Cảnh I. Cuối Đại lộ Cây Thủy tùng dưới cửa sổ phòng Mildred. Một luồng sáng hắt qua ô kính đỏ ở chính giữa.
Tresham đi qua những hàng cây tiến vào.
Tresham: Lại là nơi này! Nhưng ta chẳng thể nào lạc lối. Cánh đồng hoang—vườn cây ăn quả—ta đã băng qua những trảng rừng và thung lũng cùng những lối mòn rậm rạp, nơi xưa kia vốn dẫn vào những chốn rừng sâu thẳm, khiến bước chân phiêu lưu thuở nhỏ của ta phải lạc lối. Và giờ đây, dù sớm hay muộn, mọi con đường đều dẫn về nơi này; bóng tối đen đặc kia đang tan ra, những thân cây ken dày đang mở rộng lối, và tòa tháp mờ ảo mà ta từng trốn chạy lại hiện ra trước bước chân ta; chính dòng sông kia cũng vòng tay ôm lấy ta và dẫn ta đến cái chốn đáng ghét này. Vậy thì, ta sẽ không chối bỏ ý muốn của chúng nữa: hãy làm điều các người muốn với ta đi!
Ôi, cay đắng thay! Xây dựng một mưu đồ hạnh phúc cao vời, rồi nhìn nó sụp đổ tan tành, cũng chẳng là gì; ai chẳng có hy vọng, rồi nhìn hy vọng của mình tan vỡ, rồi đau buồn một chút, rồi lại hy vọng. Nhưng ta... hy vọng rằng từ một dòng tộc như chúng ta sẽ chẳng bao giờ nảy sinh một quái thai kinh khủng thế này, thì cũng chẳng khác nào ta hy vọng rằng từ những kẻ đồng lõa cổ xưa chống lại ánh thái dương này—những hậu duệ của những bậc cha chú còn cổ xưa hơn nữa, những kẻ mà quả san hô đỏ rực trên cành từng rơi xuống, như giờ đang rơi trên người ta, từng rơi trên tấm áo choàng của biết bao nam tước, trên chiếc khăn trùm đầu của biết bao giai nhân—sẽ chẳng có cái cây độc nào mọc ra, từ địa ngục đâm rễ, vươn những cánh tay rắn rết kỳ dị của nó ra khắp nơi.
Tại sao ta lại đến đây? Ta phải làm gì? [Một tiếng chuông điểm.] Chuông sao? Nửa đêm! Và chính vào lúc nửa đêm... A, ta hiểu rồi. Hỡi rừng cây, dòng sông, cánh đồng, ta đã hiểu ý các người. Và ta tuân theo! Suỵt! Cây này dùng được.
[Chàng nấp sau một cái cây. Một lúc sau, Mertoun xuất hiện, khoác áo choàng như trước.]
Mertoun: Chưa đến giờ! Hãy đập nhịp cuối cùng đầy khoái lạc của hy vọng và sợ hãi đi, hỡi trái tim ta! Ta ngỡ tiếng đồng hồ ở nhà nguyện đã điểm khi ta đang lách qua những bụi dương xỉ. Vậy là ta sẽ không còn được thấy ngôi sao tình yêu của mình mọc lên nữa! Ôi, quá khứ chẳng còn quan trọng nữa! Càng tuyệt vời hơn khi được dõi theo Mildred hồi sinh: được nhổ bỏ, từng cái gai một, tất cả những dấu vết của con đường tội lỗi đầy chông gai mà tình yêu bồng bột của ta đã dẫn nàng bước vào! Mỗi ngày trôi qua phải xóa sạch một nỗi sợ của nàng, nhen nhóm lại một niềm hy vọng: rồi sẽ có những bất ngờ, những niềm vui khôn lường chờ đợi. Ta sẽ không hối tiếc về quá khứ.
[Ánh đèn được đặt phía trên ô kính màu tía.]
Và kìa, tín hiệu của ta đã lên cao, ngôi sao của Mildred! Ta chưa bao giờ thấy nó đẹp hơn lúc này, khi nó mọc lên lần cuối cùng. Nếu nó lặn xuống, ấy là để vầng dương trấn an có thể bình minh.
[Khi chàng chuẩn bị leo lên cái cây cuối cùng của đại lộ, Tresham chộp lấy cánh tay chàng.]
Buông ta ra—đồ nhà quê, sao ngươi dám nắm lấy ta! Đây, vàng đây. Ta chỉ nổi hứng điên rồ thôi. Ta đã bảo rằng ta muốn hái một cành cây nở hoa trắng dưới khung cửa sổ kia mà. Cầm lấy, và giữ mồm giữ miệng cho.
Tresham: Đi ra ngoài ánh trăng kia với ta! Ra khỏi bóng tối.
Mertoun: Ta có mang vũ khí đấy, đồ ngốc!
Tresham: Phải, hay không? Ngươi có chịu bước ra ánh sáng không, hay không? Tay ta đang đặt trên cổ họng ngươi đây—từ chối xem nào!—
Mertoun: Giọng nói đó! Ta đã nghe ở đâu... không—giọng nói kia dịu dàng và chậm rãi hơn. Ta sẽ đi với ngươi. [Họ bước tới.]
Tresham: Ngươi có mang vũ khí: tốt lắm. Khai tên ngươi ra: ngươi là ai?
Mertoun: (Tresham!—nàng tiêu đời rồi!)
Tresham: Ồ, câm lặng sao? Ngươi có biết không, phong thái của ngươi y hệt như những kẻ phạm tội mà thế giới hoang dã này đầy rẫy, khi bị phát hiện—cái kiểu của ngươi vẫn luôn như vậy! Kẻ sát nhân thì giữ vẻ mặt bình thản, tên trộm thì hoạt ngôn và dối trá, nhưng kẻ nô lệ của dục vọng thì luôn cúi đầu im lặng mỗi khi ta tưởng tượng ra chúng đứng trước một người đàn ông. Tên ngươi!
Mertoun: Tôi xin van lạy Ngài Tresham—phải, nếu được, tôi sẵn sàng quỳ hôn chân ngài—mong ngài vì chính mình mà đừng hỏi tên tôi! Có trời cao chứng giám, tương lai hạnh phúc hay đau khổ của ngài đều phụ thuộc vào sự im lặng của tôi! Vô ích thôi! Tôi đọc được trên khuôn mặt trắng bệch tàn nhẫn kia của ngài. Hãy biết mặt tôi đi, Ngài Tresham!
[Chàng vứt bỏ lớp cải trang.]
Tresham: Mertoun!
[Sau một lúc im lặng.] Rút gươm ra!
Mertoun: Hãy nghe tôi—nhưng hãy để tôi nói trước!
Tresham: Không một lời nào nữa, nếu còn muốn sống! Hãy tin rằng ta sẽ bóp chết trong cổ họng ngươi bất cứ lời nào định giải thích cho ta hay làm sao ngươi có thể sống mà vẫn giữ vẻ ngoài như thế! Chắc chắn là ngươi đã dạy Mildred cách giữ khuôn mặt đó mà vẫn sa vào tội lỗi. Chúng ta nên nắm tay nhau trong nỗi đồng cảm điên cuồng nếu như ngươi có thể dạy cho ta cái điều không thể dạy được, giải thích cho ta làm thế nào ngươi có thể sống như vậy, và nói dối như vậy. Với sự giúp đỡ của Chúa, ta vẫn giữ được—bất chấp cả lý trí—niềm tin cũ rằng: một cuộc đời như của ngươi là điều không thể tồn tại. Giờ thì rút gươm ra!
Mertoun: Tôi không cầu xin ngài lắng nghe vì bản thân tôi—mà vì chính ngài, và hơn hết, vì nàng!
Tresham: Ha ha, ta thì biết gì về cách sống của ngươi chứ? Một kẻ đê tiện như ngươi, thì phải đánh thức cơn giận của hắn bằng cách nào? Một cái tát ư?—chắc chắn đó là sự kiêu hãnh đối với hắn! Người ta khinh rẻ hắn, không phải sao? Hoặc dẫm chân lên miệng hắn, hoặc nhổ vào mặt hắn! Nào! Cách nào, hay là tất cả những cách đó?
Mertoun: Giữa hắn, tôi và Mildred. Xin Trời cao hãy phán xét! Tôi có thể tránh được chuyện này không? Xin hãy làm theo ý ngài, thưa chúa tể!
[Chàng rút gươm và sau vài hiệp đấu, gục xuống.]
Tresham: Ngươi không bị thương sao?
Mertoun: Giờ ngài sẽ nghe tôi nói!
Tresham: Nhưng đứng dậy đi!
Mertoun: A, Tresham, chẳng phải tôi đã nói "giờ ngài sẽ nghe tôi nói" sao! Và điều gì cho phép một người được quyền lên tiếng để tự bào chữa trước đồng loại, nếu không phải là—tôi nghĩ vậy—suy nghĩ rằng chẳng bao lâu nữa mình sẽ được phép bào chữa toàn bộ sự thật trước Chúa của mình?
Tresham: Không bị thương? Không thể nào! Ngươi chẳng hề cố gắng chống cự ta. Kiếm của ta đã chạm vào ngươi ở đâu? Tại sao không đỡ lấy những nhát kiếm của ta? Bị thương ở đâu?
Mertoun: Thưa ngài—
Tresham: Hắn còn trẻ quá!
Mertoun: Ngài Tresham, tôi còn rất trẻ, vậy mà tôi đã làm liên lụy đến những cuộc đời khác cùng với mình. Xin hãy để tôi nói, và hãy tin lời tôi! Rằng khi tôi chết trước mặt ngài lúc này,—
Tresham: Ngươi có thể ở đây chờ ta mang người đến giúp không?
Mertoun: Ôi, xin hãy ở lại bên tôi! Khi tôi còn chưa là một người đàn ông, tôi đã gây cho ngài một nỗi lầm lớn lao mà không hề hay biết—xin lấy danh dự thề rằng, tôi thực sự không hay biết! Một khi đã biết, tôi không tìm ra cách nào chuộc lỗi với ngài tốt hơn cách tôi đã chọn: mạng sống của tôi—ngài thừa hiểu cái chết của tôi chẳng đáng là bao so với những gì ngài đã cướp đi! Nhưng tôi đã nghĩ cách của mình là tốt nhất—chỉ vì ngài và vì nàng: và vì ngài đã quyết định khác, ước gì tôi có vô vàn mạng sống để dâng hiến cho ngài! Giờ hãy nói đi—hãy chỉ bảo cho tôi—hãy nghĩ đi! Từ những phút giây ngắn ngủi còn lại, liệu ngài có thể giúp tôi chuộc lỗi phần nào chăng? Ôi hãy nghĩ đi—hãy nghĩ đi! Vì tôi phải cố lấy được một sự—tôi có dám nói không nhỉ, sự tha thứ từ ngài trước khi tôi lìa đời?
Tresham: Ta tha thứ cho ngươi.
Mertoun: Hãy chờ và suy ngẫm về từ ngữ vĩ đại ấy! Bởi vì, nếu ngài tha thứ cho tôi, tôi sẽ hy vọng được nói với ngài về—Mildred!
Tresham: Mertoun, sự vội vã và cơn giận đã hủy hoại chúng ta. Không phải ngươi nên nói với ta rằng ngươi còn trẻ, thiếu suy nghĩ, không thể nhớ lại quá khứ như một điều mới mẻ đâu. Chỉ mong sự tha thứ của ngươi cũng rộng lượng như của ta!
Mertoun: A, Tresham, chỉ vì một nhát gươm và một vài giọt máu mà dẫn đến nông nỗi này! Ôi, chính nỗi sợ hãi của tôi về ngài, tình yêu của tôi dành cho ngài—(có niềm đam mê nào bằng của một chàng trai dành cho một người như ngài?)—đã hủy hoại tôi! Tôi mơ về ngài—ngài, một người toàn tài, được mọi nơi săn đón, một học giả và một quý ông. Tôi khao khát được gắn kết với ngài: nhưng tôi còn quá trẻ, và danh tiếng lẫy lừng của ngài đã giữ tôi cách xa ngài! Ôi, tại sao lại dành quá nhiều tình yêu ấy chứ? Với ít tình yêu hơn, ngày hôm qua huy hoàng của tôi, đầy những lời khen ngợi, những lời lẽ dịu dàng và những ánh nhìn tử tế nhất, có lẽ đã diễn ra từ sáu tháng trước rồi. Ngay lúc này đây, chúng ta hẳn đã hạnh phúc biết bao! Vậy mà tôi biết rằng ý nghĩ này đã vượt khỏi tầm tay ngài, Tresham! Hãy để tôi nhìn lên khuôn mặt ngài; tôi cảm thấy nó đã thay đổi trên đỉnh đầu tôi: nhưng mắt tôi đã mờ đi rồi. Đâu? Ở đâu?
[Khi cố gắng gượng dậy, ánh mắt chàng bắt gặp ánh đèn.]
A, Mildred! Mildred sẽ làm gì đây? Tresham, cuộc đời nàng gắn liền với cuộc đời đang chảy máu cạn dần này! Tôi sẽ sống—phải sống, ở đó, nếu ngài chỉ cần xoay người tôi lại tôi sẽ sống và cứu nàng! Tresham—ôi, giá mà ngài đã lắng nghe! Giá mà ngài đã lắng nghe! Ngài có quyền gì mà đặt bàn chân thiếu suy nghĩ lên cuộc đời của nàng và của tôi, rồi sau đó lại nói, khi chúng tôi đang hấp hối, "Giá như ta nghĩ kỹ, mọi chuyện đã khác"? Chúng tôi đã phạm tội và giờ phải chết: ngài đừng bao giờ phạm tội, Ngài Tresham! Vì ngài cũng sẽ chết, và Chúa sẽ phán xét ngài.
Tresham: Phải, hãy cứ yên tâm! Quá trình đó đã bắt đầu rồi.
Mertoun: Và nàng đang ngồi đó đợi tôi! Giờ, hãy nói lời này với nàng—ngài, không phải ai khác—hãy nói, tôi đã thấy hắn chết khi hắn thốt ra điều này, "Tôi yêu nàng"—ngài không biết ba từ nhỏ bé ấy có nghĩa gì đâu! Hãy nói, yêu nàng đã kéo tôi xuống con dốc đầy máu dẫn tới cái chết cùng với những ký ức... Tôi đang nói với nàng, không phải ngài, người không hề có lòng trắc ẩn, sẽ chẳng bao giờ hối hận, có khi còn định... Hãy chết cùng tôi, Mildred thân yêu! Dễ dàng lắm, và nàng sẽ tránh được bao điều bất hạnh! Liệu tôi có thể nằm yên nghỉ, khi những lời nói thô lỗ đã thốt ra với nàng, những hành động thô bạo đã gây ra cho nàng?—những kẻ vô tâm sẽ có trái tim tôi, còn tôi thì bị trói chặt trong tấm vải liệm cùng lũ giun, có lẽ vẫn nhận thức được từng cú đập—ôi Chúa ơi!—trên đôi môi đó—vậy mà chẳng có quyền năng nào để xé nát vết nhơ của kẻ phạm tội đi! Hãy chết đi, Mildred! Hãy để thế giới danh giá của họ cho họ đi! Trước mặt Chúa, chúng ta đủ tốt, dù thế giới có ruồng bỏ chúng ta. [Tiếng còi vang lên.]
Tresham: Hỡi Gerard!
[Gerard, Austin và Gwendolen xuất hiện cùng những ngọn đèn.]
Không ai được nói! Các người thấy những gì đã xảy ra rồi đấy. Ta không thể chịu đựng thêm một giọng nói nào nữa.
Mertoun: Có ánh sáng—ánh sáng bao quanh tôi, và tôi đang tiến về phía đó. Tresham, chẳng phải tôi đã nói với ngài—chẳng phải ngài vừa hứa sẽ truyền lại lời tôi cho Mildred sao?
Tresham: Ta sẽ chuyển những lời đó tới nàng.
Mertoun: Bây giờ ư?
Tresham: Bây giờ. Hãy nâng cái xác lên, và để lại cái đầu cho ta.
[Khi họ nâng Mertoun lên được một nửa, chàng đột ngột quay lại.]
Mertoun: Tôi biết họ đã xoay mình: đừng quay tôi ra xa khỏi nàng! Ở đó! Hãy đứng đó! Ở đó! [Chết.]
Gwendolen: [Sau một lúc im lặng.] Austin, anh hãy ở lại đây với Thorold cho đến khi Gerard mang người đến giúp: rồi dẫn anh ấy về phòng. Tôi phải đi gặp Mildred.
Tresham: Gwendolen, ta nghe rõ từng lời cô nói. Cô có nghe hắn yêu cầu ta chuyển lời không? Cô có nghe lời hứa của ta không? Ta, và chỉ một mình ta, được gặp Mildred.
Gwendolen: Nàng sẽ chết mất.
Tresham: Ôi không, nàng sẽ không chết! Ta không dám hy vọng nàng sẽ chết. Cô có cơ sở gì mà nghĩ nàng sẽ chết? Tại sao, Austin đang ở cùng cô mà!
Austin: Giá mà chúng tôi đến trước khi ngài giao đấu!
Tresham: Chẳng có cuộc chiến nào cả. Hắn để cho ta tàn sát hắn—thằng bé ấy! Ta sẽ giao cái xác cho các người và Gerard—đây! Giờ hãy mang hắn đi trước ta.
Austin: Mang đi đâu ạ?
Tresham: Ôi, mang về phòng ta! Khi chúng ta gặp lại nhau ở đó, chúng ta sẽ là bạn.
[Họ khiêng xác Mertoun ra ngoài.]
Nàng sẽ chết chứ, Gwendolen?
Gwendolen: Ngài đang dẫn tôi đi đâu?
Tresham: Hắn đã ngã xuống ngay chỗ này. Giờ hãy trả lời ta. Trong suốt cuộc đời mình—cô, người chẳng liên quan gì đến số phận của Mertoun, giờ khi cô đã nhìn thấy lồng ngực hắn trên thảm cỏ, liệu cô có bao giờ đi ngang qua con đường này nữa nếu có thể tránh được không? Khi cô và Austin tay trong tay dạo bước qua những mảnh đất tổ tiên của ta, chẳng phải sẽ luôn có một bóng ma bao trùm lên đồng cỏ và vùng đất hoang này sao—một loại bóng tối khác hẳn khi màn đêm khép lại khu rừng cùng tất cả những lời thì thầm của nó? Nhưng liệu cô có bao giờ quên đi lồng ngực hắn mà thản nhiên bước qua bãi cỏ đẫm máu này dưới đại lộ thủy tùng đen tối kia không? Tốt lắm! Cô quay mặt đi: vậy còn ta thì sao?—
Gwendolen: Chuyện gì đã xong thì cũng đã xong rồi. Tôi chỉ bận tâm đến người còn sống thôi. Thorold, hãy gượng dậy chống đỡ gánh nặng này: còn nhiều điều phải đối mặt hơn thế nữa!
Tresham: Hỡi những cây cổ thụ thân yêu, tổ tiên ta đã trồng, và ta yêu quý biết bao! Ta đã làm gì để, giống như một tội ác huyền thoại thuở xưa, lại giải phóng một Nữ thần Báo thù đang dẫn lối cho điệu nhảy khốn khổ của nàng giữa tất cả các ngươi thế này? Ôi, sẽ không bao giờ còn những ngọn gió ngân vang với những tán cây các ngươi một bản hợp xướng hùng vĩ, đòi hỏi và đáp lại trong lời ca ngợi Chúa! Giờ chúng là của nàng, không phải của ta! Vĩnh biệt—vĩnh biệt!
