Sau khi rời Thẩm Châu, lộ tuyến tốt nhất là đi về phía bắc đến Tiên Châu, sau đó chuyển hướng đông bắc, xuyên qua Hà Châu, đi qua Hốt Hãn Hải rồi đi lên phía bắc. Họ quả thực cũng đi như thế.

Khi đi ngang qua Tiên Châu, Lư Hạc Niên xin dừng lại ba ngày. Mọi người đều hiểu ý, biết hắn muốn làm gì, thế là liền ở lại trong dịch trạm huyện Hiển Nghĩa, ngồi đợi Lư Hạc Niên trở về.

Tiên Châu quản hạt bốn huyện là Hiển Nghĩa, Phù Dư, Cường Sư, Ngư Cốc, mỗi huyện đều có một ngàn hộ dân. Con số chỉnh tề như vậy, chắc chắn là có nguyên nhân.

Kỳ thực cũng rất đơn giản, bởi vì sự chống cự của Lưu Nhân Cung, rất nhiều người bị phạt làm bộ khúc. Sau khi bình định Lưu Nhân Cung, về sau lại có nổi loạn, kéo dài mãi cho đến cuối năm Kiến Cực thứ bảy, đầu năm thứ tám. Thậm chí sau khi Thánh nhân cử binh phạt Bột Hải, A Bảo Cơ chạy trốn đến Thất Thánh Châu, ở Tiên Châu lại có người khởi binh hưởng ứng.

Trước sau tốn chừng một tháng thời gian mới bình định được, có thể tưởng tượng Thánh nhân giận dữ đến mức nào, thế là đem người Khiết Đan, Hề, Bột Hải, Hán nhi ban đầu toàn bộ biếm làm bộ khúc, bốn ngàn hộ bách tính Trung Nguyên mới đến được chia đều về các huyện, trở thành lớp bách tính đầu tiên.

Cũng chính vì như vậy, sau khi đợt tù binh Bột Hải, Mạt Hạt được gửi đến, bộ khúc của bốn huyện Tiên Châu đã vượt quá 9200 hộ, 41000 khẩu. Quân ngạch phủ binh của châu này là một vạn, thực tế có chín ngàn sáu trăm, bình quân đầu người chưa tới một hộ bộ khúc, còn phải nỗ lực.

Dịch trạm huyện Hiển Nghĩa nằm ở phía đông thành. Nhìn từ bề ngoài, phong cách thô kệch, cơ bản là dùng thân cây xử lý sơ sài rồi dựng tạm lên, thuộc loại tận dụng vật liệu tại chỗ, tiết kiệm chi phí. Lữ Duyện, Phạm Văn Đạt và những người khác khi nhìn thấy công trình kiến trúc thấm đẫm hương thơm gỗ mộc ở khắp nơi này, đều vô cùng kinh ngạc, đồng thời cũng nảy sinh một sự thấu hiểu: xem ra Tiên Châu còn nghèo hơn cả Thẩm Châu, Doanh Châu.

Diện tích chiếm dụng của dịch trạm khá lớn, bởi vì nơi này căn bản không thiếu đất. Lớp hàng rào gỗ ngoài cùng bao quanh một khoảng đất trống rộng lớn, có thể thấy rõ, nơi này được khai khẩn làm luống rau, trồng vài loại dưa rau, cung cấp ăn uống cho quan viên, tín sứ qua lại.

Trong sân sau dịch trạm vậy mà còn nuôi mấy chục con lợn, nghe nói là do tù binh Mạt Hạt mang đến. Lữ Duyện liếc nhìn một cái, từng con từng con gầy nhom, chen chúc ở cửa chuồng lợn, kêu gào xé lòng.

Có dịch tốt bưng một đống lớn "vật chất đáng ngờ" trộn lẫn giữa cỏ lợn, thóc lép gì đó mang tới.

Đàn lợn nhìn thấy, rống lên liên hồi, náo loạn không thôi. Thậm chí có con thân thủ nhanh nhẹn, chỉ một cú nhảy nhẹ nhàng đã vọt thẳng ra khỏi chuồng lợn, lao về phía dịch tốt.

"Bốp! Bốp!" Một dịch tốt khác cầm gậy gỗ thuần thục gõ vài cái.

Con lợn lảo đảo dừng lại, kêu rên không thôi. Lữ Duyện, Phạm Văn Đạt nhìn nhau cười.

Các nơi có phong tục các nơi. Quan Tây, Trung Nguyên chuộng ăn thịt cừu, rất ít thấy thịt lợn. Thời Tiền Đường, vì Quắc Châu có nhiều núi gò, cỏ cây tươi tốt, nghĩ rằng không thể lãng phí, thế là lập một trại chăn nuôi để nuôi lợn. Nhưng kết quả cuối cùng là, trại lợn Quắc Châu bị lợn rừng hoành hành, xâm hại ruộng nông nghiệp. Từ chuyện nhỏ này có thể thấy, người Đường ghét thịt lợn đến mức nào.

Nhưng Liêu Đông thì khác. Người Mạt Hạt, Nữ Chân vốn giỏi nuôi lợn, đến mức người Bột Hải, Khiết Đan, Hán nhân cũng bị ảnh hưởng theo. Đồng hóa, chưa bao giờ là đơn phương, mà là ảnh hưởng lẫn nhau. Các đạo của Đại Hạ, phong khí cũng có sự khác biệt, có lẽ chính là khi tiên dân Hoa Hạ đồng hóa người bản địa đã chịu ảnh hưởng, cùng nhau thỏa hiệp, cùng nhau dung hợp.

Gần dịch trạm cũng có dịch điền, nói là chia một trăm mẫu, kỳ thực phần lớn đất đai đều bỏ hoang, dịch tốt muốn trồng thêm thì quan phủ cầu còn không được, khổ nỗi nơi này thứ gì cũng không thiếu, chỉ thiếu người. Nghe dịch tướng nói, năm ngoái dịch trạm trồng mấy trăm mẫu kê, lúa mì, nhưng mỗi mẫu chỉ thu được năm đấu, nguyên nhân chính là gieo trồng rộng rãi mà chăm sóc lại mỏng, cơ bản không quản lý mấy, điều này có thể thấy rõ từ việc trong kê, lúa mì thu hoạch được lẫn đầy cỏ dại.

Quả đúng là vùng đất hoang dã!

"Dịch trạm chúng ta nuôi hơn năm mươi con ngựa, đặt ở Trung Nguyên xem như là dịch trạm lớn rồi." Dịch tướng bị thiếu mất hai cái răng cửa cười hì hì nói: "Năm xưa ta làm binh trong Trấn Quốc quân, từng đến mấy dịch trạm gần Đồng Quan, nhiều nhất cũng chỉ nuôi bốn mươi con ngựa. Ở Liêu Đông, nuôi một trăm con cũng không thành vấn đề, chăn ngựa cũng không chiếm bao nhiêu nhân thủ."

Trên mông ngựa trạm đều đóng số hiệu, Lữ Duyện xem qua, con lớn nhất là "Giáp năm mươi hai", quả thực là một dịch trạm có quy mô khổng lồ.

"Liêu Đông giàu thay." Lữ Duyện khen ngợi.

"Ha ha, quan nhân nói chí phải. Năm kia khi từ Thiên Hùng quân giải ngũ, ta muốn định cư ở đây, vợ con gia đình còn vạn phần không vui. Nhưng ở được hơn một năm thì cũng cam chịu. Ngoài việc người ít, gia cụ đắt đỏ ra, thực sự không có khuyết điểm gì, ăn uống no nê, thế là đủ rồi." Dịch tướng cười nói: "Bên ngoài là những bãi cỏ hoang mông lung, mấy chục dặm không bóng người, ngài muốn nuôi bao nhiêu gia súc cũng được, không ai tranh giành với ngài."

Phạm Văn Đạt nghe vậy, nghĩ đến chuyện trong nhà.

Hồi nhỏ, quan phủ phải thu cỏ khô làm thuế ngạch ngoại lệ. Ít thì mỗi nhà ba năm bó, nhiều thì mười bó. Từ lúc đó, ông mới biết, cỏ làm thức ăn gia súc cũng là một loại tài nguyên - nếu không thì quan phủ thu làm gì? Hạ Châu còn đỡ, dù sao cũng nhiều bãi cỏ. Nhưng ở Quan Trung, cỏ làm thức ăn thì không dư dả như vậy. Bị ép quá, nông hộ sẽ lấy rơm lúa mì thay thế, nhưng quan phủ đôi khi không chịu, nhất định phải là cỏ khô. Liêu Đông đầy rẫy cỏ hoang, nhưng lại thưa thớt người, tài nguyên mỗi người có thể phân chia được quả thực rất nhiều.

"Tiên Châu có thái bình không?" Lữ Duyện lại hỏi.

"Không tính là quá thái bình." Dịch tướng lắc đầu, nói: "Phủ binh bộ khúc thường xuyên đào tẩu, lẩn trốn vào núi rừng. Quan phủ liên tục truy nã, đôi khi Chiết Xung phủ còn trưng triệu phủ binh, cùng nhau bắt giữ. Năm ngoái A Bảo Cơ làm loạn ở phía tây, có lúc áp sát Tiên Châu, nghe nói có không ít người hưởng ứng, bị phủ binh lưu thủ trấn áp rồi."

"Một Tiên Châu lớn như vậy, lại không có châu binh?" Lữ Duyện kinh ngạc nói.

"Lấy đâu ra tiền nuôi." Dịch tướng cười cười, nói: "Chi tiêu của triều đình cũng thắt chặt. Ngày thường không có việc gì, thì luân phiên trưng triệu thổ đoàn hương phu hoặc phủ binh, tạm giữ cương giới. Năm ngoái Thánh nhân phạt Bột Hải, Tiên Châu xuất động năm ngàn người, đi theo Phù đô đầu xuất chinh, tháng chín mới về. Đất một châu bốn huyện, không thể không trưng phát thổ đoàn hương phu trấn thủ yếu địa, đại lang nhà ta bị trưng đi rồi, trước khi tuyết rơi mới về. Kỳ thực, những thổ đoàn hương phu này, cũng không hoàn toàn đáng tin."

"Tại sao?" Phạm Văn Đạt hỏi lạ.

"Hương Đại Lâm huyện Hiển Nghĩa trưng thổ đoàn binh một trăm, kết quả có Triệu Vĩnh người Thiền Châu, giết đội đầu cùng bào trạch mấy người, đoạt ngựa bỏ trốn. Chuyện này làm quá lớn, gần xa đều biết. Sau đó xuất động một ngàn phủ binh của Chiết Xung phủ, lục soát khắp nơi, tốn ba tháng thời gian mới bắt được hắn." Dịch tướng nói: "Bị bắt cùng, còn có mười mấy nô lệ Mạt Hạt, Bột Hải chạy trốn. Ở đây không có mấy người thành thật, hoàn toàn khác với Trung Nguyên. Quan nhân nếu đến đây làm quan, phải có sự chuẩn bị."

Sắc mặt Phạm Văn Đạt trở nên nghiêm trọng.

Ông không phải sợ hãi, mà là kinh ngạc. Các châu Liêu Đông Đạo, xem ra đúng là vùng đất vô pháp vô thiên. Thiền Châu là một trong sáu châu thuộc Ngụy Bác cũ. Người Ngụy Bác đến Liêu Đông, đại bộ phận kỳ thực là làm bách tính, sao lại không thể trồng trọt tử tế chứ? Lời không hợp là giết thượng quan rồi bỏ trốn, ngay cả gia đình cũng không cần, đây đều là loại người gì vậy?

Quan trọng nhất là, tại địa phương không có châu huyện binh, thì làm quan này thật nơm nớp lo sợ. Việc triệu tập phủ binh cần thời gian, hiện tại các châu chỉ huy sứ, đạo đô chỉ huy sứ có thể điều động phủ binh, nhưng đây chỉ là kế sách tùy cơ ứng biến để ổn định cục diện địa phương tốt hơn. Đợi đến tương lai, ước chừng sẽ đi theo con đường cũ của Tiền Đường, các Chiết Xung phủ chỉ có thể do triều đình quản lý - đặc điểm lớn của phủ binh chính là binh không biết tướng, tướng không biết binh, chính là để không cho người tích lũy uy vọng, tạo ra cơ hội làm loạn.

"Quan nhân đừng lo." Thấy sắc mặt Phạm Văn Đạt không tốt, dịch tướng cười, nói: "Kỳ thực không đáng sợ như vậy. Bách tính Liêu Đông, đều là người có thể chiến đấu, hơn nữa đã chia đất, không có mấy người còn muốn làm loạn. Dẫu có ba năm nô lệ chạy trốn, cũng không dám vào thôn, sợ bị bách tính đánh chết. Như tên Triệu Vĩnh kia, ngài đoán xem tại sao bị bắt?"

"Tại sao?"

"Vào đông rồi, ở trong núi không chịu nổi, chủ động chạy ra. Vừa vào một thôn, liền bị người ta bắn một tên ngã lăn xuống đất. Người bắn hắn là võ phu Ngụy Bác đến từ Bối Châu, ha ha."

Lữ Duyện, Phạm Văn Đạt cũng cười theo. Xem ra, võ phu Ngụy Bác cũng không phải đều cùng một lòng. Có người hài lòng với cuộc sống hiện tại, không muốn gây chuyện nữa, liền mượn đầu của người đồng hương, đổi lấy một khoản tiền thưởng - thực sự là tác phong thuần túy của võ phu Ngụy Bác.

"Bách tính Tiên Châu quả thực không tầm thường." Ngoài cửa vang lên giọng nói hào sảng, mọi người nhìn lại, thấy Lư Hạc Niên cùng năm thị vệ cung đình bước vào.

"Ở bên ngoài đi dạo mấy ngày, cảm khái rất sâu." Lư Hạc Niên nhận lấy bình rượu sữa ngựa dịch tướng đưa tới, nói lời cảm ơn, lại chia cho năm vệ sĩ, mới nói: "Hương Du Thụ có người Khiết Đan, Bột Hải làm loạn, tụ chúng hơn trăm, cứng rắn để hương dũng đánh tan. Hiện nay bách tính cũng không làm được, toàn bộ đều bị biếm làm bộ khúc."

"Hương Du Thụ?" Dịch tướng hồi tưởng một chút, nói: "Đó chẳng phải là dân hộ đến từ Biện Châu sao? Cũng có hơn trăm phủ binh an gia ở đó."

"Chính là." Lư Hạc Niên uống một ngụm rượu sữa ngựa hâm nóng, sắc mặt có chút huyết sắc, chỉ nghe hắn nói: "Bách tính Biện Châu kỳ thực rất có thể chiến. Năm xưa Tần Tông Quyền tấn công Bát Giác Trấn, Chu Toàn Trung đại quy mô trưng phát dân nhân Biện Châu, vốn rất đánh được. Mới qua hơn hai mươi năm, không đến mức quá sa đọa. Ta tận mắt chứng kiến, thật sự lợi hại, bắn cung vừa xa vừa chuẩn, tiễn tiễn cắn thịt. Kỳ thực theo ta thấy, bách tính, phủ binh đã chia đất, đều rất cảm kích Thánh nhân, chỉ cần không đảo hành nghịch thi, họ đều là xích tử của Thánh nhân. Ai dám làm loạn, chính là đối đầu với tất cả mọi người, giết chóc tuyệt không nương tay."

Bách tính Biện Châu hơn hai mươi năm trước, đương nhiên là có thể chiến đấu. Là bách tính Biện Châu mười mấy năm trước, chẳng phải cũng hiệu lực dưới trướng Chu Toàn Trung, đánh sống đánh chết với Thánh nhân sao?

Kim thượng đánh Hà Bắc, bách tính các châu Biện, Tống, Hoạt, Tào, Bạc, Dĩnh cũng không bị trưng phát ít, võ dũng đại khái là duy trì được. Ngược lại, bách tính Trực Lệ Đạo từng cũng hung dũng như vậy, tần suất trưng phát lại thấp hơn không ít, tay nghề giết người đại khái là không bằng dĩ vãng.

"Dựa vào bách tính duy trì hương lý, đánh giết kẻ trộm, từ xưa đã có?" Lữ Duyện thở dài nói.

Trong mắt ông, bách tính chính là bách tính, chăm chỉ trồng trọt là được rồi, chém chém giết giết làm gì? Tuy nhiên ông có không vừa mắt đi nữa, tình hình này cũng duy trì hơn một trăm năm rồi, phiên soái, thứ sử đều vui vẻ trị hạ có một đám bách tính dũng vũ như vậy, bởi vì có thể cung cấp trợ giúp trong chiến tranh với các phiên trấn bên ngoài - nói lời khó nghe, nếu trong chiến tranh với phiên trấn khác mà đại bại, thương vong thảm trọng, khi chiêu mộ lại binh, ngươi cũng không hy vọng tố chất binh lính quá tệ đúng không?

Lư Hạc Niên cười cười, không để ý tới ông. Mọi người đã quen với sự việc một trăm năm mươi năm nay rồi, tại sao phải thay đổi?

Ba ngày đi dạo bên ngoài, hắn cơ bản đã nắm rõ tình hình xung quanh Tiên Châu. Loạn nhỏ vẫn luôn có, nhưng xoay lên xoay diệt, đại thể là "Tạm yên".

Quan phủ làm một vài việc thực tế, lợi dụng trâu dê ngựa lạc đà tịch thu được, dựng lên một trại chăn nuôi quan biện tạm thời, sản xuất một ít thịt sữa. Bì trì sửa một cái, đất nước tốt mới phân phối cho phủ binh. Bách tính di cư đến mỗi hộ nhận sáu mươi mẫu đất, miễn cưỡng có thể canh tác. Trong thôn còn có những mảnh đất công rộng lớn, dự kiến trong vài năm tới cũng không chia hết, ngươi thích trồng thì đi trồng, không ai quản, khi cần thì trả lại là được. Cỏ đất lại càng là tài nguyên công cộng, trong nhà có gia súc thì mau nuôi đi. Tình trạng hắn nhìn thấy, nghé con, cừu con sinh năm nay đều có cỏ khô sung túc, lớn lên rất tốt.

Bách tính, phủ binh kỳ thực là tự mình quản mình, quan phủ không có nhiều nhân thủ như vậy, cũng không có nhiều tiền như vậy. "Dịch vụ" duy nhất họ cung cấp, đại khái chính là an toàn. Nghĩa là chỉ cần không có địch quân theo biên chế tấn công tới, loạn nhỏ họ tự giải quyết.

Lư Hạc Niên cảm thấy, đây đại khái là cách quản trị tiết kiệm tiền nhất. Trung Nguyên có cách quản trị của Trung Nguyên, Liêu Đông có cách sống của Liêu Đông, không thể đánh đồng, tùy theo điều kiện địa phương là đúng. Nếu không thì, bách tính chưa chắc đã có thể sinh tồn trên vùng đất đầy rẫy nguy cơ này.

"Hôm nay muộn rồi, thì ở lại một đêm, ngày mai đi về phía đông, được không?" Lư Hạc Niên uống hết rượu, hỏi.

"Được." Lữ Duyện, Phạm Văn Đạt hai người cũng phải đến Long Tuyền Phủ trước, tiếp theo vẫn là đồng hành.

"Ở thêm hai ngày, làm phiền rồi." Lư Hạc Niên lại quay đầu lại, nhìn về phía dịch tướng, nói: "Ta để người để lại nửa mẫn tiền, coi như phí tổn hai ngày này."

Vượt quá thời gian tiếp đãi, đương nhiên phải đưa tiền. Dịch tướng cũng không khách sáo, mỉm cười gật đầu.

Ngày hai mươi lăm tháng hai, đoàn người rời khỏi dịch trạm, quất ngựa phi nhanh, hướng về Long Tuyền Phủ mà đi.