Cúp điện thoại xuống, dòng lệ cắt không đứt cứ thế tuôn rơi, tôi cắn răng bước về phía cửa khẩu.
Cũng không biết đây là lần thứ mấy bước ra khỏi cửa khẩu đó, nhưng chưa từng đau đớn đến mức cắt da cắt thịt thế này. Bọn trẻ ngược lại rất phóng khoáng, đầu dây bên kia là giọng trẻ thơ vui vẻ của chúng, cả hai đều hứa sẽ ngoan, sẽ làm đứa trẻ ngoan. Tôi cũng giả vờ vui vẻ nói lời tạm biệt với chúng, chưa từng biết rằng làm một mẹ có thể vừa rơi những giọt nước mắt nóng bỏng như thế, vừa có thể gượng phát ra thứ âm thanh ấm ngọt như thế.
Đội ngũ có mười một người, không có tổ chức, không có kinh phí, chỉ dựa vào một tiếng hô hào, thế là mỗi người xin nghỉ phép, cố chắt ra mười bảy ngày thời gian để lên đường. Mười một người chia làm ba tổ, nhóm chúng tôi có bốn người, tuyến đường thăm viếng chủ yếu được sắp xếp là các cơ quan truyền thông Mỹ, các nhà lãnh đạo giáo hội và lưu học sinh Trung Quốc.
Đêm đó, chồng tôi túc trực gọi điện thoại, một mạch gọi hơn chục cuộc điện thoại đường dài. Tiền ư? Mặc kệ nó, tuyến đường thăm viếng cứ thế được ấn định, tiền, đến thời điểm thích hợp tự khắc sẽ có.
Thắt dây an toàn lại, tôi rút những tấm phim chiếu từ trong chiếc túi da phía trên ra, có một tấm vừa nãy bạn bè vội vã mang ra tận sân bay đưa cho. Những tấm phim đều làm gấp, làm bạn bè của chúng tôi quả là một chuyện bất hạnh. Chúng tôi chuyên đi nhặt những việc mà người khác không thèm làm để làm, quấy rầy đến mức bạn bè cũng theo chúng tôi bận rộn đến đầu tắt mặt tối. Họ đều là những người có thành tựu trong học tập và sự nghiệp, nhưng lại thường xuyên vì giúp đỡ chúng tôi mà không ăn không ngủ —— không thể nghĩ, những chuyện này hễ nghĩ đến là xót xa cay mũi, ngũ tạng cuồn cuộn như nham thạch trào dâng, không sao bình phục lại được.
"Chúng tôi muốn tổ chức một đoàn thăm viếng hữu nghị Cơ Đốc giáo sang Mỹ," hôm đó tôi ấp úng gọi điện cho Tú Trị, "Tôi muốn tặng một ít món quà cho các nhà lãnh đạo giáo hội Mỹ đó, tôi hy vọng loại quà đó có thể giữ lại mãi mãi, ngày nào nhìn thấy cũng sẽ nhớ đến Đài Loan. Cứ thế mà xét, đương nhiên tặng tranh là tốt nhất —— tôi muốn vài bức tranh thêu của cậu, tôi trả không nổi tiền, thế nhưng vải và chỉ thêu mấy chi phí đó tôi tổng cộng phải bỏ ra chứ..."
"Không cần, không cần," cô ấy kêu lên, "Thật sự không cần đâu, tớ cũng chẳng biết làm gì, có thể làm một việc vì đất nước cũng là nên làm mà."
Tú Trị là một người chất phác, từ trước đến nay không biết cách tuyên truyền cho bản thân, cũng chỉ có con người thuần phác như cô ấy mới có thể có được những tác phẩm thuần túy như vậy. Cô ấy từ trước đến nay không nỡ bán tranh, mỗi lần bán, đều là vì hoạt động từ thiện của nhà thờ. Tranh do cô ấy từng mũi từng đường kim thêu dệt nên ấy...
Cô ấy quyên góp ba bức tranh, tôi ôm những bức tranh như thế, cảm thấy trời đất vì thế mà trở nên trang nghiêm kính cẩn. Cùng quyên góp lúc đó còn có Vương Lãm và Hứa Khôn Thành. Vương Lãm còn đem cái ống đựng tranh của anh ấy cho tôi mượn, tất cả những bức tranh đã đóng khung đều được đặt ở trong đó. Cả đời tôi chưa từng xách vật gì vừa đầm tay vừa nặng nề đến thế.
Băng cassette phát kèm theo phim chiếu là do "đại ca Giải" giúp đỡ. Đêm trước ngày lên đường, chúng tôi vẫn còn mày mò trong phòng thu âm, hết lần này đến lần khác sửa chữa. Anh ấy chốc lại chui vào kho đĩa hát, chốc lại chui vào phòng điều khiển, giọng nói cũng được trau chuốt hết lần này đến lần khác, luôn muốn làm cho thật tốt. Bước ra khỏi phòng thu âm đã là rạng sáng ngày hôm sau. Anh ấy đưa tôi về, đường Bắc An đêm phẳng lặng trải dài, chúng tôi đi đến ngã rổ, anh gọi xe cho tôi, tranh luận với tôi rằng: "Chị Trương, đối với vợ chồng anh chị, em thật sự có thể nói rằng: 'Em rất yêu quý hai anh chị.'"
Tôi nhảy lên xe, một câu cũng không nói —— không biết nên nói gì, trời cao chứng giám, tất cả bạn bè đều đối xử với tôi quá tốt, tôi mãi mãi không thể trả hết, món nợ ngọt ngào làm sao! Không phải là "thường hận thân này chẳng phải của ta", mà là "thường mừng thân này chẳng phải của ta", toàn là ân tình của bạn bè kết thành.
Tôi mở máy ghi âm lên, vặn đến âm lượng nhỏ nhất, vừa mô phỏng xem nên phối hợp thế nào với màn hình chiếu — ở độ cao hai vạn thước trên không, thời gian không gian? Không có thời gian để bận tâm đến chênh lệch múi giờ nữa, tôi vừa xuống máy bay là phải đi làm việc. Tôi có lẽ sẽ mệt, mệt thì mệt, tôi vẫn phải đi chiếu phim, đi trò chuyện, đi tranh luận, đi chỉ trích, đi thức trắng đêm tán gẫu với người ta, biến bản thân thành một vị khổ hạnh tăng giữa chốn băng thiên tuyết địa, đến cả con cái cũng hạ quyết tâm giao hết cho ông bà nội ngoại. Mười bảy ngày này nếu chúng tôi không liều mạng thì có lỗi với chính mình.
Cùng với con cái được giao phó cho người khác còn có sinh viên, vừa khai giảng đã xin nghỉ phép, khiến tôi cảm thấy áy náy, nhưng việc Hoàng tiên sinh đồng ý đến dạy thay khiến tôi vui mừng khôn xiết. Anh ấy muốn giảng cho sinh viên nghe về sự thưởng thức thơ ca Trung Quốc, mỗi lần gọi điện thoại với anh ấy, đều khiến tôi hoang mang, dường như vẫn là năm Đại học năm nhất, dường như vẫn cùng ngồi học ở phòng học số một của khoa Trung văn, dường như nhìn qua lan can vẫn là dòng Song Khê xanh ngắt, cùng với rặng núi xanh có trụ cầu tựa như dải cầu vồng dài. Nhưng hai mươi năm đã trôi qua, anh ấy đã là chủ nhiệm khoa Văn học, anh ấy đồng ý đến diễn giảng, tôi tự hào, bởi vì có một người bạn tài năng xuất chúng, dùng mười mấy năm để biến bản thân từ một "sinh viên năm nhất" thành một "học giả", nhưng tôi càng tự hào hơn là cái xã hội mà tôi đang sống này, xã hội này cho phép một sinh viên nghèo khó năm nhất chịu vươn lên, trong mười mấy năm có thể trở thành chủ nhiệm khoa Văn.
Chiếc vali lớn của chồng tôi mang theo là một trăm bảy mươi bức ảnh dùng để triển lãm, chụp lại sự phát triển của Cơ Đốc giáo thời kỳ đầu ở Trung Quốc. Những bức tranh tiêu điều đó lúc thì là một mảng mái nhà vùng Tây Bắc, lúc thì là một vùng sóng nước Giang Nam. Để tiết kiệm tiền, những bức ảnh đó đều do chính các đồng nghiệp ở tòa soạn tạp chí của anh ấy rửa. Không có phòng tối, họ liền lấy vải đen quây nhà vệ sinh lại để làm phòng tối. Mỗi lần muốn rửa ảnh là họ lại thông báo trước sau: "Ai muốn vào phòng số một? Ai muốn vào phòng số một, người đi thì mau lên, đóng cửa vào là một tiếng đồng hồ không được phép bước vào!"
Họ rửa ngày rửa đêm, một trăm bảy mươi tấm tranh treo lớn đó cứ thế mà rửa ra. Cảm ơn Thượng đế đã không ban cho chúng ta gia tài bạc triệu, nếu chúng ta có tiền, chúng ta có thể mua lấy mọi sức lao động, nhưng chúng ta không có, chúng ta chỉ có bạn bè, chúng ta mới là những người thực sự giàu có.
Ngoài ảnh ra, chúng tôi còn in sáu mươi nghìn chiếc nhãn dán, loại lớn có thể dán ở cản sau xe ô tô, loại nhỏ giống như đồng xu năm xu, có thể tùy ý dán, bên trên in bốn chữ "Chúa phù hộ Trung Hoa". Cần bao nhiêu tiền? Không biết, tôi không quản chuyện tiền bạc, nhiều năm nay tôi vẫn luôn không quản. Thượng đế sẽ không không giúp đỡ một người biết tự lực cánh sinh, điều tôi nên quản là bản thân có dốc hết khả năng để cống hiến hay không, tôi có nên vội vã muốn biết bản thân có trong sạch không tì vết, không hổ thẹn với ân huệ của trời và ơn nghĩa của người nhận được mỗi ngày hay không.
"Em vừa nãy khóc đấy à," chồng tôi nói, "X tỷ muội đã đuổi theo ra tới sân bay, nhét tấm séc này vào tay anh."
Tôi chợt lại muốn khóc, quá nhiều, những tình yêu này, tôi không tài nào gánh vác nổi. Thực ra, rải rác liên tục vẫn luôn có người quyên góp, từ vài trăm cho đến tận mấy vạn, thứ tình yêu khiến người ta nghẹn ngào.
Tôi nhớ đến một câu chuyện đẹp trong "Cựu Ước", kể về việc vua Đavid khi ở trên chiến trường, bỗng một ngày khao khát được uống nước ở cái giếng cổ Bết-lê-hem quê nhà. Có ba tráng sĩ biết chuyện, liền xông qua tuyến phong tỏa, đi lấy nước giếng mát lạnh về cho nhà vua. Đavid nhận ly nước đó, vì thế mà run rẩy động lòng, không dám đưa lên miệng uống. Lúc ấy ông đã đổ ly nước đó xuống đất, tế cáo thần linh, nói rằng:
"Đây là máu của họ, ta quyết không thể uống!"
Những người giúp đỡ chúng tôi hoàn thành chuyến đi này, nào phải là đem đồ vật cho chúng ta? Họ giao tiền cho chúng ta, giao tình yêu và sự chúc phúc cho chúng ta, thực chất là dựa trên tình yêu của họ đối với Thượng đế, tình yêu đối với đất nước dân tộc, tất cả những điều đó quá tốt đẹp, là thứ mà chúng ta bắt buộc phải dùng để tế cáo thiên hạ.
Đến San Francisco, hoa hạnh lác đác nở, cuộc sống lại bắt đầu tuần hoàn ngày qua ngày trên những chuyến máy bay khác nhau để nhìn xuống những đám mây khác nhau, nhận hành lý của mình ở những sân bay khác nhau, buổi chiều dán ảnh triển lãm ở những hội trường khác nhau, buổi tối trong các buổi tụ họp cất lời nói với những gương mặt khác nhau, sau buổi họp lại hướng về những âm thanh kích động khác nhau để nói những lời tâm can phơi bày, khi đêm đã khuya, lại giao bản thân cho những chiếc giường khác nhau trong các quán trọ khác nhau.
Còn nhớ, đứng ở sân bay San Francisco chờ chuyến bay đi Washington, nơi đó vừa mới trải qua trận tuyết lớn nhất trong vòng năm mươi bảy năm, chúng tôi là nhóm hành khách đầu tiên sau khi sân bay bị tuyết phong tỏa.
Không biết vì sao, một giờ đêm đến Washington, nhìn thấy khắp mặt đất là tuyết, tôi kiên quyết có thể đóng băng sự xúc động của chính mình. Cảnh tuyết này là cảnh tuyết của xứ người, sắc trắng này là sắc trắng của tha hương. Muốn tôi rơi nước mắt, được thôi, cái đó phải đợi đến khi ở tái bắc hay cửa ải, đợi khi tôi hái một dải băng dưới mái ngói cổ của cố quốc, đợi khi tôi vốc một nắm tuyết trắng trên cọng sậy nước bị ép cong. Cảnh tuyết xứ người, cùng lắm cũng chỉ là một tấm thiệp Giáng sinh nổi ba chiều, là một phong cảnh xa xôi chẳng liên quan gì, chứ không phải là thứ gì đó khiến người ta rơi nước mắt.
Còn nhớ, đêm rời khỏi thủ đô Washington, Bỉnh Di ôm lấy tôi, nói:
"Mang theo tình yêu của chúng ta mà đi nhé."
Vừa nghe thấy, liền khiến tôi nhớ đến khoảng thời gian trong một dàn hợp xướng của hai mươi năm trước, cô ấy vẫn là giọng nữ trầm xuất sắc nhất.
Còn nhớ, ở New York, Thọ Nam và bạn bè đến khách sạn thăm, chúng tôi trò chuyện đến tận một giờ đêm; ở Boston, ở Cincinnati, ở Purdue, ở Yale, cứ thế hiên ngang giương cao ngọn cờ mà bước đi, biến những rãnh băng thành dòng nước ấm.
Còn nhớ, ở Oklahoma, cô gái đó đón chúng tôi, lập tức lái xe về nhà nướng bánh ngọt, làm đồ ăn nhẹ cho buổi tối; ở Dallas, cậu con trai đó sáng sớm sáu giờ đã mang đến hai gói bánh trôi (có lẽ cậu ấy đã xuất phát từ năm giờ), rồi quay người chạy biến đi mất, tôi thật sự không tài nào hiểu nổi cậu ấy làm thế nào để kiếm được hai gói bánh trôi đó.
Tôi sẽ không quên những ngày đem hai gò má ra cho gió bắc cắt rách, dùng một đôi vai phàm thịt để gánh vác gió tuyết mưa đá của mười mấy bang, thế nhưng tôi không lạnh, tôi vẫn có thể đi từng thành phố từng thành phố để nói cho mọi người biết, nói cho mọi người biết sự công chính của Thượng đế, chân lý vĩnh hằng...
Cứ thế bước đi, mặc một chiếc áo len do người khác tặng, đi một đôi giày cũ do người khác ban cho, tháng Ba đã dần lấn át tháng Hai mà đến, một vạt áo cũ cũng đủ để cắn gió chắn sương, hai mắt cay xè vẫn còn có thể kìm ném giọt lệ. Cái gọi là sự xa xôi của chân trời, cũng chẳng qua chỉ là đem một bàn chân liên tục đặt lên phía trước bàn chân kia mà thôi. Lúc thì trước máy truyền hình, lúc thì trước micro, trước những chiếc bàn mang thiện ý hoặc ác ý, giữa những người Trung Quốc và người Mỹ, trong tiếng chúc phúc với hàng vạn bàn tay chắp lại cầu nguyện, chúng tôi cứ thế bước đi.
Trong những năm tháng cổ xưa, một đứa trẻ cất tiếng khóc chào đời, các bà mẹ rất thích đi khắp các nhà sưu tầm những mảnh vải vụn để may thành áo trăm nhà, cho đứa trẻ mặc vào, tượng trưng cho những lời chúc phúc đến từ trăm nhà.
Mà khi tôi cứ thế bước đi, tôi cảm thấy bản thân trần trụi tựa như một đứa trẻ vừa mới chào đời, nhưng trong lời chúc phúc của mọi người, chúng tôi lên đường, chúng tôi mặc trên mình bộ y phục đẹp đẽ kết tinh từ trăm nhà, trong từng đường kim mũi chỉ ấy toàn là tình yêu, toàn là sự quan tâm tràn đầy.
Lời bạt: Đi cùng tôi và chồng tôi còn có viện trưởng Viện Công nghệ Trung Nguyên Nguyễn Đại Niên, người phụ trách Đoàn hội khuôn viên trường Nhiêu Hiếu Tấp.
