Không biết từ khi nào, tôi đã trở thành một người dễ nôn nóng.

Tuổi tác ngày càng lớn, rất nhiều chuyện cần so đo thì nay đã chẳng thèm so đo nữa, rất nhiều giấc mơ từng khát khao cũng không còn khiến người ta say đắm. Nhìn bề ngoài, sớm đã là một người lương thiện có thể an tâm giữ gìn phép tắc, nhưng tận sâu trong lồng ngực vẫn ngấm ngầm cuộn trào một tiếng sấm rền, đang chờ đợi một cú nổ nào đó bộc phát bất cứ lúc nào.

Vẫn rơi nước mắt, khi đọc câu chuyện trong thoại bản về việc Gia Cát Lượng Vũ Hầu than thở ngậm ngùi, bước ra khỏi túp lều tranh; khi đi ngang qua thành Rome ngắm nhìn từng nhát búa nhát đục của Michelangelo, mỗi một vết tích đều mang theo bi nguyện khai thiên lập địa; khi đêm sâu không ngủ, cảm thấu trời đất, đăm đăm nhìn gương mặt lúc ngủ của mấy đứa con thơ.

Thoắt cái đã tuổi bốn mươi, dường như cảm thấy bản thân mình bỗng hóa thành hai người, một người đang nhe răng cười tủm tỉm, khoanh tay lạnh lùng nhìn người kia, rồi cất lời:

"Hì, hì, hì, cậu bốn mươi tuổi rồi đấy, tôi phải xem thử cậu ở tuổi bốn mươi sẽ biến thành cái dạng gì cơ chứ!"

Thế là cứ thế nghiêm túc bắt đầu chờ đợi, mang theo đầy ngập sự tò mò phấn khích vươn cổ ngóng chờ "thời điểm tuổi bốn mươi" sắp sửa diễn ra, suýt chút nữa quên mất rằng nhân vật chính hóa ra lại chính là bản thân mình.

Nhiều năm về trước, trên bức tường trắng phau của một người bạn, tôi nhìn thấy một câu danh ngôn tiếng Anh, nói rằng:

"Hôm nay, là ngày đầu tiên của phần đời còn lại."

Tôi ngắm nghía hồi lâu, không nói một lời, trong lòng lại thầm không phục:

"Không phải đâu, hôm nay mới là ngày cuối cùng khép lại cuộc đời này."

Tôi luôn nôn nóng, phần đời còn lại rốt cuộc dài bao nhiêu, ai mà biết được chứ? Liệu có phải là quãng thời gian chải tóc đằng đẵng như câu thơ "Trăm năm chải ba mươi sáu nghìn lần" của thi nhân không? Hay là sự bá đạo vô tình kiểu "Bốn mùa lần lượt qua, hàn thử biến thành giộm, đánh cắp hoa trên mặt, cướp đi mái tóc đen"? Có một năm, tận mắt nhìn thấy người bạn mắc bệnh ung thư Sử Duy Lượng từng chút một bước đi xa, ngày hôm ấy là mười bốn tháng Hai, ngày lễ tình nhân trên lịch, anh ấy chắc hẳn vẫn còn vô vàn tình yêu vương vấn chưa dứt nhỉ, "Trung Quốc" vẫn luôn là người tình ban đầu cũng là cuối cùng ấy vậy mà, anh ấy lại ra đi, ngay vào ngày lễ tình nhân.

Tôi sẽ bước đi vào lúc nào? Ai mà biết được? Chỉ biết rằng thế gian đang buổi đại kiếp, tất cả những ai còn sống đều là nhờ ơn huệ của trời; chỉ biết rằng, hãy cứ xem ngày hôm nay là ngày cuối cùng của đời mình, điều gì nên yêu, thì hãy đi yêu cho kịp; điều gì nên hận, thì hãy đi hận cho kịp.

Từ Ấn Độ, Nepal trở về, mang theo chút ít niềm tự đắc chốn nhân gian, non nước hữu tình, bạn đồng hành tuyệt vời, tình hoài chan chứa, cuộc đời đến đây, còn mong cầu gì hơn nữa? Còn có gì để khoe khoang nữa? Trở về rồi, lòng nôn nóng đi ngắm hoa sen ở Vườn thực vật, vốn dĩ không dám kỳ vọng được ngắm hoa sen vào tháng Chín, nhưng có lẽ hồ sen ở Kashmir đã khiến người ta say đắm đến mê muội, lúc nào cũng muốn đến ngắm nhìn mảnh hương hồng của chính mình, nào ngờ các cô nàng ấy vẫn ở đó, rực rỡ hơn cả lần vào tháng Sáu. Về nhà vội gọi điện thoại báo cho Mộ Dung, nào ngờ con người này thật thâm hiểm, vậy mà đã đi ngắm từ bao giờ rồi.

"Cậu có từng nghĩ tới chưa," cô ấy nói, "thậm chí cả một hồ sen này, cũng không phải là thứ mà chúng ta 'đáng được' có đâu!" Con người ta phải sống qua rất nhiều năm mới biết thế nào là lòng biết ơn, mới biết rằng vạn sự vạn vật bao gồm cả sắc xanh thu vào tầm mắt, làn gió mát lướt ngang tai, không một thứ gì là không phải thiên ân hào phóng. Mới hiểu rằng mỗi một sát na trong sinh mệnh đều là mảnh lông vũ mượn từ cõi vĩnh hằng, mới tin rằng mỗi một sợi tơ tình trong lồng ngực đều là thứ vi quang tuôn chảy từ vô lượng thiên cơ.

Và tất cả những điều này, thì có liên quan gì đến tuổi bốn mươi cơ chứ?

Nhớ đến những người phụ nữ phương Đông thời cổ đại, họ cẩn thận nâng niu cất chứa cao thơm trong bình ngọc, đợi cho cao thơm tích tụ đầy dần từng chút một, nàng bỗng dưng lại khao khát được ném thẳng xuống đất, đem hương thơm mãnh liệt gom lại dốc sạch một lần, A! Chỉ cần một lần như thế thôi, là đủ rồi.

Nhớ đến vị kiếm khách trong thơ tuyệt cú, "Mười năm mài một kiếm, lưỡi bén chưa từng thử, hôm nay đem dâng ngài, ai có chuyện bất bình?" Rõ ràng là một vị hiệp giả tay ấn chuôi kiếm, vào buổi sáng sớm lên yên phóng ngựa ra cửa, khao khát được đem lưỡi kiếm ra thử tài.

Nhớ đến người bạn Lượng Hiên năm mười bảy tuổi, đi ngang qua đường Trung Hoa, trong một quán ăn nhỏ tồi tàn nhìn thấy bức hoành phi của Vu Hữu Nhậm "Cùng đời vui niềm vui của đời, vì người dẹp nỗi bất bình của người", sau khi thầm ái mộ, vậy mà lại có thể thực sự noi theo chí hướng ấy. Cuộc đời nếu thực sự có điều gì đáng để tranh đấu, thì cũng chỉ là những điều này thôi phải không?

Lại nhớ đến chiếc quạt giấy của Dương Mục, chiếc quạt được mua ở Thiệu Hưng, Chiết Giang, nơi đó là chốn cũ của Thu Cương, bài thơ đề trên quạt rằng:

Liên vũ Thanh Minh tiểu các thu,

Hoành đao kỳ mộng thiếu thời du.

Bách niên kham ti tiện Việt viên nữ,

Vô địa kim sinh ngã trịch đầu.

Những năm tháng chiến tranh lạnh không có cái nhiệt tình vứt bỏ đầu lâu, thế nhưng, tôi đã bốn mươi tuổi rồi, tôi là người phụ nữ đang nâng chiếc bình muốn ném xuống một lần cho xong, tôi là thiếu niên tay dắt gươm thẳng bước tiến hành, giữa nhân gian thế sự thế nào cũng có một việc, đang chờ tôi đi làm, trong máng đá thế nào cũng có một thanh kiếm, đang chờ tôi rút lên.

Tháng Chín năm ngoái, bốn người nhà chúng tôi đến Hằng Xuân du ngoạn. Vì nhà mẹ đẻ cho đến nay đã ở Bình Đông được hai mươi tám năm, tôi cảm thấy mình hoàn toàn có lý do để xem mảnh đất ấy là quê hương. Ánh nắng mỏng manh sắc vàng, gió thu man mác lạnh, những con sóng lớn ở Miêu Tị Thủy trắng phao như ngọc văng châu vãi, đứng giữa đất trời mịt mùng, ngoảnh nhìn thân thế nhỏ bé, tất cả những gì thời thơ ấu từng ngưỡng mộ, giờ phút này đều có đủ cả. Từng nghe người ta nói khi sao băng xẹt qua bầu trời, nếu có thể nhanh chóng thốt lên điều ước thì sẽ thành hiện thực, khi ấy tôi nôn nóng muốn luyện cho cái miệng thật nhanh nhạy biết bao, mà giờ đây, khi sao băng lướt qua tầm mắt tôi chỉ có thể mãn nguyện nói rằng:

"Hỡi thần linh, con chẳng có điều gì cầu xin cả!"

Thế nhưng, ngay vào ngày hôm ấy, tôi bước đến trước một quầy hàng nhỏ, mấy con chim nhỏ có đốm nâu giống như những trái cây được buộc thành một chuỗi treo lủng lẳng trước cửa, tôi theo thói quen vươn tay ra chạm vào nó một cái, đột nhiên, con chim ấy quay phắt lại mổ mạnh vào tay tôi một cái, tôi vừa đau vừa hoảng hốt, vội vàng rụt tay lại, ngẩn ngơ đứng sững ở đó đầy hoang mang không biết làm sao.

Ngay trong khoảnh khắc ấy, tôi chợt quên đi cơn đau, lần đầu tiên nghĩ đến cuộc đời của loài chim.

Nó chắc hẳn cũng có tình cảm và tri giác chứ? Nó chắc hẳn cũng đang ưu sầu đau đớn cồn cào chứ? Nó cũng mơ hồ cảm thấy sự không cam tâm khi đối mặt với cái chết chứ? Nó cũng đang uất hận đau đớn buồn bã đến mức ngẩn ngơ như phát cuồng chứ?

Trái tim tôi còn đau hơn cả bàn tay. Đây là lần đầu tiên tôi chạm trán với một con bách thanh bất hạnh, trước đó nó vẫn luôn chỉ là một cái tên cổ xưa trong "Kinh Thi" trên bàn làm việc của tôi, "Thất nguyệt minh" (Tháng bảy kêu).

Chính là chim bách thanh, bách thanh cũng là một phần trong điển tích "Lao yến phân phi" (Chim sẻ chim nhạn bay mỗi ngả).

Đi lên phía trước một chút, người bạn chỉ cho tôi xem những con chim đã được nướng chín, đi tiếp lên phía trước nữa, anh ấy chỉ cho tôi xem phần mỏ nhọn của những chú chim bách thanh non bị chất đống đầy dưới đất.

“Bắt được là bẻ gãy mỏ ngay lập tức, để tránh cắn người. Sau đó mới đem giết thịt để nướng, con vừa nãy cắn cậu là vì định bán sống, cho nên chóp mỏ mới không bị bẻ gãy.”

Bạn tôi là một hướng dẫn viên chu đáo, nhưng tôi thì lại trở nên mơ màng. Đây chính là quê cũ Bình Đông của tôi sao? Đây chính là cổ thành Hằng Xuân xưa cũ xinh đẹp sao? Đây chính là thị trấn ven biển có thứ "cát vỏ sò" phát sáng sao? Đây chính là vùng đất thần thoại mà khi màn đêm buông xuống, ngọn lửa màu xanh của ma trược sẽ bốc lên từ những đầm lầy sao? Chẳng phải "Hằng Xuân" nên là "mùa xuân vĩnh hằng" hay sao? Tại sao trước "Hoàng hôn Quan Sơn" nổi tiếng, tại sao trước ánh chiều tà vạn dặm chấn động lòng người, tôi lại đang từng bước dẫm lên chóp mỏ của những chú chim non?

Có nên quản cái chuyện bao đồng này hay không?

Ẩn mình trong những cái gọi là đơn vị học thuật cũng đã mấy chục năm rồi, sự thực tế và so đo tính toán của giới học giả đôi khi chẳng kém gì thương nhân, một vị giáo sư thẳng thắn đã nói:

"Muốn tôi giúp kiểm định thực phẩm á? Điều đó có lợi ích gì cho đề tài nghiên cứu của tôi chứ? Loại chuyện này là do cơ quan y tế quản lý, họ đã không làm nữa, tôi rảnh hơi đâu đi quản chuyện bao đồng, bài báo (Paper) của tôi mà không ra được, tôi làm sao lăn lộn trong giới học thuật đây?"

Anh ấy nói không sai, chỉ là đôi khi tôi sẽ nhớ đến bộ phim "Long Môn Khách Sạn" của Hồ Kim Xuyên, cánh cửa lớn bỗng vang lên một tiếng rầm, vị hiệp sĩ áo trắng phiêu di làm khách sảnh.

"Đến làm gì thế?"

"Quản chuyện bao đồng!"

Câu trả lời mới hiên ngang làm sao.

Tại sao tôi lại nhớ đến những điều này? Ở tuổi bốn mươi mà vẫn còn có tâm trạng hiệp khách thời thiếu niên hay sao? Tại sao giữa không trung hình như luôn có một tiếng gọi mơ hồ, khiến người ta bất an.

Tôi không thích hình ảnh của những "người thiện tâm", "từ bi hỉ xả" dường như luôn gắn liền với sự già nua, đàn bà, ngu ngốc và yếu đuối. Còn tôi, mỗi khi làm việc gì luôn mang theo năm phần tính khí hiếu thắng, giận vì sinh mạng không được tôn trọng, giận vì môi trường không được trân quý. Thế nhưng, thực sự, có nên quản cái chuyện bao đồng này không? Quản rồi thì tiền bạc sẽ bị lãng phí, giấc ngủ sẽ càng thiếu thốn, tâm sức sẽ càng tiêu tụy hơn, hơn nữa, sẽ bị người ta nhìn thành bộ dạng "thiện sĩ" mà tôi ghét nhất, tôi còn nên nhúng tay quản nó nữa không?

Lương - người dạy triết học - từ Hong Kong đến, kinh ngạc nhìn tôi trồng ra được một luống hoa trên sân thượng. Nhìn thấy anh ấy, tôi bỗng nhiên lải nhải cười cợt rồi cũng triết lý theo.

"Cậu biết đấy, trên thế giới này, cuối cùng tôi cũng dần hiểu ra, những chuyện tôi có thể quản ít quá, phía Bắc Ireland sắp đánh nhau, cậu quản nổi không? Phía Pakistan sắp đánh nhau, cậu đè nén nổi không? Sách giáo khoa âm nhạc lớp bốn tiểu học có một bài hát thế này: 'Nhìn chúng ta thiếu niên anh hào, xốc tinh thần chạy xông lên phía trước, từ đáy lòng thề hô khẩu hiệu, phải cải tạo lại thế giới, vì dân tộc cầu bình đẳng, vì nhân loại tranh công đạo, khiến cho muôn nước khắp hoàn cầu, đâu đâu cũng vang tiếng cười vui.' Hồi đó mỗi khi nổi gió, tôi rất thích hát bài hát này đi ngược gió tiến về phía trước. Thế nhưng, ba mươi năm đã trôi qua, tôi không dám nói những lời lớn lối như thế nữa, 'muốn cải tạo lại thế giới', tôi không có bản lĩnh ấy, đành phải về nhà trồng một góc vườn hoa, chỉ huy hoa đỏ cỏ xanh bốn mùa, đây chính là điều mà Tân Giác Hiên đã nói, con người ta đến một độ tuổi nào đó, chợt phát hiện ra chuyện thiên hạ không quản nổi, đành phải quay đầu lại 'Lão đây vẫn quản chút ít, quản trúc, quản núi, quản nước.' Còn tôi, bây giờ chỉ quản mấy khóm hoa này thôi."

Lúc nói đương nhiên là đang nói đùa, bạn tôi nghiêm túc lắng nghe, nhưng tôi cũng biết bản thân mình tuy xưa nay không sợ "đem con người thật ra bày tỏ trước thiên hạ", chỉ là cũng chưa từng "đem trọn vẹn con người mình ra bày tỏ", chuyện trồng hoa là thật, cất công đi mua giường tre ghế tre đặt trên ban công để ngắm sao cũng là thật, chỉ có điều giống như thiếu niên trên đường phố Trường An thuở cổ, chợt nghe thấy tiếng kim thiết giao vang bên tai, mới phát hiện ra rút chân không kịp, bản thân lại quên mất lời ước trước đây, vẫn cứ đưa tay ra quản chuyện bao đồng.

Có một đêm, trút bỏ sự mệt mỏi bôn ba suốt cả ngày, đêm tháng Mười, cái lạnh vừa độ, tôi thoải mái một mình tựa lưng vào chiếc ghế nằm được thiết kế dành riêng cho việc đọc sách, coi như là một sự nuông chiều nhỏ nhoi dành cho bản thân vậy! Cả đời thích trò chuyện, ngồi trong phòng nghiên cứu là trò chuyện với người xưa, trò chuyện với người phương Tây. Buổi tối đọc sách nhàn rỗi đọc báo là trò chuyện với người đương thời, viết văn, thì là trò chuyện với người đời và người đời sau, lúc đi du lịch thì trò chuyện phiếm với các bậc quyền quý hoặc lão nông luống cày, ngẫm lại cuộc đời thuộc về tôi, cũng chẳng qua chỉ là trò chuyện dăm ba câu mà thôi.

Đột nhiên, một đôi mắt u sầu giận dữ từ góc khuất phía dưới bên phải tờ báo ném ánh nhìn về phía tôi, một đôi mắt chim ưng, tôi bắt đầu cảm thấy bất an. Nguyên nhân bất an có lẽ là bởi trong đôi mắt trừng lớn ấy vốn dĩ mang theo sự sắc sảo sục sôi của tộc ưng, nhưng không chỉ có vậy, mà còn nhiều hơn thế nữa, tôi lặng lẽ đọc tiếp, ở Hoa Liên, một thị trấn tên là Ngọc Lý, một nơi tên là thôn Cổ Phong thuộc hương Trác Khê, một con "ưng sừng Hớ-sích" (Hớ-sích giác ưng) đã bị bắt. Chưa từng nghe qua cái tên ưng sừng Hớ-sích, vội vàng đi tra sách, biết rằng nó từng từ dãy Himalaya và vùng Tây Bắc Vân Nam di chuyển xuống phía Nam từ mấy vạn năm trước, rồi sau đó ở lại dãy núi Trung ương, nó không phải là loài chim đặc hữu của Đài Loan, cũng không phải là loài chim di trú vô tình ghé qua, mà là "chim định cư", sự ở lại này, chính là mấy vạn năm, nghe tựa như một câu chuyện tình yêu dài dằng dặc không có điểm dừng.

Thế mà lại có người dùng kẹp sắt bắt loài chim này lại, đem bán tay qua tay, kiếm được năm nghìn đồng.

Tôi bật dậy, gọi điện thoại đường dài đến Ngọc Lý, trời đã khuya, không ai bắt máy, tôi lại chạy đến bàn viết thư, vội vàng tìm phong bì thư nhanh để gửi thư bạn đọc, dán phong bì xong, tôi chạy xuống lầu đẩy xe đạp đi gửi thư, nhìn đồng hồ đeo tay thì đã là năm giờ sáng, sao lại dây dưa thành muộn thế này cơ chứ? Cũng đành chịu thôi, cứu tính mạng quan trọng hơn mà!

Đạp xe trở về, trong lòng vừa bình yên vừa kích động, có lẽ sẽ mang lại chút phiền toái nào đó, sẽ có người mắng tôi thích ra vẻ ta đây, sẽ có người nói tôi mưu danh trục lợi, sẽ có người quả quyết phán rằng: "Tôi thấy cô ta sắp ra tranh cử rồi đây!" Mặc kệ bọn họ, tôi cứ đi ngủ hai tiếng đã! Tôi bắt đầu lờ mờ hiểu ra vì sao lúc nãy khi giáp mặt với con chim ưng ấy tôi lại bất an, tôi biết trong khoảng không gian ấy có một tiếng gọi, một tiếng gọi gần như mang tính định mệnh không thể chối từ, âm thanh ấy dịu dàng mà chắc nịch, âm thanh ấy không lời không tiếng, thế nhưng lại rõ ràng như đối mặt tương phùng, âm thanh ấy nói rằng: "Hãy cất tiếng vì những kẻ chịu đựng khổ đau không thể tự thổ lộ! Hãy giãi bày cho những kẻ chịu oan ức không thể tự giãi bày!"

Và rồi, trải qua bao cơn gió tanh mưa máu trên mặt báo, thám mã tứ phía, thế nhưng lại chẳng biết con chim ưng ấy đã lưu lạc nơi nào, cuộc sống của tôi từ khi nào lại dây dưa không rõ ràng với một con chim ưng thế này? Mỗi khi tôi đăm đăm nhìn vào bức ảnh, tưởng tượng sự an nguy của nó lúc này, kỳ ngộ trong đời thật là kỳ lạ. Hai mươi ngày sau, tôi có mặt ở Hoa Liên, chủ trì hai buổi tọa đàm, tối hôm đó ở lại trong một quán trọ, cửa vừa khép lại, tiếng sóng biển ngoài hành lang văng vẳng vọng đến, trong lòng lại tràn ngập sự biết ơn kỳ lạ. Quán trọ từng ở trong đời tuy nhiều, nhưng căn phòng này lại là do các bậc cha chú phụ lão ở Hoa Liên đặt trước và trả tiền giúp tôi, điều tôi biết ơn chính là chút ít thiện ý và sự quan tâm của bản thân lại được người ta đón nhận, đôi khi cũng cảm thấy mình giống như vị cao tăng đi khất thực giảng kinh, mặc dù luôn vấp phải ánh mắt lạnh lùng, thế nhưng cũng có thể kết giao được với những người bạn tâm giao tri kỷ, tối nay tôi được người ta khoản đãi một bữa cơm, sắp sẵn một chiếc giường để ngủ, quả thật nên tạ ơn trời đất, so với những vị khổ hạnh tăng màn trời chiếu đất thời cổ đại, tôi đã may mắn lắm rồi.

Sáng hôm sau đón xe đi Nghi Lan, nghe nói con ưng sừng Hớ-sích từng bị truy lùng kia chính là đã chết ở đó trong lúc đang lén vận chuyển về Đài Bắc. Tôi cùng chuyên gia về loài chim Trương Vạn Phúc hỏi từ La Đông đến Nghi Lan, cuối cùng cũng tìm thấy linh hồn vùng cao từng tung hoành mây gió ấy trong chiếc tủ đông của một "cửa hàng đặc sản núi" (sơn sản điên). Giờ đây nó chỉ là một khối thi thể cứng đơ như băng giá khi chạm tay vào. Đứng giữa thị trấn xa lạ vào buổi trưa, những bình rượu ngâm rắn độc trong cửa hàng đặc sản núi từ trên kệ nhìn xuống tôi. Kết quả thế này kỳ thực cũng nằm trong dự liệu từ trước, thế nhưng vẫn không kìm được sự bi thương. Đổi sang tuổi bốn mươi, thân hình bơ phờ bụi trần, đứng trước một cửa hàng đặc sản núi tồi tàn trên con phố nhỏ của thị trấn nhỏ, trong cõi lòng không chịu khuất phục, thứ muốn chống lại rốt cuộc là gì đây?

Cùng Trương Vạn Phúc vội vã gói nó lại rồi đi dọc theo con đường Bắc Nghi để về nhà, lúc hoàng hôn thì chia tay ở Đài Bắc, nhìn anh ấy tiếp tục vội vã lên đường đi Đài Trung, trong lòng tràn ngập ý niệm biết ơn. Chỉ vì một cuộc gọi đường dài của tôi, mà anh ấy đã sẵn sàng hy sinh hai ngày thời gian, đeo một túi lớn slides (slide ảnh), từ Đài Trung đến Đài Bắc rồi lại chuyển đến Hoa Liên để "nói chuyện về loài chim". Con người này cũng là một kỳ nhân, người dân tộc A Mị, tốt nghiệp khoa luật Đại học Đài Loan, làm việc trong Đoàn cố vấn quân sự Mỹ, nhận mức lương cao, thế nhưng bỗng nhiên phát hiện ra cái gọi là luật sư thường đứng về phía những kẻ có tiền có thế mà lại vô lý, sự bối rối này lớn không thể tả, thế nên dứt áo từ chức, chạy một mạch đến Tiềm Tâm nghiên cứu sinh thái loài chim ở Đại Đồ Sơn Đông Hải. Câu chuyện nghe có vẻ kỳ diệu như đại đạo giang hồ bỗng nhiên gác kiếm không làm nữa mà xuống tóc quy y, quay sang độ hóa tất cả mọi người. Thế mà anh ấy lại là một con người chân chất mộc mạc như thế, có thể ngốc nghếch ngốc ngếch ngây ra ở ngoài trời từ sáu giờ sáng đến sáu giờ chiều, đếm thật kỹ ghi chép chim mái chích má nâu cho chim non ăn bốn trăm tám mươi lần. Hơn nữa còn có thể mô phỏng lại từng tiếng kêu khác nhau của loài chim một cách tỉ mỉ trong các buổi tọa đàm. Và bây giờ, "ưng sừng Hớ-sích" được giao cho anh ấy làm tiêu bản, một tuần sau chú chim non với chiếc lông vũ màu hồng trước ngực ấy sẽ ngoan ngoãn dang rộng đôi cánh, ngoan ngoãn đậu trên giá tiêu bản, sẽ không còn chiếc kẹp sắt nào kẹp lấy đôi chân của nó nữa, sẽ không còn thương nhân nàoTriển chuyển buôn bán nó nữa, khoảnh khắc tung cánh vĩnh hằng ấy kìa! Trong hoàng hôn và bụi trần của Đài Bắc, tôi nhìn anh ấy và chim ưng cưỡi gió bụi rời đi, cảm giác lạnh nóng trong lòng nhất thời không nói nên lời.

Tôi là một người yêu chim sao? Không phải, thứ mà tôi yêu chắc chắn không gọi là chim, thế thì đó là gì? Có lẽ là sải cánh tung bay của loài chim, là khí phách hiên ngang lướt qua ngang dọc bầu trời, có lẽ thứ tôi yêu vẫn không phải là cái này, mà là sự trưng bày một sức sống không rõ tên gọi, là sự khao khát phá vỡ không gian thời gian vô hạn.

Từng yêu cỏ hoang khói xám của phế tích Hy Lạp trong thơ dịch, từng yêu bãi biển tuyệt mỹ của Hawaii trên bưu thiếp phong cảnh, từng mê mẩn câu "Nước sông Hoàng Hà trên trời chảy xuống" trong sách đóng gáy chỉ, từng nghĩ mình chèo lái một chiếc thuyền nhỏ lạc lối giữa mười dặm hương sen trong khúc ca Giang Nam... Thế mà nửa đời bận rộn, giật mình tỉnh giấc dưới đèn, chợt phát hiện ra thứ hồn vung phách tán vương vấn mãi vẫn là một con chim ưng mà tôi chưa từng có dịp tận mắt thấy sinh mệnh của nó trên dãy núi Trung ương.

Bốn mươi tuổi rồi, không có tình cảm và thời gian dư thừa để phung phí, chi bằng hãy chuyên chú yêu lấy mảnh đất dưới chân này đi! Chi bằng hãy thành kính gìn giữ bầu trời xanh trên đỉnh đầu này đi! Cả đời không biết một lá bài nào, thế nhưng lại bẩm sinh mang tính cách của một tay đại cược, con số tiền cược đặt xuống ấy trị giá bao nhiêu bản thân cũng chẳng biết, chỉ biết đó là những năm tháng của phần đời còn lại, thứ đặt cược là gì? Chính là khi tôi khép mi chợp mắt đi về cõi vĩnh hằng có thể nhìn thấy dòng sông trong trẻo hơn, không khí trong lành hơn, khu rừng xanh tươi hơn, những sinh vật hoang dã có khả năng sinh sôi nảy nở tốt hơn... Thắng thua ra sao? Ai mà biết được? Nhưng đã trải qua một trận đại bác như thế, làm người cũng coi như không uổng phí rồi.

Cùng chồng đi xem một bộ phim tên là "Phụ nữ tuổi bốn mươi", trên đường về nhà cười khúc khích không ngừng, tình yêu của Hollywood xưa nay vẫn luôn đơn giản và hoang đường như thế.

"Còn em thì sao?" Chồng tôi trêu chọc, "Em có phải là 'phụ nữ tuổi bốn mươi là một đóa hoa' không?"

"Không phải," tôi nghiêm mặt lại, "Em là 'phụ nữ tuổi bốn mươi là một quả ngọt', phụ nữ tuổi bốn mươi mà còn làm hoa, thì cũng chẳng phải là đóa hoa chớm nở rộ rỡ nữa rồi, nhưng nếu là quả thì lại là quả non xanh mướt vừa chín tới đấy nhé!"

Mọi thứ vừa vặn, có tâm trạng nhàn hạ ngắm mây, cũng có nhiệt huyết hãy còn ấm nóng, có những điểm khiến người ta ghen tị mà bản thân chưa từng thu liễm cũng không muốn thu liễm, cũng có sự rộng lượng bình dị chất phác cho phép người khác yêu thương, có cha mẹ tuổi cao vẫn cho phép tôi làm mình làm mẩy vô tư như đứa trẻ, cũng có đất nước rộng lớn cho phép tôi dang rộng vòng tay ôm lấy như người mẹ, có khí thế giận dữ bừng bừng, cũng có sự đạm nhiên mỉm cười trong trẻo.

Còn có gì để nói nữa chứ? Non non đã qua, mùa hoa đã qua, nay định bụng đi làm một quả ngọt, đợi đến lúc quả chín cuống rụng, mong cõi trời lại cho phép tôi là một hạt nhân, tung mình hòa vào đại hóa, nơi đất mới đâm chồi, chờ đợi một lượt chồi lá khác.