Tiếng kèn hiệu. Lewis, Vua nước Pháp, cùng hoàng muội là phu nhân Bona, Đô đốc Bourbon, Hoàng tử Edward, Vương hậu Margaret và Bá tước Oxford tiến vào. Lewis ngồi xuống, đoạn đứng lên.
VUA LEWIS.
Hỡi Vương hậu nước Anh cao quý, thưa Margaret đáng kính,
Xin hãy ngồi cùng chúng trẫm. Thật không phải với địa vị
Và dòng dõi của trinh khi phải đứng trong lúc Lewis ngồi.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Không, tâu vị Quốc vương hùng mạnh của nước Pháp. Giờ đây Margaret
Buộc phải hạ buồm và học cách cúi đầu phục vụ
Nơi các bậc quân vương hạ lệnh. Ta phải thú nhận rằng,
Ta từng là chúa tể nước Albion vĩ đại trong những ngày vàng son quá khứ;
Nhưng nay tai ương đã giẫm nát tước hiệu của ta
Và quăng ta vào bụi đất trong nỗi ô nhục,
Nơi ta phải chấp nhận chỗ ngồi tương xứng với vận mệnh
Và ép mình chịu đựng địa vị thấp hèn này.
VUA LEWIS.
Nào, thưa vương hậu cao quý, vì đâu mà sinh ra nỗi tuyệt vọng sâu sắc nhường ấy?
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Từ nỗi đau khiến đôi mắt ta tràn ngập lệ
Và khiến lưỡi ta nghẹn ngào, trong khi tâm can chìm đắm trong muôn vàn âu lo.
VUA LEWIS.
Dù đó là gì đi nữa, xin nàng hãy vẫn cứ là chính mình,
Và ngồi bên cạnh trẫm. Đừng cúi đầu
(Đỡ nàng ngồi cạnh mình.)
Trước ách của Nữ thần Vận mệnh, mà hãy để tâm hồn bất khuất của nàng
Mãi mãi kiêu hãnh vượt qua mọi tai ương.
Xin hãy cứ nói thẳng, thưa Vương hậu Margaret, và giãi bày nỗi niềm;
Nó sẽ được xoa dịu nếu nước Pháp có thể giúp được gì.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Những lờiân cần ấy đã hồi sinh tâm can đang tàn lụi của ta
Và cho phép nỗi buồn bấy lâu bị nghẹn lời được cất lên.
Vậy nên, xin tâu để bậc Lewis cao quý được rõ
Rằng Henry, người duy nhất chiếm giữ tình yêu của ta,
Từ một vị vua nay đã trở thành kẻ bị lưu đày
Và buộc phải sống tha hương bơ vơ trên đất Scotland;
Trong khi tên Edward kiêu căng và tham vọng, tức Công tước xứ York,
Lại đang chiếm đoạt tước hiệu hoàng gia cùng chiếc ngai
Của vị vua hợp pháp đã được xức dầu thánh của nước Anh.
Đó là lý do khiến ta, một Margaret khốn cùng,
Cùng đứa con trai là Hoàng tử Edward, người thừa kế của Henry,
Đã đến đây để khẩn cầu sự trợ giúp chính đáng và hợp pháp từ ngài;
Và nếu ngài từ chối, mọi hy vọng của chúng ta coi như chấm hết.
Scotland tuy có lòng muốn giúp nhưng không thể giúp;
Dân chúng và các bá tước của ta đều đã bị mê hoặc,
Kho báu bị tịch thu, binh lính bị đánh cho tan tác,
Và như ngài thấy đấy, bản thân chúng ta đang lâm vào cảnh khốn cùng.
VUA LEWIS.
Thưa vương hậu lừng danh, xin hãy dùng sự kiên nhẫn để dập tắt cơn giông bão
Trong lúc trẫm suy tính phương kế để giải bề vây.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Chúng ta càng nán lại lâu, kẻ thù càng thêm mạnh.
VUA LEWIS.
Trẫm càng ở lại lâu, trẫm càng cứu giúp nàng nhiều hơn.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Ôi, nhưng sự thiếu kiên nhẫn vốn là bạn đồng hành của nỗi buồn đau sâu sắc.
Và kìa, kẻ gây ra nỗi sầu muộn cho ta đã tới.
Warwick tiến vào.
VUA LEWIS.
Kẻ nào đang đường hoàng tiến đến trước mặt chúng ta kia?
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Chính là Bá tước Warwick của chúng ta, người bạn lớn nhất của Edward.
VUA LEWIS.
Chào mừng ngài, Warwick dũng cảm. Gió nào đưa ngài đến nước Pháp vậy?
(Ngài bước xuống. Vương hậu Margaret đứng dậy.)
VƯƠNG HẬU MARGARET.
À, giờ thì cơn bão thứ hai bắt đầu nổi lên,
Bởi đây chính là kẻ thao túng cả gió lẫn thủy triều.
WARWICK.
Được sự ủy nhiệm của Edward đáng kính, vua nước Albion,
Chúa công và bề trên của tôi, cũng là người bạn thề nguyện của ngài,
Tôi đến đây với thiện ý và tình cảm chân thành,
Thứ nhất, để chuyển lời chào đến hoàng giá của ngài,
Sau đó, để cầu xin một liên minh hữu nghị,
Và cuối cùng, để thắt chặt tình hữu nghị ấy
Bằng mối tơ duyên, nếu ngài rủ lòng chấp thuận
Gả phu nhân Bona đức hạnh, vị hoàng muội xinh đẹp của ngài,
Cho vua nước Anh trong một cuộc hôn nhân hợp pháp.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
(Nói riêng.) Nếu việc này thành thầu, hy vọng của Henry coi như tiêu tan.
WARWICK.
(Nói với Bona.) Và thưa điện hạ khả kính, nhân danh quốc vương của chúng tôi,
Tôi được lệnh, với sự cho phép vàân chuẩn của ngài,
Được cúi đầu hôn tay ngài, và dùng lời lẽ
Để bày tỏ nỗi lòng của chúa công tôi,
Nơi danh tiếng, khi lọt vào đôi tai cẩn trọng của ngài,
Đã khắc ghi hình bóng nhan sắc cùng đức hạnh của ngài.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Vua Lewis và phu nhân Bona, hãy nghe ta nói
Trước khi quý vị trả lời Warwick. Lời thỉnh cầu của y
Không xuất phát từ tình yêu chân thành, thiện ý của Edward,
Mà từ sự dối trá do hoàn cảnh xô đẩy;
Bởi sao bạo chúa có thể cai trị an toàn ở quê nhà
Nếu không đi xa để kiếm tìm những đồng minh lớn mạnh?
Để chứng minh y là bạo chúa, lý do này là quá đủ:
Đó là vua Henry vẫn còn sống; giả sử ngài đã băng hà,
Thì nơi đây vẫn còn Hoàng tử Edward, con trai của Vua Henry.
Vì vậy, hỡi Lewis, hãy cẩn trọng kẻo qua liên minh và hôn sự này
Ngài tự rước lấy hiểm nguy và sự ô nhục cho bản thân;
Bởi dù kẻ soán ngôi có thể tung hoành một thời gian,
Nhưng trời cao có mắt, và thời gian sẽ dẹp bỏ những điều sai trái.
WARWICK.
Margaret hỗn láo!
HOÀNG TỬ EDWARD.
Và sao lại không gọi là Vương hậu?
WARWICK.
Bởi phụ thân ngươi là Henry đã mưu soán ngôi,
Và ngươi cũng chẳng phải vương tử gì hơn mụ ta là vương hậu.
OXFORD.
Vậy thì Warwick đang phớt lờ cả John of Gaunt vĩ đại,
Kẻ từng chinh phục phần lớn lãnh thổ Tây Ban Nha;
Và sau John of Gaunt là Henry Đệ Tứ,
Vị vua có sự khôn ngoan là tấm gương soi cho những bậc thông thái nhất;
Và sau vị minh quân ấy là Henry Đệ Ngũ,
Kẻ bằng chiến công hiển hách đã chinh phục toàn cõi Pháp.
Dòng dõi của Henry chúng ta chính là hậu duệ trực hệ từ những bậc vĩ nhân ấy.
WARWICK.
Oxford, sao trong bài diễn văn trôi chảy này
Ngươi lại không nhắc đến việc Henry Đệ Sáu đã đánh mất
Tất cả những gì mà Henry Đệ Ngũ từng giành được?
Ta tưởng các vị bá tước nước Pháp phải phì cười vì điều đó chứ.
Còn về phần những kẻ khác: ngươi đang kể lể một phả hệ
Kéo dài sáu mươi mươi hai năm, một khoảng thời gian nực cười
Để làm căn cứ chiếm đoạt giá trị của cả một vương quốc.
OXFORD.
Này Warwick, sao ngươi dám mở miệng chống lại chính chúa công của mình,
Người mà ngươi đã phụng sự suốt ba mươi sáu năm,
Mà không hề cảm thấy hổ thẹn đến đỏ mặt tía tai?
WARWICK.
Còn Oxford, kẻ từng luôn bảo vệ lẽ phải,
Nay lại đi che chở cho sự dối trá bằng một bản phả hệ ư?
Thật hổ thẹn! Hãy từ bỏ Henry và tôn Edward làm vua đi.
OXFORD.
Tôn làm vua ư, kẻ mà vì phán quyết cay nghiệt của y
Đã đẩy người anh cả của ta là Lãnh chúa Aubrey Vere đến chỗ chết?
Không chỉ thế, ngay cả phụ thân ta,
Ngay lúc hoàng hôn của tuổi xế chiều,
Khi tạo hóa đưa ông đến ngưỡng cửa của cái chết?
Không, Warwick, không; chừng nào sự sống còn duy trì cánh tay này,
Cánh tay này vẫn sẽ bảo vệ nhà Lancaster.
WARWICK.
Và ta sẽ bảo vệ nhà York.
VUA LEWIS.
Vương hậu Margaret, Hoàng tử Edward và Oxford,
Xin hãy theo lời trượng trẫm mà tạm lánh sang một bên
Trong khi trẫm tiếp tục bàn bạc riêng với Warwick.
(Họ bước ra xa đứng.)
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Cầu trời những lời của Warwick không làm hắn mê muội!
VUA LEWIS.
Nào Warwick, hãy nói cho trẫm nghe, bằng chính lương tâm của ngài,
Rằng Edward có phải là vị vua đích thực của các ngài không? Vì trẫm không muốn
Kết thân với kẻ không được lựa chọn một cách hợp pháp.
WARWICK.
Tôi xin lấy uy tín và danh dự của mình ra để đảm bảo điều đó.
VUA LEWIS.
Nhưng hắn có được lòng dân hay không?
WARWICK.
Càng nhiều chừng nào thì Henry càng bất hạnh chừng ấy.
VUA LEWIS.
Vậy thì nói thêm lần nữa, dẹp bỏ mọi sự giả dối sang một bên,
Hãy nói thật cho trẫm biết mức độ tình cảm của hắn
Dành cho phu nhân Bona, hoàng muội của chúng ta.
WARWICK.
Xem chừng đó là thứ tình cảm
Xứng tầm với một vị quân vương như ngài ấy.
Chính tai tôi đã nhiều lần nghe ngài ấy thổ lộ và thề thốt
Rằng tình yêu này là một loài cây vĩnh cửu,
Có gốc rễ cắm sâu vào mảnh đất đức hạnh,
Cành lá và hoa trái được nuôi dưỡng bởi ánh dương nhan sắc,
Miễn dịch với sự đố kỵ, nhưng không tránh khỏi nỗi hờn ghen,
Trừ khi phu nhân Bona chịu buông tha cho những khổ đau của ngài ấy.
VUA LEWIS.
Nào hoàng muội, hãy cho chúng ta biết quyết định dứt khoát của em.
BONA.
Sự chấp thuận hay từ chối của thiếp hoàn toàn tùy thuộc vào huynh.
(Nói với Warwick) Dẫu vậy, thiếp xin thú nhận rằng trước ngày hôm nay, rất nhiều lần,
Khi nghe người ta kể lại những chiến công của quốc vương các ngài,
Tai thiếp đã khiến lý trí phải ngả theo những khao khát.
VUA LEWIS.
Vậy thì thưa Warwick, quyết định thế này: hoàng muội của chúng ta sẽ là của Edward.
Và ngay lập tức các điều khoản sẽ được thảo ra
Liên quan đến khoản hồi môn mà vua của ngài phải cam kết,
Sẽ được đối ứng xứng đáng với của hồi môn của nàng.
Hãy lại gần đây, Vương hậu Margaret, và làm chứng cho việc
Bona sẽ trở thành hiền thê của vua nước Anh.
HOÀNG TỬ EDWARD.
Làm vợ Edward, chứ không phải vợ vua nước Anh.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Tên Warwick xảo trá, chính mưu đồ này của ngươi
Đã gạt bỏ thỉnh cầu của ta.
Trước khi ngươi đến, Lewis từng là bạn của Henry.
VUA LEWIS.
Và ngài ấy vẫn là bạn của Henry lẫn Margaret.
Nhưng nếu quyền thế của các người đối với vương ngai quá mong manh,
Như đã thấy rõ qua những thắng lợi của Edward,
Thì việc trẫm rút lại lời hứa cứu giúp ban trước
Cũng là điều hợp lẽ phải mà thôi.
Dù vậy, các người vẫn sẽ nhận được từ trẫm mọi sự tử tế
Mà hoàn cảnh của các người cần và khả năng của trẫm có thể đáp ứng.
WARWICK.
Henry giờ đang sống an nhàn ở Scotland,
Nơi mà chẳng có gì trong tay thì cũng chẳng thể mất gì.
Còn về phần bà, cựu vương hậu của chúng tôi,
Bà vẫn có một người cha đủ sức lo liệu cho mình,
Và tốt hơn hết là hãy đi làm phiền ông ta thay vì làm phiền nước Pháp.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Im miệng ngay, tên Warwick trơ trẽn và vô liêm sỉ,
Kẻ chuyên nâng lên rồi lại xô ngã các vị vua!
Ta sẽ không rời khỏi đây cho đến khi bằng những lời lẽ và dòng nước mắt,
Cùng mang đầy sự thật của mình, ta buộc Vua Lewis phải nhìn rõ
Thủ đoạn xảo quyệt của ngươi và tình yêu giả dối của chủ ngươi;
Bởi cả hai đứa chúng mày đều là cá mè một lứa.
(Có tiếng tù và thổi của người đưa thư ở hậu đài.)
VUA LEWIS.
Warwick, chắc là có tin tức gửi cho chúng ta hoặc cho ngài đấy.
Người đưa thư tiến vào.
NGƯỜI ĐƯA THƯ.
Thưa ngài đại sứ, những bức thư này là dành cho ngài,
Do người anh của ngài là Hầu tước Montague gửi tới.
Còn những bức này từ vua của chúng tôi gửi bệ hạ.
Và thưa vương hậu, những bức này dành cho ngài, từ ai thì tôi không rõ.
(Tất cả cùng đọc thư của mình.)
OXFORD.
Ta rất thích thú khi thấy vị vương hậu và chủ tướng cao quý của chúng ta
Mỉm cười trước tin của mình trong khi Warwick đang cau mày trước tin của hắn.
HOÀNG TỬ EDWARD.
Này, hãy nhìn kìa, Lewis đang dậm chân cứ như vừa bị đốt đít ấy.
Hy vọng mọi chuyện đều theo hướng tốt đẹp.
VUA LEWIS.
Warwick, tin tức của ngài thế nào? Còn của ngài thì sao, thưa vương hậu?
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Tin của ta khiến trái tim tràn ngập những niềm vui chưa từng dám ước mong.
WARWICK.
Tin của tôi đầy ắp nỗi buồn và sự bất mãn tột cùng.
VUA LEWIS.
Cái gì, vua của các ngươi đã cưới phu nhân Grey,
Và giờ đây, để che đậy sự lừa gạt của ngươi lẫn hắn,
Lại gửi cho trẫm một tờ giấy để khuyên trẫm phải kiên nhẫn ư?
Đây có phải là liên minh mà hắn muốn tìm kiếm với nước Pháp không?
Hắn dám cả gan xem thường chúng ta theo cách này sao?
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Trước đây ta đã từng tâu với bệ hạ y hệt như vậy rồi;
Điều này chứng minh tình yêu của Edward và sự trung thực của Warwick đấy.
WARWICK.
Tâu Vua Lewis, trước sự chứng giám của trời cao,
Và bằng niềm hy vọng vào cõi phúc đời sau,
Tôi xin thề rằng tôi hoàn toàn vô can trong hành vi sai trái này của Edward—
Hắn không còn là vua của tôi nữa, vì hắn đã lăng nhục tôi,
Nhưng hắn tự lăng nhục chính mình nhiều nhất, nếu hắn còn nhận thức được sự nhục nhã của bản thân.
Tôi đã quên việc nhà York
Đã đẩy phụ thân tôi đến cái chết bất đắc kỳ tử hay sao?
Tôi đã bỏ qua hành vi nhục mạ cháu gái tôi hay sao?
Chính tôi đã đội vương miện cho hắn phải không?
Chính tôi đã tước đoạt quyền chính đáng của Henry hay sao?
Và cuối cùng thứ tôi nhận lại là sự sỉ nhục này ư?
Sự sỉ nhục ấy cứ dành cho hắn đi, vì chiến công của tôi là danh dự;
Và để chuộc lại danh dự đã mất vì hắn,
Tôi xin từ bỏ hắn và quay về phò tá Henry.
Thưa vương hậu cao quý, xin hãy bỏ qua những hiềm khích cũ,
Và từ nay tôi sẽ là bề tôi trung thành của ngài.
Tôi sẽ trả thù cho hành động bất công hắn gây ra cho phu nhân Bona,
Và đưa Henry trở lại ngai vị cũ.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Warwick, những lời này đã biến lòng căm hận của ta thành tình yêu;
Và ta tha thứ, quên sạch mọi lỗi lầm xưa,
Đồng thời vô cùng vui mừng khi ngươi trở thành bạn của Vua Henry.
WARWICK.
Là bạn chân chính, vâng, một người bạn thành khấn đến mức
Nếu Vua Lewis rủ lòng cấp cho chúng ta
Một vài đạo quân được tuyển chọn kỹ lưỡng,
Tôi sẽ đảm nhận việc đưa họ đổ bộ lên bờ biển nước ta
Và dùng binh lực đánh bật kẻ bạo chúa khỏi ngai vàng.
Không có mụ vợ mới cưới nào cứu nổi hắn đâu;
Còn về phần Clarence, như thư báo cho tôi biết,
Rất có thể hắn ta sắp tới sẽ phản lại Edward
Vì tội kết hôn chỉ vì ham muốn xác thịt đê tiện hơn là vì danh dự,
Hay vì sức mạnh và sự an nguy của đất nước chúng ta.
BONA.
Thưa huynh trưởng yêu quý, Bona phải báo thù bằng cách nào đây
Nếu không có sự trợ giúp của huynh dành cho vị vương hậu đang khốn khổ này?
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Thưa vương gia lừng danh, làm sao vua Henry khốn khổ có thể sống sót
Nếu ngài không cứu vớt ngài ấy khỏi vực sâu tuyệt vọng?
BONA.
Mục đích của thiếp và vị vương hậu nước Anh này là một.
WARWICK.
Và của tôi nữa, thưa phu nhân Bona, xin được hòa chung với quý vị.
VUA LEWIS.
Và của trẫm với nàng ấy, của ngài, và của cả Margaret nữa.
Thế nên, cuối cùng trẫm đã quyết định chắc chắn
Rằng các ngài sẽ nhận được sự trợ giúp.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Xin cho phép ta bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc vì tất cả mọi chuyện.
VUA LEWIS.
Vậy thì thưa sứ giả nước Anh, hãy nhanh chóng quay về
Và nói với tên Edward giả dối, kẻ mà ngươi tưởng là vua của mình,
Rằng Lewis nước Pháp đang phái những kẻ hóa trang sang bên đó
Để cùng hắn và cô dâu mới quẩy tưng bừng.
Ngươi đã thấy những gì diễn ra rồi đấy; hãy về làm cho vua của ngươi phải khiếp sợ đi.
BONA.
Hãy nhắn với hắn rằng, với hy vọng hắn sẽ sớm thành góa vợ,
Thiếp sẽ đeo vòng tang liễu vì hắn.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Hãy nhắn với hắn rằng xiêm y tang tóc của ta đã được cởi bỏ,
Và ta đã sẵn sàng mặc giáp vào người.
WARWICK.
Hãy nhắn với hắn rằng hắn đã đối xử tệ bạc với ta,
Và chẳng bao lâu nữa ta sẽ giật sập vương miện trên đầu hắn.
Đó là phần thưởng cho ngươi; cút đi.
(Người đưa thư lui ra.)
VUA LEWIS.
Nhưng này Warwick,
Ngài và Oxford, với năm ngàn quân,
Hãy vượt biển sang khiêu chiến với tên Edward giả dối;
Và tùy theo thời cơ, vị vương hậu cao quý này
Cùng hoàng tử sẽ đem quân tiếp viện theo sau.
Tuy nhiên, trước khi lên đường, hãy trả lời trẫm một thắc mắc:
Chúng ta lấy vật gì làm cam kết cho sự trung thành tuyệt đối của ngài?
WARWICK.
Điều này sẽ bảo đảm cho lòng trung thành kiên định của tôi:
Nếu vương hậu và vị vương tử trẻ tuổi này ưng thuận,
Tôi sẽ gả cô con gái cả, niềm vui của đời tôi,
Cho hoàng tử ngay lập tức bằng mối lương duyên thánh thiện.
VƯƠNG HẬU MARGARET.
Vâng, ta đồng ý, và cảm ơn lời đề nghị của ngài.
Con trai Edward, con bé vừa xinh đẹp lại vừa đức hạnh,
Thế nên đừng chần chừ nữa, hãy trao tay con cho Warwick,
Và cùng cái bắt tay ấy, hãy thề nguyền không bao giờ thay đổi
Rằng con gái của Warwick sẽ là hiền thê duy nhất của con.
HOÀNG TỬ EDWARD.
Vâng, con chấp nhận nàng, vì nàng hoàn toàn xứng đáng với điều đó;
Và ở đây, để minh chứng cho lời thề, con xin trao tay mình.
(Cậu trao tay cho Warwick.)
VUA LEWIS.
Sao chúng ta còn phải chần chừ? Số binh lính này sẽ được trưng tập,
Và ngài Bourbon, Đại đô đốc của chúng ta,
Sẽ hộ tống họ vượt biển bằng hạm đội hoàng gia.
Trẫm rất nóng lòng chờ khoảnh khắc Edward sụp đổ vì tai ương chiến trận
Vì tội dám đùa giỡn với hôn nhân cùng một tiểu thư nước Pháp.
(Tất cả rời đi, chỉ còn lại Warwick.)
WARWICK.
Ta đến gặp Edward với tư cách đại sứ,
Nhưng khi trở về ta đã là kẻ thù không đội trời chung với hắn.
Chuyện hôn nhân là nhiệm vụ hắn giao phó,
Nhưng chiến tranh khốc liệt sẽ là câu trả lời cho yêu sách của hắn.
Hắn không còn ai khác để làm trò hề ngoài ta sao?
Vậy thì sẽ chẳng có ai ngoài ta biến trò đùa của hắn thành nỗi thống khổ.
Ta từng là kẻ chủ mưu đưa hắn lên ngai vàng,
Và ta cũng sẽ là kẻ chủ trì kéo hắn xuống bùn đen:
Chẳng phải vì ta thương hại nỗi bất hạnh của Henry,
Mà là để trả thù cho sự nhạo báng của Edward.
(Nhân vật lui ra.)