Đất cát mang sắc đỏ cam của tâm gỗ bách, sạch sẽ, sảng khoái, mỗi một phiến đất đều được viền bằng bọt sóng — những đường viền ren tinh tế vừa rộng vừa trắng, nối tiếp nhau vòng lại đủ sáu mươi tư hòn đảo, đảo nào cũng được tráng một lớp men ánh dương, rồi tự rạng rỡ giữa bầu trời xanh và biển xanh (thứ sắc xanh thẳng thắn đến mức không một chút tâm cơ), tựa như lật mở một cỗ bài đắc ý và đẹp đẽ.

Tôi khao khát nó, đã từ rất lâu rồi.

Tên của nó là Bành Hồ. "Đến Bành Hồ chơi à?"

"Không phải!" — Tôi ghét cái từ "chơi" đó.

"Đi tìm cảm hứng à?"

"Không phải!" — Quỷ mới đi tìm cảm hứng.

"Vậy đi để làm gì?"

Làm gì? Tôi không có cách nào giải thích tôi muốn làm gì, khi tôi ở Tokyo vuốt ve cánh cổng thành cũ kỹ trong uyển hoàng gia, điều tôi nghĩ đến là Cư Dung Quan; khi tôi nghe tiếng Mississippi trong cơn gió thoảng ngái ngủ buổi chiều, điều tôi nghĩ đến là dòng Hoàng Hà cuồn cuộn như thác đổ. Trong mạch máu một khi đã có Trung Quốc, bạn sẽ vĩnh viễn không bao giờ yên ổn!

Thế là, đi Bành Hồ đã trở thành một thứ tất yếu, khi những con sóng đục đang vẩn đục, tôi muốn đem mảnh đất tinh khôi còn sót lại trên mặt nước bước qua thật kỹ, không phải để đi chơi, mà là để triều sơn, để bái thủy, để dâng nén tâm hương của mình lên từng tấc đất thiêng của Trung Quốc.

Thế là, tôi đã đến Bành Hồ, trong ánh ban mai.

"Dừng xe, dừng xe," tôi kêu lên, "Đó là hoa gì thế?"

"Cúc dại nhỏ."

Tôi nhảy xuống xe, con đường trải dài giữa lớp cát khô ở hai bên, có cây, có cỏ, có dây đậu phộng, sắc xanh không che lấp được đại lý màu nắng thô kệch ấy, thế mà loài hoa đó lại trấn áp được toàn bộ sự hoang vắng — chưa từng thấy đóa cúc dại nào đẹp đến thế, đúng là "nở rộ", từng cụm lớn, từng cụm lớn, những cánh hoa đỏ cam mỏng manh rõ ràng chỉ có thể chắt lọc từ thứ đất cát diễm lệ ấy — ở Bành Hồ cái gì cũng có màu đỏ cam, ruột dưa hơ-mi và dưa Gia Bảo toàn là một màu như thế.

Sắc màu đậm đà nắm gọn trong lòng bàn tay. Chiếc xe rẽ gió lao về phía trước.

Tôi nhớ lại hồi con trai còn nhỏ, đi đứng hãy còn chưa vững, dẫn thằng bé đi chơi, nó chưa có khái niệm về quyền sở hữu vật chất, cứ luôn muốn hái hoa, tôi nghiêm khắc răn dạy, nhưng sau đó nó vô cùng ấm ức khi phát hiện ra tôi đang hái hoa dại. Cuối cùng tôi nghĩ ra một cách giải thích.

"Người trồng thì không được hái," tôi nói, "Trời trồng thì được hái."

Từ đó về sau hễ thấy hoa là nó lại hỏi:

"Đây là Trời trồng hay người trồng vậy?"

Bành Hồ đâu đâu cũng là hoa do Trời trồng, vấn đề ô nhiễm vẫn chưa lan đến mảnh đất đẹp đẽ và sạch sẽ này, cúc dại nhỏ hẳn nên là loài hoa của huyện. Ngoài ra, còn có một loại hoa xương rồng, vàng rợn vàng rợn, cũng nở rực khắp nơi — có thể nhìn thấy ngần ấy thứ mọc hoang dã một lúc khiến mắt tôi suýt ươn ướt.

Lẽ ra nên làm một bộ bưu ảnh hoa dại, bản thân tôi ít nhất cũng tìm được bảy, tám loại hoa. Lớn, nhỏ, mọc là đà sát mặt đất, bò sát trong các kẽ đá, màu đỏ, màu trắng, màu hồng tía, màu lam tía... Bỗng nhiên tôi sinh ra ưu sầu, chúng đã đẹp không biết bao nhiêu ngàn vạn năm trong làn gió biển bốn mùa rồi, nhưng rất có thể sẽ biến mất chỉ sau một đêm, văn minh luôn đến quá thô bạo, quá mức tận diệt...

Tài xế taxi họ Hứa, người Quảng Đông, thích nói chuyện, vợ ở nhà nuôi heo, anh ấy lái xe làm hướng dẫn viên, nuôi ba đứa con — anh ấy rõ ràng rất say mê nghề nghiệp của mình.

Ust khách đều thích tôi, vì tôi là một con người thực tế. Phong cảnh nào tôi cũng quen thuộc, chỗ nào tôi cũng đưa khách đi."

Tôi cũng gần như lập tức thích anh ấy, từ trước đến nay tôi vẫn thích những người thôn quê biết "chém gió", những bậc lão nông thành thạo mấy chuyện tích cổ tiểu sự, hay còn gọi là những kẻ biết "nổ", dù có bị lừa cho ngớ người ra cũng đành chịu.

Tiếng phổ thông của anh ấy mang giọng Quảng Đông, nhưng tiếng Đài Loan lại mang giọng phổ thông, anh ấy nhỏ người mà lanh lợi, toàn thân phơi nắng đỏ hồng rạng rỡ, đôi mắt nhờ thế mà càng được tôn lên vẻ đen thẳm và linh động.

Cách dùng từ của anh ấy vô cùng "văn minh", anh ấy thích nói: "Trong tương lai không xa..."

Dù sao thì toàn bộ Bành Hồ qua miệng anh ấy đều có vô số những "trong tương lai không xa."

Anh ấy đưa tôi đến công viên Lâm Đẩu, trước mộ của tướng quân Cát:

"Phát súng đầu tiên ở Lư Cưu Kiều chính là do ông ấy đánh đấy chứ, thế mà ông ấy không hề ra vẻ quan cách đâu, ông ấy còn từng chơi đùa với tôi đấy!"

Anh ấy không quản phiền hà kể cho tôi nghe việc "Bạch Sa hương" có tên như vậy là vì cát ở đây màu trắng, chứ không phải màu đen — anh ấy nói với vẻ tự hào nhường ấy, cứ như thể đống cát đó toàn là do một tay anh ấy tẩy trắng vậy.

Xe bò đi qua, người đi qua, xe taxi đi qua, hầu như ai ai cũng chào hỏi anh ấy, anh ấy rất đắc ý:

"Ở đây ai cũng nhận ra tôi, — bọn họ đều từng ngồi xe của tôi mà!"

Tôi thực sự rất thích anh ấy rồi.

Đi xem cây đa cổ thụ ném thực sự khiến người ta kinh ngạc, một mầm cây nhỏ trên chiếc tàu đắm năm nào, được người ta nhặt lấy, vậy mà lại đâm chồi nẩy lộc quấn quýt chằng chịt lan ra hàng chục cái rễ (thực ra, nhìn qua thì giống hàng chục thân cây), chiếc lá cứ thế xanh mãi một đường, thoạt nhìn không giống một cây đa, mà giống cả một khu rừng thì đúng hơn.

Cây vốn không đẹp, nhất là mỗi chiếc rễ đều được nẹp bằng ván gỗ, lại thêm cứ cách một đoạn ngắn lại có trụ dầm bê tông chống đỡ, trông quá mang vẻ thợ thuyền, thua xa vẻ hào sảng tự tại của cây đa lớn trong đền Diễn Bình Quận vương ở Đài Nam, nhưng điều khiến người ta kính trọng chính là sức sống tràn trề ấy, cây đa hầu như chính là dân tộc Hán trong loài cây — nó quả thực ngạnh đến mức có thể biến cả không khí thành bùn đất, và cắm rễ sinh sôi nảy nở giữa chốn ấy.

Nhìn từ những ngôi nhà cũ đang được phá dỡ, phát hiện ra lớp tường bên trong hóa ra là đá ngầm ven biển, tưởng tượng vương Lỗ Cung đập vách tường của Khổng Tử, đào ra những cuốn kinh điển ấy vui mừng đến nhường nào, một vị khách tha hương bỗng nhiên phát hiện ra một bức tường âm bằng đá ngầm cũng sẽ vui mừng biết bao. Tiếc là những ngôi nhà mới ở Bành Hồ không xây theo kiểu này nữa, bây giờ toàn là tường bê tông màu xám cộng với ngói bê tông màu hồng, chẳng có nét đặc sắc gì cả, nhưng dù sao vẫn tao nhã hơn những mảnh gạch mosaic trên đường phố Đài Bắc — gạch mosaic làm cho những tòa đại hạ biệt thự cái nào cái nấy trông hệt như nhà vệ sinh cỡ lớn.

Thứ đá ngầm có nhiều lỗ hổng ấy gọi là lão chẩm thạch, vẫn được sử dụng, chỉ có điều chỉ dùng trong đồng ruộng mà thôi, gió Bành Hồ rất lớn, có một thứ gió tàn phá sức sống gọi là "hỏa thiêu phong", nông dân Bành Hồ đành phải cẩn thận dùng lão chẩm thạch vây thành vườn, quây rau củ ở bên trong để trồng, đôi khi thậm chí còn trùm cả lưới đánh cá cũ, những viên lão chẩm thạch màu đen sẫm méo mó kỳ dị, xếp chồng lên nhau dựng thành tường trông thực sự giống như một pháo đài, còn rau củ chính là những nàng công chúa dịu dàng trong pháo đài.

Đan xen giữa những pháo đài rau củ là từng con đường "sa ngưu" — sa ngưu chính là bò vàng, nhưng tôi thích cái tên sa ngưu mà người quê hay dùng này.

Dọc đường ngắm nhìn những vườn rau làm từ lão chẩm thạch, nghĩ đến việc bản thân thuộc về một dân tộc có thể sinh tồn trong gió, trong cát, trên những mảnh đất cằn cỗi nghèo nàn nhất và giữa đại dương mênh mông vô định nhất, trong lòng không khỏi trào dâng niềm hân hoan căng tràn, trong lòng tôi muôn lần noi theo lễ cũ của Khổng Tử vịn xe nhìn ra xa, tôi nôn nóng muốn bày tỏ lòng kính trọng đối với muôn vàn sự vật.

Đến hang Cá Voi, tôi mới bỗng nhiên phát hiện ra vách đá bazan sừng sững dựng đứng đẹp biết bao! Lớn, cứng, đen đúa và đầy kiêu hãnh.

Hang Cá Voi thực ra khi thủy triều rút chỉ là một vành vòm lớn, tương truyền từng có một con cá voi bơi vào trong hang khi thủy triều lên, nước triều rút đi, nó liền chết ở đó.

Bầu trời âm u, loài chim sơn ca biển màu nâu xám bỗng nhiên cất tiếng hót, bay đi, lại hót rồi lại bay, tôi không biết nó đang vội vã nói điều gì.

Đứng trên mảng đá lớn bị nước biển đánh rơi xuống, biển trời một màu xanh đen ảm đạm, trời sắp mưa rồi, Bành Hồ đã lâu không mưa, mưa một chút thì tốt quá. "Trời tối sầm lại rồi," tài xế nói, "Xem chừng đằng kia cũng sắp mưa rồi."

"Đằng kia!"

Cùng đội chung một bầu trời sắp sửa mưa giông biển động, vậy mà lại có đằng này và đằng kia.

Cùng khuấy động một vũng Loan thủy triều dâng lên hạ xuống không ngừng, vậy mà lại có đằng này và đằng kia.

Khói nước mịt mờ, gió mưa chực trào mà chưa tới, sự u ám bao trùm bầu trời, sóng nước vỗ vào những mỏm đá gần xa, vạch trần tâm tích rõ mồn một suốt mấy ngàn vạn năm chưa từng đổi thay của nó.

VvĐằng kia trông giống như thực sự sắp mưa rồi," tôi lẩm bẩm đáp lại.

Hỡi các vị thần linh, nếu tôi có thể cầu xin điều gì, tôi không làm cá voi, không làm hang đá, chỉ nguyện làm một đám mây bi sầu nặng trĩu, đem toàn thân ngập tràn hơi nước trút thành cơn mưa cho cả hai bờ.

Lúc ăn hải sản trong nhà hàng, tâm trạng bỗng nhiên vô cùng thành kính.

Nền nhà hàng là đá mài trộn lẫn vỏ sò màu ngọc trai, trong sân trải đầy đá san hô, trụ tường và tay vịn cầu thang cũng đều được cẩn vỏ sò.

TAll nhà tôi đã nhặt suốt ba năm đấy!" Anh ấy nói.

Thực ra bố cục căn nhà không đẹp, không thể bàn đến thiết kế, cái gọi là "đèn mỹ thuật" cũng làm cho những trụ vỏ sò trở nên kỳ quặc, nhưng vẫn khiến người ta cảm động, cảm động vì tâm sức ba năm ròng rã toàn gia cùng nhau vun vén, cảm động vì sự tự tin hân hoan khi anh ấy biết rằng Bành Hồ rồi sẽ được mọi người yêu mến, cảm động vì lòng tự tôn khi họ coi vỏ sò gần như là vật tổ để sùng kính.

Mảng trống này không phải là vỏ sò bị rơi ra đâu." Anh ấy sợ tôi phát hiện ra chút gì không hoàn mỹ, "Là khách muốn mang về làm kỷ niệm, nên tôi đã tặng rồi."

Nếu là tôi, tôi sẽ trồng khắp san hô bằng hoa dại, tôi sẽ xây một nhà hàng hình vỏ sò, khi khách đến, tôi sẽ thổi chiếc tù và vang vọng tiếng triều âm, tôi sẽ đem phần vỏ của loài cá đuối tua tủa gai nhọn thấm nến hoặc dầu cá, thắp sáng vào mỗi buổi hoàng hôn, tôi sẽ dùng chiếc xương sườn hình kiếm của cá voi làm chân bàn, tôi sẽ tặng mỗi vị khách một chiếc đệm êm ái thơm mùi cỏ biển, tôi sẽ dùng lưới đánh cá làm khăn trải bàn, tôi sẽ...

— Dù sao cũng chỉ là nghĩ vẩn vơ —

Tôm hùm, nhum biển, ốc hình chóp, cá hồi lần lượt được dọn lên.

Nói ra thì buồn cười, tôi không phải ăn vì thèm, mà tôi ăn vì muốn tranh chấp.

Lúc nào cũng nghe người thế hệ trước kể về Đàm trù tựa như thần thoại, kể về yến tiệc nhà họ Cô, kể về Đông Lai Thuận ở Bắc Phượng hay của Thượng Hải... ngay cả một chiếc tiểu lung bao nhỏ bé, họ cũng kể nghe như gan rồng mật phượng, kết luận của họ là: "Các người thì từng được ăn đồ ngon bao giờ đâu."

Dường như ngày lành tháng tốt đã bị họ trải qua hết rồi, đồ ngon đã bị họ ăn sạch rồi.

Nhưng họ từng được ăn tôm hùm và nhum biển bao giờ chưa? Họ nào biết mực ống tươi và bào ngư ngon là thế nào, hải sản ngon thì hầu như chẳng cần đến đầu bếp. Giống như một bài văn có chất liệu cực kỳ xuất sắc, kỹ thuật ngược lại trở thành thứ thừa thãi.

Con người đôi khi mới ngu ngốc làm sao, chúng ta cứ mãi vương vấn mối tình đầu, mà quên mất người bạn đời đã cùng chúng ta sinh sống gần ba mươi năm nay, vẻ đẹp của Đài Loan, Bành Hồ, Kim Môn, Mã Tổ có lẽ là thứ mà phần lớn chúng ta vẫn chưa học được cách ôm lấy.

Tôi sẵn lòng có một ngày được ăn cua ở Thái Hồ, tôi sẵn lòng có một ngày được uống Ma Đài ở Quý Châu, tôi thậm chí sẵn lòng đến Tân Cương để uống trà sữa dầu, không phải vì ăn uống, mà là vì muốn cảm nhận cảm giác đại địa tổ quốc thuộc về tôi, nhưng tôi nhất định phải học cách ăn một con tôm hùm thật thành kính trước đã, không vì lý do gì khác, chỉ vì nó là sản vật thu hoạch được từ biển cả — từ chính sân nhà tôi —, thời cổ đại từng có một vị hoàng đế đem lòng yêu mến và kính trọng ban cho một gốc cây tùng che chở ông khỏi cơn mưa rào trong núi, hà cớ gì tôi lại không yêu mảnh đất mà mình đã sinh tồn trên đó suốt hai mươi tám năm trời, hà cớ gì tôi lại không yêu tất cả những gì gắn bó với nơi này.

Nhảy lên thuyền để ngắm biển là chuyện của ngày hôm sau.

Con thuyền vốn là thuyền đánh cá, bây giờ lại biến thành thuyền du lịch.

Giống như hải sản ngon không cần đầu bếp, phong cảnh biển đẹp cũng chẳng cần hướng dẫn viên hay lời đề vịnh của văn nhân, biển chính là biển, một khoảng không la đà rộng lớn, là vùng biển giản đơn nhất mà cũng thâm trầm nhất.

Ngồi ở mũi thuyền, gió lốc sóng dữ, bọt sóng cùng ánh nắng rạng rỡ rơi xuống boong thuyền, sáng lóa một vùng, chủ thuyền làm việc rất tận tâm, cứ đến một hòn đảo nhỏ là lại giục chúng tôi xuống tham quan — đảo rất đẹp, nhưng biển còn đẹp hơn, biển đẹp đến mức khiến người ta dâng trào nỗi nhớ quê hương, tôi không phải đến để ngắm đất liền, tôi đến để ngắm biển, vùng biển sạch sẽ, có lẽ tôi nên đến phòng hộ tịch, thêm một dòng chữ bên cạnh mục nguyên quán "Giang Tô" trên chứng minh thư — "cũng có thể là 'biển'."

Vào khoảnh khắc nào, tôi không biết, nhưng tôi biết tôi nhất định từng thuộc về biển cả.

Hòn đảo nhỏ đầu tiên cập bến tên là Đồng Bàn, tôi lên sườn dốc để ngắm nhìn mồ mả và những ngôi nhà, người lái tàu vẫn đang tận tụy làm tròn nhiệm vụ của mình — bảo tôi rằng đã đi nhầm đường, anh ta nói đáng lẽ phải đi ngắm ngôi miếu có màu sắc rực rỡ kia, thực ra Bành Hồ chẳng có ngôi làng nào là không có miếu, ngày đầu tiên tôi đã xem không ít rồi, nói chung miếu ở Bành Hồ đẹp hơn ở Đài Loan, bởi vì ít mang hơi hướng thương mại, nhưng thực ra thứ tôi thích ngắm hơn lại là những ngôi nhà dân trên đảo nhỏ.

Những ngôi nhà nhỏ ảm đạm, bé nhỏ, cùng một tông màu với bùn đất, khi thủy triều lên, liệu có bọt sóng đến gõ cửa sổ nhà họ hay không; lúc gió nổi lên, người phụ nữ lo lắng ngóng trông ra sao. Chúng ta đọc truyện ngư phủ Iceland, chúng ta đọc "Kỵ sĩ vượt biển" của Synge, nhưng thứ tôi càng muốn đọc hơn lại là câu chuyện của những ngư dân Trung Quốc mưu sinh trên biển bò trườn giữa các ghềnh đá.

Thực ra, một ngôi nhà dân mang màu bùn đất, còn mang tính miếu mờ hơn tất thảy mọi ngôi miếu, sinh ra ở chốn này, lớn lên ở chốn này, gối đầu lên tiếng sóng, ôm trọn lấy gió biển, một ngôi nhà nhỏ được ánh nắng hôn cho bừng sáng rồi lại bị năm tháng ăn mòn đến loang lổ, từng cất những vỏ sò, từng đánh bắt tôm cá, để rồi cuối cùng toàn bộ người trong nhà lần lượt bị thời gian cướp đoạt mất — một ngôi nhà nhỏ vừa vui vẻ vừa tiêu điều, vừa phong phú vừa nghèo nàn, từng xảy ra muôn vàn chuyện nhưng dường như lại chẳng có chuyện gì xảy ra mang vẻ thản nhiên xa vợi ấy — có ngôi miếu nào có thể giống như ngươi, mang ý nghĩa đền miếu nhường ấy?

Vòng qua những đóa hoa dại ẩn mình trên sườn dốc, vòng qua ngôi nhà nhỏ, tôi đến bãi tha ma, ngạc nhiên vui mừng khi nhìn thấy một tấm bia nằm ở ranh giới giữa nhà dân và mồ mả, trên đó viết "Thái Sơn thạch cảm đương chỉ", hai chữ nhỏ bên dưới là "Phong sát" (chẳng biết tấm bia đó dùng để bảo vệ ngôi nhà hay bãi tha ma, trên hòn đảo hoang vắng này, sinh tử bỗng nhiên trở nên gắn kết khăng khít đến thế). Dân tộc Hán là một dân tộc như thế nào chứ! Dù đi đến đâu, họ vẫn mãi mãi ghi nhớ Thái Sơn, ngọn núi Thái Sơn mà các bậc đế vương cổ đại từng đến phong thiện, ngọn núi Thái Sơn từng khiến Khổng Tử chấn động — đó là một ngọn núi như thế nào chứ!

Có một hòn đảo nhỏ, tên là Phong Quỹ, cái tên nghe thuần chất thơ biết bao, trên đảo có hang Phong Quỹ, thực ra, nơi giống như Phong Quỹ đâu chỉ có mỗi chiếc hang! Toàn bộ hòn đảo nằm giữa biển khơi, chẳng phải cũng là một chiếc ống bễ (phong quỹ) đón gió đó sao, mặc cho gió mây tám hướng ập tới, chúng ta chỉ làm một chiếc ống bễ hứng lấy gió trời.

Băng qua từng hòn đảo nhỏ, cuối cùng cũng trở về Mã Công — hòn đảo lớn ấy, buổi chiều, chuyến bay nửa tiếng đồng hồ, tôi trở về hòn đảo lớn hơn — Đài Loan. Tôi bỗng nhiên hiểu ra, trên thế giới này vốn không có đại lục mới hay đại lục cũ, tất cả đất liền đều là những hòn đảo, hòn đảo lớn hay nhỏ, treo lơ lửng giữa làn khói sóng mịt mờ, tất cả các hòn đảo đều phải đón nhận sóng nước, nhưng ngàn năm sóng vẫn chỉ là sóng, đảo vẫn mãi là đảo.