niềm vui của mình.

Fest. Nhưng đừng tự cắt đứt mình khỏi phúc lợi của nhân loại!

Anh không thể phát triển nổi — một con người dám ra vẻ

Dành trọn cuộc đời mình để phục vụ đồng loại

Mà không vì phần thưởng nào của họ, chẳng hề bị ràng buộc với họ

Bởi bất kỳ mối dây liên kết nào; cũng đừng làm thế, Aureole nhé! Không —

Có những hình phạt kỳ lạ dành cho những kẻ như thế. Hãy nhường lại

Một phần vinh quang cho người khác (dù chẳng có lợi ích hữu hình nào tuôn chảy từ đó); che giấu như thế,

Ngay cả với chính anh, rằng tất cả đều là vì bản thân anh.

Hãy nói, hãy thốt lên gần như với Thượng Đế — "Tôi đã làm tất cả

Vì nàng, chứ không phải vì chính tôi!"

Par. Thế mà vừa lúc nãy ai là kẻ

Sắp sửa hoan hỉ trước thành công của tôi giống như anh?

Tôi còn biết yêu ai ngoài cả hai người đây?

Fest. Tôi không biết nữa:

Nhưng hãy nhớ lấy điều này, rằng chẳng có ý định nào của tôi

Muốn anh khước từ những yêu sách cao cả mà anh đưa ra;

Và đây là nguyên do — tôi không thể tiếp tục

Phớt lờ sự thật rằng sẽ có một cảnh tượng quái đản trên trái đất này,

Dưới ánh mặt trời dịu êm, giữa những tán cây:

— Một sinh linh không biết tình yêu là gì. Hãy lắng nghe tôi!

Anh được phú cho những năng lực mang theo

Sự ban ơn tựa như một đặc quyền

Để triệu tập những linh hồn thấp kém hơn thực hiện ý nguyện của chúng

Và tụ họp quanh họ khi cần thiết; truyền cảm hứng

Cho những kẻ đó bằng một tình yêu mà chính họ không bao giờ có thể cảm nhận, vô cảm

Giữa những tín đồ đầy đam mê của mình.

Tôi không biết anh có lấy làm vui sướng vì điều này hay không,

Hay có bao giờ mơ rằng những con người bình thường có thể sống

Nhờ những mục tiêu mà anh đánh giá thấp, nhưng lại biến chúng thành

Kho báu duy nhất trong tim họ: tình cảm đối với anh

Cùng lắm chỉ là điều tươi đẹp, thứ mà chúng ta buộc phải nếm trải

Hoặc là chết: và thứ phẩm chất kỳ lạ này lại hòa hợp,

Tôi chẳng biết bằng cách nào, với anh; phù hợp một cách hoàn hảo

Với vầng trán rực rỡ ấy, dẫu rằng ở một kẻ khác nó lại hiện lên đầy gầm rú

Như một vết sẹo ăn mòn, một nỗi nhục nhã. Tôi không dám phán xét anh.

Những quy tắc đúng sai cứ thế bị gạt sang một bên —

Chẳng còn lựa chọn nào khác — tôi thừa nhận anh thuộc về

Một tầng lớp cao hơn, chịu sự chi phối của những quy luật khác

So với chúng ta; vì thế, đừng kìm hãm dù chỉ một cái nhìn táo bạo!

Tốt nhất là hãy vươn lên. Một khi đã hòa lẫn vào tất cả chúng tôi...

Mich. Ở lại với chúng tôi đi Aureole! hãy vứt bỏ những hy vọng ấy đi,

Và ở lại với chúng tôi! Một thiên thần cũng đang cảnh báo em rằng,

Con người phải sống khiêm nhường; còn anh thì quá đỗi kiêu ngạo:

Và Thượng Đế, khi bị phế truất, sẽ giáng những tai ương đầy tang tóc xuống những kẻ như thế!

— Cảnh báo em không được sợ hãi trước bất kỳ sự phản kháng nhanh chóng nào,

Hay sự thất bại chậm chạp, mà là một thành công trọn vẹn:

Anh sẽ tìm thấy mọi thứ mình tìm kiếm, và cứ thế mà diệt vong!

Par. (sau một khoảng lặng). Đây là những thành quả đầu tiên cằn cỗi trong cuộc tìm kiếm của tôi sao?

Liệu tình yêu thế này có phải là số phận tự nhiên của tất cả mọi người?

Có biết bao nhiêu năm tháng đau khổ mà chỉ một khoảnh khắc thế này thôi

Cũng đủ sức vượt qua? Michal dấu yêu, Festus dấu yêu,

Tôi phải nói gì đây, nếu không phải là tôi khao khát

Được minh chứng cho tình yêu của các bạn; và hỡi những người bạn dấu yêu, tôi sẽ làm thế

Bằng cách không hề lùi bước trước những quyết tâm ban đầu của mình.

Kìa, vầng trăng lớn quá! Và trước khi lũ cú đốm

Tỉnh giấc hẳn, tôi đã phải lên đường. Có vẻ như

Cuối cùng các bạn cũng đồng tình với mọi thứ ngoại trừ điều này —

Liệu tôi có khả năng đạt được điều mình tìm kiếm hay không

Bằng con đường chưa từng ai thử nghiệm mà tôi chọn lựa; và rồi,

Liệu con đường đó, dẫu chẳng đếm xỉa mấy

Đến phần lớn niềm vui của cuộc sống, có còn giữ lại

Đủ sức mạnh để nâng đỡ tâm hồn tôi hay không: bởi vì qua đó

Tôi hiểu được những nỗi sợ ngây ngô vừa được bày tỏ.

Và trước hết; thứ tri thức mà các anh ca ngợi còn tôi thì phớt lờ,

Những công sức và giáo huấn của thời cổ đại,

Chưa bao giờ bị tôi xem nhẹ một cách hời hợt. Nhưng những người bạn ạ,

Chân lý nằm ngay bên trong chúng ta; nó chẳng hề nảy sinh

Từ những sự vật bên ngoài, dù các anh có tin thế nào đi nữa.

Có một trung tâm sâu thẳm nhất bên trong tất cả chúng ta,

Nơi chân lý ngự trị trọn vẹn; và bao bọc xung quanh nó,

Tầng lớp này chồng lên tầng lớp khác, tấm da thịt thô kệch vây lấy nó,

Nhận thức hoàn hảo, trong trẻo này — chính là chân lý.

Một tấm lưới xác thịt rối rắm và bóp méo

Trói buộc nó lại, và tạo ra mọi sai lầm: và việc thấu hiểu,

Thực chất nằm ở việc mở ra một lối đi

Nơi ánh hào quang bị giam cầm có thể thoát ra ngoài,

Hơn là việc tìm cách xâm nhập cho một thứ ánh sáng

Được cho là nằm ở bên ngoài. Hãy quan sát thật kỹ lưỡng

Sự thể hiện của một chân lý, sự ra đời của nó,

Và anh sẽ truy nguyên dòng chảy ngược về cái xuân

Và nguồn cội bên trong chúng ta; nơi vầng hào quang bao la đang ấp ủ,

Chờ được khơi gợi từng tia một tùy theo sự may rủi

Sẽ ủng hộ: may rủi — bởi vì cho đến nay, bậc hiền triết của anh

Cũng giống như việc không biết những tia sáng ấy sinh ra từ đâu,

Hắn cũng chẳng biết chút gì về thứ mở khóa cho nguồn cội của chúng:

Và con người thường già đi giữa những chồng sách vở của mình

Để rồi chết đi trong sự dốt nát đã hóa đá của họ,

Những kẻ có tuổi trẻ đầy hứa hẹn mà những năm tháng dài

Lao động không ngừng nghỉ chưa từng thực hiện được:

Trong khi ngược lại, đôi khi vào một ngày rảnh rỗi nào đó,

Đám người lững thững mùa thu cũng vô tư lự hệt như

Lũ côn trùng nhỏ bay dưới nắng, lại khai sinh ra cuối cùng

Một chân lý — được tạo ra một cách đầy huyền bí tựa như khối mây

Mọc lên từ bầu không khí vô hình.

Do đó, liệu chân lý có thể ngự trị như nhau ở tất cả mọi người không,

Từ kẻ thấp kém nhất đến người cao cả nhất? một lớp màng mỏng nào đó

Là thanh chắn xen giữa trói buộc linh hồn

Và tạo nên kẻ ngốc nghếch, hệt như việc tạo ra bậc hiền triết

Bằng một lớp màng được gỡ bỏ, chiếc cửa thoát hiểm hạnh phúc nơi

Chân lý kiêu hãnh tuôn trào? Hãy nhìn vào tâm hồn chúng ta mà xem!

Nó vùng vẫy yếu ớt thế nào ở đứa trẻ, được giải phóng

Vào tuổi trưởng thành, bị kìm hãm bởi bệnh tật, bị ép ngược trở lại

Bởi tuổi già và sự suy kiệt, và cuối cùng được giải thoát bởi cái chết:

Tại sao xác thịt lại giam cầm hoặc tôn vinh nó?

Thứ xác thịt mà chúng ta phải thâm nhập này là gì?

Ồ, chẳng phải chỉ khi cuộc đời trôi đi tĩnh lặng, chân lý

Và sức mạnh mới trỗi dậy, mà còn khi cơ hội kỳ lạ

Làm xáo trộn dòng chảy của nó; trong những hoàn cảnh bất ngờ,

Khi bệnh tật hủy hoại cơ thể — cơn đói, sự thức trắng,

Sự trác táng hoặc uể oải — thường thấy nhất là cái chết đang đến gần,

Hiểm nguy, niềm vui hoặc nỗi buồn sâu sắc. Sẽ có kẻ bò trườn

Suốt cuộc đời mình được vây quanh bởi mọi thứ náo động,

Mà vẫn dửng dưng; rồi hắn hóa điên: và từ đống đổ nát

Của những gì từng là hắn, chỉ qua những lời nói điên cuồng của hắn,

Anh mới lần đầu nhận ra tâm hồn vĩ đại cỡ nào mà hắn từng che giấu.

Vì thế, hãy giải phóng tâm hồn ở tất cả mọi người như nhau,

Bằng cách khám phá ra những quy luật đích thực mà qua đó xác thịt

Làm lụi tàn tinh thần! Chúng ta có lẽ không bị định mệnh buộc phải

Đấu tranh với các tổng lãnh thiên thần, nhưng ít nhất phần còn lại

Sẽ đấu tranh với chúng ta. Đừng tạo ra thêm những người khổng lồ nữa, hỡi Thượng Đế,

Mà hãy nâng tầm cả nhân loại lên cùng một lúc đi! Chúng ta chỉ xin

Được tung ra đúng sức mạnh của mình, sức mạnh con người của mình,

Tất cả cùng xuất phát một cách công bằng, tất cả được trang bị như nhau,

Được phú ban như nhau, tất cả có đôi mắt tinh anh như đại bàng, trái tim chân thật —

Để xem chúng ta có đánh bại nổi các thiên thần của Ngài hay không nào!

Đó chính là sứ mệnh của tôi. Tôi đi để thu gom điều này —

Tri thức thiêng liêng, đang tản mác khắp nơi

Trên thế giới này, đã thất lạc từ lâu hoặc chưa từng được tìm thấy.

Và cớ sao tôi phải buồn rầu hay mất đi hy vọng?

Cớ sao lại luôn tách biệt phúc lợi của con người khỏi phúc lợi của Thượng Đế,

Hoặc khi nhận ra chúng là một, cớ sao lại dám hoài nghi?

Kẻ nào sẽ thành công nếu không phải là một kẻ đã thề nguyện như tôi?

Mưu đồ của tôi chẳng phải là nỗ lực điên rồ nhằm xây dựng một thế giới

Tách biệt khỏi Ngài, giống như những kẻ tự đặt ra cho mình nhiệm vụ

Đi tìm bản chất của tâm linh mà họ mang trong mình,

Và sớm được dạy bảo rằng mọi giấc mơ hoa lệ của họ

Sinh ra chỉ để tan biến trong cuộc đời này,

Lại từ chối điều chỉnh chúng cho phù hợp với phạm vi chật hẹp của nó,

Mà chọn cách hình dung ra một thế giới khác

Và những khung trời khác phù hợp với khao khát vĩ đại của họ —

Và tất cả chỉ là một giấc mơ! Cuộc đời cứ thế bị khinh miệt; nhưng cuộc đời

Rồi sẽ được vương miện đội lên đầu: hãy kết hoa rau dền lại đi! Tôi chính là tư tế!

Và tất cả chỉ vì sẵn lòng dâng hiến với một tinh thần đầy sức sống

Một sự tồn tại nghèo nàn, từ bỏ tuổi trẻ

Hệt như những kẻ hoài phí mọi nguồn năng lượng

Có thể chuyển hóa thành điều tốt đẹp, vào những món đồ chơi được sơn vẽ,

Những bong bóng hơi thở, lớp bụi mạ vàng! Và dẫu cho tôi khước từ

Mọi mục tiêu phù phiếm, từ lời ca tụng trống rỗng

Cho đến phần thưởng của tình yêu, thế nhưng bất cứ ai cho rằng những sự trợ giúp ấy

Là quan trọng, và bận lòng vì tôi,

Cứ việc biết rằng ngay cả những điều đó cũng sẽ đi theo cùng phần còn lại —

Hệt như dòng sông Mayne đang lững lờ cuộn mình, ngủ yên

Nơi đằng kia, hòa lẫn với khối quặng phiến thạch của nó.

Những tình cảm của chính tôi, được gác lại để nghỉ ngơi một thời gian,

Sẽ thức giấc trong trạng thái thanh thỉnh, chỉ bị khuất phục duy nhất

Bởi tất cả những gì tôi đã đạt được. Cho đến lúc đó — cho đến lúc đó...

A, thời gian lãng phí trôi qua thật chậm rãi của một chú tiểu đồng

Đi qua vòm cây và băng qua bãi cỏ, cho đến khi hoàng hôn mang đến

Sự hiện diện của vị nữ chúa uy nghi mà cậu ta yêu mến —

Giấc ngủ chập chờn của người đánh cá với chiếc áo khoác thô kệch

Đang ôm lấy viên ngọc quý của hoàng gia — đó chỉ là những hình ảnh ví von mờ nhạt!

Nhìn kìa, nhìn kìa, họ đang hướng mắt về tôi: giờ thì tôi đã khải hoàn rồi!

Chỉ có một điều này thôi, Festus, Michal ạ! Tôi đã nói ra

Tất cả những gì tôi sẽ hé lộ với phàm nhân: hãy nói đi —

Các bạn có tin rằng tôi sẽ hoàn thành điều này không?

Fest. Tôi thực sự tin tưởng!

Mich. Em vẫn luôn tin tưởng!

Par. Những lời đó sẽ không bao giờ phai mờ khỏi tâm trí tôi!

Bức thông điệp bảo chứng này về cái kết sẽ không bao giờ phai mờ!

Chẳng phải có, hỡi Festus, chẳng phải có chứ, hỡi Michal dấu yêu,

Hai khoảnh khắc trong cuộc phiêu lưu của người thợ lặn,

Một — khi hóa thành kẻ ăn mày, hắn chuẩn bị lao mình xuống nước,

Một — khi hóa thành vị hoàng tử, hắn ngoi lên cùng viên ngọc trai của mình hay sao?

Festus ơi, tôi lao mình xuống đây!

Fest. Chúng tôi đợi anh khi anh ngoi lên!