Qua năm mới, việc quan trọng nhất thực ra chính là khoa cử.

Phương án cải cách khoa cử đã định nhưng năm nay chưa thực thi. Việc phổ biến những chính sách căn bản có tầm ảnh hưởng lớn như vậy cần có thời gian đệm, cũng cần để toàn xã hội biết rõ.

Vì vậy, phương án mới sẽ chính thức thực thi vào kỳ khoa cử tới, tức là ba năm sau.

Có lẽ vì tin đồn về việc phân bảng khoa cử đã lan truyền từ sớm, năm nay người đi thi đặc biệt đông, cạnh tranh vô cùng gay gắt.

Ai cũng muốn có một xuất thân chính thống, có thể hiểu được.

Thực tế từ thời Đường tới nay, tầm quan trọng của xuất thân khoa cử vẫn luôn không ngừng tăng lên.

Thời Đường có 214 vị tể tướng, 150 người xuất thân khoa cử, chiếm 70%, trong đó 124 người xuất thân khoa Tiến sĩ. Thời Ngũ Đại có 46 vị tể tướng, 25 người xuất thân khoa cử, chiếm 54%, trong đó 23 người xuất thân khoa Tiến sĩ, 2 người xuất thân khoa Minh Kinh.

Thời Tống có 71 vị tể tướng, 55 người xuất thân khoa cử, chiếm 77%, toàn bộ đều xuất thân khoa Tiến sĩ, hơn nữa đa số đều đỗ cao. Năm nay Thiệu Thụ Đức đích thân chủ trì điện thí, tổng cộng bảy mươi tám vị Tiến sĩ tham gia tại Kim Đài điện, cuối cùng người Biện Châu là Thôi Mạc giành Trạng nguyên, lập tức được bổ nhiệm làm Hữu Bổ Khuyết của Trung Thư tỉnh.

Từ khi Đại Hạ thành lập, chỉ mới có hai lần điện thí, hai vị Trạng nguyên là Thôi Thuế và Thôi Mạc, một người làm Bí thư lang, một người nhậm chức Hữu Bổ Khuyết, đều là những quan chức thanh quý rất tốt.

Tháng Tư, Đặng Thành công chúa Thiệu Phúc xuất giá cho Kỳ Châu châu quân chỉ huy phó sứ, con trai của Lý Đường Tân là Lý Duyên Mỹ.

Giang Lăng công chúa Thiệu Thải Vi từ nhỏ được cưng chiều lại chọn bạn học, Miền Trì huyện úy, Bí thư giám Lư Tự Nghiệp là cậu con trai út Lư Tiển, khiến đám con cháu huân quý phải đấm ngực thở dài.

Ngày mười lăm tháng Tư, Thiệu Thụ Đức lại sắc phong con gái Phong Huyên là Thiệu Di làm Vĩnh Gia công chúa, con gái Bùi Trinh Nhất là Thiệu Hiến làm Vĩnh Khang công chúa, con gái Trữ thị là Thiệu Hi làm Thanh Điền công chúa, con gái Trữ thị là Thiệu Duy làm Tiên Du công chúa.

Cuối tháng Tư, Kim Đao quân phó sứ Trương Quy Bá bệnh mất, hạ chiếu cho Lý Tự Chiêu thay thế, ban thêm đồ tang lễ các loại, sai Thái thường khanh Đinh Hội chủ trì tang lễ.

Lý do làm như vậy, chủ yếu là vì con gái Trương Quy Bá là con dâu của mình, gả cho Tam Lang Thiệu Miễn Nhân. Người này lại là thành viên quan trọng trong số hàng binh quân Lương, cho nên Thiệu Thụ Đức không ngại ban cho ân huệ tang lễ.

Ngày mùng một tháng Năm, Sóc Vọng đại triều hội tổ chức tại Kim Đài điện, sau khi kết thúc có ban yến nơi hành lang, rồi mọi người thu dọn hành lý, tùy giá trở về Đông Đô.

Trước lúc khởi hành, Thiệu Thụ Đức triệu Bắc Kinh lưu thủ, Bắc Bình doãn Phong Hành đến trò chuyện.

"Sau khi hồi giá Đông Đô, trẫm cũng không biết còn có tới Bắc Đô nữa hay không." Thiệu Thụ Đức nói: "Phong khanh làm Bắc Kinh lưu thủ, có biết trọng tâm sắp tới là gì không?"

Tuổi tác lớn dần, sống được năm nào hay năm đó, không còn như thời trẻ cái gì cũng chắc chắn vô cùng. Nói ra có chút bi thương, nhưng đây chính là nhân sinh.

"Di dân, hưng nông, tu lộ, giáo hóa, mậu dịch." Phong Hành tự tin nói.

"Hãy nói chi tiết ra xem." Thiệu Thụ Đức khẽ gật đầu, nói.

"U Châu phiên bộ, vẫn còn chút việc phải thu xếp nốt. Bách tính vốn có tại các huyện Bắc Bình, di dời thêm năm ngàn hộ tới Hồ Bắc đạo, thay vào đó bằng di dân Quan Tây." Phong Hành nói.

"Trẫm ở U Châu, vẫn còn động loạn. Trẫm rời đi sau, có lẽ có thêm nhiều kẻ nhảy ra. Phong khanh thủ đoạn phải mềm mỏng một chút, đừng quá cứng rắn." Thiệu Thụ Đức nói: "Tất nhiên, nếu có kẻ gây loạn, lập tức liên hệ trú quân, ra sức trấn áp. Nói tiếp đi."

Việc di dân U Châu thực ra cũng đã đi vào hồi kết, nhiều nhất duy trì thêm ba năm nữa, gần như sẽ ổn định lại.

Đến lúc đó, các châu vốn thuộc U Châu trấn cũng sẽ trở thành bàn đạp cốt lõi của Đại Hạ - cái gọi là bàn đạp, cốt lõi nằm ở con người, Thiệu Thụ Đức đã sớm nắm bắt được mấu chốt này.

"Chế độ luân canh ba vụ sẽ được quảng bá sâu rộng, gia súc, nông cụ đi kèm cùng với đủ lượng nông học sinh, thần đã liên lạc nhiều bên, có thể lần lượt giải quyết."

"Rất tốt." Thiệu Thụ Đức bình luận một câu: "Chính sách nông mục cùng cử, ý nghĩa của nó không nằm ở nông nghiệp, ngươi có thể nhận thức được tầm quan trọng của nó, rất tốt."

Sự gia tăng sản lượng nông nghiệp bền vững mang lại từ chế độ luân canh ba vụ, quả thực khiến người ta vui mừng. Nhưng sự phồn vinh về thương nghiệp, thủ công nghiệp mang lại ngoài điều đó ra, cũng khiến Thiệu Thụ Đức rất coi trọng.

Da thuộc, gân bò, sừng bò, vải len, chế phẩm sữa, rượu mạnh vân vân, đây là một chuỗi ngành nghề, móc nối với nhau, thiếu một không được. Sự tồn tại của chúng sẽ mang lại thu nhập tiền mặt dồi dào cho nông dân phương Bắc, ý nghĩa của nó không hề nhỏ. Thời thịnh thế xưa nay, nhà nông có lẽ đủ lương thực, ví như thời Khai Nguyên, Thiên Bảo, cày cấy ba năm là có một năm tích lũy, gọi là thịnh thế. Nhưng kênh kiếm tiền mặt của nông dân vẫn rất ít, sau khi mức sống nâng lên đến một độ nhất định liền không thể lên được nữa, giống như có một con hào ngăn cách nằm đó vậy.

Xét tổng thể mà nói, theo sự biến đổi khí hậu ngày càng lạnh, nhiều nơi phương Bắc đã không còn thích hợp nuôi tằm dệt lụa. Thời Đường có câu "Ve kêu rừng dâu trống, tháng Tám đường Tiêu Quan", nhưng giờ ngươi tới Kính Nguyên mà xem, còn ai trồng dâu dệt vải nữa? Rất ít, rất ít rồi.

Nói thật, giá lụa vải hiện tại vẫn cao hơn vải len. Nếu có lựa chọn, bách tính Kính Nguyên vẫn vui lòng dệt lụa hơn là nuôi một đàn cừu lớn để dệt vải len.

Nhưng so với ba mươi năm trước, nhiệt độ giảm xuống đã khiến người ta cảm nhận được rõ ràng, mô hình sản xuất trồng dâu dệt lụa truyền thống đã đi vào đường cùng, không thể không thay đổi.

Đến thế gian này một chuyến, hưởng thụ đủ loại chi tiêu, đùa cợt biết bao nhiêu đàn bà, Thiệu Thụ Đức cảm thấy mình có trách nhiệm đề xuất một giải pháp cho bách tính phương Bắc, để mức sống vốn có của họ không đến mức sụp đổ hoàn toàn, thậm chí còn âm thầm tăng lên.

Mở rộng góc nhìn thêm chút nữa, sau khi khí hậu lạnh đi, phương Nam sẽ dần trở nên dễ sống, kinh tế sẽ năm sau tốt hơn năm trước. Từ góc độ cân bằng sự chênh lệch kinh tế Nam Bắc mà nói, đây cũng là biện pháp cần thiết.

Cuối cùng chính là tác dụng về phương diện quốc phòng, cái này không cần nói nhiều, ai cũng hiểu.

"Quốc lộ hạng nhất đến Lộ huyện, giữa năm là có thể hoàn thành. Nửa năm sau, thần sẽ trưng phát dịch phu, tiếp tục sửa đường về phía Đông." Phong Hành nói tiếp.

"Chuyện này không chỉ riêng Bắc Bình phủ, phải phối hợp với Kế Châu, Bình Châu, Doanh Châu." Thiệu Thụ Đức nói. Quốc lộ hạng nhất Hà Bắc, hiện tại chủ yếu sửa chữa đoạn phía Bắc này.

Đoạn Xương Bình đến Bắc Bình năm ngoái đã xong, đoạn Bắc Bình đến Lộ huyện sắp xong, tương lai sẽ kéo dài về phía Đông, sửa đến Doanh Châu. Còn phần sau là đi theo hành lang Liêu Tây ven biển, hay con đường xuất tái truyền thống, thì đợi đến lúc đó xem sao.

"Việc giáo hóa, thần sẽ đốc thúc các huyện mở rộng Kinh học, Nông học, Y học, Toán học, Công học, phấn đấu ít nhất phổ cập ba loại trường học Kinh học, Nông học, Y học." Phong Hành tiếp tục nói.

"Phong khanh thật là thành thật." Thiệu Thụ Đức cười nói: "Như vậy rất tốt. Toán học, Công học ở cấp châu mở là được."

Cấp huyện thiết lập Kinh học, Y học, đây là quy củ thời Tiền Đường đã có, phổ cập rất tốt, nhân tài liên quan cũng nhiều. Nhưng Đại Hạ cực kỳ coi trọng nông nghiệp, bây giờ Nông học cũng là một trong những nền tảng.

Nông học sinh làm tốt, cũng có thể thăng quan tiến chức, tuy hiện tại cao nhất chỉ tới cấp châu, phần lớn còn loay hoay ở cấp huyện, nhưng đây đã là lần đầu tiên từ trước tới nay rồi.

Tất nhiên, xét về Tiền Đường, đủ loại người với thân phận kỳ lạ quái gở đều có thể làm quan, mọi người sớm đã quen rồi.

Thiệu Thụ Đức cũng luôn tiêm nhiễm vào người ta một ấn tượng: không phải chỉ người xuất thân khoa cử mới có thể làm quan, trong số xuất thân khoa cử, Tiến sĩ khoa tuy quan trọng nhất, nhưng cũng không phải là con đường duy nhất.

Ông tuyệt đối không cho phép khoa cử thống nhất quan trường. Tể tướng thời Tống toàn bộ xuất thân Tiến sĩ, hơn nữa tỷ lệ đỗ cao lại cao hơn thời Đường, quan chức dưới tể tướng đại thể tương đồng, điều này thật khó tưởng tượng. Theo lý mà nói, chế độ khoa cử nghiêm ngặt hơn hẳn nên cho người bình thường nhiều cơ hội hơn, nhưng thực tế không phải vậy.

Xét nguyên nhân, đại khái chính là bít đường của các quan chức xuất thân khác, ví dụ như "Cán bộ", cùng với con đường thăng tiến của con cháu nhờ ấm tử mà họ đổi bằng mạng sống.

Tỷ lệ này thực ra vô cùng lớn.

Võ nhân trên chiến trường liều mạng, chẳng phải vì phong thê ấm tử? Ngươi bịt đường này, hoặc là kéo thấp trần giới hạn của ấm tử, tự nhiên đả kích tính tích cực. Đã như vậy, thiên hạ này là của đám văn nhân khoa cử các ngươi, các ngươi tự đi mà chơi, lão tử trên chiến trường làm cho có lệ là được, hà tất phải liều mạng?

Phàm việc gì quá thì cũng như không tới, sự cạnh tranh cân bằng giữa các quan chức xuất thân từ các kênh khác nhau mới là phù hợp nhất.

"Việc mậu dịch, thần định mở rộng Trực Cô cảng, để liên thông tốt hơn với Liêu Đông đạo thậm chí là phương Nam." Phong Hành cuối cùng nói: "Thần suy đi nghĩ lại, vài chục năm nữa, Liêu Đông chắc chắn là trọng trấn của nước nhà, sự liên kết với Trung Nguyên ngày càng tăng. Mà phương Nam nạp vào vương hóa, tương lai cũng phải liên lạc với Bắc Đô, Trực Cô cảng hiện tại tạm đủ dùng, nhưng tương lai thì không chắc, mở rộng là việc bắt buộc."

Thiệu Thụ Đức gật gật đầu.

Vận tải đường thủy rất tiện lợi, cái này ai cũng biết. Bắc Bình làm Bắc Đô, hiện tại sản lượng lương thực khá sung túc, nhưng tương lai thì sao? Ông không chắc biến đổi khí hậu sẽ gây ra ảnh hưởng lớn đến mức nào, nhưng phòng bệnh hơn chữa bệnh luôn là đúng.

Huống chi đôi khi không chỉ là vấn đề do khí hậu mang lại.

Xưa nay trong ngoài nước, rất nhiều thủ đô vốn định ở nơi sản vật phong phú, vì sao dần dần lương thực lại không đủ ăn?

Một là cần cung ứng cho lượng lớn quan chức, binh lính, thương nhân, thủ công nghiệp giả... những người không trực tiếp sản xuất.

Hai là thương nghiệp thủ đô chắc chắn sẽ vô cùng phát triển, mà khu vực thương nghiệp phát triển tất nhiên sẽ thúc đẩy nông nghiệp thương phẩm hóa. Bách tính gần thủ đô sẽ trồng rau quả, trái cây, thậm chí là hoa, cung cấp cho kinh thành tiêu dùng, chứ không phải lương thực.

Ba là quyền quý sẽ chiếm đoạt lượng lớn đất đai, xây dựng sân mã cầu, khoanh chiếm bãi săn vân vân. Dù không chiếm đất, họ cũng sẽ có hành động ngăn chặn nguồn nước xây dựng xưởng thủy lực, từ đó ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

Những lý do lẻ tẻ khác còn rất nhiều, tóm lại sự việc rất phức tạp, sản xuất lương thực gần thủ đô nhất định sẽ lụi bại, bất kể lịch sử Trung Quốc hay nước ngoài, đều đã chứng minh điều này.

Điều kiện Bắc Bình phủ thực ra rất tốt, có kênh đào thông tới đồng bằng lớn Hà Bắc trù phú thậm chí là Hà Nam, còn có thể liên lạc hải ngoại, đường sông, đường biển đều vô cùng tiện lợi, mở rộng cảng quả thực là cần thiết.

"Lời Phong khanh nói, rất hợp ý trẫm." Nghe xong, Thiệu Thụ Đức đứng dậy, đi ra sân.

Phong Hành nhanh chân theo sau.

Thiệu Thụ Đức nhìn từng cây từng cỏ trong Trường Thu viện, lặng người hồi lâu.

"Phong khanh." Ông gọi.

"Thần có mặt."

Thiệu Thụ Đức lấy một thanh trọng kiếm từ giá binh khí xuống, múa vài đường rồi hỏi: "Nghe nói Phong khanh cưỡi ngựa bắn cung, có thể mười phát trúng ba bốn, không biết đao kiếm dùng thế nào?"

"Năm xưa từng dùng Mạch đao." Phong Hành cười đáp: "Chuyện của hơn ba mươi năm trước rồi."

"Biết dùng Mạch đao, ắt sẽ biết dùng trọng kiếm." Thiệu Thụ Đức nói: "Trẫm ban thanh kiếm này cho ngươi, gọi là 'Thượng Phương Trảm Mã Kiếm'. Cục diện Bắc Bình phức tạp, trẫm luôn có chút không yên tâm, Phong khanh có thể dùng thanh kiếm này, chém phản thần, loạn thần, nịnh thần, trảm trước tấu sau, xử lý lôi đình."

"Thần tuân chỉ." Phong Hành vẻ mặt nghiêm trang, trịnh trọng đáp.

Ông là Bắc Bình doãn, Bắc Kinh lưu thủ.

Chức vụ Bắc Bình doãn này không có gì đặc biệt, chỉ cao hơn Thứ sử nửa bậc mà thôi, hơn nữa chỉ có thể quản dân chính, không dính dáng đến quân quyền. Nhưng chức vụ Bắc Kinh lưu thủ này lại là nắm cả quân lẫn chính, quyền lực khá nặng.

Nay có Thượng Phương Trảm Mã Kiếm, nói chuyện càng thêm tự tin, càng có thể mạnh mẽ thúc đẩy các hạng chính sách.

Ngày mùng ba tháng Năm, Thiệu Thụ Đức rời Bắc Kinh, một đường đi về phía Tây, qua Hà Đông trở về Lạc Dương.