Mùa xuân nhất định đã từng là như thế này: Từ đỉnh núi vốn đang thu mình trong sắc xanh, một nắm tuyết không còn chịu đựng nổi nữa, khẽ kêu "phập" một tiếng, làm cho gương mặt lạnh giá phải bật cười thành muôn hoa, một bài ca râm ran ngân lên từ tận tầng mây rồi hát xuống chân núi, từ chân núi hát đến ngôi làng hoang vắng thấp lè tè, hát vào hàng giậu, hát vào đôi chân vàng óng của chú vịt con, hát vào lớp bùn xuân mềm mại tan chảy — lớp bùn xuân mềm như một chiếc chăn bông mới được giũ tung. Thật kiều diễm, thật nhạy cảm, nhưng lại cũng thật hỗn độn vô biên. Một tiếng sấm, có thể vô cớ khiến cả bầu trời đầy mây bật khóc; một tiếng chim cuốc kêu, có thể khiến cả thành phố hoa đỗ quyên vội vã nở rộ. Một cơn gió nổi lên, mỗi cây liễu đều ngâm nga những chùm hoa bay trắng xóa, hư ảo, nói không rõ, nghe cũng chẳng tường; mỗi sợi tơ liễu đều là một dấu chấm phẩy của một thân liễu. Dù sao đi nữa, mùa xuân chính là vô lý, phi logic như thế, vậy mà vẫn có thể khiến người ta cảm thấy bình tâm an nhiên đến lạ.

Mùa xuân nhất định đã từng là như thế này: Cả hồ đầy những cọng sen tàn khô héo, tử thủ giữ lấy một đoạn rễ già; xà nhà của muôn ngàn mái ấm nơi phương Bắc, sau khi chịu đủ mọi nỗi gió vùi tuyết dập, vẫn dịu dàng ôm ấp lấy một tổ yến nhỏ bé trống rỗng. Sau đó, bỗng nhiên một ngày, hoa đào đã chiếm lĩnh tất cả các thôn trang và bờ nước. Cây liễu đã kiểm soát hết thảy từ những con mương ngự dụng trong hoàng cung cho đến bến sông nơi dân dã — mùa xuân tựa như đạo quân vương sư với cờ xí tung bay rực rỡ, trở nên tươi đẹp chính vì sự mong mỏi khẩn cầu chân thành bấy lâu nay.

Còn về cái tên của mùa xuân, hẳn là đã từng có một câu chuyện như thế này: Trước thời Kinh Thi, trước cả thời Thượng Thư, trước cả khi Thương Hiệt tạo chữ, một chú cừu nhỏ khi đang gặm cỏ bỗng nhiên cảm nhận được sự mọng nước, một đứa trẻ khi đang thả diều bỗng nhiên cảm nhận được sự bay bổng, một đôi chân bị phong thấp bỗng nhiên cảm nhận được sự nhẹ nhàng thư thái, hàng vạn đôi tay trắng ngần bên bờ suối, bên bờ sông khi đang giặt lụa bỗng nhiên cảm nhận được mạch máu của dòng nước... Khi họ kinh ngạc chạy đi báo cho nhau, họ quyết định chúm môi lại như hình dáng của một cái miệng đang huýt sáo, dùng âm lượng của một lời thì thầm đầy vui sướng để đặt tên cho mùa này — "Xuân".

Chim chóc lại có thể bắt đầu đo đạc bầu trời. Có loài chịu trách nhiệm đo độ xanh của trời, có loài chịu trách nhiệm đo độ trong suốt của trời, có loài dùng đôi cánh ấy để đo độ cao và độ sâu của trời. Mà tất cả lũ chim chóc ấy đều chẳng phải là những nhà toán học giỏi giang, chúng líu lo tính toán hết lần này đến lần khác, kiểm kê hết lượt này đến lượt khác, cuối cùng vẫn không dám công bố con số thống kê.

Còn về tất cả các loài hoa, đã được giao cho bướm đi đếm. Tất cả các nhụy hoa, được giao cho ong đi biên mục. Tất cả các loài cây, được giao cho gió đi nuông chiều. Mà gió, lại được giao cho chiếc chuông gió già treo trước hiên nhà ghi nhớ từng chút, hỏi han từng điều.

Mùa xuân nhất định đã từng là như thế, hoặc giả, ở một nơi nào đó, nó vẫn đang là như thế chăng? Xuyên qua những cánh rừng đen của những ống khói, tôi muốn đi thăm lại mùa xuân đang lững thững trong những năm tháng xa xăm ấy.