Có đôi khi, tôi đến quán sủi cảo, khi đĩa sủi cảo được dọn lên, tôi vẫn luôn ngẩn ngơ ngắm nhìn từng chiếc vỏ bánh trong suốt căng mọng ấy. Người phương Bắc gọi nó là "nguyên bảo bốc hơi", thực ra nó còn tuyệt vời hơn những nén nguyên bảo lạnh lẽo cứng nhắc nhiều, bản thân sủi cảo là một thế giới hoàn mỹ, một chiếc kén mỏng, bao bọc lấy mỹ vị vừa đơn giản lại vừa phong phú.

Điều khiến tôi đặc biệt thích ngắm nhìn chính là những đường vân tay lưu lại trên mép sủi cảo khi được nặn. Thế gian này thật lạnh lùng, trời đất và nền vănM hóa có thể hóa thành tro tàn chỉ trong chớp mắt, nhưng dù thế nào đi nữa, khi tôi ngồi trước bàn, nhìn đĩa sủi cảo do ai đó tự tay nặn được bày trên đó, trong làn hơi nóng nghi ngút, những đường vân tay đẹp đẽ tựa như vết khắc trên đồ gốm cổ, ăn sủi cảo vì thế mà bỗng trở nên thật thiêng liêng.

Tại sao "thủ trạch" (hơi ấm bàn tay) nhất định phải dùng để hình dung thư pháp nhỉ? Mọi dấu tích hoàn mỹ được lưu lại, thậm chí là vân tay trên vỏ sủi cảo, há chẳng phải đều là "thủ trạch" đầy mỹ lệ hay sao? Tôi bỗng cảm nhận được vạn vật đều có tình.

Tấm biển hiệu của một quán sủi cảo ở đầu ngõ đề là "Quán sủi cảo Sơn Đông vị Tứ Xuyên chính gốc", có lẽ là do một người Tứ Xuyên và một người Sơn Đông cùng hùn vốn mở. Tôi rất thích tấm biển hiệu đó, cảm thấy nó suýt chút nữa có thể đưa vào bức tranh "Thanh minh thượng hà đồ", trên đó thậm chí còn có số điện thoại, phía trước ghi chữ TEL, xem như có được ba chữ cái tiếng Anh. Còn về phần dãy số, thứ được viết đương nhiên là chữ số Ả Rập. Một tấm biển hiệu nhỏ mà có thể bao hàm cả Tứ Xuyên, Sơn Đông, chữ Hán, chữ số Ả Rập và tiếng Anh, thì không thể không gọi là một sự đáng yêu.

Dù sao thì xe buýt trường ngày nào cũng phải đi, mà việc đọc sách trên xe cũng là thói quen lệ thường mỗi ngày. Có một hôm, xe chạy qua đường Trung Sơn Bắc, một chiếc lá cây bất chợt rơi xuống, va trúng tập Thơ Tống trong tay tôi đến phát ra tiếng động, quả là một lối ngắt câu gây ngỡ ngàng làm sao.

Hóa ra nó rơi xuống từ cửa thông gió, cũng chẳng biết là chiếc lá vừa mới rụng, hay chiếc lá trên cây nào đó vào khoảnh khắc nào đó, ở nơi nào đó, tình cờ đậu lên nóc chiếc xe đang lướt qua, rồi giờ phút này lại tình cờ rơi xuống. Tôi vò nát chiếc lá, nó vốn đã chết từ lâu, nhưng vào giây phút này, hương thơm của nó lại sống lại trong hai lòng bàn tay tôi. Tôi xòe những đầu ngón tay xanh ngắt ra, lòng chợt ngơ ngẩn tự thấy mình như một mầm cây non mới nhú, vừa mới đâm ra hai chiếc lá non, xanh mờ và thơm ngát, ấm áp và tràn trề nhựa sống, được chạm trổ những đường gân và vân lá kỳ lạ, một chiếc ở bên trái, một chiếc ở bên ở phải, tôi là một đoạn mầm non đang trang nghiêm khép lại đôi bàn tay.

Mùa hè của hai năm trước, chúng tôi đến Kansas để thăm Chu và cả gia đình anh ấy — một gia đình tiên đồng ngọc nữ tiêu chuẩn, chồng là tiến sĩ, vợ là thạc sĩ, những đứa con có số lượng "vừa khéo", mức lương năm đáng tin cậy, một căn nhà nằm trong khu dân cư cao cấp, bãi cỏ trước nhà, những hàng cây xanh bên ngoài bãi cỏ, bầu trời xanh thẳm ngoài hàng cây xanh...

Lúc sắp đi, tôi dự định chụp chung một tấm ảnh, tôi nhìn quanh bốn phía, vô tình cất lời:

"À, hay là chụp ngay dưới gốc cây liễu này của nhà anh chị đi?"

"Cây liễu của chúng tôi á." Chu bỗng quay đầu lại, nghiêm túc nói:

"Thế nào là cây liễu của chúng tôi? Dù sao thì chúng tôi cũng có thể rời đi bất cứ lúc nào! Tôi có thể khiến nó không còn là 'cây liễu của chúng tôi' bất cứ lúc nào."

Một năm sau, anh ấy cùng cả gia đình đều đã trở về, chẳng biết cái cây ở thành phố Kansas ấy giờ thuộc về ai — nhưng Chu thì thuộc về mảnh đất này, trước cửa nhà anh ấy không còn cây liễu nào nữa, anh ấy chỉ có thể tự gieo trồng bản thân thành một mảng xanh tươi trên mảnh đất này.

Mùa xuân, trên con đường lát gạch đỏ ở đường Trung Sơn Bắc có người cầm những con chim quái dị chân dài làm bằng len xù đi rao bán, vừa thổi vào phần cẳng gầy gò của con chim, trông phấp phới tựa như nó thực sự biết đi vậy.

Một số người nước ngoài không kìm được bèn dừng lại mua một con.

Bỗng nhiên, có một người phụ nữ Trung Quốc dừng bước, cô ấy không còn trẻ lắm, khoảng chừng ba mươi tuổi, nhìn qua là biết ngay kiểu phụ nữ vì tháo vát lanh lợi mà cuộc sống vô cùng bận rộn.

"Thứ này rất hay," cô ấy nắm lấy tiểu phi (chỉ người bán hàng rong), "nhất định phải đem xuất khẩu, chắc chắn kiếm được tiền, anh đi đến lầu 2, số nhà... hẻm... đường..., vừa bước vào cửa có tiểu thư họ..., anh tìm cô ấy, cô ấy nhất định sẽ nghĩ cách giúp anh đem đi xuất khẩu!"

Sau đó cô ấy lại quay đầu lặp lại địa chỉ một lần nữa, rồi mới yên tâm bước đi.

Đài Loan sao có thể không giàu có, đến cả những người qua đường chẳng liên quan cũng sẽ chỉ vẽ cho người khác cách làm xuất khẩu. Thực ra, loại hàng hóa đó có lẽ nhà sản xuất đã sớm đem đi xuất khẩu rồi, nhưng sự nhiệt tình của người phụ nữ ấy, thực sự đáng yêu đến cùng cực.

Kỳ nghỉ hè, tôi về vùng quê miền Trung, rẽ vào một lối rẽ, nhìn thấy dưới gốc một cây đa lớn có một đứa bé vóc người nhỏ thó, treo vài sợi dây thừng lên cây đa, tự mình đứng trên một chiếc ghế đẩu nhỏ, thắt những nút thắt đơn giản, định đan mấy sợi dây thừng đó thành một chiếc giỏ treo chậu hoa.

Mẹ của cậu bé ngồi đối diện ở cửa lớn, vừa trông coi tiệm tạp hóa, vừa đan những nút thắt đẹp đẽ. Tiếng ve kêu râm ran đầy cành cây, tôi dừng bước để trò chuyện vu vơ với người phụ nữ ấy, hỏi cô xem có bán không, cô bảo tôi rằng không thể bán, bởi vì đã ký hợp đồng với xưởng là phải xuất khẩu. Người bạn địa phương dẫn đường nói với tôi rằng họ toàn là những phú ông giấu mình.

Tôi nhớ lại năm đó đi dạo ở cửa hàng bách hóa Macy's bên Mỹ, hỏi cô nhân viên thu ngân rằng chiếc máy ghi âm đó có phải do Đài Loan sản xuất không, cô ấy đáp lại một câu:

"Đương nhiên rồi, đằng nào thì cái gì cũng là từ Nhật Bản với Đài Loan tới mà."

Tôi vẫn luôn hoài niệm con đường nhỏ vô danh ở vùng quê đó, cặp mẹ con sung túc bên vệ đường, cùng với cách họ ngồi đối diện nhau giữa chập chùng bóng râm xanh mát để đan dệt chiếc giỏ treo đong đầy tiếng ve kêu ấy.

Tôi có thói quen thuê một người thợ sơn họ Lại, anh ấy là người Khách Gia, anh trai làm nghề mộc, người một nhà đều quan tâm chiếu cố việc làm ăn của nhau. Có một năm tôi gọi điện tìm họ, ngạc nhiên là không có nhà, bởi vì họ đã sang đảo Guam làm công trình rồi.

Hơn một năm sau mới trở về.

"Các anh cũng phải mất ba năm mới xuất sư phải không." Có một lần tôi không có chuyện gì để nói nên trò chuyện phiếm với họ.

"Không cần, bây giờ hai năm là được."

"Sao lại ngắn thế?"

"Đương nhiên rồi, con người hiện đại thông minh hơn mà!"

Nghe anh ấy nói với vẻ mặt nghiêm túc, lập tức khiến tôi cảm thấy lạc quan đối với tương lai của nhân loại. Người học việc thời nay không cần nhóm lò, không cần đổ bô, không cần bế con thay ông chủ, đương nhiên hai năm là đủ rồi.

Tôi vẫn luôn nhớ mãi nụ cười đầy tôn nghiêm trên khuôn mặt họ khi khẳng định chắc nịch rằng con người hiện đại thông minh hơn. Phía dưới trường học là một bệnh viện lớn, vào lúc chạng vạng, bệnh nhân ra ngoài tản bộ, một số người đến thăm bệnh cũng tản bộ từng đôi từng cặp.

Hôm đó, tôi đã gặp một vài người như vậy trên đường mòn núi.

Theo thói quen, tôi thích đi chậm lại một chút để nghe lén người khác nói chuyện.

Trong đó có một người, đang phàn nàn tiền không xài được bao lâu, phàn nàn mãi, phàn nàn mãi, giống như tất cả những người trung niên và cao tuổi khác, chủ đề bỗng nhiên quay trở về câu chuyện cũ của bốn mươi năm trước khi một đồng tiền có thể mua được mấy trăm quả trứng gà.

Bỗng nhiên, có một người không nhịn được mà kêu lên:

"Các anh biết không, trước thời kháng chiến, tôi học sơ trung, có một lần nhặt được một đồng tiền trên phố, chà, sau đó tôi đợi đến một ngày Chủ nhật, cầm đồng tiền đó vào thành, vừa được ăn hàng quán, vừa được ăn kem, lại mua giày thể thao, lại mua từ điển, lại xem phim, chà, tiền vậy mà vẫn chưa tiêu hết đấy..."

Đường mòn trên núi càng lúc càng cao, hoàng hôn càng lúc càng lạnh.

Tôi dừng bước chân, nhìn họ dần đi xa, không biết vì sao, trong lòng trào dâng niềm yêu thương đối với những vị khách xa lạ tóc điểm sương vào giờ phút chạng vạng, một cậu bé của bốn mươi năm trước, từng bị vận may bất ngờ làm cho vui sướng biết bao, bốn mươi năm sau trên đường mòn núi lúc hoàng hôn heo hắt, cậu ấy vẫn không thể quên được... Không biết vì sao, tôi bỗng cảm thấy người nọ chỉ là một cậu bé, nếu có thể, tôi nguyện ý mình là người đánh rơi số tiền ấy, để nhân gian vô cớ có thêm một đoạn giai thoại...

Dù thế nào đi nữa, có thể nghiền ngẫm sự ưu tư của người khác cũng là một chuyện tốt.

Sáng sớm ngày Tết Dương lịch, thời tiết đẹp một cách lạ thường, không phải kiểu đẹp trời quang mây tạnh, mà là một sự trong trẻo nhìn thấu tận đáy không chút tạp chất. Tôi ngồi trên chiếc taxi vội vã đến một buổi họp, khi gặp đèn đỏ trên đường, đoàn xe đều dừng lại hết, tôi chán ngán ngẩng đầu nhìn ra ngoài cửa sổ, chỉ thấy hai thanh niên chở nhau trên chiếc xe máy, trong đó một người nói mấy câu rồi bỗng hưng phấn hét lớn lên: "Đúng là một ý hay!" Tôi không biết họ nghĩ ra ý hay gì, nhưng nhìn nụ cười ngây thơ của họ dưới ánh nắng mặt trời, tôi cũng không kìm được mà vui lây, không biết ý hay của họ rốt cuộc là gì, nhưng có thể tình cờ gặp được một người trước kia chưa từng gặp và sau này cũng sẽ không bao giờ gặp lại trước ngã tư đèn đỏ thực sự là một cơ duyên kỳ lạ. Gương mặt của họ thì tôi không nhớ nổi đâu, nhưng điều đó không quan trọng, quan trọng là tôi nhớ tiếng hò reo chấn động cả đất trời của họ, có lẽ họ đi dã ngoại, có lẽ họ đi cắm trại, có lẽ họ đi thăm một cô gái xinh đẹp nở nụ cười tựa hoa tươi, họ có nhận được niềm vui mong đợi hay không, tôi không biết, nhưng ít nhất tôi đã nhận được, tôi kinh ngạc vui mừng vì bản thân có thể sẻ chia một niềm vui chưa kịp hình thành của một người qua đường xa lạ.

Có một lần, đi ngang qua Hồng Kông, có việc cần liên lạc với vợ của Kiều Hoành. Theo thói quen, tôi thích gọi điện vào lúc sáng sớm hoặc nửa đêm — bởi vì chỉ vào lúc đó những người bận rộn mới có khả năng có mặt ở nhà.

"Cô là người dậy sớm hay ngủ muộn thế?"

Cô ấy ngẩn ra một lúc.

"Tôi vừa dậy sớm lại vừa ngủ muộn, con cái phải đi học, thế nên phải dậy sớm, chồng phải quay phim, thế nên phải ngủ muộn — anh thích gọi đến lúc mấy giờ sáng hay mấy giờ đêm cũng được cả."

Lần này đến lượt tôi ngẩn người, cô ấy thật lợi hại, nhưng người lợi hại không chỉ có một mình cô ấy. Thực ra, tất cả những người làm vợ làm mẹ có lẽ đều có bản lĩnh này — chỉ là họ trông có vẻ bình thường đến thế, bình thường đến mức chính họ cũng không hiểu nổi bản thân tại sao lại có bản lĩnh lớn nhường ấy.

Phụ nữ, quả thực là một loại sinh vật kỳ lạ, cô ấy có thể không quê quán, không nghề nghiệp, thậm chí không có tên tuổi mà sống bám vào chồng, cô ấy đem tất cả mọi thứ cho người ta, đến lúc tuổi già cô ấy không cầm nổi một đồng tiền hưu trí nào, thế mà cô ấy vẫn sống đầy nhiệt huyết, cô ấy có thể dậy sớm có thể ngủ muộn, có thể ăn rất ít có thể làm việc không bao giờ có ngày nghỉ. Cả đời cô ấy cũng không rõ rốt cuộc bản thân đang hy sinh hay đang sở hữu.

Người phụ nữ từng trải quả thực là một vai trò vừa đáng yêu vừa đáng kính.

Trưa hôm ngày kết thúc buổi tọa đàm văn nghệ, vì phải vội về ký túc xá tìm đồ nên tôi đến bữa tiệc trưa muộn mất ba phút, hoảng hốt lách vào nhà hàng, các chỗ ngồi đã được ngồi kín cả rồi, mọi người đều đã bắt đầu ăn. Bỗng có người gọi tôi qua ngồi, ở đó vừa vặn trống một chỗ ngồi, tôi không chút suy nghĩ liền bước qua đó.

Đến khi bước lại gần, tôi mới chết sững, đó là vị trí bên phải Chủ tịch Tạ Đông Mân, ban nãy rõ ràng vì mọi người khiêm nhường nên mới biến thành chỗ trống, giờ phút này lại biến thành chỗ ngồi của kẻ mạo muội là tôi, toàn thân tôi bỗng trở nên mất tự nhiên, ở cùng với "quan lớn" quả là một chuyện khiến người ta luống cuống tay chân.

Bỗng nhiên, Chủ tịch Tạ quay đầu lại hướng về phía tôi cất lời xin lỗi:

"Lẽ ra tôi nên gắp thức ăn cho cô, nhưng cô xem, tay phải của tôi không tiện, thật xin lỗi nhé, không thể phục vụ cô được rồi, cô phải tự ăn nhiều vào đấy."

Tôi ngẩn ngơ nhìn ông ấy, cùng với bàn tay của ông ấy, không biết phải nói gì cho phải, bàn tay vẫn còn vương vết sẹo ấy bỗng trở nên đẹp đẽ lạ thường. Thứ có thể bị phá hủy là ngón tay, thứ không thể bị phá hủy chính là phong cách và khí độ của một con người. Tôi cố gắng kìm nén nước mắt, tôi biết rằng, vào khoảnh khắc này, tôi không phải đang ngồi bên cạnh một "quan lớn", mà là bên cạnh một "con người" đầy ấm áp.

Mỗi khi đi qua ga xe lửa, tôi luôn không kìm được mà muốn ghé mắt xem bảng nhắn tin.

Những nét chữ phấn đó không biết cục đường sắt cho phép lưu giữ nửa ngày hay một ngày, chúng không phải là thư pháp trên giấy tuyên thành, không phải là chữ khắc trên kim thạch, không phải là mực lưu trên trang giấy nhỏ, chúng được định sẵn là sẽ nhanh chóng biến mất — nhưng khi chúng tồn tại, đó lại là một sợi tơ tuyệt vời làm sao, cứ thế thắt chặt biết bao vướng bận duyên phận giữa chốn nhân gian.

Tôi vậy mà lại chép lại những câu đó:

Đoạn: Chờ lâu không gặp, đã về rồi, xin hãy đến Long Tuyền gặp mặt.

Xuân Hoa: Đợi cậu không thấy, tớ đi đây (tớ hai giờ sẽ tới lại). Vinh.

Triển: Em cùng dì đi đến nhà chị ở Nội Phố, tối chín giờ không đến thì anh đợi nhé.

Mỗi lần nhìn thấy những dòng chữ như vậy tôi đều thấy hay, cảm thấy trong sự lỡ làng, sự sốt ruột, sự si ngốc ấy bản thân nó cũng mang theo một phần đáng yêu, một phần nhiệt độ cần thiết của nhân gian.

Lại có một người khác, cũng không ký tên, cũng không có xưng hô, chỉ viết huơ chân múa tay ba chữ to đứt nét "Ta đi đây", mực đen nền trắng, khí thế tựa như sắp phá vung tấm bảng bay đi vậy. Không biết rốt cuộc là viết cho một người nào đó xem, hay là một câu kệ thơ dành cho những vị khách qua đường, tóm lại, khiến người ta nhìn vào mà chấn động cả cõi lòng!

Vị Ngân đạo sĩ mặc áo tơi giày cỏ trong "Hồng Lâu Mộng" có thể vừa đi vừa xướng bài "Hảo lễ ca", nói cho người đời biết muôn vàn chữ "hảo" đều là vì đã "liễu đoạn" duyên trần, nhưng tại sao lại phải liễu đoạn chứ? Mỗi khi tôi ngắm nhìn bảng nhắn tin ở các trạm dừng chân lớn nhỏ, luôn cảm thấy muôn vàn điều tốt đẹp đều xuất phát từ việc không thể liễu đoạn, không thể buông bỏ mà thành.

Trời đất cũng chẳng qua chỉ là một trạm trạm dừng chân trong gió mưa, đời người cũng chẳng qua chỉ là những chuyện và tình vướng víu tâm can. Có thể đề thơ lên vách tường suy cho cùng vẫn luôn là một điều tốt đẹp!