Ngày đầu năm mới tại Asolo xứ Trevisan

Một căn phòng lớn, tuềnh toàng và thoáng gió. Pippa, một cô gái làm ở xưởng tơ lụa, bật dậy khỏi giường.

Ngày rồi!

Nhanh hơn và lại nhanh hơn,

Vượt qua vành đêm, ngày rốt cuộc đang bùng sôi:

Bùng sôi, sắc vàng ròng, qua vành chén mây

Nơi ban nãy nó còn âm ỷ và nén lại,

Bởi chẳng một mảnh bọt bèo nào chạm tới vành

Của khe hở kia giữa tầng mây xám đặc

Đằng phương đông, cách đó một giờ đường;

Nhưng một gợn sóng trồi lên, rồi gợn tiếp theo, uốn lượn,

Cho đến khi toàn bộ ánh bình minh, không thể kìm nén,

Vươn lên, ửng hồng, và lồng ngực đang sục sôi ấy

Dao động trong khuôn khổ, hóa vàng, rồi ngập tràn thế gian.

Ôi Ngày, nếu ta phung phí một gợn sóng của ngươi,

Một chút xíu trong kho báu mười hai tiếng của ta,

Dù là cái nhìn hay ánh liếc nhỏ nhoi nhất của ngươi

(Dù đó là ân huệ ngươi bắt buộc phải trao hay món quà vượt ngoài mọi mức),

Một trong những lựa chọn hay một trong những tình cờ của ngươi

(Dù đó là nhiệm vụ Chúa áp đặt hay trò đùa theo sở thích của ngươi),

— Hỡi Ngày của ta, nếu ta phung phí sức lao động hay sự thảnh thơi ấy,

Thì tai họa giáng xuống Asolo, và điều rủi ro giáng xuống đầu ta!

Những giờ khắc xanh thẳm và trang nghiêm của ngươi trôi qua một cách thanh thản,

Mà nhờ đó trái đất, như ta cảm nhận, nhận được sự nâng đỡ vững vàng và những điều tốt đẹp —

Những phút nắng chập chờn của ngươi, lúc đến lúc đi,

Tựa như trái đất quay cuồng khỏi công việc trong tâm trạng vui đùa —

Tất cả sẽ thuộc về ta! Nhưng ngươi không được đối xử với ta

Như cách đối xử với những kẻ thị vượng, những kẻ sống

Ngay tại đây, và hưởng thụ số phận cao sang hơn,

Sẵn sàng đón nhận bất cứ thứ gì ngươi muốn ban phát,

Và tự do phớt lờ những gì ngươi từ chối;

Bởi vì, hỡi Ngày, kỳ nghỉ của ta, nếu ngươi đối xử tệ bạc

Với ta, một đứa chỉ là Pippa — nỗi buồn của năm cũ,

Đã rũ bỏ từ tối qua, sẽ lại quay về vào ngày mai:

Trái lại, nếu ngươi tỏ ra dịu dàng, ta sẽ vay mượn

Đủ sức mạnh từ ngươi cho nỗi buồn của năm mới.

Tất cả những người đàn ông và đàn bà khác mà trái đất này

Thuộc về, những kẻ sở hữu mọi ngày như nhau,

Biến sự sung túc chung thành thuốc chữa cho sự thiếu thốn riêng,

Kiếm được nhiều niềm vui hơn theo cách này, nếu cách khác thì ít đi:

Ngươi là ngày duy nhất của ta, được Chúa ban để pha trộn

Thứ mà nếu không có ngươi thì cả trái đất chỉ là cảm giác về thiên đường, —

Ánh sáng duy nhất giúp ta vượt qua cả năm trời, chính là mặt trời của ngươi!

Hãy thử xem nào! Lấy bốn kẻ hạnh phúc nhất của Asolo ra —

Và hãy để buổi sáng của ngươi đổ mưa xuống mụ Ottima kiêu kỳ,

Đại trượng phu và ngạo mạn ấy; liệu mưa có thể làm xáo trộn

Sự sùng bái của Sebald dành cho mụ? Suốt khoảng thời gian mưa

Rơi dữ dội nhất lên khung cửa sổ nhà kính của mụ

Hắn sẽ càng áp sát hơn, thở ấm nồng hơn

Vào má mụ; cớ sao mụ phải bận tâm đến cơn giông bão?

Và khi buổi sáng qua đi, nếu buổi trưa gieo rắc sự u ám

Lên Jules và Phene — thì cô dâu chú rể nào bận tâm

Ngoại trừ chính họ? Ấy là ngày cưới của họ;

Và trong lúc họ rời nhà thờ để đi về nhà theo lối của mình,

Tay trong tay, trong lồng ngực mỗi người sẽ tràn ngập

Ánh nắng và thời tiết đẹp đẽ dẫu cho ngoài kia có mặc ngươi.

Rồi, để thử thách lần nữa, hãy làm tối buỗi hoàng hôn của ngươi

Bằng sương mù — liệu Luigi và mẹ cậu có đau buồn —

Người phụ nữ và đứa con, quả thực là một cặp không cân xứng,

Bà thì già nua, còn Luigi thì trẻ trung,

Về mặt sự viên mãn thực sự? Thị trấn vui tươi, ấm áp, chật chội

Và an toàn, càng mau chóng đón nhận họ

Bấy nhiêu khi ngươi trở nên ủ dột. Và một lần nữa,

Hãy bùng lên thành cơn giông bão vào ban đêm nhắm vào Giám mục,

Nhưng Pippa — chỉ một rủi ro như thế thôi cũng sẽ phá hỏng

Ngày vui vốn làm nhẹ bớt nỗi nhọc nhằn suốt mười hai tháng tiếp theo của cô

Bên guồng quay tơ mỏi mệt, từng vòng lại từng vòng!

Và ở đây ta để thời gian trôi qua vô ích!

Aha, tia nắng liều lĩnh kia, đã bị bắt gọn

Chỉ bằng một gáo nước từ vò của ta!

Mi kẻ dám chế giễu kẻ bám theo xuất sắc nhất,

Chậu nước của ta có quá sâu chăng?

Chỉ một gáo nước là đủ tước đi giấc ngủ của ngươi,

Và vùng lên, vùng lên, những mảnh sáng chói lọi của ngươi vút bay

Xoay tít và lượn vòng,

Chao đảo, vỡ nát không thể hàn gắn:

Giờ thì hãy bám lấy nhau trên trần nhà xem nào!

Đó mới là thử thách cho trí khôn của ngươi.

Bất cứ kẻ nào dã nhóm lên ngọn lửa đầu tiên, hẳn từng mong thấy

Từng mảnh, từng mảnh bay đi

Vui vẻ biết bao, ngây ngất biết bao...

Trong lúc ấy, tia nắng của ta đang chiếu rọi vào đâu,

Nơi gã tàn tật rạng rỡ đang dần đậu lại?

Ồ, có phải nó đã nở rộ thật rồi không, đóa hoa loa kèn của ta?

Mới nở và đỏ rực như núm vú của Thánh Agnes,

Tròn trịa như cục thịt trên đầu mấy con chim Thổ Nhĩ Kỳ!

Hãy tin đi, nếu những rặng san hô mọc nhánh dưới gợn nước

Của đại dương, đơm nụ ở đó — các nàng tiên đang canh giữ việc bung nở

Những đóa hoa hình khăn xếp ấy; ta nói rằng, chính những ngọn đèn như thế đang tỏa ra

Lớp lửa đỏ dày đặc giữa vũ trụ xanh thẫm mờ ảo ấy!

Ta là nữ hoàng của ngươi, hỡi đóa hoa nhỏ!

Và từng cụm hoa mập mạp này

Ta há lại không bảo vệ — (an toàn hơn

Cả những chiếc lá che chở cho nó,

Hay những chiếc vỏ sò ôm ấp nó)

— Khỏi mọt và bọ cánh cứng hay sao?

Vậy hãy cười qua khung cửa sổ của ta đi; hãy mời gọi chú ong;

Hãy chế nhạo nó, chắc chắn thế đi; và giữa lúc hoan ca,

Hãy yêu nữ hoàng của ngươi, hãy tôn sùng ta!

— Tôn sùng ai khác nữa? Bởi chẳng phải hôm nay ta là,

Bất cứ thứ gì ta thích đó sao? Hôm nay ta sẽ thích điều gì?

Buổi sáng, trưa, chiều và tối của ta — ta sẽ trải qua ngày của mình thế nào?

[130]

Ngày mai ta lại phải là Pippa quay tơ,

Suốt cả năm trời, chỉ để kiếm đủ bánh mì và sữa:

Nhưng, chỉ trong ngày hôm nay, ta được phép bước ra,

Và chơi đùa trọn vẹn những trò chơi theo trí tưởng tượng của mình;

Ta có thể tưởng tượng suốt cả ngày — và sự việc sẽ là thế —

Rằng ta nếm trải những niềm vui, được gọi bằng tên

Của Bốn Kẻ Hạnh Phúc Nhất ở Asolo của chúng ta!

Xem kìa! Lên sườn đồi đằng kia, qua màn sương sớm,

Ai đó sẽ yêu ta, theo cách mà thế gian gọi là tình yêu:

Ta chẳng kém gì Ottima đâu, hãy cảnh giác đấy!

Những khu vườn, và ngôi nhà bằng đá lớn phía trên,

Cùng ngôi nhà dành cho cây cảnh, toàn mặt tiền bằng kính,

Đều là của ta; nơi Sebald lẻn đến, như thói quen của hắn,

Để tán tỉnh ta, trong khi lão Luca vẫn đang nghỉ ngơi:

Và vì thế, cho đến khi cửa nhà kính mở ra,

Ta... giờ thì sao chứ? — tạo ra vô số cớ để bàn tán

Về ta — ý ta là Ottima — thời gian gần đây,

Quá táo bạo, quá tự tin rằng mụ vẫn sẽ bất chấp

Mọi lời đàm tiếu cay nghiệt nhất trong thị trấn của chúng ta.

Chúng ta bàn tán thế nào ở thị trấn nhỏ bé phía dưới kia!

Nhưng tình yêu, tình yêu, tình yêu — có một tình yêu đẹp hơn thế, ta biết chứ!

Thứ tình yêu ngốc nghếch này chỉ là món quà đầu tiên trong ngày;

Ta chọn tình yêu tiếp theo để thách thức kẻ chế nhạo:

Bởi chẳng phải Cô dâu và Chú rể của chúng ta đang bước ra

Khỏi nhà thờ Possagno vào lúc trưa đứng bóng đó sao?

Nhà của họ nhìn ra thung lũng Orcana:

Cớ sao ta lại không thể làm cô dâu ngay sớm bằng

Ottima? Vì ta còn thấy, bên cạnh đó,

Sự xuất hiện tối qua của cô dâu nhỏ bé ấy —

Đã thấy, nếu ngươi gọi thế là nhìn thấy, chỉ một thoáng

Của đôi má trắng ngần tái nhợt và mái tóc đen nhánh,

Đen hơn tất cả mọi thứ ngoại trừ hàng mi đen nhánh ấy;

Ta tự hỏi làm sao cô ta điều khiển được cặp mi ấy mà không cần váy áo!

— Nghiêm ngặt làm sao, tấm khăn voan

Phải che kín đôi má nhợt nhạt

Tinh khôi của cô ấy — một cô dâu để ngắm chứ khó mà chạm vào,

Khó mà chạm vào, hãy nhớ lấy, hỡi Jules! Bởi chẳng phải những người như thế

Vẫn được chăm sóc, tựa đóa hoa, từng đường nét,

Cứ như chỉ hơi thở cũng làm tổn hại đến tạo vật tựa hoa huệ ấy sao?

Một cuộc sống êm đềm và dễ chịu mà những quý cô này đang sống:

Sự trắng trẻo ở chúng ta mới thực sự là điều kỳ diệu.

Ồ, hãy giữ cho vầng trán ấy vẻ u tịch trinh nguyên,

Hãy giữ cho bàn chân ấy dáng vẻ đoan trang của tiểu thư,

Đừng để những mắt cá chân ấy bao giờ lơ đễnh

Khỏi sự kín đáo tuyệt mỹ của chúng,

Thế mà vẫn phải bước đi thoăn thoắt qua đường phố như ta,

Gần như khỏa thân đến đầu gối!

Làm sao cô ta có thể ban cho Jules của mình một niềm hạnh phúc

Gây sửng sốt như nụ hôn ngây thơ đầu đời thực sự của cô ta đây?

Ồ, không — đây không phải là ghen tị!

— Chắc chắn không phải ghen tị! — bởi nếu ngươi cho phép ta

Quyền nhận lấy hay từ chối,

Một cách nghiêm túc, ngươi có nghĩ ta sẽ chọn

Thứ tình yêu mới kiểu đó để bắt ta làm nô lệ không?

Tình yêu của ta đáng lẽ phải ôm ấp ta ngay từ thuở ban đầu;

Chẳng lo sợ đánh mất cũng chẳng lo sợ giành được:

Những kẻ yêu nhau rồi cũng lạnh nhạt, đàn ông rồi cũng học cách căm ghét vợ mình,

Và chỉ có tình yêu của cha mẹ mới có thể bền vững suốt đời ta.

Vào buổi chiều, người Con và người Mẹ, một cặp đôi dịu dàng,

Trò chuyện bên trong tòa tháp của chúng ta: điều gì ngăn cản

Việc ta trở thành Luigi nhỉ? Trong khi cái ổ đầy rêu phong

Của loài thằn lằn suốt mùa đông được khơi gợi

Bằng việc trao đổi cho nhau những ý định ngọt ngào

Cho năm mới này, giống như chim ấp ủ chim —

(Vì ta quan sát thấy dạo gần đây, buổi dạo chiều

Của Luigi và mẹ cậu, lúc nào cũng kết thúc

Bên trong tòa tháp đổ nát của chúng ta, nơi họ trò chuyện,

Điềm tĩnh hơn những kẻ yêu nhau, mà lại ân cần hơn cả bạn bè)

— Hãy để ta được quan tâm, được che chở khỏi hiểm nguy,

Và được vạch sẵn kế hoạch, an toàn trong tình yêu tựa như được yểm bùa;

Hãy để ta được làm Luigi! Ước gì ta chỉ biết được

Khuôn mặt mẹ mình trông ra sao — và cả cha mình nữa!

Thậm chí, nếu xét cho cùng, tình yêu tuyệt vời nhất

Chính là tình yêu của Chúa; vậy cớ sao không để tình yêu của Chúa giáng xuống

Chính bản thân ta như, tại cung điện bên cạnh nhà thờ lớn,

Vị Giám mục? — kẻ tối nay sẽ ban phước cho ngôi nhà

Của người anh quá cố; và xin Chúa lại ban phước

Cho trái tim đang đập ấy, đôi mắt đang dịu dàng bừng sáng

Vì tình yêu dành cho muôn người! Ta, ít nhất là trong đêm nay,

Muốn trở thành vị linh mục thánh thiện và được kính yêu ấy.

Giờ thì chờ đã! — ngay cả ta dường như cũng đã được chia sẻ

Tình yêu của Chúa: bài thánh ca năm mới tuyên bố điều gì?

Những vần thơ này còn mang ý nghĩa nào khác nữa?

Mọi phụng sự đều có giá trị ngang nhau trước mặt Chúa:

Nếu giờ đây, như trước kia ngài từng bước đi

Trong Vườn Địa Đàng, sự hiện diện của ngài lấp đầy

Trái đất của chúng ta, mỗi người chỉ có thể làm việc

Theo ý Chúa muốn — những con rối của Chúa, kẻ tồi tệ nhất và tốt đẹp nhất,

Tất cả chúng ta đều thế; chẳng có kẻ cuối cũng chẳng có người đầu.

Đừng nói rằng "đó là một sự kiện nhỏ!" Cớ gì lại gọi là "nhỏ"?

Liệu có tốn kém nhiều nỗi đau hơn để điều mà các người gọi là

Một "sự kiện lớn" xảy ra,

Hơn là điều đó? Hãy gỡ ra khỏi khối lượng

Những hành động làm nên cuộc đời ta, một hành động nào đó

Mà quyền năng của Thượng đế sẽ thiếu hụt hoặc vượt quá mức!

Và nhiều hơn nữa, và nhiều hơn nữa! — ồ vâng —

Ta sẽ vượt qua từng người, và chứng kiến hạnh phúc của họ,

Và chẳng ghen tị với ai — bởi ta cũng vĩ đại chẳng kém, không nghi ngờ gì nữa,

Hữu ích với con người, và được Chúa yêu quý như họ!

Thật là một chuyện vặt vãnh để mà quan tâm

Đến thế, cho ngày nghỉ lễ duy nhất này!

Nhưng hãy để mặt trời chiếu sáng! Cớ sao phải buồn rầu?

— Có ngươi dẫn đường cho ta, hỡi Ngày của ta,

Dọc theo lối mòn cỏ phủ đầy sương xám,

Dưới rặng thông, che khuất bởi những cành cây,

Nơi chim én chưa từng bay qua

Cũng chẳng có con ve sầu nào dám hoan ca —

Không, dám hoan ca! [Cô bước ra đường.]