Dây bìm bìm khắp núi nhấp nhô, những đợt sóng nhỏ màu tím cứ lao thẳng đến trước cửa sổ phòng tôi rồi mới bất ngờ thu thế.

Ánh nắng chói lọi và trắng rực, như thiếc, như rất nhiều kim loại đang phát sáng. Là vị cổ nhân thông tuệ nào đã nghĩ ra cách dùng mộc để tượng trưng cho mùa xuân và dùng kim để tượng trưng cho mùa thu? Chúng ta yêu sắc xanh tươi của mộc, nhưng sao có thể không kính ngưỡng sắc trắng rực của kim loại.

Đúng vậy, chính là sắc trắng rực này, nhắm mắt lại cũng có thể cảm nhận được. Ở trong mây, trên đám sậy, trên những rặng trúc xanh khắp núi, trong cơn gió lộng cả thung lũng, cứ thế ùa xuống một cách vồn vã.

Ở thành phố của chúng ta, mùa hạ kéo dài quá lâu, nên sắc thu đành phải xuất hiện muộn hơn đôi chút. Nhưng mùa thu vĩnh viễn không thể bị nhầm lẫn – cái mùa kim loại cứng cáp và rạng rỡ này. Hãy để chúng ta nhận ra nó từ ngọn gió thông thoang thoảng mát, hãy để chúng ta nhận ra nó từ hương cỏ vừa mới cắt.

Đã là mùa thu thứ hai mươi lăm trong đời, vậy mà vẫn dễ xúc động nhường này. Giống như lời một nhà thơ.

"Vẫn mê muội tin vào cái đẹp."

Đúng vậy, đến khi mùa thu thứ năm mươi đến, đối với cái đẹp, e rằng tôi vẫn sẽ chấp nhất u mê thế này.

Hồi ấy, ở Nam Kinh, tôi vừa bắt đầu ghi nhớ một vài chuyện vụn vặt, trong khung cảnh thường xuất hiện một vùng ngoại ô xinh đẹp, tôi lặng lẽ bước ra từ bên cạnh người lớn, một mình ngồi trên bãi cỏ, lá ngô đồng bắt đầu rơi lả tả, rơi lả tả, mang theo rất nhiều cảm giác mỹ lệ huyền bí rơi thẳng vào lòng tôi. Tôi chợt trở nên ngẩn ngơ, tâm hồn bé nhỏ suýt không thể chịu nổi niềm hưng phấn này. Tôi cứ thế ngẩn ngơ nhặt lên một chiếc lá rụng. Chiếc lá có màu nâu vàng, cong cong, giống như một chiếc thuyền nhỏ chở đầy giấc mơ, hơn nữa bên mạn thuyền còn đính kèm hai hạt ngô đồng xinh xắn. Mỗi khi có một cơn gió thổi qua, tôi lại len lỏi trong cơn mưa lá rụng, nhặt lên đầy đất hạt ngô đồng. Chắc hẳn có một hai hạt ngô đồng mà tôi chưa nhặt đã nảy mầm trên bãi cỏ đó chứ? Hai mươi năm rồi, tôi dường như vẫn có thể nghe thấy tiếng gió tây văng vẳng, cùng với những chiếc lá rụng lả tả trong gió. Tôi vẫn có thể nhìn thấy những con thuyền chở đầy giấc mơ ấy, đang hải hành trong thảo nguyên, hải hành trong hy vọng của một hạt giống.

Lại nhớ đến buổi hoàng hôn trên ban công nhỏ, tận cùng tầm mắt là một dãy tường thành cổ kính. Trong sự tiêu soái kép của hoàng hôn và sắc thu, thường không biết là ai lại bồi thêm một tiếng sáo tiêu soái. Tôi thích cái vẻ đẹp thê lương này, thích một cách không tài nào giải thích nổi. Cậu út từng dắt tôi đi thẳng đến cạnh tường thành, những viên đá loang lổ ấy, đám cỏ dại mọc lan tràn, mang lại cho tôi một nỗi xúc động không nói nên lời. Lớn lên đọc từ của Tân Giác Hiên, đối với cái cảnh giới trầm uất bi thương ấy luôn cảm thấy vô cùng quen thuộc, thực ra nào tôi có quen thuộc từ khúc gì đâu? Thứ tôi quen thuộc chỉ là sắc thu của thành Nam Kinh cổ kính mà thôi.

Sau này, đến Liễu Châu, cả thành phố toàn là núi, toàn là cây. Đi trên đường, hai bên luôn đượm hương cam quýt. Phía trước trường học chính là một ngọn núi, tôi vẫn luôn cảm thấy đó chính là Thập Vạn Đại Sơn trên sách địa lý. Vào mùa thu, dáng núi thanh minh mà hơi ngả vàng, bầu trời xanh có vẻ như cao hơn.

"Viên Viên," tôi mang theo sự kính úy khôn cùng hỏi người bạn đồng hành của mình. "Cậu nói thầy Cung dạy mỹ thuật của chúng ta có vẽ nổi ngọn núi này không?"

"Được, thầy vẽ được."

"Đương nhiên là được, đương nhiên rồi," cô ấy hào hứng hét lên, "Đáng tiếc là dạo gần đây thầy đánh bóng rổ làm gãy tay rồi, nếu không thì toàn Liễu Châu, cả thế giới thầy cũng vẽ được ấy chứ."

Trầm mặc hồi lâu.

"Là thật sao?"

"Thật chứ, đương nhiên là thật."

Tôi nhìn cô ấy, rồi lại nhìn ngọn núi kia, ngọn núi mùa thu thần thánh, xinh đẹp và sâu thẳm ấy.

"Không, không thể nào." Tôi bỗng nhiên khẳng định nói, "Thầy không vẽ được đâu, nhất định là không."

Cuộc tranh luận ngày hôm đó kết thúc thế nào sau đó, tôi đã không còn nhớ rõ. Mà cô bé tên Viên Viên ấy và tôi đã xa cách nhau mười mấy năm rồi. Nếu tôi có thể gặp lại, tôi vẫn sẽ kiên định như thế.

Không ai vẽ được ngọn núi như thế, không ai có thể.

Viên Viên, còn cậu thì sao? Cậu bây giờ đã thừa nhận chưa? Năm kia tôi vô tình gặp một cô bé tên Viên Viên, liền vội vàng hỏi cô ấy, cô ấy lại cười nói rằng đã không còn nhớ nổi mình từng sống ở Liễu Châu hay chưa. Vậy thì, cô ấy không phải là cậu rồi. Không ai có thể quên được Liễu Châu, không ai có thể quên được ngọn núi xanh tươi, trầm hùng, phảng phất sắc vàng, không thể tả xiết ấy.

Mà ngày tháng bị gió tây cuốn sạch, chuỗi ngày mang tính kim loại, có âm thanh vui tươi lanh lảnh ấy. Cuối cùng, con người cũng lớn lên, biết ngâm nga "Thu Tác Phú", cũng biết ngồi trên xe đạp, tưởng tượng ra tâm tình "thỏa thuê dõng dạc nghe tai thu" của Lục Phóng Ông.

Chuyến du lịch mùa thu, trong album ảnh theo lệ thường luôn có những ký ức tỏa sáng. Vẫn nhớ lần đi chơi mệt mỏi trở về đó, ngồi trên xe du lịch.

"Cậu thích nhất mùa nào vậy?" Tôi hỏi Chỉ.

"Mùa thu." Cô ấy đáp gọn lỏn, trong đôi mắt ngưng tụ tất cả ánh thu tươi đẹp.

Tôi bỗng nhiên vui mừng khôn xiết.

"Tớ cũng vậy, à, chúng ta đều thế."

Cô ấy kể cho tôi nghe rất nhiều câu chuyện về mùa thu, những câu chuyện ở vùng núi non và thôn dã ấy. Cô ấy lại miêu tả cho tôi nghe cái ao nhỏ mà cô ấy thường hay ngủ bên cạnh, cùng với vô số quả ngọt trong rừng.

Chiếc xe cứ thế lăn bánh, các bạn học lần lượt xuống xe dọc đường, trong khoang xe ngày càng vắng vẻ.

"Chỉ," tôi bỗng cúi gằm đầu xuống, "Khi chúng ta về già, những người bạn đồng hành của đời chúng ta từng người một xuống xe, chỗ ngồi thưa thớt dần, cậu sẽ thế nào?"

"Tớ sẽ rất buồn." Cô ấy ảm đạm nói.

Chúng ta đang làm gì thế này? Chỉ ơi, chúng ta chẳng qua chỉ nói mấy lời ngốc nghếch của mấy cô bé mà thôi, thứ tâm trạng suy sụp, đành chịu bó tay trước cảnh hoa tàn lá rụng sâu sắc ấy.

Nhưng, dù thế nào đi nữa, khoảng thời gian chúng ta cùng trốn trong bụi cây nhỏ học bài, cùng nói những lời nói mộng ấy rất đẹp.

Và bây giờ, cậu đang làm việc trong vùng núi sâu miền Trung, làm việc như một nhà truyền giáo, từ tận đáy lòng yêu mến những tâm hồn dân tộc miền núi phác thảo chân chất ấy. Đầu năm nay chúng ta lại gặp nhau một lần, hứng thú vẫn cao như thế, ngồi trong chiếc thuyền con qua sông, dòng Đạm Thủy Hà buổi sáng vẫn chưa vén lên lớp sương mù màu xanh nhạt, tiếng chèo khua vang rộn, cậu lại tiếp tục câu chuyện núi rừng của mình.

"Có đôi khi, tớ đi về phía ngọn núi cao, một mình, chậm rãi vượt qua rất nhiều ngọn núi." Cậu nói, "Đột nhiên, tớ khựng lại, phát hiện bốn bề đều là núi! Đều là màu xanh hùng vĩ, chọc trời! Tớ kinh ngạc đứng sững lại, chà, sao lại đẹp đến thế!"

Tôi nhìn cậu, Chỉ ạ, lòng tôi tràn ngập hạnh phúc. Đã xa cách từng ấy năm, chúng ta đều bình an vô sự, những giấc mơ của chúng ta cũng đều bình an vô sự — những ngọn núi cao vời vợi ấy! Giấc mơ không thuộc về đường chân trời.

Và bây giờ, mùa thu trong những ngọn núi ở nơi chúng ta đã rất đậm và rất trắng. Thỉnh thoảng một trận mưa thu lướt qua, cái lạnh lẽo mỏng manh ập đến, sau cơn mưa thường lại hiện lên ánh trăng lạnh lẽo, khiến người ta không kìm được mà sinh ra một thứ tâm tình thương thu. Còn chỗ của cậu thì sao? Ngoài cửa sổ chắc cũng nên thay bằng phong cảnh mùa thu nhạt nhòa rồi chứ? Mùa thu mới phù hợp làm sao với tình cảm cố nhân, lại phù hợp biết bao với những giấc mơ lấp lánh ánh bạc!

Theo chiều gió, những đợt sóng màu tím cuồn cuộn cuộn trào, lật úp cái lạnh mùa thu cả một quả núi vào lòng tôi. Tôi yêu cái tiết trời thế này, chỉ là tôi cảm thấy mình yêu sao mà cô độc.

Tôi không phải là không say đắm sự dịu dàng của mùa xuân, tôi không phải là không hướng về sự nóng bỏng của mùa hạ, chỉ là sinh mệnh nên nghiêm túc, nên trưởng thành, nên thần thánh, giống như những gì mùa thu ban tặng cho chúng ta — thế nhưng, ai hiểu được chứ? Ai biết được chứ? Ai đi thưởng thức chiều sâu đây?

Những ngọn núi xa đang lùi dần, từ xa đan cài vào nhau một sắc xanh đen điềm tĩnh. Mà cây mộc bản châu lan gần đó vẫn đang thơm ngát, (hương thơm quả thực là một loại quyền lực, có thể thống trị cả một vùng đất rộng lớn.) Con suối nhỏ luồn lách phóng ra từ khe hở nhỏ, viết lên chốn đồng hoang kiểu chữ hành không ai hiểu nổi, nó là một khúc tiểu lệnh, quanh co mà sảng khoái, dùng để khắc họa ánh thu thuần khiết.

Mà trang bìa của tôi thì trống không, tôi không có khúc tiểu lệnh nào, chỉ là tôi yêu mùa thu, bằng toàn bộ sự thành kính và kính sợ của mình.

Nguyện sinh mệnh của tôi cũng giống như thế, không có quá nhiều hoa xuân rực rỡ, không có quá nhiều mây hạ lững lờ, không có sự huyên náo, không có năm màu xoay vồ, chỉ có một khoảng trắng tĩnh lặng thuần phác, chỉ có sự trầm lắng và nghiêm túc của sinh mệnh trưởng thành, chỉ có giấc mơ, giống như một giấc mơ đỏ rực nồng nhiệt và chân thực như lá phong đỏ.

Mùa thu, cái mùa kim loại cứng cáp và rạng rỡ này, là thứ tôi hết mực yêu thương.