Kẻ gặp gỡ, không hẹn mà gặp vậy.

—— "Luận Ngữ Nghĩa Sơ"

⒈

Sinh mệnh là một cuộc hội ngộ lớn.

Một ca sĩ dân gian, giữa bãi cỏ trù phú nơi bãi sông bắt gặp đôi chim duyên cẩu đang kêu vâng vẳng — thế là có thơ.

Hiên Viên Hoàng Đế bắt gặp đá nam châm, Mông Điềm lần đầu nhận biết lông cừu, lập tức có sự kinh thán đối với vạn vật và mối thâm tình đối với vạn vật.

Ngưu Lang bắt gặp Chức Nữ, để lại là một cuộc tình trắc trở, cùng với những đêm hè hàng năm, được tái bản rồi lại tái bản trên bầu trời đầy sao, một thứ thần thoại không bao giờ phai màu.

Phu tử bắt gặp Thái Sơn, Lý Bạch bắt gặp Hoàng Hà, Trần Tử Ngang bắt gặp U Châu đài, Michelangelo đã sớm nhìn thấy thiếu niên David từ trong khối đá cẩm thạch hỗn độn chưa đẽo gọt, tình cảnh của sinh mệnh từ đó liền không giống nữa.

Liền không giống nữa, tôi khát khao những cuộc hội ngộ trong đời, một cuốn sách nào đó có một câu nói, đang đợi tôi đọc, đợi tôi vỗ án tán thưởng. Những đóa hoa dại ở đồng ruộng, đang đợi tôi thấu hiểu, đợi tôi kinh ngạc nhận ra. Gió núi với mái tóc, suối lạnh với đầu lưỡi, mây trôi với ánh mắt, sóng thông với đôi tai, chúng đang đợi, đợi ở hai đầu của thời gian huyền bí, đợi khoảnh khắc của sự tương phùng — một khi đã tương phùng, liền không giống nữa, vĩnh viễn không giống nữa.

Vì thế tôi khao khát hội ngộ, bất kể là tình tiết thế nào, tôi vẫn luôn chờ đợi những sự việc xảy ra.

Trên con đường mòn cheo leo của nhân sinh, tôi là một kẻ lữ hành vội vã, nhưng lại luôn không kìm được mà ham mê ngắm nhìn sắc núi. Sinh mệnh đã có chừng ấy thứ đáng để dừng chân, so sánh ra, có lỡ mất chỗ trọ hay không, cũng không còn là chuyện quan trọng đến thế nữa.

⒉

Vội vã từ biệt chủ nhà, chúng tôi đón chuyến bay đêm đi Virginia, tuyết đọng vẫn chưa tan, trong tay tôi vẫn ôm khư khư một túi táo và một túi bánh ngọt mà chủ nhà một mực nhét cho mang lên máy bay.

Đó là một năm của thập niên 80, Washington tuyết rơi dày đặc, nghe nói là trận tuyết lớn nhất trong năm mươi năm qua. Chúng tôi vội vã đến để tham gia một chương trình truyền hình, người mệt mỏi rã rời, nhưng rõ ràng biết trong lòng có một bộ khung sườn, cứ tung hoành ngang dọc mà gượng chống đỡ bản thân đứng vững.

Tôi bước đi nhanh chóng, chợt nghe thấy có người ở phía sau gọi một tiếng bằng giọng Trung Quốc kỳ lạ.

"Bạn khỏe không?"

Tôi và chồng vội vàng quay đầu lại, chỉ thấy ba thiếu niên gương mặt phương Đông đang mỉm cười nhìn chúng tôi.

"Xin chào, các em từ đâu đến vậy?"

"Chúng em không biết nói tiếng Trung." Cậu có khuôn mặt đỏ hồng đặc biệt trả lời bằng tiếng Anh.

"Vừa rồi chẳng phải em đã nói đó sao?" Chúng tôi cũng đổi sang tiếng Anh để hỏi cậu ấy.

"Em chỉ biết mỗi câu đó thôi, có người dạy em đấy."

"Các em là ABC (người Mỹ gốc Hoa) sao?"

"Không phải."

"Người Nhật Bản?"

"Không phải, cô đoán lại đi."

Sân bay ban đêm ít người nên có vẻ vô cùng trống trải rộng rãi, gió tuyết đã bị nhốt ở bên ngoài, tôi nhìn ba gương mặt ngây thơ, chỉ cảm thấy một trận ấm áp.

"Người Thái Lan?"

Không phải.

"Người Philippines?"

"Không phải."

Càng đoán không ra, gương mặt trẻ con của họ lại càng đắc ý. Thời gian máy bay cất cánh đã không còn nhiều nữa, tôi không hiểu sao mình lại đứng đó ngốc nghếch chơi trò đoán chữ với họ.

"Sao cô cứ đoán hoài không ra vậy," họ cũng bị tôi đoán mò làm cho sốt ruột, không nhịn được mà lớn tiếng nhắc nhở tôi, "Chúng em là những người bạn tốt nhất tốt nhất của cô mà!"

"Người Hàn Quốc!" Tôi và chồng đồng thanh kêu lên.

"Đúng rồi! Đúng rồi!" Cả ba người họ cũng đồng thời kêu lên.

Thời gian thực sự không còn nhiều nữa, thế nhưng, tại sao, chúng tôi vẫn đứng đó, dùng thứ tiếng Anh bập bõm tiếp tục trò chuyện với nhau...

"Các anh đã nhập tịch Mỹ chưa? Các anh sẽ sống ở đây luôn chứ?"

"Không, không." Chúng tôi nói.

"Đi du lịch?"

"Không du lịch, chúng tôi phải đến Virginia để lên truyền hình, bảo với họ Trung Quốc là một nơi tốt đẹp, chúng tôi muốn cho họ biết người Trung Quốc là những người rất đáng được tôn trọng."

"Có một ngày, chúng tôi cũng muốn sang đó xem thử."

"Các em tên là gì?"

Họ viết những cái tên tiếng Trung méo mó lên túi giấy đựng táo, trong ba người thì có hai anh em, tất cả đều họ Lý. Tôi cũng nói tên của mình cho họ biết. Loa phát thanh giục giã hồi lâu, chúng tôi bắt tay rồi liều mạng chạy về phía lối ra.

Xa lạ thế đấy, vội vã thế đấy, diễn đạt không thành lời thế đấy, vậy mà lại có thể móc can ruột gan ra với nhau, dốc hết tâm can như thế.

Không phải là một cặp vợ chồng người Trung Quốc đang nói chuyện với ba thiếu niên Hàn Quốc, mà là muôn vàn linh hồn và linh hồn của phương Đông đau khổ đang gặp gỡ nhau. Thứ kết nối chúng ta không phải là những lời chúng ta thốt ra, mà là những lời chúng ta chưa từng thốt ra, chính là nỗi uất ức triền miên không thể nói hết trong lịch sử dân tộc khi phải chịu đựng sự bắt nạt của ngoại tặc, máu đã cạn nước mắt đã khô — tất cả các dân tộc chịu khổ nạn đều là anh em máu mủ ruột thịt, bởi vì họ từng cùng bú chung dòng sữa mặn đắng của tổ quốc.

Tôi đã quên tên của họ, chắc là họ cũng đã quên tên của chúng tôi, nhưng tôi sẽ mãi nhớ về cuộc gặp gỡ bất ngờ của một nhóm nhỏ người phương Đông ở một góc nhỏ trong sân bay ban đêm cao lớn và trống trải ấy.

⒊

Sân bay Philippines nóng một cách bất thường, mặc dù, nghe nói tháng Bảy vốn không phải là tháng nóng nhất ở đây. Mái nhà lại thấp như sắp đè sát vào đầu người, thủ tục hải quan rối tung rối mù, vậy mà đã một tiếng trôi qua rồi.

Cô con gái nhỏ cứ quấy khóc đòi uống nước, trong lòng tôi vô cùng bực bội lo lắng, rõ ràng chẳng có mấy hành khách, sao mà làm mãi vẫn chưa xong, tôi dắt con bé đi loanh quanh khắp nơi, đi đến một cửa kiểm soát, tôi không biết có thể đường đột đi qua đó không, chỉ đờ đẫn đứng đó.

Chợt có một người đàn ông da ngăm đen, mặc sơ mi trắng thêu hoa, xách chiếc cặp 007 bước qua cửa kiểm soát, trên cổ đeo một chuỗi vòng hoa nhài. Nhìn bộ dạng anh ta không giống người Trung Quốc.

Hoa nhài là quốc hoa của Philippines, được xâu thành một chùm lớn trắng muốt to bằng bắp tay trẻ con, khiến người ta không phân biệt được là vì hoa quá trắng, trắng đến mức tỏa ra hương thơm, hay là hương thơm quá đậm, đậm đến mức ngưng kết thành màu trắng nữa.

Mà với tư cách là một người Trung Quốc, dù thế nào đi nữa thì vẫn cứ mang cái cảm giác bá đạo cho rằng hoa nhài là của Trung Quốc, mọc ở khắp các sân trước vườn sau, cài trên mái tóc của mẹ, giắt vạt áo của ngoại, được cất lên trong những câu hát ru:

"Hòa nhất đóa mỹ lệ đích mạt lợi hoa..."

Tôi dắt tay cô con gái nhỏ, ngẩn ngơ nhìn chuỗi hoa ấy, trong phút chốc cũng quên mất mình đi ra đây để làm gì. Sân bay biến mất, con người biến mất, giữa đất trời chỉ còn lại chuỗi hoa lớn đó, những đóa hoa nhài thanh lương.

"Hoa đẹp quá!"

Tôi vô thức thốt lên, dùng bằng tiếng Trung, đằng nào thì xung quanh toàn là người Philippines, sẽ chẳng có ai nghe hiểu tôi đang lẩm bẩm cái gì.

Thế nhưng, người đàn ông đeo vòng hoa chợt khựng bước chân lại, quay đầu nhìn tôi, rõ ràng anh ta đã nghe hiểu. Anh ta bước đến trước mặt tôi, đặt cặp xuống, tháo vòng hoa ra, nói:

"Tặng cho cô đấy!"

Tôi ngẩn người, anh ta nói tiếng Trung, anh ta hóa ra là người Trung Quốc, khi tôi đang kinh ngạc đến mức không biết phải làm sao thì vòng hoa đã được quàng lên cổ tôi rồi.

Tôi chưa kịp nói một tiếng cảm ơn, trong lúc vẫn còn đang hoang mang nghi hoặc, người đàn ông đó đã đi xa rồi, cô con gái nhỏ phấn khích la oai oái:

"Mẹ ơi, sao chú ấy tốt thế nhỉ, sao chú ấy lại tặng hoa cho mẹ cơ chứ?"

Người phấn khích hơn đương nhiên là tôi, vì được bao quanh bởi một đám hoa trắng rực rỡ lấp lánh, tôi bỗng cảm thấy bản thân trở nên cao quý, cảm thấy bản thân trở nên xinh đẹp lộng lẫy.

Tôi nhanh chân chạy quay lại chỗ bạn đồng hành, thủ tục vẫn chưa làm xong, tôi sốt ruột muốn kể cho người khác nghe, càng vội vàng lại càng nói không rõ ràng, ai nấy đều nửa tin nửa ngờ tưởng tôi đang đùa.

"Mẹ ơi, sao chú ấy tốt thế nhỉ, sao chú ấy lại tặng cho mẹ cơ chứ?" Cô con gái nhỏ vẫn không chịu bỏ cuộc mà hỏi.

Tôi không biết, chỉ biết rằng quanh cổ trước ngực quả thực có một thảm hoa mật độ cao, rốt cuộc người đàn ông đó là vì xúc động khi bất chợt nghe thấy tiếng quê hương lâu ngày không gặp? Hay chỉ đơn giản là muốn "bảo kiếm tặng anh hùng", tặng vòng hoa cho người biết thưởng hoa? Hay là nhìn thấy một thứ ánh mắt quen thuộc nào đó ở nơi hai mẹ con tôi dắt tay nhau? Tôi không biết, anh ta đã vội vã bước đi xa rồi, tôi thậm chí còn không nhớ rõ dung mạo của anh ta, chỉ nhớ nụ cười ôn hòa của anh ta, cùng chiếc áo sơ mi trắng vô cùng trắng.

Mùa hè năm nay, khi tôi hái những chùm hoa nhài ở vườn hoa của mẹ tại thị trấn nhỏ miền Nam, tôi sẽ nhớ về mùa hè năm ngoái mình từng tình cờ gặp một người, một chuỗi hoa, cùng với vòng hương thơm không phai tàn trong cõi mộng.

⒋

Thứ cây đó tôi không biết là cây muồng hoàng yến hay cây thiết đao mộc.

Hoa vàng của cây thiết đao mộc bình thường hay tụ lại thành một chùm, kín mít không hở chút nào, có phần ngột ngạt, nhưng hoa của loại cây đó lại thưa thớt có trật tự, rủ thành từng chuỗi, giống như những chiếc chuông gió bằng vàng mỏng manh trong ánh nắng.

Cây hoa đó bị vây quanh bởi bức tường đá mọc đầy rêu phong, bức tường đá nằm trên đường Thanh Đảo Tây. Chuyện này tôi đã chú ý từ lâu rồi. Tôi thực sự không thể tin nổi trên con đường Thanh Đảo Tây bụi mù mịt xe cộ lại có thể mọc một cái cây cổ điển đến thế, thế nhưng, nó lại rành rành ở đó, nó không hợp logic, nhưng bạn đành chịu bó tay, bởi vì nó là sự thật.

Cuối cùng vào một năm nọ, tháng Bảy, tôi quyết định phạm một lỗi nhỏ, tôi muốn bước vào cánh cửa cào bằng gỗ ít khi cài then đó, tôi muốn đi đến dưới gốc cây để ngắm nhìn những chùm hoa đẹp đến nao lòng ấy. Chẳng gặp chút khó khăn nào, chỉ qua vài bước chân, tôi đã đến dưới gốc cây.

Không thể tin nổi, chỉ cách nhau vài bước chân, tiếng ồn ào của phố thị đã không thể làm phiền tôi, bãi cỏ dưới chân cứ như tấm thảm ma thuật, một khi bước lên, chỉ thấy cơ thể như bay bổng lên không trung, trong chớp mắt đã đến giữa chốn gió mát của muôn ngọn núi.

Cây hoa vàng này đã đứng đây giảng kinh Phật bao nhiêu mùa hè rồi chứ? Kẻ u mê như tôi, cho đến tận khoảnh khắc này đứng sững sờ dưới gốc cây ngẩng đầu nhìn trời, mới cảm thấy muôn đạo hoa quang giống như tiếng hét như súp măng cay giáng thẳng vào đỉnh đầu, ập thẳng xuống mặt, đánh cho trong tâm trong ngực trống rỗng một mảnh. Vẻ đẹp của hoa, có thể đẹp đến mức khiến con người ta khôi phục lại sự vô tri, khôi phục lại sự vô thức, đẹp đến mức khiến người ta chẳng còn chút gì để mà dựa dẫm, mà trần trụi như một đứa trẻ sơ sinh. Tôi kính cẩn nhìn những bông hoa ấy, chà, đối thủ cừ đây, cuối cùng cũng để tôi bắt gặp rồi, tôi tâm phục khẩu phục.

Cây hoa vàng ấy, rốt cuộc đã ở đó giảng kinh bao nhiêu mùa hè rồi?

Tôi áp sát mặt vào thân cây. Chợt giật mình suýt nhảy dựng lên, tôi nhìn thấy vỏ ve sầu; trên chiếc lưng màu đất có một vết nứt, phần mắt lồi tinh tinh lên, loại vỏ ve sầu mang đậm ý nghĩa tôn giáo ấy.

Vỏ ve sầu vốn chẳng phải thứ hiếm lạ gì, nhưng nó là món bảo bối mà tôi thích nhặt nhất vào thời thơ ấu ba mươi năm trước, bất ngờ tương phùng, suýt cảm thấy đó là ân huệ bất ngờ từ thần linh. Anh khẽ rút ra, giống như khẩy chuyển một chiếc đồng hồ đi quá nhanh, thời gian vì thế lại quay về giờ Tý hỗn độn, tang thương nhân thế ba mươi năm bỗng chốc tan biến, tôi một lần nữa hóa thân thành một cô bé chẳng biết gì sáu câu, lần theo giọt sương mai, suốt dọc đường gỡ lấy những chiếc vỏ mỏng manh vừa mới lột xác của bầy ve sầu đêm qua.

Vỏ ve sầu nhanh chóng đầy ắp một nắm tay, tôi đặt nó xuống đất, rồi lại tiến lên những cành cao hơn để gỡ.

Trong chiếc vỏ ve sầu nhỏ bé nhường ấy, sao lại có thể chứa đựng tiếng kêu râm ran không dứt suốt mùa hè dài đằng đẵng ấy cơ chứ? Tiếng kêu ấy là khát vọng? Là dục vọng? Là lời độc thoại bất lực?

Là tôi ngắm vỏ ve sầu, ngắm đến mức gió nhiều sương đậm, tuế nguyệt bỗng chốc đã về chiều rồi ư? Hay là vỏ ve sầu ngắm tôi, ngắm đến mức hoa tàn người chết, vật đổi sao dời rồi ư?

Tôi tiếp tục gỡ những chiếc vỏ ve sầu ở trên cao hơn, chuẩn bị mang về cho bọn trẻ làm đồ chơi không tốn tiền. Trên mặt đất đã tích thành một đống, tôi áp phần có vết nứt của nó vào tai, từng cái một lắng nghe tiếng kêu dài trong nơi âm thanh chưa thành hình.

Mà không biết từ lúc nào, có người đỏ hoe mắt đi qua lối đi nhỏ. Lạ thật, đây là một nơi nào thế nhỉ? Bức tường đá dày rêu phong, cái cây kết chuỗi hoa vàng, những đôi mắt đẫm lệ đi lại dập dìu dưới gốc cây?

Tôi thò đầu nhìn về phía ô cửa sổ cao, khói hương nghi ngút bay ra, một cặp nến trắng trong căn phòng nhìn dưới ánh trắc ngọ đặc biệt ảm đạm đang bùng lên ngọn lửa. Tôi bỗng giật mình tỉnh ngộ, có người chết rồi! Sau đó, hình như trong khoảnh khắc tôi chợt nhớ ra, nơi này đại khái chính là nhà xác của Bệnh viện Đại học Quốc lập Đài Loan.

Những người rơi lệ cứ ra ra vào vào, tôi ngẩn ngơ đứng cạnh một đống vỏ ve sầu, dưới một chùm hoa vàng bao trùm từ đỉnh đầu xuống, bỗng cảm thấy không thể phân biệt nổi ba thứ này, cái chết, vỏ ve sầu cùng với những bông hoa vàng bán trong suốt rực rỡ đến chói mắt người dưới ánh nắng giữa trưa. Thực sự không phân biệt nổi, ve sầu là hoa? Hoa là cái chết? Hay cái chết là ve sầu? Tôi ngẩn ngơ đứng đó, không biết bản thân mình đã bắt gặp thứ gì?

Tôi vẫn đi ngang qua đường Thanh Đảo Tây mỗi ngày, bức tường đá vẫn còn đó, mỗi khi nhìn chằm chằm vào cái cây đó, tôi luôn có cảm giác nửa thật nửa mơ. Tôi từng có cuộc gặp gỡ nào không? Tôi chẳng gặp gỡ gì ư? Khi cây ra hoa, hoa có ở đó không? Khi cây không ra hoa, hoa không ở đó ư? Khi ve sầu kêu, tiếng kêu có ở đó không? Khi tiếng kêu lắng xuống, tiếng kêu không ở đó ư? Tôi dùng ngón tay mơn trớn bức tường đá thô ráp, vừa tự hỏi bản thân, vừa không đòi hỏi câu trả lời.

Sau đó, tôi vượt qua nó rồi bước đi xa.

Sau đó, tôi đã biết tên của loại cây ấy, gọi là A Bột Lạp, được dịch từ tiếng Phạn, tiếng Anh là golden shower, dịch thế nào đây? Hãy dịch là trận mưa vàng đi!