Bài thơ này lần đầu tiên được xuất bản vào năm 1855 như một ấn bản độc lập. Một phóng viên của một tờ báo Mỹ đã từng đặt ra những câu hỏi sau đây về bài thơ này:

"1. Sự việc diễn ra khi nào, như thế nào, và ở đâu? Sự mơ hồ mang tính thần thánh của Browning chỉ cho phép người ta suy ra rằng người chồng của người phu nhân là một người nhà Riccardi. 2. Người phu nhân là ai? vị công tước là ai? 3. Ngôi nhà tráng lệ nơi thành phố Florence dùng làm dinh thự cho quan tổng đốc được tất cả những người tham gia vũ hội ở Florence biết đến với tên gọi Palazzo Riccardi. Tòa nhà này được gia tộc Riccardi mua lại từ nhà Medici vào năm 1659. Từ không một ô cửa sổ nào trong đó mà người phu nhân ngắm nhìn người tình vương giả của mình. Vậy thì từ ô cửa sổ nào, nếu có thực? Liệu bức tượng và bức tượng bán thân còn ở vị trí ban đầu của chúng hay không?"

Lá thư rơi vào tay ông Thomas J. Wise, người đã gửi nó cho ông Browning, và nhận được câu trả lời sau.

Ngày 8 tháng 1 năm 1887.

Anh Wise thân mến,—Tôi hiếm khi gặp phải một sự bất lực kỳ lạ đến thế trong việc hiểu điều có vẻ là hiển nhiên nhất trên đời: những 'người đi dự vũ hội' có lẽ không phải là những độc giả đọc sách lịch sử, nhưng bất kỳ cuốn cẩm nang du lịch nào cũng sẽ xác nhận những gì đã được trình bày đầy đủ trong bài thơ. Tuy nhiên, tôi xin bổ sung một vài chú thích. 1. 'Câu chuyện này người dân trong thị trấn kể lại;' 'khi nào, như thế nào, và ở đâu' chính là chủ đề của bài thơ. 2. Người phu nhân là vợ của Riccardi; và vị công tước là Ferdinand, đúng như bài thơ đã nói. 3. Vì dinh thự đó được xây dựng và có người nhà Medici ở cho đến khi được bán, tận lâu sau đó, cho nhà Riccardi, nên không phải từ cung điện của công tước, mà từ một ô cửa sổ trong cung điện của nhà Riccardi, người phu nhân đã ngắm nhìn người tình đi ngang qua. Bức tượng vẫn ở đúng vị trí của nó, nhìn về phía ô cửa sổ mà bên dưới đó 'giờ đây là điện thờ trống hoác.' Còn điều gì có thể rõ ràng hơn thế? Sự 'mơ hồ' của tôi chừa lại điều gì để mà 'suy ra' khi tất cả những chuyện này đã được viết ra rành rành đen trên trắng? Ôi, những 'người đi dự vũ hội'!

Có một cung điện ở Florence, thiên hạ đều biết rõ,

Và một bức tượng canh chừng từ quảng trường,

Và câu chuyện về cả hai được người dân chúng ta truyền tụng.

Cách đây đã lâu, một người phu nhân chốn ấy,

Ở ô cửa sổ xa nhất hướng về phía Đông

Đã cất tiếng hỏi, "Ai đang cưỡi ngựa qua với dáng vẻ vương giả thế kia?"

[284]

Tiếng râm ran của các phù dâu xung quanh im bặt;

Nàng rướn người ra, mỗi tay vịn một bên;

Họ cảm thấy tiếng hối hả của trái tim cô dâu đập mạnh hơn—

Khi mỗi người kề một bên tai và cả hai cùng một nhịp

Thì thầm, "Đại công tước Ferdinand đấy."

Ngay khoảnh khắc ấy, ở phía dưới,

Vị Công tước cưỡi ngựa qua theo cách vô tư lự của ngài,

Trống rỗng và hào nhoáng như vỏ kiếm không gươm.

Ngài ung dung cưỡi ngựa, cùng một người bạn cũng ung dung không kém,

Cho đến khi ngài ngả đầu ra sau—"Nàng là ai vậy?"

—"Một nàng dâu mà nhà Riccardi vừa rước về hôm nay."

Mái tóc xõa dày búi trĩu nặng

Phủ lên vầng trán tái nhợt thanh khiết tựa tâm hồn—

Được tạc đẽo như phần lõi của thân cây mun đen thẳm,

Uốn lượn như bờm của một chiến mã ra trận—

Và vô ích khi cố che giấu đôi mắt nàng

Thuộc sắc đen tuyền nhất mà mắt chúng ta từng chịu đựng,

Và kìa, một lưỡi gươm dành cho chiến công của hiệp sĩ

Đã lấp đầy cái vỏ kiếm trống rỗng tuyệt đẹp của một con người,

Vị Công tước lập tức trở nên dũng cảm và khôn ngoan.

Ngài nhìn nàng, bằng ánh mắt của một kẻ si tình;

Nàng nhìn ngài, như kẻ vừa bừng tỉnh giấc:

Quá khứ chỉ là giấc ngủ, và cuộc đời nàng bắt đầu.

Giờ đây, vì hạnh phúc của cả hai mà tình yêu đã sắp đặt,

Một bữa tiệc được tổ chức ngay trong đêm đó

Tại tòa dinh thự tạo nên bóng râm hùng vĩ.

(Vì đường Via Larga sáng ba phần,

Nhưng cung điện phủ bóng râm lên một phần,

Bởi một tội ác, mong Chúa sẽ trừng phạt!

Tội ác ấy gây ra cho Florence và cho Chúa,

Qua vụ ám sát nền cộng hòa đầu tiên ở đó

Bởi Cosimo và đứa con trai đáng nguyền rủa của lão.)

Vị Công tước (với khuôn mặt của bức tượng ở quảng trường)

Quay người lại giữa đoàn tùy tùng đông đúc

Trước sự xuất hiện rực rỡ của đôi uyên ương.

Đối mặt nhau, đôi tình nhân đứng đó

Chỉ một phút trọn vẹn và không hơn,

Trong khi chú rể cúi đầu như một kẻ bị khuất phục;—

Cúi sâu đến mức chiếc mũ lông chạm cả xuống sàn—

Bởi vì vị Công tước đã ban cho người phu nhân một nụ hôn,

Theo phong tục cung đình từ thuở xa xưa.

Liệu trong một phút, đôi tình nhân có thể trao đổi một lời?

Nếu có một lời lọt qua, điều mà tôi không nghĩ vậy,

Thì chỉ có một người trong số hàng ngàn người nghe thấy.

Đó chính là chú rể. Khi rạng đông vừa ló dạng

Chàng và người vợ mới cưới cuối cùng chỉ còn lại một mình

Trong căn phòng ngủ dưới ánh nến nhấp nháy.

Chàng bình thản nói rằng số phận của nàng đã an bài,

Rằng cánh cửa nàng vừa bước qua đã khép chặt lại với nàng

Cho đến khi chiếc quan tài cuối cùng được khiêng qua lần nữa.

Trong khi đó, thế giới ngoài kia, với bao tiếng ồn ào và náo nhiệt,

Từ một ô cửa sổ nhất định hướng về phía Đông

Nàng có thể quan sát như một tu sĩ chép sử trong tu viện.

Vì việc bước qua cánh cửa có thể dẫn đến một bữa tiệc,

Và một bữa tiệc có thể dẫn đến rất nhiều thứ khác nữa,

Chàng đã chọn điều ít tồi tệ nhất trong số rất nhiều điều tồi tệ.

"Ta cũng hoàn toàn tự nguyện lựa chọn," cô dâu đáp—

"Ô cửa sổ của anh và thế giới trong đó là quá đủ,"

Cái lưỡi đáp lời, trong khi trái tim lại thầm đáp—

"Nếu ta trải qua đêm tối với con quỷ đó đến hai lần,

Nguyện xin ô cửa sổ của hắn làm cửa địa ngục cho ta

Nơi một linh hồn bị đọa đày ngắm nhìn thiên đường!

"Ta sẽ bay đến bên vị Công tước hết mực yêu thương ta,

Ngồi bên cạnh ngài và cười trừ nỗi buồn

Trước khi ta kịp đếm thêm một tiếng chuông cầu kinh ave.

"Chỉ cần mượn chiếc áo khoác của một tiểu đồng,

Và buộc tóc lại theo kiểu gọn gàng của kẻ chăn ngựa.

Và ta cứu được linh hồn mình—nhưng không phải là ngày mai"—

(Nàng khựng lại và đôi mắt trở nên mờ đục)

"Cha ta hãy còn chần chừ chưa ban phước lành cho thân phận ta:

Ta phải giữ nguyên tình trạng này thêm một ngày nữa vì người.

"Thêm một ngày nữa thì có gì là quá lâu để chờ đợi?

Hơn nữa, ta biết vị Công tước vẫn cưỡi ngựa ngang qua;

Chúng ta chắc chắn sẽ gặp nhau, đúng như số phận đã định."

Nàng quay người sang một bên và chìm vào giấc ngủ. Cứ thế đấy!

Chúng ta thường quyết định một điều rồi đi ngủ:b

Người phu nhân thuở ấy cũng đã làm như vậy, cách đây đã lâu.

Đêm hôm đó, vị Công tước tự nhủ, "Dù cái giá của chén phúc lộc này

Có đắt đỏ đến đâu đối với thể xác hay linh hồn,

Ta cũng sẽ uống cạn đến giọt cuối cùng."

Và vào sáng hôm sau, được tình yêu tiếp thêm sự táo bạo,

Ngài ra hiệu gọi chú rể (đang đứng túc trực sát bên,

Như bổn phận sai khiến, ngay cạnh phòng riêng của Công tước)

Và mỉm cười nói, "Hệt như một đám tang vậy,

Vợ anh sẽ nghĩ thế đấy, về bữa tiệc của chúng ta,—

Thật là một nỗi hổ thẹn cần phải xóa bỏ, dù có chuyện gì xảy ra đi nữa!

"Hay là chúng ta rời khỏi những tán lá bên bờ sông Arno,

Và thử xem liệu Petraja, mát mẻ và xanh ngát,

Có chữa lành được khiếm khuyết tối qua bằng những đóa hoa sáng nay không?"

Chú rể, với vẻ mặt không mảy may gợn chút suy tư

Trên vương trán kiên định và khóe miệng điềm tĩnh,

Nói, "Thật là quá ơn huệ cho một kẻ hèn mọn như tôi!

"Nhưng, hỡi ôi! phu nhân của tôi phải rời khỏi miền Nam;

Mỗi cơn gió thổi từ dãy Apennine

Đều là một mối đe dọa cho tuổi trẻ mong manh của nàng:

"Và theo ý kiến của các bậc hiền triết, chẳng có cách nào khác,

Nếu nàng rời khỏi cung điện của mình hai lần trong năm nay,

Để ngăn chặn sự tàn lụi của đóa hoa cuộc đời."

[285]

Vị Công tước liền đáp, "Đó là một nỗi lo khôn ngoan và tử tế.

Hơn nữa, Petraja trời rất lạnh vào mùa xuân này:

Hãy để bữa tiệc tối nay của chúng ta diễn ra ở đây như thường lệ!"

Và rồi ngài thầm nghĩ—"Đêm nào sẽ đưa

Nàng dâu của ngươi đến vòng tay người tình, hỡi kẻ ngốc—

Hay ta mới chính là kẻ ngốc, và ngươi chính là vị vua!

"Dù vậy, niềm đam mê của ta vẫn phải chờ thêm một đêm, chứ không hề nguội lạnh—

Vì tối nay sứ thần từ nước Pháp sẽ đến,

Người mà ta sẽ dùng chính ngươi, con bài của ta, để mở khóa trái tim hắn.

"Ta vẫn cần ngươi và biết đâu có thể sẽ bỏ lỡ nếu thiếu ngươi.

Hơn nữa, ngày hôm nay không hẳn là mất mát hoàn toàn,

Cùng với niềm hy vọng được diện kiến dung nhan phu nhân:

"Vì ta sẽ cưỡi ngựa—ngoài việc đó ra thì ta còn biết làm gì khác?

Và khi đi ngang qua cung điện của nàng, nếu lòng ta muốn,

Ta có thể liếc nhìn ô cửa sổ ấy—biết đâu may mắn sẽ mỉm cười!"

Nói là làm: và người phu nhân cũng chẳng bỏ sót

Một tia sáng nào phát ra từ vầng trán đầy nhiệt huyết ấy,

Hay một cái cong môi nơi nụ hôn của tâm hồn ngự trị.

Hãy tin rằng mỗi người trong số họ lại tái lập lời thề,

Rằng không một mặt trời ngày mai nào sẽ mọc rồi lặn

Mà lại để họ ở lại trong tình cảnh y như lúc này.

Nhưng ngày hôm sau rồi lại ngày hôm sau nữa trôi qua,

Vẫn với lý do vô tận là phải chờ thêm một ngày nữa

Trước khi mỗi người dám nhảy qua bức tường chắn.

Và rồi, khi buổi sáng ngắn ngủi của tình yêu dần trôi qua,

Với một cái giật mình nhẹ nhàng, nửa mỉm cười, nửa thở dài,

Họ nhận ra tình yêu không hề giống như vẻ bề ngoài trước đó.

Họ từng nghĩ nó sẽ hoạt động một cách hoàn hảo,

Nhưng không phải là chống lại cả thiên đường và trái đất:

Đóa hồng rồi sẽ nở khi cơn giông bão đi qua.

Trong lúc đó, họ có thể tận dụng sự khan hiếm của mùa đông

Bằng kho dự trữ trái cây thay thế cho đóa hồng:

Thế giới và những lề lối của nó vốn có một giá trị nhất định:

"Và việc cố chấp đẩy vấn đề đi xa khi những thứ này chống lại

Thì quả là một sách lược ngây ngô; tốt hơn hết là hãy chờ đợi:

Chúng ta không mất đi người bạn nào mà lại còn không kết thêm kẻ thù nào."

Trong khi đó, còn có những số phận tồi tệ hơn số phận của một kẻ si tình,

Hàng ngày có thể cưỡi ngựa đi qua và ngắm nhìn

Nơi người tình của mình đang canh giữ phía sau những song sắt!

Và nàng—nàng ngắm nhìn quảng trường như đọc một cuốn sách

Chỉ chứa đựng đúng một bức tranh duy nhất,

Mà ngày nào nàng cũng cam go tìm kiếm cho kỳ được:

Khi đã tìm đến bức tranh thì cuốn sách coi như khép lại,

Và đến đêm nàng lại rời khỏi bức tranh để lên kế hoạch

Tự tay xé nó ra vào ngày mai.

Cứ thế, những tuần lễ lớn dần thành tháng, thành năm; từng chút một

Áo quang rực rỡ phai dần khỏi tuổi trẻ và tình yêu của họ,

Và cả hai đều nhận ra họ đã mơ một giấc mơ;

Một giấc mơ vẫn cứ lơ lửng bên trên, như bản chất của mọi giấc mơ:

Nhưng nào ai có thể lấy giấc mơ làm sự thật?

Ồ, hãy che mắt chúng ta lại trước bước chuyển tiếp tiếp theo!

Một ngày nọ, khi người phu nhân nhìn thấy tuổi trẻ của mình

Đang lùi xa, và những sợi tóc bạc điểm xuyết

Mái tóc nàng, cùng với việc bị gặm nhấm bởi nanh độc của loài rắn,

Vầng trán thì nhăn nheo, chiếc cằm thì nhọn hoắt,—

Và nàng tự hỏi người phụ nữ đó là ai,

Kẻ có đôi mắt trũng sâu và đôi má hốc hác,

Đang đối diện với nàng trong gương một cách lặng thầm—

"Hãy triệu hồi đến đây," nàng thốt lên đột ngột,

"Trước khi phần đời quá khứ còn lại của ta tàn lụi,

"Hắn ta, người thợ khắc, một bàn tay tài hoa có thể giúp đỡ,

Kẻ nhào nặn khối đất sét mà không tình yêu nào có thể thay đổi,

Và cố định lại một vẻ đẹp chẳng bao giờ phai mờ.

"Hãy để nghệ thuật của Robbia thật khéo léo và kỳ lạ

Nắm giữ những tàn dư của thời trẻ trung và xinh đẹp,

Và neo giữ chúng lại trong khi các mùa trôi qua.

"Hãy tạc cho ta một khuôn mặt bên ô cửa sổ kia,

Vẫn luôn chờ đợi như thế, lặng câm suốt quãng thời gian,

Cho người tình của ta đi qua phía dưới ở quảng trường!

"Và để ta nghĩ rằng điều đó có thể làm vơi đi

Những ngày tháng ảm đạm mà những kẻ chết phải trải qua

Tận sâu trong bóng tối bên dưới dãy cột nhà,

"Mà tự nhủ rằng, 'Cuối cùng thì có hề gì?

Khi trái tim còn ấm áp, ta cũng chẳng làm được gì hơn

Điều mà hình nôm kia đang làm, người bạn mặt tái nhợt của ta ơi.'

"Nào có ích gì cái vẻ quyến rũ đỏ thắm của bờ môi,

Thiên đường của mái tóc, sự kiêu hãnh của vầng trán,

Và dòng máu làm xanh ngắt vùng da bên trong cánh tay—

"Trừ khi chúng ta biến đổi, theo cách mà tâm hồn vẫn tường tận,

Món quà trần thế này thành một mục đích thiêng liêng?

Một người phụ nữ làm bằng đất sét cũng tốt chán, ta dám chắc."

Nhưng lâu trước khi đường gờ nổi của Robbia, tinh xảo

Với những đóa hoa và trái cây được quấnện bởi những chiếc lá,

Được đặt vào nơi mà giờ đây là điện thờ trống hoác—

(Và, rướn người ra từ một khoảng không gian xanh rực rỡ,

Như một bóng ma rướn người ra từ một khe hở trên bầu trời,

Khuôn mặt đầy nhiệt huyết và tái nhợt của người phu nhân—

Luôn ngắm nhìn bằng ánh mắt thiết tha

Và cái cổ quay ngoắt với dáng vẻ căng đến cạn kiệt hơi thở,

Về phía một ai đó đang đi ngang qua—)

[286]

Vị Công tước đã thở dài hệt như một kẻ khốn khổ nhất

Ở Florence, "Tuổi trẻ—giấc mơ của ta đang tuột mất!

Liệu ghi chép về nó có còn lưu lại chăng?" Và ngài ra lệnh tìm kiếm

Một thợ đúc tinh xảo các hình khối bằng đồng—

"Liệu tâm hồn, ý chí có thể lụi tàn khỏi một con người

Trước khi thể xác tìm thấy cõi mồ đang há miệng chờ sẵn?

"John ở Douay sẽ thực hiện kế hoạch của ta,

Hãy dựng ta trên lưng ngựa ở nơi cao ngất này,

Sống động, như người nghệ sĩ điêu khắc tài ba có thể làm,

"Ngay tại quảng trường mà ta đã đi qua vô số lần:

Để người đời sau có thể chiêm ngưỡng, khi những ánh mặt trời tương lai

Chạm vào đôi mắt mang một dụng ý dịu dàng,

"Trong khi miệng và trán vẫn hiên ngang ngự trị trong chất đồng—

Chiêm ngưỡng và thốt lên, 'Khi ông ấy còn sống

Ông ấy từng biết cách tận hưởng những thú vui biết bao!'

"Và ta sẽ xoay sở cho bằng được để lắng nghe,

Và cười giễu trong ngôi mộ của mình

Trước sự nhàn rỗi nhưng lại thích vươn mình tranh đấu."

Thế đấy! Trong lúc những con người này chờ đợi tiếng kèn phán quyết,

Tâm hồn họ trải qua những đêm và ngày trong căn phòng chật hẹp ấy

Bằng cách nào nhỉ, ta tự hỏi?

Chắc là, ta đoán vậy, họ vẫn ngồi và trầm ngâm suy tưởng

Về việc cuộc đời từng là một món quà tuyệt vời nhường nào, từ thuở xa xưa,

Cách đó sáu bước chân là nhà nguyện.

Chỉ là họ không nhìn thấy Chúa, ta biết điều đó,

Cũng không thấy tất cả đoàn hiệp sĩ của ngài,

Những vị thánh chiến binh, từng hàng một,

Đều cháy rực hướng lên điểm hạnh phúc của chính họ—

Bởi vì, khi cái kết của cuộc đời đã hiển hiện rõ ràng,

Ngài đã tự đốt cháy con đường xuyên qua thế gian để đến được điều này.

Ta nghe thấy bạn qu trách, "Nhưng trì hoãn mới là lựa chọn tốt nhất,

Bởi vì cái kết của họ là một tội ác."—Ồ, một tội ác cũng đủ điều kiện

Để làm vật thử nghiệm,

Cũng tốt như một đức hạnh hoàn mỹ trọn vẹn,

Đủ sức để tự biện minh cho chính mình

Và chứng minh giá trị của nó chỉ trong khoảnh khắc nhìn thấu!

Phải chăng một ván bài cần phải được chơi vì lòng tham tiền tài?

Ở nơi mà một chiếc khuy áo bị vứt đi, thật là một câu châm ngôn tuyệt vời

Khi mang ra cả con dấu của chính dòng họ Guelph.

Đồ thật chẳng có giá trị gì hơn đồ giả:

Ta cho rằng đồng tiền xu giả cũng có giá trị ngang ngửa đồng tiền thật,

Khi bàn chơi của bạn chỉ là chiếc mũ và phần thưởng của bạn chỉ là một ngụm rượu.

Hãy đặt cược con cờ của bạn một cách táo bạo như nhau,

Mạo hiểm một cách thận trọng, sử dụng cùng một kỹ năng,

Hãy làm hết sức mình, dù là thắng hay thua nó,

Nếu bạn đã chọn chơi!—đó chính là nguyên tắc của ta.

Hãy để một con người chiến đấu đến cùng

Vì phần thưởng đã được định sẵn của cuộc đời mình, dù đó là gì đi nữa!

Con cờ mà đôi tình nhân của chúng ta đặt cược đã bị mất

Chắc chắn như thể đó là một đồng tiền hợp pháp:

Và tội lỗi mà ta quy cho mỗi linh hồn thất bại ấy

Chính là—ngọn đèn chưa được thắp sáng và chiếc thắt lưng chưa được buông thõng,

Mặc dù cái đích hiển hiện trước mắt chỉ là một thói hư tật xấu, ta nói vậy.

Hỡi những con người đại diện cho đức hạnh (chúng ta cùng ra trận)

Các người đấu tranh ra sao? Câu chuyện ấy chính là về bạn đấy! (De te, fabula!)