Cái gọi là Nam Nguyên Thông Lĩnh, kỳ thực chính là một vùng bồn địa giữa núi nằm ở chân núi phía nam dãy núi Alai, diện tích không nhỏ, nằm ở phía nam Kyrgyzstan thời hậu thế.
Tại vùng cao nguyên Pamir, đây là khu vực hiếm hoi có độ cao ở mức hai ngàn mét.
Điểm tận cùng phía đông của bồn địa, tương ứng với cửa khẩu Irkeshtam cao 2400 mét so với mực nước biển, là con đường huyết mạch quan trọng của Con đường Tơ lụa cổ đại. Sau khi nước Trung Quốc mới thành lập, nơi đây cũng là nơi thông thương thư tín và trao đổi văn kiện giữa Trung Quốc và Liên Xô.
Sông Kizilsu chảy ngang qua, tưới mát vô số đồng cỏ ven bờ. Lúc này đang là cuối hạ, trong bồn địa tiếng nước chảy róc rách, sắc cỏ sắp vàng mà chưa vàng, cung cấp nguồn tiếp tế tự nhiên cho lũ bò, cừu, ngựa, lạc đà đang lũ lượt kéo đến.
“Bồn địa này, vị trí thật là diệu.” Thiệu Thụ Đức bước lên một sườn núi, nhìn xuống toàn cảnh.
Hậu thế ông từng xem một bộ phim tài liệu, nói về việc xây dựng con đường Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan.
Con đường đó đi qua khu vực này, trên đường có một thị trấn nhỏ tên Tát Lôi Tháp Thập, nằm trên ngọn núi phía bắc, độ cao hơn ba ngàn mét, người dân địa phương lấy việc chăn thả bò cừu làm kế sinh nhai chính.
Từ con đường huyết mạch cao khoảng ba ngàn mét này đi về phía bắc không xa, là tiến vào bồn địa Fergana.
Mà con đường này, cũng là con đường thương mại thậm chí là con đường quân sự có lịch sử rất lâu đời.
Cao Tiên Chi đánh thành Talas, một đường xuất phát từ Kucha, một đường đi chính là Nam Nguyên Thông Lĩnh. Sau khi thất bại, mấy ngàn tàn binh rút lui theo hướng Bạt Hãn Na, cũng là đi con đường này. Lý Tự Nghiệp dùng chày gỗ đánh những người Phiên chặn đường rơi xuống thung lũng, phần lớn cũng là ở trong những ngọn núi phía bắc.
Đến thời Tống, Vu Điền tấn công chiếm đóng Sơ Lặc, triều đại Kara-Khanid điều binh từ Trung Á phản công, cũng đi con đường này.
Đến cuối thời Thanh, A Cổ Bách xâm chiếm phía đông, vẫn là đi con đường này.
Vì phải xuyên qua hai ngọn núi lớn, chi phí vận chuyển lương thực trên con đường này khá cao, cho nên bất kể là Cao Tiên Chi, Bố Cách Lạp Hãn hay A Cổ Bách, đều là xua đuổi bò cừu ngựa lạc đà, vừa chăn thả vừa tiến quân, mà Nam Nguyên Thông Lĩnh là khu vực nghỉ ngơi trung chuyển quan trọng, vì diện tích bình nguyên ở đây rất lớn, độ cao không cao, vừa có sông chảy qua, lại có nước tuyết tan từ núi cao, vô cùng lý tưởng.
Lúc này liền có một lượng lớn gia súc bị xua đuổi tản mát khắp nơi, vui vẻ kêu lên gặm cỏ.
Thiệu Thụ Đức trên núi nhìn trái nhìn phải, vô cùng hài lòng.
Bộ đội của Dương Lượng đã xuyên qua khu vực này vào năm ngày trước, đi về phía bắc rồi.
Họ mang theo bên người lượng lớn sữa bột, thịt ruốc, có thể cầm cự hơn nửa tháng. Tuy nhiên, khi đi ngang qua Nam Nguyên Thông Lĩnh, đám người này vẫn sát phạt một trận tơi bời, chặt được cả mấy trăm cái đầu, cướp đoạt sạch bách gia súc của người chăn thả.
“Đám súc vật này.” Thiệu Thụ Đức cười cười, còn chưa làm rõ người chăn thả ở đây rốt cuộc là ai, nghe lệnh của ai, đã trực tiếp ra tay rồi.
Chân tướng của đám võ phu, mọi người đều đã thấy. Trên đời này có thể trói buộc tâm địa lang sói của đám võ phu, đại khái cũng chỉ có một mình ông, Nhị Lang cũng có thể trấn giữ được cục diện, nhưng hỏa hầu còn chưa đủ.
Thiệu Thụ Đức xuống dưới chân núi.
Vợ của Tát Đồ Khắc là A Điệt thị dắt một con bò sữa đi tới, hai cô con gái của bà quỳ trên mặt đất, cần mẫn vắt sữa.
Nhìn thấy Thiệu Thụ Đức, cả ba người đều quỳ xuống.
A Điệt thị là một trong mười họ của người Hồi Hột, thời kỳ sau soán đoạt hãn vị của họ Dược La Cát, nhưng vì thiết luật của Hồi Hột, không phải họ Dược La Cát không thể xưng hãn, cho nên gia tộc đại hãn đổi thành họ Dược La Cát, nhưng A Điệt thị vẫn là một bộ tộc lớn, hơn nữa địa vị vô cùng cao quý.
A Điệt thị, coi như là quý nữ rồi. Bà chưa bao giờ làm việc vắt sữa, nay trở thành tù binh, mẹ con ba người phải làm việc, nhưng xem ra cũng không có quá nhiều bất mãn.
Có lẽ, họ cho rằng trẫm theo phong tục thảo nguyên, thu nạp họ làm Át thị chăng? Thiệu Thụ Đức cười nhạt một tiếng, tiện tay mân mê bộ ngực non nớt của thiếu nữ, ha hả cười lớn cưỡi ngựa đi săn.
Lần này, là lối đánh Tây chinh tiêu chuẩn của đại hãn thảo nguyên, cho dù không chiếm được Bạt Hãn Na, cũng phải cướp sạch sành sanh gia sản tích góp mấy chục năm của bọn họ.
Trong sử liệu của người Đường ghi chép về Bạt Hãn Na vẫn còn rất nhiều, nói rằng có "đại thành sáu", "tiểu thành trăm".
Sáu tòa đại thành từ tây sang đông lần lượt là: Hốt Triền thành (Hán danh Câu Chiến Đề), Xoát Mẫu Gia Nhĩ (không có Hán danh), Cáp Cát Tư Đản (không có Hán danh), Thổ Nhĩ Mộc Cam (Hán danh Hô Muộn), Môn thành (không có Hán danh), Bạt Hãn Na (Hán danh Khát Tắc thành).
Hốt Triền ở phía tây nhất là Khujand của Tajikistan hậu thế, Bạt Hãn Na ở phía đông nhất là Namangan của Uzbekistan hậu thế, có thể thấy được, cơ bản là xếp hàng ngang dọc theo sông Dược Sát, uốn lượn từ tây nam sang đông bắc - Dược Sát nghĩa là "Chân Châu", nên Hán danh là "Chân Châu Hà", ngày nay là thượng nguồn sông Syr Darya.
Ngoài sáu tòa đại thành, một trăm tiểu thành được nhắc đến trong sử tịch người Đường, thực ra là các thị trấn. Số lượng thì hơn một trăm, đây chẳng qua chỉ là con số ước lượng.
Nhà địa lý học người Ả Rập thế kỷ thứ mười, Mục Tạp Địch Tây đã thống kê ở phía này, toàn bộ bồn địa Fergana có khoảng 40 thị trấn và làng mạc xây dựng đền thờ Đấng Tạo Hóa.
Xem ra, cho dù là nửa thế kỷ sau, sự uy nghiêm và nhân từ của Đấng Tạo Hóa cũng chỉ bao phủ không quá 40 khu vực của Fergana.
Một vài sự việc, thực sự không đơn giản như vậy.
Sáng sớm mùng chín tháng tám, Tát Đồ Khắc đã dẫn theo một đám binh lính, tuần tra vùng đất mới của mình.
Tát Mạn Ni không có ở đó, nhưng hắn là kẻ may mắn.
Hắn đắc tội với quân chủ thế hệ trước của Ba Tư là Nạp Tư Nhĩ Nhất Thế, buộc phải bỏ trốn.
Sau khi Nạp Tư Nhĩ Nhất Thế qua đời, ấu chúa kế vị. Trong vương thất nội loạn không dứt, thành viên điêu linh, địa phương cũng có nhiều cuộc nổi loạn.
Sau khi Tát Mạn Ni chật vật trốn về, Đại Vizia (tể tướng) Giả Doãn Hãn Ni phò tá tân quân đã thuyết phục tân quân tha tội cho hắn, và triệu hắn về Bukhara, nghe nói có sự bổ nhiệm khác.
Vận may của Tát Đồ Khắc không tốt như Tát Mạn Ni, sau khi đi một chuyến Bukhara, ngay cả mặt tân quân cũng chưa nhìn thấy, đã bị Đại Vizia đuổi đến Oa Thập (nay là Osh, Hán danh Nhị Sư thành) phía đông, đảm nhiệm "Dihqan" (quý tộc lãnh chúa), dẫn theo tàn binh bại tướng của mình, trấn thủ thị trấn biên thùy phía đông này.
Hắn đi tới một trạm dịch, nhìn thấy đám đông lữ khách đang ăn uống, tức thì nhíu mày.
Theo lý thuyết mà nói, triều đại Saman không thể xưng là một quốc gia, gia tộc Saman thực tế là quan viên dưới quyền của triều đại Abbas.
Tước hiệu chính thức của quân chủ triều đại Saman là "Emir", cũng tức là tổng đốc khu vực đại Khorasan, họ về lý thuyết phải chịu trách nhiệm với Khalifah ở Baghdad, thuộc về bề tôi đường hoàng chính chính.
Cho nên, dù thực tế đã khai quốc rồi, nhưng mặt mũi vẫn phải làm cho đẹp.
Baghdad kế thừa quy định có từ thời Bạch Y Đại Thực, các trạm dịch trên khắp Đại lộ Khorasan phải cung cấp miễn phí đồ ăn thức uống cho những tín đồ mới cải đạo sang Đấng Tạo Hóa - "Xây dựng lữ quán trên đất của ngươi, để thuận tiện cho tín đồ đi lại bất cứ lúc nào, để họ ở đủ một ngày một đêm, chăm sóc tốt gia súc của họ; nếu họ bị bệnh, cung cấp sự tiếp đãi hai ngày hai đêm; nếu họ dùng hết lộ phí, không thể tiếp tục lên đường, cung cấp cho họ bất cứ thứ gì có thể để họ về nhà."
Đây là chính sách chỉ có ở vùng đất mới chinh phục, mục đích chính là thu hút mọi người cải đạo. Thật không may, Bạt Hãn Na chính là vùng đất mới chinh phục, chính sách này là cần phải thực thi.
Thực ra mà nói, Trung Quốc có câu nói "trên có chính sách, dưới có đối sách", nước ngoài đương nhiên cũng có.
Chính sách trạm dịch tiêu hao khổng lồ này, định sẵn là không nhận được sự ủng hộ của các lãnh chúa địa phương, cho nên thực tế thực thi đều bị biến tướng.
Ăn uống miễn phí? Dẹp đi!
Nhưng Tát Đồ Khắc là quan mới nhậm chức, sợ bị người ta tố cáo, cho nên không quá dám dương phụng âm vi, nhưng điều này định sẵn là phải bỏ ra một khoản tiền lương lớn.
“Đi.” Tát Đồ Khắc nhìn một lúc, tâm phiền ý loạn, rất nhanh liền lên ngựa rời đi.
Mà đúng lúc này, mấy tín sứ phi ngựa lao tới, nhìn thấy Tát Đồ Khắc, đại hỷ quá đỗi.
“Dihqan, có cướp bóc vượt núi cao, xông xuống dưới, khắp nơi đốt phá giết chóc cướp bóc.”
“Bên Ô Tư Khảm Đức cũng có người cướp bóc, thấy người liền cướp, cái gì cũng muốn. Gia súc, lương thực, tiền bạc thậm chí cả người, hơi có chống cự liền giết, vô cùng hung tàn.”
“Tôi là từ Ngải Đặc Ba Thập tới, bên kia cũng xuất hiện bóng dáng cướp bóc, nhưng dường như chỉ là trinh sát giai đoạn đầu.”
Tát Đồ Khắc nhíu mày.
Tinh hoa của Bạt Hãn Na ở phía tây, Câu Chiến Đề càng là đại thành số một, phồn vinh hơn cả Thổ Nhĩ Mộc Cam và Bạt Hãn Na từng làm thủ đô.
So với sáu tòa đại thành kia, Oa Thập, Ô Tư Khảm Đức, Ngải Đặc Ba Thập ở phía đông chỉ có thể coi là thị trấn, dân số tuy không ít, nhưng vì phát triển muộn, thiếu các cơ sở phòng ngự thành trì kiên cố - Ô Tư Khảm Đức, tức Uzgen của Kyrgyzstan hậu thế, Ngải Đặc Ba Thập chính là At-Bashy ngày nay, thời Nguyên gọi là "A Thất Bát Thất".
Lấy Oa Thập làm ví dụ, Tát Đồ Khắc có một tòa thành bảo, vô cùng kiên cố. Trong thành bảo có quan phủ do hắn trực tiếp quản lý, có nhà tù, có kho lương, có kho quân khí. Nhưng bên ngoài thành bảo, thì chỉ có một bức tường đất thấp bé, mỏng manh, được gọi là ngoại thành.
Ngoại thành là nơi cư trú của phần lớn quan lại, binh lính, thương nhân, thợ thủ công, học giả, giáo sĩ ở Oa Thập, bên trong có một ngôi đền Đấng Tạo Hóa quy mô không nhỏ, còn có Bazaar (chợ) phồn vinh.
Vì có nhiều khe suối chảy qua ngoại thành, cho nên gần tường thành ngoại thành đã khai khẩn được những cánh đồng ruộng lớn, cư trú số lượng dân thường đông đảo hơn.
Hắn có thể bảo vệ những người này không?
“Người tới trông như thế nào?” Tát Đồ Khắc hỏi.
Hắn vốn định đô ở Khách Lạp Sa, biết rằng vùng Nam Nguyên Thông Lĩnh kia cư trú phần lớn là các tiểu bộ lạc Đột Quyết, không có năng lực cũng không có gan dạ mà tiến về phía bắc cướp bóc, vậy thì lai lịch của những người này rất đáng nghi.
“Có người mặc áo lông thú, có người mặc giáp da, còn có người đuổi lạc đà, ngựa thồ, nhìn từ xa, không tham chiến, cho nên không nhìn rõ trang phục của họ.” Một tín sứ nói.
Hai người kia nghe xong, cũng gật đầu.
“Có giáp da?” Tát Đồ Khắc kinh ngạc.
Đừng nhìn các bộ lạc thảo nguyên nhiều bò cừu ngựa lạc đà, sản xuất nhiều da thú, nhưng cái này và giáp da là hai việc khác nhau.
Da thú lấy xuống rồi, cần làm sạch, thuộc da, sau đó xếp chồng lên nhau đóng lại, làm thành giáp da. Đây không phải việc đơn giản. Thường thường cần thợ thủ công chuyên dụng để chế tạo. Bằng không mà nói, mục dân thảo nguyên chẳng phải là ai cũng có một bộ giáp da? Nhưng thực tế ngươi nhìn thấy, bọn họ phần lớn mặc áo lông thú, giáp da khá ít.
Từ góc độ này mà suy nghĩ, sự việc liền phát triển theo hướng tồi tệ nhất...
“Đi, về thành bảo, triệu tập nhân thủ!” Tát Đồ Khắc không còn do dự nữa, trực tiếp quay đầu ngựa, lao về phía thành Oa Thập.
Binh lính cũng vung roi ngựa, nhanh chóng đuổi theo.
Mỗi người đều mặt mày nghiêm trọng, trong lòng bất an. Đặc biệt là đám người đi theo Tát Đồ Khắc từ Khách Lạp Sa bại trận chạy trốn tới đây, càng là như cha mẹ chết, bởi vì họ đã có chút dự đoán rồi.
