Bước xuống tàu điện ngầm, chỉ thấy ga Trung Hoàn người người nườm nượp, quả đúng là "thủy triều" theo đúng nghĩa đen, lớp sóng này nối tiếp lớp sóng khác, lớp cuộn sau chồng lên lớp cuộn trước. Trong hệ thống tàu điện ngầm của các đại đô thị trên thế giới, Hồng Kông vì bắt đầu muộn nên ngược lại đã vượt lên, làm vô cùng hoành tráng và gọn gàng. Nhưng nhà ga cũng thực sự lớn, không khéo đang muốn đi ra ngoài thì thế nào lại đi vòng trở lại.

Tôi đứng lại, tính toán một chút, muốn tìm một ai đó để hỏi chuyện. Mặc dù khắp ga toàn là người, nhưng việc hỏi đường của tôi vốn có nguyên tắc chọn lựa kỹ càng:

Hôm nay vận khí không tệ, hai cô gái trẻ vừa đi vừa cười nói, ăn mặc gọn gàng trông rất lý tưởng, tôi bèn bước nhanh tới, hỏi:

"Mộc côi lụy, 'Đức Phụ đạo Trung' đính hàng?" Tôi dùng tiếng Quảng Đông mới học.

"À, quả biên hàng liền đắc liễu!"

Hai người còn đưa tôi đến tận cửa ra chính xác, chỉ hướng, thậm chí còn hỏi tôi có phải đến từ Đài Loan không, rồi mới nói lời tạm biệt.

Thực ra, trong túi xách của tôi có sẵn một bản đồ, nhưng tôi thích hỏi đường, bản đồ mang cảm giác quá hiện đại nên tôi không quen, tôi vẫn thích người đi đường trong tiểu thuyết cũ, cưỡi ngựa đến ngã ba sông, nhảy xuống ngựa vái chào một tiếng, hỏi ông lão đang đánh cờ bên đường rằng:

"Lão bá, từ đây đi đến khách điếm Duyệt Lai ở Liễu gia trang thì đi đường nào? Ước chừng còn bao nhiêu xa đường đi?"

Ông lão ngẩng đầu lên, người cưỡi ngựa với gương mặt anh khí bức người, ông lão chỉ đường cho hắn, vô vàn tình tiết có thể xảy ra mở ra trước mắt người đọc... Cái tôi yêu thích chính là kiểu hỏi đường này, hỏi đường suýt chút nữa đã trở thành cái tật xấu hễ cứ có cơ hội là phát bệnh của tôi, lý do rất đơn giản, tôi thích hỏi đường.

Còn về nguyên nhân tại sao tôi thích hỏi đường, thì có mối liên hệ rất lớn với bà ngoại. Bà ngoại không biết chữ, lại mất sớm, ký ức của tôi về bà phần lớn là những mảnh ghép vụn vặt, ví dụ như bà thích tự se bông thành chỉ, dụng cụ là một chiếc đũa và một con dấu làm chỉ, nhưng điều khiến tôi tâm phục khẩu phục nhất ở bà lại là câu chuyện nghe được từ mẹ:

"Hồi nhỏ, bà ngoại con thường sai chúng ta đi vặt vãnh, bảo chúng ta đến đường XX để làm việc, mẹ từ nhỏ đã nhát gan, liền nói: 'Mẹ ơi, con đường đó ở đâu? Con không biết đi ạ!' Bà ngoại con tính tình xấu, lập tức mắng mỏ: 'Không biết đường, không biết đường, mày thật vô dụng, đường —— ngay dưới mũi chính là đường.' Mẹ nghe không hiểu, nói: 'Mẹ ơi, dưới mũi làm gì có đường ạ?' Sau này mới hiểu ra, hóa ra ý bà ngoại là ngay dưới mũi chính là cái miệng, có cái miệng là có thể hỏi đường!"

Tôi từ khoảnh khắc đó lập tức say mê bà ngoại của mình, bao gồm cả vẻ đẹp của bà, sự thông minh của một người không biết chữ, năng lực quán xuyến đâu ra đấy từ tá đinh công nhân dài hạn ngắn hạn đến điền sản địa sản, cùng với cái tính tình xấu xa ngang ngược của bà.

Nhờ có một câu nói của bà ngoại, tôi luôn tự nhủ với bản thân, hà cớ gì phải đi con đường vòng vèo oan uổng chứ? Thà cứ vừa đi vừa hỏi trên suốt dọc đường, thà đứng vững giữa đời trong ân huệ và thiện ý của người khác, thà như đứa trẻ con bướng bỉnh dựa dẫm vào uy phong của anh chị. Dần dần mới phát hiện ra việc có thể hỏi đường cũng là một thứ quyền lợi, là quyền lợi hạnh phúc nhất của những kẻ kiên quyết không làm thánh hiền, không làm tiên tri.

Mỗi một lần, những gì tôi hỏi được, há chẳng phải chỉ là phương hướng của một con đường, chẳng lẽ không phải là một trái tim vẫn còn ấm áp của những con người thị thành lạnh lùng hay sao? Và mặt khác, tôi không tự lượng sức mình, thỉnh cầu bậc tiền hiền để tìm kiếm âm thanh lớn, thứ mà tôi muốn hỏi, chẳng phải cũng là bến đò có thể qua, là đường đồng ruộng có thể đi hay sao?

Mỗi một lần, tôi hỏi đường trong một thành phố xa lạ, mỗi một lần tôi đón nhận sự chỉ dẫn và nụ cười của những người xa lạ, tôi đều nhớ đến bà ngoại, chẳng có ai sinh ra đã mang sẵn một bản đồ bên mình cả, con đường chốn chân trời góc bể suy cho cùng cũng là vừa đi vừa hỏi, chính là vừa đi vừa hỏi mà thành đấy thôi!