Không biết mùa đông có phải là mùa đọc thơ hay không? Tôi thường hay nghĩ đến việc lật giở những trang thơ vào mùa đông, thơ trên giá sách, và cả thơ trong sâu thẳm trái tim. Tôi không thích sách triết học, nếu tôi từng đọc qua triết học, thì đại khái đều là đọc được từ trong những vần thơ.

Đọc thơ khiến tôi nghĩ đến rất nhiều chuyện.

Không phải ai ai cũng say mê rượu chè, thứ mà Bạch Cù Vị yêu chính là một buổi hoàng hôn "trời chiều lại muốn tuyết", đi mời một vị cố nhân đến dự ước hẹn bên "lò lửa nhỏ đất hồng". Người bạn tên Lưu Thập Cửu ấy có đến dự tiệc hay không, chúng ta chỉ đọc được chút ít nhã hứng thảnh thơi của ngàn năm trước, vò rượu đêm đó sớm đã bay hơi, bất hủ chính là mảnh tình cảm ấy.

Mà Lưu Trí trong Nguyên khúc cũng dùng câu "múc gáo, dính cả cái" để khắc họa sự nguyên thủy thô kệch của rượu làng: một chiếc gáo bầu sần sùi, hung hăng vươn sâu vào vò rượu, kéo theo cả cái lẫn rượu, hồ đồ múc lên rồi uống, tự khắc có một nỗi hào tình ngoài chén vàng ly ngọc.

Còn câu thơ của Quan Hán Khanh lại càng vô cùng mê hoặc:

Rượu cũ rót, men mới múc, bên viện chậu ngói cũ cười ha hả, cùng sơn tăng ông già nhà quê ngâm vịnh hòa theo, người ta ra một đôi gà, ta ra một con ngỗng, nhàn nhã vui thay.

Cái thú uống rượu như thế nào há lại ở việc uống?

Các nhà thơ Trung Quốc hình như đều như vậy. Họ yêu hoa, nhưng cái yêu chính là hình tượng ẩn dật, cao thượng hoặc rực rỡ mà hoa có thể hoàn thiện; họ yêu trăng, nhưng cái yêu chính là sự liên tưởng về quê hương hay cố nhân; họ yêu ngọc, nhưng vĩnh viễn không muốn tính giá trị của nó bằng carat, bởi vì nó được dùng để tượng trưng cho "đức hạnh của người quân tử" (do độ khít, sự kiên cố, vẻ nhu hòa bóng bẩy của nó); họ yêu ngựa, cái yêu chính là thứ uy phong chấnmờm dài hú, muôn vạn khe núi đáp lời ấy.

Còn nhớ Đào Uyên Minh không? Ông rất hóm hỉnh tự sắm cho mình một cây đàn không dây, lại còn đề thơ rằng: "Chỉ nhận chec trong đàn, nào nhọc tiếng trên dây". Ông yêu đàn, cái yêu lại chính là "thú đàn" sau khi muôn dây đã tịch mịch.

Sinh mệnh, há chẳng phải cũng là như vậy sao? Tất cả những kẻ sắp chết hầu như đều lưu luyến sinh mệnh, nhưng thứ mà chúng ta thực sự yêu sâu sắc, rốt cuộc là cái gì trong sinh mệnh?

Nếu sinh mệnh là một vò rượu, thứ chúng ta yêu không phải là thành phần cồn mấy phần trăm ấy, mà là hương thơm thoắt ẩn thoắt hiện kia.

Nếu sinh mệnh là hoa, thứ chúng ta yêu không phải là sắc đỏ thắm sắc tía kiều diễm, mà là sự bung nở đầy thắm thiết trong gió ấm ngày đẹp ấy.

Nếu sinh mệnh là mặt trăng, thứ chúng ta yêu không phải là những khối đá lạnh lẽo cứng nhắc, mà là dải lụa trắng dịu dàng đang từ từ tuôn chảy trong đêm thanh tĩnh.

Nếu sinh mệnh là ngọc, thứ chúng ta yêu không phải là bảng định giá của nó, mà là tín hiệu được hé lộ trong ánh sáng ấm áp dịu dàng ấy.

Nếu sinh mệnh là cây đàn, xin chúng ta, hãy quên đi khúc gỗ ngô đồng dài một trăm sáu mươi cm hoặc một trăm tám mươi cm này đi, thứ chúng ta yêu chính là âm nhạc vượt lên trên nốt nhạc và tiết tấu — có lẽ người khác nghe không thấy, nhưng chúng ta biết, nó ở đó. Trong một động tác khua gảy nhỏ bé nhường nào, có thể làm rung động biết bao âm nhạc chứ!

Nếu chúng ta yêu sinh mệnh, thì ắt cũng có gì đó tốt đẹp nằm ngoài phần máu, thịt, mỡ, da dẻ, tóc tai này. Tôi nói thế, bạn có đồng ý không? Tôi không nói rượu không đủ đẹp, ý tôi là ngoài mỹ tửu ra thì tất yếu vẫn phải có thú nhắm rượu nào đó.

Kinh thánh có nói: "Những gì nhìn thấy được là tạm thời, những gì không nhìn thấy được là vĩnh cửu." Chúng ta thích cơ thể khỏe mạnh, có độ đàn hồi của chính mình này, nhưng thứ chúng ta càng yêu hơn lại là một cái gì đó lay động lòng người hơn nằm ngoài cơ thể này.

Vì thế tôi tin vào tâm linh, tin vào linh hồn.

Bạn có đồng ý không? Nếu chúng ta tin rằng thú uống quan trọng hơn việc uống rượu, chúng ta có lý do để tin rằng, ắt phải có cái gì đó hiên ngang hơn, nhạy bén hơn, tốt đẹp hơn thân xác cao bảy thước này.