⒈Năm mươi vạn năm trước lần động tình ấy

Ba lần động tình, một lần vào hai triệu rưỡi năm trước, lần khác vào bảy mươi lăm năm trước, lần cuối cùng là năm mươi vạn năm trước——, sau đó, cô ấy yên lặng trở lại, điều chúng ta nhìn thấy ngày nay là hơi thở vừa định sau hồi thở dốc, cùng với chút oán hận vương vấn bên khóe mắt.

Nơi này gọi là khu lỗ thông khí Tiểu Du Khải Khanh núi Đại Truân.

Tôi đứng bên cột khói lưu huỳnh mờ ảo như mộng, đưa một đoạn trúc khô nhặt được để thăm dò nhiệt độ làn nước đang cuồn cuộn. Khi rút gậy trúc về, vẫn thấy đầu khúc gỗ sôi sục hơi nóng, làm bỏng lòng bàn tay tôi, một cảm giác nóng bỏng làm rung động lòng người. Người ta bảo ở độ sâu một nghìn mét dưới đó là bốn trăm độ, còn một trăm độ mà tôi chạm vào thực chất đã là nhiệt lượng trải qua sự kìm nén và làm nguội của cô ấy. Lại bảo lưu huỳnh cũng là thành phần thổ nhưỡng của địa ngục, nghĩ đến địa ngục chắc cũng có một phong cảnh ngoạn mục làm kinh hãi lòng người.

"Năm 1983 giáo sư Trang và giáo sư Bế Long người Đức đã làm phép đo tuổi Kali-Argon," Thái nói, "Lần phun trào núi lửa trước là vào năm mươi vạn năm trước."

Thái là khoa trưởng khoa Thuyết minh, tôi thích chức vụ của anh ấy. Thật ra sống trên đời chẳng có gì đáng để hỗn độn qua ngày, những nghề tay trái thực sự vĩ đại như tạo hóa của tự nhiên, dẫu anh hùng thiên hạ cũng không được phép nhúng tay dù chỉ một chút mảy may. Kế hoạch khai phá dải Ngân Hà trước đó không hề có ai thông báo cho chúng ta hay, bản vẽ chế tạo mặt trời chúng ta đã từng xem qua lần nào chưa? Từ xưa đến nay tất cả những cái tên lừng lẫy hỗn tích được trên mặt đất này, theo tôi thấy các loại chức danh danh hiệu không một cái nào không phải là kẻ "thuật", không một cái nào không phải là hướng dẫn viên. Khổng Tử và Socrates, Homer và Đỗ Phủ, Newton và Lý Bạch, Einstein và Trương Đại Thiên, Pavarotti (nam cao thính phòng người Ý) và Từ Hà Khách, mọi người dốc hết sức lực cả đời cũng chẳng qua chỉ muốn giảng giải thiên đạo vô cùng cho rõ ràng một chút mà thôi. Nghĩ đến một cái tôi nhỏ bé, cái tôi sống kiếp này nhỏ bé, một đôi mắt có thể dùng ánh nhìn bao quát được mấy cây số vuông trí tuệ? Một đôi chân có thể đi qua mấy dặm đường làng trên mặt đất? Nếu vẫn còn một việc để tôi làm, thì cũng chẳng qua chỉ làm một người thuyết minh: vác đất trời như một cuốn bí tịch mang trên vai, đi từng con phố ngõ ngách để kể lại muôn vàn sự tình cho sinh động tươi tắn, như một kẻ kể chuyện bán nghệ trong cái vẻ hiu hắt của con đường cổ thời nhà Tống.

Khoa trưởng Thái là người quen cũ, con số "năm mươi vạn" cũng là "tư liệu" từng nghe qua. Nhưng hôm nay khác biệt, chỉ vì nơi nói chuyện chính là hiện trường xảy ra sự việc, lại đang bốc lên làn khói lưu huỳnh một trăm hai mươi độ, xung quanh lại là xu hướng biến hóa điên cuồng của những ngọn núi nhấp nhô lơ lửng, khiến người ta cảm thấy chứng cứ rành rành, tin rằng mảnh đất ôn hòa trên địa hình học được gọi là "miệng núi lửa" này, vào năm mươi vạn năm trước quả thực đã trải qua một kiếp nạn tình cảm đầy chấn động tâm can.

Tôi hết lần này đến lần khác vưa chiếc gậy trúc ra, giống như một chiếc nhiệt kế, không, có lẽ giống một ông thầy thuốc Đông y cổ đại Trung Quốc hơn, qua một sợi tơ để bắt mạch cho mỹ nhân trong mùng. Ngọn núi Đại Truân này, cũng cho phép tôi dùng một đoạn trúc mảnh để thăm dò kinh mạch của cô ấy. Gậy trúc khẽ rung động trong giếng suywnh cuồn cuộn sôi trào, đây có phải là mạch đập chưa nguôi ngoai còn sót lại từ năm mươi vạn năm trước không? Mà Thất Tinh Đại Truân trước mắt lại dịu dàng kín đáo nhường này, nơi cỏ gianh khẽ động trông chỉ như một chiếc áo choàng hoa quý đón gió đứng ngạo nghễ. Niềm tin của tôi bắt đầu dao động, phải hay không phải? Năm mươi vạn năm trước thực sự có một trận đại hỏa có thể thiêu rụi mặt đất chăng? Từng có nham thạch đỏ rực bắn xa cả ngàn dặm? Từng có sương đỏ làm bỏng rát muôn ngàn cây cối sum sê? Từng có cảm giác chóng mặt lật sông đổ biển? Từng có lời nguyền rủa do tiết lộ quá nhiều cơ mật của tâm địa cầu chăng? Hệ thống núi kỳ dị không thể lường này cứ cúi đầu không nói ở phía bắc thành phố nơi tôi ở, nhìn thấu tôi từ nhỏ đến lớn, nhưng đối với tôi cô ấy lại là một câu thơ đố nửa hiểu nửa ngờ. Thực ra, tôi còn chẳng hiểu "năm mươi vạn năm" có nghĩa là gì nữa! Điều tôi biết chỉ là một sớm một chiều, tôi hiểu sơ qua về lịch sử đoạn đại của hoa anh đào từ xum xuê đến lụi tàn, tôi miễn cưỡng có thể tưởng tượng ra tang thương trăm năm và nghìn năm, còn đối với tôi mà nói, thời gian vạn năm cho đến năm mươi vạn năm hoàn toàn chỉ là một thứ lý thuyết trống rỗng, giống như đi kể chuyện ánh trăng đêm khuya thế kỷ sau cho một con phù du sinh ra và chết đi ngay trong ngày hôm nay, làn khói sôi sục đến nay vẫn làm tôi bỏng rát này lại chính là tàn tro từ năm mươi vạn năm trước sao?

Không thể giải, không cách nào giải, hà cớ gì phải giải.

Dọc theo con đường nhỏ đi xuống, phía trên mây tụ sương mù cuồn cuộn vốn đã có trời xanh nắng đẹp, sắc xanh ấy phẳng lặng không tì vết, sáng rực sạch sẽ đến mức gần như toán học—— đúng vậy, chính là sự tàn nhẫn vô tình và tuyệt đối của toán học. Nhưng tôi chần chừ một lúc, phát hiện ra bản thân lại thích sự thuần túy dứt khoát này, cái màu xanh cao ngất nguy hiểm trăm phần trăm hoàn toàn chính xác không một chút sai sót đã vứt bỏ tất cả cự tuyệt tất cả. So với việc ngọn núi trải qua kiếp nạn hóa thành tro bụi, bầu trời tựa như vế đối còn lại, vô hình vô chất vô giận vô sân.

Đi xuyên qua khu rừng trúc lùn dày đặc, núi non quanh co uốn lượn, quay đầu nhìn lại, chẳng còn gì nữa. Chợt nhớ có lần tiệm đóng tranh nhìn thấy hai câu thơ do họa sĩ viết: "Mây là xương cốt của núi, rêu là tinh thần của đá." Mà ngoài chuyến đi Đại Truân ra, điều tôi nghĩ đến lại là: "Mây là kỳ tưởng của núi, rêu là lời nhắn của đá." Còn địa nhiệt cuồn cuộn kia, lại là cái gì của núi? Có lẽ có thể coi như một cuốn hồi ký sám hối vừa ngọt ngào vừa bi tráng của một ngọn núi lửa đã chết chăng?

⒉Cuộc cuồng chuốn tình yêu cách xa ba nghìn cây số

Hồ cực kỳ nhỏ, nhưng bản thân nó lại chẳng hề hay biết. Do mây qua sương lại, nên được đặt tên là Mộng Huyễn, về điểm này, bản thân nó cũng hoàn toàn không biết.

Mây đi qua, hụt chân rơi xuống, mực nước nông cũng đã đủ để tràn thành gợn sóng đong đưa. Ánh nắng đi qua, hụt chân rơi xuống, ngọn lửa ấm áp cũng vừa vặn thắp lên thần thái đưa tình. Ánh trăng đi qua, gió núi đi qua, duy chỉ có chim di trú đi qua ngập ngừng dừng chân lại để lại trong sông những chiếc nang bào cách xa ba nghìn cây số, đây là chuyện về sau, ở đây tạm thời gác lại không nhắc tới.

Có người nói thời Nhật trị tên cũ của nó là Á Trì, có người nói không phải. Có cư dân địa phương nói hồi nhỏ từng thấy đầy hồ vịt trời. Có người nói ngày nay tuy không thấy chim nước, nhưng vẫn nhặt được lông chim, có thể thấy hàng ngàn hàng nghìn năm qua những chú chim di trú đuổi theo ánh nắng vẫn sâu sắc lưu luyến con đường cũ tuần du phương nam này, có người phát hiện trong các hồ khác gần đó có năm mươi con ngỗng trời, hội ngộ sau kiếp nạn, quả thực kinh ngạc khôn xiết. Vũng nước trong lành được rừng tương tư và cỏ sườn đồi che chở yêu thương đậm đà này, đồng thời cũng là một tiểu nghi vấn khiến rất nhiều học giả và chuyên gia ngạc nhiên khó hiểu mà không rõ lắm. Tôi thích sự điềm tĩnh đứng ngoài cuộc của cái hồ nhỏ khi có trăm nhà tranh cãi.

Trên hồ mọc đầy cỏ châm lan, cái nào cái nấy đứng thẳng tắp, mặt hồ nhờ thế mà đẹp đẽ tựa như một chiếc gối cắm kim làm bằng lụa xanh. Nhưng tình tiết kinh ngạc trong hồ lại ở loài cỏ thủy cừu, thủy cừu là một loại quyết thực vật sống dưới nước, toàn bộ quá trình sinh tử làm đứt ruột đứt gan đều diễn ra lặng lẽ không một tiếng động dưới mặt hồ. Có học giả cho rằng nó đến từ Đông Bắc Trung Quốc, do làm hành khách đi nhờ xe miễn phí của chim di trú, hành trình suốt ba nghìn cây số, gửi gắm thân mình đến chốn tha hương xa xôi này. Nghĩ nó không tốn một đồng, không nhọc một bước chân, mà lại được ngồi trên bộ lông vũ mùa đông phong phú đầy đặn, khởi hành trong mùa du lịch thuộc về loài chim, dọc đường xuyên cầu vồng qua mặt trời, nào hay trong cõi u minh đã định sẵn phải rơi xuống ngọn núi này cái hồ này, trở thành tộc đàn có điểm đặt chân về phía nam nhất trong thế giới thủy cừu. Nếu nói là lang thang, chẳng ai có bản lĩnh biên soạn câu chuyện lang thang phóng khoáng hoa lệ đến thế. Nếu nói là cuồng chuốn vì tình, chẳng ai có cơ hội đi xa triệt để đến thế. Nhưng sinh vật giỏi lang thang và va chạm này đồng thời cũng rất giỏi bám rễ thu mình. Giáo sư hệ thực vật khoan sâu bốn mét, trong lớp bùn lắng dưới đáy hồ vẫn có di tích của thủy cừu. Dưới đáy hồ rõ ràng còn có một tầng "văn minh cổ đại" thuộc về thủy cừu, tính ra, sự di cư của tộc đàn này cũng đã có từ mấy vạn năm rồi. Thủy cừu được viết thành luận văn thạc sĩ, rồi lại được viết thành luận văn tiến sĩ—— thế nhưng không một ai biết, vào mùa thu năm nào, trong chiếc cánh vũ đầy màu sắc nào đã mang theo thiếu niên cuồng chuốn tình yêu vượt biên giới ấy, từ đó cắm rễ sinh sôi, dựng đô lập quốc.

Điều gì khiến tôi giống như bị ai đó niệm "chú định thân" đứng trên sườn dốc cao nhìn xuống hồ nhỏ này mà không thể rời bước? Toàn bộ câu chuyện ở điểm đó đã khiến tôi câm nặng không nói nên lời? Loài thủy cừu này quanh co mềm mại giống như một cọng hành lá nhỏ chẳng tốn tiền mua ngoài chợ, nhưng lại giống như một số sinh vật khác, cũng có tâm trạng vô cùng yếu ớt vô cùng xinh đẹp mà vô cùng không chịu nổi sự khám phá chạm vào. Đại lãng đãng và đại thủ thành như thế, há chẳng phải cũng là cảnh giới mà mỗi nghệ sĩ hằng mong ước sao? Lấy sự nhỏ bé của hạt cải để đi xa ba nghìn dặm, gửi gắm thân mình trong tấc đất mười vạn năm, trong đó có một thứ thần bí nào đó tôi nói không rõ nhưng lại có thể cảm nhận được.

Thủy cừu lại còn có "ngủ cạn", trong mùa khô nước hồ cạn khô thấy đáy, nhưng dưới những gốc cây già đã phơi khô, đầm lầy hơi ẩm, bào tử liền tích tụ sức mạnh sẵn sàng bùng nổ ở trong đó, mùa mưa vừa đến, lập tức vươn đầu duỗi tay, giành lấy "quyền màu xanh ngọc" cho mình.

Thiết nhân có thể dùng nhịp điệu chậm rãi tao nhã ngâm nga những câu thơ như "Núi non một đêm mưa, ngọn cây trăm suối nguồn", nhưng sinh vật thực tế lại có những hành động bạt mạng dữ dội gần như đau đớn. Sau một đêm mưa núi, hồ nước nhỏ gánh chịu trọn vẹn lời chúc phúc tràn đầy. Người qua đường đi qua, chỉ thấy mặt hồ khói nhẹ bện giấc mộng, nào đâu biết rằng hàng ngàn hàng nghìn sinh vật đang tiến hành cuộc chiến sinh tử tinh vi mãnh liệt nhất. Chỉ có một mùa mưa để biểu diễn, chỉ có một mùa mưa để mặc sức điên cuồng, khi cái chết chưa giáng lâm, khi mọi thứ còn chưa kịp xảy ra, đầy hồ thủy cừu sinh sôi cuồn cuộn như nước sôi vừa dâng—— thế nhưng chúng ta không biết, thứ mà loài người chúng ta nhìn thấy từ trước đến nay chỉ là mặt hồ trong trẻo tĩnh lặng hoàn toàn không có chuyện gì xảy ra. Thế giới này được tạo ra quá xa hoa phức tạp, trong lúc chúng ta kinh ngạc vì cả đời mình lực bất tòng tâm, thì ai còn thực sự có sức lực để đi dò xét sinh tử tồn vong của những sinh vật khác chứ? Ai có thể tin rằng đáy hồ nhỏ bé lại chính là đạo tràng hiển linh hiển thánh của kỳ tích sự sống cơ chứ?

Thoreau từng sở hữu hồ Walden, các nhà Nho đời Tống nương nhờ hồ Nga, còn tôi muốn hồ Mộng Huyễn tươi trong này, có được không? Tôi dự định phái một phần của mình đến đóng quân ở đây, canh giữ làn khói lạnh trên hồ, canh giữ sự sinh sôi đời đời kiếp kiếp của thủy cừu dưới làn khói lạnh, và canh giữ cả bản thân tôi người cùng bị dệt lẫn vào phong cảnh hồ sau khi khói mây đan dệt.