Giáng Sinh có một thứ tình cảm lãng mạn không thể diễn tả bằng lời, vì cái đẹp của Giáng Sinh đã vượt ra ngoài quỹ đạo cuộc sống thường nhật, khiến cho ký ức về Giáng Sinh luôn có chút gì đó không thực tế — hơn nữa, mỗi khi Giáng Sinh quay trở lại, bạn lại luôn tưởng đó là lần đầu tiên, dường như chuông vàng lần đầu vang vọng, sao sáng lần đầu tỏa quang...

Từng có rất nhiều mùa Giáng Sinh, tôi nôn nóng muốn biến chúng thành những bản rập, những mảnh vỡ vụn vặt ấy thường tĩnh lặng hiện về mỗi khi tôi ngồi lặng một mình.

Có một năm, là hai ngày trước Giáng Sinh, tôi đi học về, tan học rất mệt mỏi, theo thói quen tựa lưng vào ghế xe buýt để dưỡng thần. Ngồi phía sau tôi là một vị giáo sư lớn tuổi, trông ông còn mệt mỏi hơn cả tôi, thực ra gương mặt của ông bản thân nó đã là một hình ảnh của sự mệt mỏi, dù không lên bốn tiết học thì rõ ràng trên từng nếp nhăn cũng đã khắc hằn tang thương dâu bể của cõi người. Cuộc đời, phỏng chừng là một thứ rất mệt nhọc, gương mặt ông mệt mỏi đến mức gần như biến dạng.

Thế nhưng, điều không thể tin nổi là, sau khi xe lăn bánh, tôi nghe thấy một tiếng hát vô cùng nhỏ nhẹ. Tôi giật mình quay đầu lại, hóa ra lại chính là ông! Vị giáo sư già ấy, ông nhắm nghiền mắt, yên lặng ngân nga khúc ca Giáng Sinh đầy say đắm của nước Pháp "Ôi Bồng Lai Nhỏ Bé Bethlehem", ông vậy mà có thể ngân lên hay đến thế. Khúc ca vốn dĩ đã mang một vẻ dịu dàng nằm lửng lơ giữa tình khúc và lời ru, sự mệt mỏi của ông dường như tan biến ngay tức khắc, ẩn trong gương mặt già nua và giữa cổ áo dựng cao của ông, có một thần thái vô cùng an nhiên và xa thẳm. Tôi kinh ngạc, ông lại có một giọng ca đẹp đến thế.

Ông đã học bài hát này từ đâu? Bắc Bình? Ngôi nhà nguyện nhỏ ở một xứ sở xa xôi? Hay từ tiếng đàn của một thiếu nữ — vào những năm tháng tuổi trẻ, tôi không dám hỏi ông, chỉ nín thở lắng nghe suốt dọc đường khúc nhạc trong trẻo thanh tao như một hàng băng giá rơi ấy.

Có một năm Giáng Sinh, một người bạn hỏi tôi:

"Cậu có gặp được mục sư nọ không? Tôi có một khoản tiền muốn quyên góp cho người nghèo vào dịp Giáng Sinh, cậu mang giúp tôi được chứ? Giáng Sinh đến nơi rồi mà tôi vẫn không rảnh để đem đi."

Thực ra tôi vốn chẳng gặp được vị mục sư nào, mục sư sống ở ngoại ô, nhưng tôi vẫn nhận lời mang "tiện đường" giúp anh ấy.

Hồi đó chiếc xe đạp của tôi vẫn chưa mất, bèn leo lên xe, đi đưa khoản tiền ấy giúp anh. Càng đi càng xa, hai bên đường chỉ toàn là ruộng lúa, tôi nhảy xuống xe, nhìn mảnh đất trống trải sau mùa gặt cùng những đống rơm rạ ẩm ướt trong làn mưa lất phất.

Tôi vẫn còn một đoạn đường rất dài phải đi, nhưng đống rơm rạ ấy bỗng khiến tôi khựng lại chẳng muốn bước tiếp. Năm xưa, khi Chúa giáng thế, chiếc giường ngủ mà ngài chọn chẳng phải chính là bó cỏ khô đó sao?

Tôi cúi người mơn man những cọng rơm đượm mùi bùn đất ấy, Chúa từng hiến dâng chính mình cho nhân loại nghèo khổ, trong một đêm đầy sao kỳ diệu, khiêm nhường nằm ngủ trên lớp cỏ khô ở máng lừa; vậy thì, tôi đi đưa thay một khoản tiền cho người nghèo trong buổi chiều mưa phùn thì có thấm vào đâu?

Hôm đó lúc về nhà, người tôi ướt sũng, nhưng trong lòng lại tràn ngập sự ấm áp.

Lại một năm khác, tôi đến Đại học Phụ Nhân để diễn giảng. Giảng xong, bóng chiều đã sẫm, tôi vội vã muốn gọi một cuộc điện thoại, thế là rẽ sang khoa Khoa học Tự nhiên để tìm điện thoại.

Khoa Khoa học Tự nhiên không bật đèn, toàn bộ chìm đắm trong khung cảnh mịt mờ của đất trời, duy chỉ có một cây thông Noel xoay tròn khổng lồ sừng sững đứng ở lối ra vào, đèn dưới chân hắt bóng cây lên tận mái nhà cao vời vợi, phút chốc tôi cứ ngỡ mình bước vào một câu chuyện thần thoại.

Âm thanh vụn vặt đáng yêu mang lại cho người ta niềm vui ở cõi trần thế, tôi đứng lặng ở đó rất lâu không nỡ rời đi.

Ngôi trường đại học ấy sau này tôi đã quay lại rất nhiều lần, nhưng tôi vẫn luôn không muốn đến tiền sảnh khoa Khoa học Tự nhiên vào ban ngày. Tôi không muốn nơi đó đối với tôi bị hạ cấp thành một "địa điểm", tôi muốn nó mãi mãi là một "vùng trời" trong cõi chiêm bao của mình.

Tôi có một người bạn là người lai, mẹ cậu là một cô gái tóc nâu mắt nâu người miền nam nước Đức vô cùng xinh xắn. Năm cậu mười tuổi, ngoại cậuổ ốm, mẹ cậu trở về châu Âu, ngay sau đó, chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ vào năm 1940, mẹ cậu không thể quay lại được nữa.

Bà chạy nạn trên chiếc xe đạp rách, mọi đồ đạc tùy thân đều vứt sạch, nhưng vẫn cố chấp và tuyệt vọng giữ lại giấy tờ tùy thân của hai đứa con trai. Những năm tháng loạn lạc kéo dài, cuộc hôn nhân của bà rốt cuộc cũng không tránh khỏi việc phải chấm dứt. Bà lang thang sang Mỹ, tìm được một công việc trong bệnh viện và tái giá.

Năm 1954, đứa trẻ ấy đã 25 tuổi, được cử sang Mỹ để tiếp nhận huấn luyện máy bay phản lực. Mùa đông năm đó, căn cứ cho nghỉ lễ Giáng Sinh, cậu đáp máy bay từ miền nam nước Mỹ, đổi sang xe buýt rồi lại bắt taxi, vượt ngàn dặm xa xôi đến Oregon để tìm người mẹ đã mười lăm năm không gặp.

Mười lăm năm trôi qua, cuộc chiến tranh đã chấm dứt, cuộc hôn nhân đã chấm dứt, thế nhưng trong đêm Giáng Sinh ở xứ người, tựa như thần thoại, mẹ và con vẫn là mẹ và con. Khi cánh cửa mở ra, tình thân của mười lăm năm trước vẫn vẹn nguyên là tình thân, người mẹ trao cho cậu một chiếc áo len chui đầu màu trắng.

Câu chuyện ấy đã trôi qua hai mươi năm, nhưng điều kỳ lạ là hành trình của đêm đó, cả người kể lẫn người nghe đều không thể nào quên.

Kể từ năm quyết định diễn kịch vào dịp Giáng Sinh, tôi đã lâu không còn trang trí cây thông Noel hay mua đèn Giáng Sinh ở nhà nữa. Diễn kịch mang lại một cảm giác phấn khích và mệt mỏi đến kiệt quệ. Tôi thậm chí không còn sức để đáp lại những tấm bưu thiếp Giáng Sinh. Một vở kịch nên là một hộp quà Giáng Sinh lớn nhất, trong đó chứa đựng tất cả những gì tôi và bạn bè mình có thể cống hiến.

Đêm Giáng Sinh năm ấy, bọn trẻ đã ngủ, tôi đang thu dọn trang phục của diễn viên, chẳng hiểu vì sao cửa lớn chưa đóng kỹ, ba cô gái bước vào.

"Chúng em không có việc gì ạ." Một người nói.

"Đêm Giáng Sinh chỉ muốn đến thăm cô thôi ạ." Người khác nói.

Và còn một người nữa dường như chẳng nói câu nào.

Phút chốc tôi ngây người, hoàn toàn không biết phải nói gì.

Thế nhưng màn đêm yên tĩnh vươn đôi bàn tay trầm mặc bao bọc lấy chúng tôi, chẳng ai lên tiếng giải thích, nhưng những điều được diễn giải lại vô cùng nhiều. Tôi hiểu thiện ý của các em, và tôi cảm thấy các em cũng hiểu tôi.

Rồi, quả thực có chút giống như trong truyện cổ tích, các em lại rời đi. Tôi vừa cảm thấy nhẹ nhõm lại vừa có chútnhẹ nhàng bâng khuâng, mỗi khi nhớ về các em, lại có cảm giác vừa gần vừa xa, tựa như một khúc ca cũ.

Nhận được bưu thiếp của Mạch khiến tôi vô cùng xúc động. Bưu thiếp là do tự tay làm, trên đó có một hai chiếc lá phong được rập lên, lá phong được hái từ chuyến trăng mật của họ tám năm về trước. Những đường gân xinh đẹp vẫn hiển hiện rõ mùng một trên bản rập, quả thực giống như một "viên ấn mang nặng tình ý của đất trời".

Thực ra tính ra tôi và anh ấy tổng cộng chẳng nói với nhau mấy câu. Anh ấy gửi bưu thiếp cho chúng tôi là vì nhìn thấy bài viết "Mô tả nửa kia" do chúng tôi chắp bút, anh ấy nói: "Nguyện cho các cặp đôi trên thiên hạ đều có tình ý tựa như thế."

Tôi yêu tấm bưu thiếp ấy, tôi yêu hình rập chiếc lá phong đỏ thắm ấy, yêu cả gia đình đã gửi tấm bưu thiếp đó, cùng với tất cả những con người "đong đầy tình ý" trên khắp chốn nhân gian.

Tôi cũng nôn nóng muốn đập nát ký ức về Giáng Sinh thành những bản rập, để những thớ sợi của câu chuyện ấy từng chút một trải dài trong hương thơm của tùng bách vào những ngày cuối năm.