"Đây là cái gì?" Tại vùng ngoại ô huyện Y Lan, Mông Châu, Tưởng Huyền Huy kinh ngạc nhìn con đường trạm, miệng há hốc không khép lại được.

Mấy con hươu to như con bò đang đi trên đường trạm, một đám lính Sa Đà cẩn thận dè dặt xua đuổi.

Loài hươu này thể hình thực sự quá lớn, sợ là phải nặng tới một ngàn năm trăm cân, nhìn thôi đã thấy đáng sợ. Nếu không phải tính tình còn khá ôn thuần, e là chẳng ai dám tới gần.

"Nai sừng tấm." Một quân hiệu Sa Đà nói: "Bắc biên bắt được, tốn không ít sức lực. Thánh nhân có lệnh, đưa mấy con tới Bắc Bình phủ, cho mọi người xem thử."

"Cái này..." Tưởng Huyền Huy không nói nên lời.

Thể hình lớn như vậy, chi bằng giết thịt cho rồi.

"Muốn ăn thịt nai sừng tấm không?" Quân hiệu cười ha hả, hỏi.

Tưởng Huyền Huy có chút động tâm, hỏi: "Thật có sao?"

"Có thịt khô, mấy trăm cân đấy." Quân hiệu vẫy vẫy tay, có người lấy mười mấy cân thịt khô từ xe ngựa phía sau, nhét cho Tưởng Huyền Huy.

Quân hiệu cũng xé một miếng, ném vào miệng nhai nuốt, nói: "Liêu Đông chỗ này, ngoài việc hơi lạnh ra thì đúng là chẳng có khuyết điểm gì. Thịt, cá quá nhiều, bắt mấy trăm năm sợ cũng bắt không hết."

Tưởng Huyền Huy ngẩn người nhìn đống thịt trong tay, đột nhiên phản ứng lại, bảo người dỡ một bao bột mì trắng từ xe ngựa của mình xuống, nói: "Bột mì trắng An Đông, cho các ngươi đấy."

"Ôi chao, đây là thứ tốt đấy." Quân hiệu mừng rỡ, lại bảo người chuyển một thùng cá cho nhóm người Tưởng Huyền Huy, nói: "Không lấy không đồ của các ngươi."

Đây là cá hồi muối, phía Hắc Thủy rất nhiều, thịt dày mỡ nhiều, vô cùng được ưa chuộng.

Tưởng Huyền Huy cười cười, không từ chối, vẫy tay chào tạm biệt.

Hắn biết đây là người của Sử Kiến Đường, từ Đông Bình phủ quay về.

Dạo gần đây bọn họ thật sự quá nổi bật. Với sự giúp đỡ của người Bột Hải, gần như có thể coi là sân nhà, bộ kỵ vài vạn người, giết lũ bộ lạc tạo phản kêu gào thảm thiết, chạy trốn tán loạn.

Tưởng Huyền Huy đã xem qua công văn của các châu phủ địa phương, chỉ riêng một nơi Thiết Lợi phủ, đại khái đã bắt được hơn ba vạn tù binh, cơ bản đều là bộ lạc Mạt Hạt di cư nội địa — không, xét riêng Thiết Lợi phủ thì đây chắc không phải di cư nội địa, bọn họ đều là người Mạt Hạt Thiết Lợi bộ, hơn một trăm năm trước chọn ở lại, đầu hàng nước Bột Hải mà thôi.

Ngoài Sa Đà bộ ra, Tát Cát bộ, An Khánh bộ sau khi đánh bại A Bảo Cơ cũng phụng mệnh điều động đông tiến, đến Mông Châu.

Mục tiêu của bọn họ không chỉ đơn thuần là đám lính Mạt Hạt tụ tập quanh vùng hồ Mi Đồ. Nếu bọn họ không yên phận, còn có khả năng tấn công sào huyệt, triệt để làm tan rã sĩ khí của kẻ địch.

Nếu Sa Đà ba bộ điều hết nam đinh trưởng thành, sáu bảy vạn binh mã dễ như trở bàn tay, đã là một lực lượng vô cùng hùng hậu.

Tưởng Huyền Huy không mấy hứng thú với những chiến sự này, hắn chỉ quan tâm đến quan vị của nhà mình, cũng như để đổi lấy quan vị cao hơn thì cần phải trả giá thế nào, tạo ra thành tích gì.

Xem ra bây giờ, nhiệm vụ hàng đầu là ổn định dân di cư.

Hắn quay người lại, đuổi kịp nhóm người anh rể Trương Toàn Nghĩa.

"Hoàng vân khô thảo, quả nhiên không lừa ta." Trương Toàn Nghĩa đã là lần thứ hai đến Thiết Lợi phủ.

Lần trước đến, thảo nguyên vẫn còn xanh mướt, đầy sức sống.

Lần này đến, khắp nơi đã là cảnh tượng tiêu điều của mùa thu.

Nói thật, ông vẫn thích cảnh tượng cỏ xanh như trải thảm, xanh đến mức ông thấy an tâm, xanh đến mức ông tràn đầy nhiệt huyết.

Trương Toàn Ân mặc quân trang, nhìn ngôi làng hoang tàn đổ nát, không buồn không vui.

Mông Châu đã có đợt di dân đầu tiên.

Thánh nhân khai ân, xá miễn ba ngàn hộ dịch đồ cung thành Bắc Bình làm bách tính, lệnh di cư đến Mông Châu.

Lại dời ba ngàn hộ dịch đồ tới đây, biếm làm bộ khúc.

Sáu ngàn hộ này vốn định đi Thẩm Châu, tạm thời đổi hướng, sau một chặng đường dài gian khổ đã đến Thiết Lợi phủ, qua đó có thể thấy được quyết tâm của triều đình.

"Đi, vào làng xem thử." Trương Toàn Nghĩa xuống ngựa, dưới sự hộ tống của quân sĩ, đi vào trong làng.

Ngôi làng tổng cộng hơn ba mươi hộ, chủ yếu là nhà gạch đất, bày biện trong nhà cực kỳ đơn sơ, nói "gia đồ tứ bích" cũng chẳng quá lời. Không biết vốn dĩ đã như vậy, hay trải qua nhiều lần cướp bóc mới thành ra thế này.

Trong lò sưởi đất có dấu vết cháy, lấy tay sờ vào vẫn còn dư ấm.

"Lúc lính Sa Đà đi qua đã từng ở lại đây." Thôn chính đi theo sau lưng ông, giải thích.

Trương Toàn Nghĩa gật đầu, hỏi: "Đây là nhà ngươi à? Hương tịch ở đâu?"

"Là nhà con, người huyện Nhiêu Dương, Thâm Châu." Thôn chính đáp.

"Đến đây bao lâu rồi?"

"Nửa tháng."

"Cảm giác thế nào?"

"Đất đai không tệ. Vài ngày nữa san phẳng lại, sang năm đầu xuân gieo hạt, hẳn là thu hoạch sẽ khá."

Trương Toàn Nghĩa gật đầu, lại hỏi: "Ngoài việc san phẳng đất đai, còn làm việc gì khác?"

"Võ phu hộ tống bọn con đến có nhắc nhở, chuẩn bị củi đốt mùa đông."

"Chuẩn bị chưa? Ở đâu?" Trương Toàn Nghĩa hỏi: "Dẫn ta đi xem."

Thôn chính không ngờ vị quan nhân này lại nghiêm túc như vậy, lại muốn đi xem đống củi ông ta chuẩn bị, lập tức đáp: "Quan nhân mời theo con."

Nói xong, dẫn bọn họ đi qua cửa bắc, đến trong sân sau.

Trương Toàn Nghĩa liếc mắt nhìn, trong sân nuôi mấy con gà, đang cúi đầu mổ thức ăn, thế mà lại không bị võ phu đi đường tiện tay bắt mất, cũng thật kỳ lạ.

Góc tây bắc mở một luống rau, lúc này trống trơn, chẳng còn lại gì.

Góc đông bắc có một cây mận, cũng không có quả. Dưới cây có một cái giếng, trên giếng đậy nắp giếng đan bằng lau sậy.

"Các ngươi là những người may mắn." Trương Toàn Nghĩa cảm thán: "Nếu không có nhà cửa người Bột Hải để lại, mùa đông này của các ngươi e là không dễ sống."

Thôn chính thở dài: "Đây đều là ân tình của Thánh nhân, không biết bao giờ mới trả hết."

Trương Toàn Nghĩa nghe vậy cười hỏi: "Ở Bắc Bình xây cung thành mấy năm, không hận Thánh nhân sao?"

"Thua thì phải nhận." Thôn chính nói: "Cũng may Thánh nhân nhân hậu, cho bọn con một con đường sống."

"Ngươi có thể nghĩ như vậy thì tốt." Trương Toàn Nghĩa nói: "Thánh nhân đối với võ phu làm loạn trước nay không nương tay. Trương Vạn Tiến giữ Lộ Châu mà cả nhà bị tru di. Các ngươi còn sống đã là chuyện may mắn rồi. Thời tiết Mông Châu này không tốt, một năm chỉ trồng được một vụ lương thực, nhưng thắng ở chỗ đất đai màu mỡ, sau khi khai khẩn xong, mỗi mẫu thu hoạch hai hộc không thành vấn đề."

"Có thể thu hai hộc?" Thôn chính trợn tròn mắt, khó tin nổi.

Ông ta biết đất này béo, đen nhánh, nhưng một mẫu đất thu hoạch được hai hộc lương thực là điều ông ta chưa từng nghĩ tới.

"Sao lại không thể?" Trương Toàn Nghĩa nói: "Năm xưa Hắc Xỉ Thường Chi đồn điền ở Thanh Hải, một năm trồng một vụ lúa mì, mỗi mẫu thu hai hộc. Như vậy thì quân lương sung túc, thậm chí còn có dư lực để chi viện Quan Trung trong năm đại đói. Mông Châu này ngoài lạnh ra thì chẳng có khuyết điểm gì. Phải rồi, ngươi có biết bắn cung không?"

Thôn chính giơ đôi bàn tay đầy vết chai sạn, nói: "Chơi cung không dưới mười năm rồi."

"Vậy chẳng phải rất tốt sao?" Trương Toàn Nghĩa cười nói: "Nhàn rỗi thì đi săn bắn, cuộc sống có khi còn tốt hơn ở Trung Nguyên."

Thôn chính miễn cưỡng cười cười, không quá tin tưởng.

"Ngươi đừng có mà không tin." Thấy thôn chính không tin lời anh rể, Tưởng Huyền Huy nhảy ra nói: "Dã thú ở đây ngu ngơ như khờ vậy, người tới gần cũng không chạy, chỉ cần có tâm, bắt vài con về cải thiện bữa ăn là chuyện đơn giản."

"Quan nhân nói chí phải. Nếu thực sự như vậy, thì đúng là nơi tốt." Thôn chính cười nói: "Để ngày mai con tìm người chế một bộ cung. Nghe nói thổ nhân dùng gỗ bulô chế cung, có lẽ có thể thử xem."

Ánh mắt Trương Toàn Nghĩa quét qua trong ngoài sân hồi lâu, nói: "Đống củi này sợ là không đủ đâu."

Thôn chính có chút kinh ngạc, hỏi: "Dám hỏi quan nhân, số củi này đủ đốt hơn hai tháng, còn chưa đủ sao?"

"Mùa đông ở Mông Châu không chỉ có hai tháng." Trương Toàn Nghĩa nói đầy thâm ý: "Đừng dùng quy tắc ở Hà Bắc để áp vào Liêu Đông, không giống nhau đâu. Người nhà ngươi đâu?"

"Ra ngoài cắt cỏ rồi ạ. Trong hương nói bắt được một ít lợn người Mạt Hạt nuôi, mấy ngày nữa sẽ đưa tới, con bảo họ ra ngoài cắt ít cỏ lợn." Thôn chính trả lời.

Những người di cư mới này đương nhiên có lương thực được phân phát. Nhưng mới đến nơi, ai cũng không biết sang năm tình hình thế nào. Người ăn lương thực đều rất tiết kiệm, thường thường trộn lẫn với rau dại cùng ăn, huống hồ là cho lợn ăn?

"Cỏ lợn thì cần chuẩn bị nhiều một chút. Nhưng củi đốt mới là quan trọng nhất." Trương Toàn Nghĩa nói: "Tháng mười có lẽ còn cố gắng chịu đựng được, nhưng bắt đầu từ tháng mười một, kéo dài cho đến tháng ba năm sau đều là mùa đông. Không sưởi ấm rất khó sống sót, chuẩn bị thêm một ít đi."

Thật ra cũng có người không sợ lạnh, đó chính là người Hắc Thủy Mạt Hạt.

Họ chia làm hai loại, ở hang và không ở hang.

Loại không ở hang dùng cành cây làm khung, vỏ cây bulô hoặc da thú phủ bên ngoài để che gió chắn mưa. Có thể hình dung, loại nhà này chắc chắn gió lùa bốn phía, mùa đông lạnh giá biết chừng nào.

Loại ở hang cũng chẳng ấm hơn là bao, thậm chí đến cả việc nhóm lửa sưởi ấm cũng không thuận tiện, còn thảm hơn.

Nhưng người ta đã thích nghi với khí hậu này rồi, ngươi có thể làm gì được?

Khả năng thích nghi của con người quả thực là vô cùng tận. Người hoang dã ở đảo Hỏa, thậm chí giữa mùa đông còn cởi trần, nhưng khả năng chịu lạnh này không phải thứ mà người Hán mới di cư đến có thể so sánh được.

Người Khiết Đan có thể xuất binh đánh trận vào tháng giêng, ví dụ như trong lịch sử họ đã công phá Bột Hải Thượng Kinh vào tháng giêng, hoàn toàn không sợ lạnh, nhưng ngươi làm được không?

Nếu không được, thì cứ thành thật chuẩn bị thêm chút củi, đốt lò sưởi mà ngủ đông thôi.

Người Cao Câu Ly, người Bột Hải chính là làm như vậy, và dựa vào đó mà vượt qua mùa đông khắc nghiệt, gieo hạt vào mùa xuân, thu hoạch lương thực vào mùa thu, không ngừng phát triển lớn mạnh, đuổi người Hắc Thủy Mạt Hạt có khả năng chịu lạnh đỉnh cao đến hai bên bờ sông Hắc Long Giang, sống lay lắt qua ngày.

Người văn minh thì phải biết tận dụng công cụ, dùng ưu thế của mình để đánh bại người dã man.

"Quan nhân đã nói như vậy, con xin làm theo là được." Thôn chính đáp.

"Ngươi là bách tính, hay là bộ khúc?" Trương Toàn Nghĩa đột nhiên nghĩ đến điều gì, hỏi.

"Bách tính."

"Bách tính", "Bộ khúc" là hai khái niệm.

Thời Tiền Đường, Thái Tông đánh Cao Câu Ly, bắt được một số lượng lớn người, vốn định ban thưởng cho phủ binh làm nô tỳ, nhưng Thái Tông thương xót bọn họ, tự bỏ tiền ra chuộc, an trí bọn họ đến U Châu "xá miễn làm bách tính".

Bách tính là lương dân, bộ khúc là nô tỳ, hai việc khác nhau — tất nhiên, nếu thật sự nghiêm túc mà nói, bộ khúc phủ binh của Đại Hạ cũng có thể đi thi, làm quan, vì về mặt pháp lý bọn họ là "bách tính".

"Gần đây có bộ khúc không?" Trương Toàn Nghĩa hỏi.

"Làng bên cạnh có, đều là người Trấn Châu, nghe nói còn có hai hộ nha binh Thành Đức."

"Bọn họ có ý phản nghịch không?"

"Xây cung thành mấy năm rồi, hùng tâm tráng chí lớn đến mấy cũng bị mài mòn hết." Thôn chính cười khổ một tiếng, nói: "Hơn nữa, nơi quỷ quái này phản thì làm gì? Triều đình phái binh đến trấn áp, ngươi có thể trốn đi đâu? Chẳng lẽ làm chó cho người Mạt Hạt? Không thấy xấu hổ sao? Người Mạt Hạt có thể cho ngươi cái gì?"

Trương Toàn Nghĩa cười cười.

Điều ông lo lắng nhất chính là dân di cư mới tạo phản, vì bọn họ không phải hạng người lương thiện gì.

Mấy ngàn hộ đến năm nay là dịch đồ xây cung thành, xét đến cùng, thực ra là hàng binh Hà Bắc và gia đình họ.

Năm sau sẽ còn tới một ít người Thục, cũng là quân sĩ tạo phản và gia đình họ.

Thậm chí còn có cả người Tang Kha Man tới.

Trương Toàn Nghĩa thậm chí có thể tưởng tượng ra, người phương nam khó thích nghi với thời tiết lạnh giá ở Liêu Đông đến mức nào. Trong lòng đầy oán khí, liệu có vì thế mà tạo phản không? Không thể loại trừ khả năng này.

Nghĩ đến đây, ông rất lo lắng. Khó khăn lắm mới làm được chức Chuyển vận sứ một đạo, đừng vì chuyện tạo phản nổi lên khắp nơi mà ảnh hưởng đến hoạn lộ — Liêu Đông tạo phản diện rộng, kẻ chịu thiệt đầu tiên tất nhiên là Tuần phủ sứ và Đô chỉ huy sứ, nhưng các quan viên khác cũng sẽ bị liên lụy, Lại Bộ đối với bọn họ là đánh giá thấp tổng thể, "phúc sào chi hạ, khởi hữu hoàn noãn" (tổ trứng đổ, sao còn trứng lành).

Ngoài làng vang lên tiếng vó ngựa dồn dập.

Trương Toàn Nghĩa ra hiệu, thôn chính mở cửa nhỏ sân sau, nhóm người ra ngoài quan sát, lại thấy giữa đám cỏ hoang bát ngát, một nhóm lớn người Khiết Đan đầu cắt tóc (côn phát) cưỡi ngựa, rầm rộ tiến về phía đông.

"Người Khiết Đan ở Thất Thánh Châu, phụng chỉ cần vương." Trương Toàn Ân nói.

"Là phụng chỉ uy hiếp Hắc Thủy Mạt Hạt." Tưởng Huyền Huy chỉnh lại một câu.

Trương Toàn Ân lườm hắn một cái.

Tưởng Huyền Huy rụt cổ lại, lùi lại hai bước một cách tự nhiên, trốn sau lưng Trương Toàn Nghĩa.

"Đi thôi." Trương Toàn Nghĩa vẫy tay, nói: "Đợi vào đông rồi tới tiếp."

"À?" Tưởng Huyền Huy kinh ngạc hỏi: "Trời đông giá rét mà còn phải tới thăm hỏi sao?"

"Muốn thăng quan mà không bỏ ra chút giá nào sao?" Trương Toàn Nghĩa hừ lạnh một tiếng, nói: "Ta già rồi, đời này không mong cầu gì khác, làm được chức Tuần phủ sứ một đạo là đã mãn nguyện rồi. Nhưng con ta Kế Tộ, Kế Tôn không nên thân, không tạo nền tảng tốt cho chúng, thì đến thế hệ sau, Trương thị sẽ chìm nghỉm giữa đám người thường thôi."

Trương Toàn Ân gật đầu thật mạnh. Mấy đứa con của ông ta tuổi tác cũng nhỏ, quả thực còn phải trải đường.

Tưởng Huyền Huy thì có chút không cho là đúng. Thật sự không được thì có thể tìm Trữ Tiệp dư, Tân Mật công chúa nói giúp mà, chuyện có bao lớn đâu.

"Đi các huyện thành dạo một vòng, rồi về Long Tuyền phủ." Trương Toàn Nghĩa lật người lên ngựa, nói.

Liêu Đông đạo hiện nay gồm một phủ sáu châu là Thẩm, Tiên, Hà, Trịnh, Mông, Lạc và Long Tuyền, trước kia trị sở ở Thẩm Châu, nay đã dời về thành núi Trọng Thần Hà nằm phía tây bắc Hốt Hãn Hải.

Thành núi này địa thế hiểm yếu, thậm chí có thể gọi là hiểm ác, nhưng diện tích không hề nhỏ. Để không dùng thì lãng phí, phá đi thì tiếc, thế là dứt khoát lấy làm nơi làm việc của các chủ quan cấp đạo như Tuần phủ sứ, Chuyển vận sứ, Đô chỉ huy sứ của Liêu Đông đạo.

Về mặt địa lý mà nói, nơi này nằm ở vị trí trung tâm của Liêu Đông đạo.

Về mặt quản lý mà nói, tránh được sự ngượng ngùng khi đạo, châu, huyện cùng một thành.

Về mặt quân sự mà nói, dễ thủ khó công, không đến mức bị người ta đánh mất trung tâm cốt lõi.

Dù xét từ phương diện nào, đều rất thích hợp làm nơi trị sở đạo.

Tiếng vó ngựa dần xa.

Thôn chính đi ra từ trong sân, tiện tay mân mê chuôi thanh trọng kiếm không biết nhặt được từ đâu.

Hồi lâu sau, thở dài một tiếng, nói: "Nếu có thể sống sót, thậm chí giàu có, ta sẽ lập bài vị trường sinh cho Thiệu Thánh. Nếu không thể, thì phản mẹ nó cho xong!"

Lời vừa dứt, một thiếu niên vác bó củi đi ra, cười nói: "Cha nghĩ lệch rồi. Nếu cuộc sống thực sự quá đạm bạc, thì học theo tên tặc Thái kia. Lúc bận rộn mùa vụ thì làm ruộng, lúc nông nhàn thì ra ngoài làm vài vụ, cuộc sống sẽ không khó khăn đến thế nữa."

Thôn chính lắc đầu cười, nói: "Nhị lang nói cũng đúng. Triều đình dễ đánh thì phản triều đình. Người Mạt Hạt, người Khiết Đan, người Bột Hải yếu đuối thì giết bọn chúng. Cho nên, con phải luyện võ nghệ cho tốt đấy."

"Con vẫn luôn luyện mà." Thiếu niên đặt củi xuống, vươn vai một cái, nhặt một cây thương gỗ chưa gắn đầu thương lên, múa vài đường.

Thôn chính mỉm cười nhìn.

Võ nghệ của con trai tạm được, nhưng nó ngay cả triều đình còn không dám phản, cái khí phách này xem ra là không được rồi.

Ai, đời sau không bằng đời trước, sau này con cháu e là sẽ bị người ta ăn đến không còn mảnh giáp.

Trương Toàn Nghĩa đã đi xa rồi, không nghe thấy cuộc đối thoại của hai cha con này. Nếu không, ông nhất định sẽ nghi ngờ đám người di cư Hà Bắc mới đến này rốt cuộc có phải là "bách tính" hay không?

Tuy nhiên, ở vùng đất rét buốt khổ sở này, có lẽ chỉ có những kẻ ngoan cố này mới đứng vững được chân. Chỉ cần bọn họ có thể kìm nén tính khí, sợ hãi quân uy của triều đình, không dám tạo phản, có lẽ cũng chẳng phải là chuyện xấu.