Lời giải thích đó khiến tôi mê mẩn.

Tăng Quốc Phiên từng lấy ba chữ "Cầu Khuyết Trai" làm tên nơi ở của mình. Cầu khuyết ư? Tại sao? Tại sao không cầu sự hoàn mỹ?

Cái tên trai hiệu ấy cũng khiến tôi say đắm.

"Khuyết" có gì hay chứ? "Khuyết" quả thực có chút gì đó giống như một phần trong tính cách của Trung Hoa cổ đại, tôi dần đem lòng yêu cái cảnh giới của sự khuyết khố ấy.

Tôi không còn yêu cảnh hoa tròn trăng sáng nữa sao? Không phải vậy, tôi chỉ là bắt đầu hiểu được việc hoa nở là một sự ngẫu nhiên, nhưng đồng thời tôi cũng học được cách yêu cái "thường thái" khi trăng không tròn, hoa chẳng nở của chúng.

Trong truyền thống Trung Hoa, những quan niệm như "trời khuyết đất thiếu" hay "trời điếc đất ngọng" hầu như được đại đa số mọi người tiếp nhận một cách không chút nghi ngờ. Có lẽ bởi những hoạn nạn khốn đốn kéo dài, nên những lý giải của thần thoại Trung Hoa về trời đất thường khiến người ta kinh ngạc.

Trong "Hoài Nam Tử", chúng ta phát hiện ra bầu trời Trung Hoa và đại địa Trung Hoa đều từng chịu tổn thương. Nữ Oa bằng đôi bàn tay hiền hòa từ ái của mình đã vá víu, xoa dịu mọi vết rách nát vỡ. Khi ấy, bầu trời bị thủng, Nữ Oa luyện đá ngũ sắc để vá trời. Mặt đất rung chuyển, Nữ Oa bẻ gãy chân của thần ngao để chống đỡ bốn cực (trông giống như bà cụ non xếp chồng báo cũ để lót chân bàn vậy). Bà lại giống như một người tề gia nội trợ tháo vát, quét một đống tro sậy để ngăn chặn hồng thủy.

Người Trung Quốc vẫn luôn tin rằng trời đất cũng có những sự khuyết thiếu của riêng mình.

Tôi vô cùng yêu thích thần thoại của một dân tộc thiểu số ở Tây Nam Trung Quốc, họ kể rằng, trời đất là do thần nam và thần nữ cùng nhau tạo ra. Khi đó thần nam phụ trách tạo trời, thần nữ phụ trách tạo đất. Đợi đến khi mỗi người tự mình hoàn thành xong phần trời đất của mình và định hợp lại với nhau thì chuyện đáng sợ đã xảy ra; thần nữ quá chăm chỉ, họ tạo ra mặt đất quá lớn, đến mức không sao hợp lại với bầu trời được nữa. Thế nhưng, cuối cùng họ đã nghĩ ra một cách hay, họ gấp mặt đất lại, tạo thành những ngọn núi cao và thung lũng sâu, sau đó, đại địa mới có thể tương hợp lại với nhau.

Phải chăng những dãy núi cao hiểm trở ở miền Tây Nam đã mang lại cho họ cảm hứng, khiến họ nghĩ đến câu chuyện thần thoại này?

Trời đất vốn có tì vết, nhưng tì vết tạo nên những nếp gấp, và nếp gấp lại tạo nên vẻ đẹp của những đỉnh núi kỳ vĩ cùng thung lũng u tịch. Mặt trăng không thể lúc nào cũng tròn, chuyện đời mười phần thì có tới tám chín phần không như ý, khi chúng ta bình tĩnh hòa hoãn thừa nhận tất cả những sự khuyết thiếu ấy, chúng ta chợt nhận ra không có gì là không thể chấp nhận được.

Trong một câu chuyện thần thoại khác của dân tộc Hán, lại nói về việc đại địa từng bị Cung Công thị húc vào núi Bất Chu khiến cho nghiêng lệch đi — từ đó "đất lún về hướng đông nam", sông Trường Giang và Hoàng Hà cứ thế cuồn cuộn chảy mãi về hướng đông, tạo nên phong cảnh làm say đắm lòng người dài đến mấy ngàn dặm. Mà bầu trời lúc bấy giờ cũng bị húc lệch theo, chỉ có điều hướng lệch lại ngược lại, đó là lệch về hướng tây bắc, nghe nói vì thế mà phần lớn nhật nguyệt tinh thần đều ào một tiếng đổ dồn về hướng đó. Nếu vào một đêm hè nào đó, chúng ta ngẩng đầu nhìn lên, chợt phát hiện ra hướng rực rỡ của quần sao, hãy tin rằng, bầu trời thuộc về Trung Quốc chính là "trời nghiêng về hướng tây bắc" vậy!

Năm ngàn năm qua, dân tộc Hán vẫn luôn ngẩng cao cột sống mà sinh sống giữa khoảng trời đất nghiêng lệch ấy, chỉ vì chúng ta tin rằng sự khuyết thiếu không những có thể chấp nhận được, mà còn vô cùng tươi đẹp.

Mà mặt trăng, rốt cuộc đã từng thực sự tròn bao giờ chưa? Con người sống trên đời kỳ thực cũng chưa từng nhìn thấy thứ gì thực sự tròn cả, một chiếc bánh hành không đủ tròn, một đồng xu niken cũng không đủ tròn, cho dù là hình tròn được vẽ bằng compa, nếu dùng kính hiển vi có độ phóng đại cao để nhìn thì cũng không thể tròn một cách hoàn mỹ được.

Sự tròn trịa thực sự tồn tại trong ý niệm, còn trong thế giới hiện thực, chúng ta chỉ có thể làm ra những "bản sao" của hình tròn. Xét theo thao tác thực tế, ngòi bút chì trên một chiếc compa khi bắt đầu vẽ và khi kết thúc đã có độ dày mỏng khác nhau rồi.

Tất cả các thể thiên văn nhìn từ xa đều có hình cầu, nhưng tuyệt đối không phải hình tròn tuyệt đối, trái đất xấp xỉ gần với hình elip.

Cho dù chúng ta thừa nhận ánh trăng tròn xấp xỉ cũng được tính là tròn, thì nó cũng là "vừa tròn lúc đó, chính là lúc khuyết đó". Giống như tiếng chuông điểm mười hai giờ đúng, khi bạn nghe thấy tiếng chuông, thì đã không còn là mười hai giờ nữa rồi.

Hơn nữa, chúng ta hoàn toàn có thể đổi một góc nhìn khác. Chúng ta nói trăng tròn trăng khuyết kỳ thực là bị thị giác hạn hẹp của chúng ta đánh lừa. Thứ có sự thay đổi suy thịnh là ánh trăng, chứ không phải bản thân quả trăng. Trăng nào đâu có tròn, nào đâu có khuyết, nó chẳng qua cũng giống như trái đất, cứ thế tròn một cách tự nhiên không thêm không bớt — bằng cái sự tròn không quá tròn ấy.

Đêm trăng sáng ngày hoa nở, vốn dĩ là điều tốt đẹp, chỉ là người ngắm hoa thực thụ thì khoảnh khắc nào mà chẳng thể thưởng hoa? Khi những chiếc mầm xanh non tơ rụt rè thò đầu khỏi mặt đất, hoa đã được ẩn giấu ở đó từ lâu. Khi những cành mềm mại dò dẫm vươn vai múa tay trong bầu không khí, hoa đã ẩn mình ở đó. Khi nụ hoa lặng lẽ kết thai, hoa ở đó. Khi cánh hoa bung nở rực rỡ, hoa ở đó. Khi hương bay hoa tàn đỏ úa rơi xuống đất thành bùn, hoa vẫn ở đó. Khi sau trận mưa chỉ thấy cả cụm một màu xanh mướt, hoa vẫn ở đó. Khi quả chín, hoa vẫn luôn ở đó, thậm chí khi hạt quả được chôn sâu dưới lòng đất, hoa vẫn cứ ở đó.

Thấy hay không thấy, hoa vẫn luôn ở đó. Tròn hay khuyết, trăng vẫn luôn ở đó, đừng làm người ngắm hoa chỉ trong một buổi sáng nhé! Đừng làm người thưởng trăng chỉ trong một buổi chiều tối nhé! Con người sống trên đời khoảnh khắc nào mà chẳng tốt đẹp viên mãn? Giây phút nào mà chẳng nên cúi đầu đảnh lễ, biết ơn và hoan hỉ chứ?

Bởi vì chúng ta từng yêu vầng trăng tròn, nên hãy để chúng ta yêu cả vầng trăng khuyết nhé — chúng vốn dĩ chỉ là một vầng trăng mà thôi!