“Người Hạ dùng nô lệ khắp mọi nơi...” Rời khỏi Yên Kỳ, Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ nhìn những cái lều trông như "hang thỏ" bên đường, có chút kinh ngạc.
Thật sự giống như hang thỏ! Có lẽ lớn hơn một chút, nhưng không có sự khác biệt về bản chất.
Cửa hang rất hẹp, chỉ vừa một người ra vào. Bên ngoài bẩn thỉu, dùng cành cây, lá cây che chắn qua loa, không biết là để chắn gió cát hay chắn ánh mặt trời.
Trong hang tối om, lờ mờ nhìn thấy một vài vật dụng sinh hoạt. Một lớp lau sậy cỏ khô trải dưới đáy, vừa để chống ẩm, dường như cũng coi như giường để người nằm ngủ.
Cách hang thỏ không xa, đám "nô lệ" túm năm tụm ba cười đùa, kẻ mài dao, người chuẩn bị xe ngựa. Nhìn lại những ruộng lúa mì vàng óng dưới đất, đây là chuẩn bị thu hoạch rồi.
“Thu hoạch xong lúa mì, vẫn còn kịp trồng một vụ ngũ cốc tạp.” Tháp Mỗ ghé lại gần, hạ thấp giọng nói.
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ dường như không nghe thấy, vẫn đang trong trạng thái nhìn thấy quỷ: Nô lệ nước Hạ cũng quá — vui vẻ một chút rồi!
Với điều kiện sống thế này, khắp Ba Tư cũng chẳng tìm được mấy nơi như vậy.
Thấy Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ không nói, Tháp Mỗ cũng không để ý. Hắn nhìn ra được một sự thật khác: Quy mô đồn điền của người Hạ ở vùng biên giới, có lẽ còn lớn hơn tất cả những gì mọi người tưởng tượng.
Hắn từng đọc qua hồ sơ hai trăm năm trước, biết người Đường chủ yếu thông qua cách thức đồn điền quân sự ở Khách Lạt Sa, Toa Lý Mê, Biệt Thất Bát Lý và những nơi khác để có được lương thực đầy đủ, từ đó hỗ trợ cho việc chinh chiến bốn phương.
Người Hạ dường như cũng kế thừa cách thức này, nhưng chuyên nghiệp hơn — nô lệ trồng trọt, binh sĩ tác chiến.
Như vậy có lẽ tiêu hao lớn hơn, nhưng không nghi ngờ gì đã đảm bảo sức chiến đấu của quân đoàn biên giới, điều này có thể nhìn ra từ vài lần giao phong trong mấy năm qua: Binh sĩ già giàu kinh nghiệm chiến tranh rất nhiều, binh lính mới cũng không bỏ bê trong đồn điền quân sự, mà dưới sự dẫn dắt của binh sĩ già, huấn luyện, hành quân, tác chiến bình thường, đánh hai năm sau, dần dần đều trưởng thành.
Chỉ là — những nô lệ này quả thực quá biết nghe lời. Nhìn lại những ruộng lúa mì kia, không giống dáng vẻ tùy tiện qua loa chút nào. Có những mảnh đất đã bắt đầu thu hoạch, họ cẩn thận từng chút một, thậm chí cả những bông lúa rơi vãi trên đất cũng nhặt sạch. Nếu có chim chóc đến ăn, lập tức xua đuổi, như thể nhìn thấy kẻ thù vậy.
Cảnh tượng này làm Tháp Mỗ cảm thấy rất khiên cưỡng: Họ dường như đang bảo vệ tài sản của chính mình, chứ không phải vì chủ nô.
“Nhìn ra điều gì chưa?” Giữa lúc đang suy tư, Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ đột nhiên đi đến trước mặt hắn, hạ giọng hỏi.
Không hạ giọng không được, vì còn có quan lại, binh sĩ nước Hạ đi cùng và bảo vệ họ.
“Hậu cần của họ đang dần dần cải thiện, có lẽ đã kéo dài không dưới một năm rồi.” Tháp Mỗ chỉ vào những cánh đồng đó, nói: “Những mảnh đất này, rõ ràng không phải một năm là có thể khai khẩn ra, ít nhất hai năm rồi, thậm chí ba năm.”
“Ý của ngươi là, người Hạ càng ngày càng dễ dàng huy động lương thực? Có thể phát động chiến tranh thường xuyên hơn?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi.
“Ta cảm thấy —” Tháp Mỗ suy nghĩ một chút, nói: “Sản lượng lương thực của nước Hạ ở vùng biên giới chắc chắn đã tăng trưởng đáng kể. Nhưng số lương thực tăng thêm này, cùng với trâu bò, thức ăn mà họ cướp bóc được khi vượt biên, phần lớn đều bị dân số mới tăng thêm tiêu thụ hết. Binh sĩ, thợ thủ công, học giả, nông nô mới tăng thêm..., trên đường không phải đã gặp rồi sao?”
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ im lặng một lát.
Quả thật, họ từ Khách Lạt Sa đi lên phía bắc, đúng là đã gặp số lượng người di cư khá lớn. Nghe nói phần lớn đều là người nhà của binh sĩ quân đoàn biên giới nước Hạ, cùng với thợ thủ công từ phía đông tới, những người này chắc chắn là phải tiêu thụ lương thực.
“Vậy, ngươi cho rằng nước Hạ có thể sẽ dừng hành vi xâm lược của họ lại không?”
“Ngược lại thì có.” Tháp Mỗ nói: “Lùi bước nhất thời, là để tiến lên tốt hơn. Ta cho rằng, nếu đợi người Hạ ở Khách Lạt Sa và những nơi khác củng cố xong sự thống trị, tích lũy đủ vật tư hậu cần, họ sẽ phát động những cuộc hành động quân sự quy mô lớn vượt xa dự liệu của ngươi và ta, hậu quả có lẽ khiến người ta khó mà chịu đựng nổi.”
“Ngươi đề nghị ta thay đổi chiến lược đàm phán sao?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi.
“Kính thưa Di Hách Khảm, ngài là lớn nhất, ngài quyết định là được.” Tháp Mỗ không trả lời trực diện.
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ có chút tức giận quay người lại, trong miệng còn lẩm bẩm, như thể đang nguyền rủa vậy.
Khúc nhạc đệm nhanh chóng qua đi. Đám người nghỉ ngơi một chút lại tiếp tục lên đường, hơn nữa tốc độ rất nhanh, vào ngày hai mươi tháng sáu đã đến Cao Xương.
Là một trong hai dòng họ cao quý nhất Cao Xương, nhà họ Liêm đang tổ chức tiệc rượu lớn, mời các lộ quan lại, quân tướng và bạn bè thân hữu. Với tư cách là đoàn sứ giả Ba Tư, họ nhờ ánh hào quang của Lý Tùng Kha, vị quân tướng hộ tống họ, nên cũng được sắp xếp chỗ ngồi, có thể ăn chực uống ké một bữa.
Bàn tiệc được sắp xếp dưới một giàn nho. Cuối tháng sáu ở Cao Xương, đúng lúc mặt trời nóng như lửa đốt, cho nên đến tận chiều tối mới khai tiệc, trên giàn nho cũng có chút gió mát, ngược lại không cảm thấy quá khó chịu.
Tháp Mỗ dẫn theo một phiên dịch người Túc Đặc, đi dạo xung quanh một vòng, nhanh chóng trở lại.
“Nghe nói người nhà họ Liêm một người tên là Liêm Thông Hiền đã đỗ tiến sĩ, được ban quan chức. Người nhà họ Liêm rất vui mừng, quyết định lấy bánh mì (nang bính), rượu ngon (rượu nho), thịt (thịt cừu), trái cây (nai, lý, hạnh) ra chiêu đãi khách khứa.” Tháp Mỗ nói.
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ suy nghĩ kỹ một hồi, mới hiểu được ý nghĩa của hai chữ “tiến sĩ”. Theo những thông tin hạn hẹp mà hắn tiếp nhận được, đây dường như là một phương thức tuyển chọn quan lại đã tồn tại từ thời đế quốc Đường. Thông qua phương thức thi cử, thu nhận các quan lại về hành chính, tài chính, tư pháp, lịch sử, nhưng có lẽ chỉ là một trong những kênh tuyển dụng quan lại, bởi vì quý tộc của họ cũng có thể làm quan.
“Nghe có vẻ không phải tin tức tốt lành gì?” Hắn hỏi.
“Tin tức rất không tốt.” Tháp Mỗ nghiêm túc gật đầu nói: “Điều này có nghĩa là bộ hạ cũ của A Tư Lan Hãn đã công nhận sự thống trị của kẻ chinh phục. Họ sẽ không phản kháng nữa, mà chuyển sang hòa nhập vào đế quốc này, và với tư cách là một thành viên của họ, cống hiến sức lực cho đế quốc rộng lớn này. Nói một cách đơn giản, người Hạ không cần phải đối phó với những cuộc nổi loạn không dứt nữa. Họ có thể dành ra nhiều tinh lực hơn, thậm chí nhận được sự hỗ trợ từ các thế lực địa phương như nhà họ Liêm, làm nhiều việc họ muốn làm hơn.”
“Tại sao Liêm Thông Hiền có thể vượt qua kỳ thi tiến sĩ?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi: “Họ vốn không giỏi việc này. Giống như ta không thể hiểu được rất nhiều chuyện ở Baghdad, người Cao Xương có thể hiểu rõ văn hóa Lạc Dương và Trường An không?”
“Bởi vì hoàng đế nước Hạ đã cho vùng mới chinh phục một suất tiến sĩ.” Tháp Mỗ bất lực nói: “Thông thường mà nói, suất này chỉ cạnh tranh giữa hai dòng họ nổi tiếng nhất tại địa phương, lần này là gia tộc Liêm thị giành chiến thắng. Gia tộc họ có được một suất quan chức quý giá, cho nên cả tộc hoan hỉ.”
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ không nói gì nữa.
Không xa truyền đến tiếng nhạc vui vẻ, thiếu nữ xinh đẹp cũng nhảy múa, tất cả mọi người đều hòa theo nhịp điệu, lớn tiếng hoan hô. Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ nhìn nhau với Tháp Mỗ.
“Bây giờ ngươi có đề nghị ta thay đổi chiến lược đàm phán không?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi.
“Nếu có thể...” Tháp Mỗ khó khăn nói: “Ta đề nghị hạ thấp giọng điệu xuống một chút.”
Là hai người lớn lên trong môi trường chính trị quý tộc, họ hiểu rất rõ sức mạnh của quý tộc địa phương. Không hề nói quá, họ là nền tảng để ổn định tình hình địa phương. Bởi vì mạng lưới quan hệ của họ quá phức tạp, quá rộng lớn, trong nhà thường còn nuôi dưỡng vũ trang tư nhân, kho dự trữ lương thực, khí giới và nhân tài quân sự cũng không thể coi thường, càng có thể kích động nông nô vô tri ở địa phương, xông pha trận mạc cho họ.
Quý tộc Cao Xương đã chấp nhận cách hành sự của Đế quốc Hạ, như vậy có nghĩa là họ đã không định tiếp tục phản kháng nữa. Đối với Ba Tư mà nói, đây không phải tin tốt lành gì, hậu phương của kẻ địch càng vững chắc hơn, vững chắc đến mức khiến người ta cảm thấy tuyệt vọng.
“Xử lý Tát Mạn Ni thế nào?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ lại hỏi.
“Ngài là đặc sứ toàn quyền, đây là lĩnh vực của ngài.” Tháp Mỗ cung kính nói.
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ lại có chút tức giận.
Tuy nhiên hắn nhanh chóng bị thu hút sự chú ý, bởi vì Mộ Xà của Ma Ni giáo là Mễ Chí Đạt đã xuất hiện giữa trường, và đàm tiếu với các vị quan lại ở Tây Châu. Nhưng đây còn chưa phải là điều quan trọng nhất, điều quan trọng là sau lưng hắn dường như còn đi theo hai vị khách: giáo sĩ Cảnh giáo.
Mí mắt Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ giật giật. Từ năm ngoái, những tin tức “độc địa” đã truyền ra từ Samarkand, Shash, Talas...: có một lượng lớn người Đột Quyết tin theo Cảnh giáo, tuyên bố khôi phục đại giáo đường Nestorius ở Đát La Tư — giáo đường này hiện tại đã bị cải tạo thành miếu Tạo Vật Chủ.
Cảnh giáo, Phật giáo, Ma Ni giáo, dường như đều qua lại rất mật thiết với quan lại nước Hạ. Quý tộc địa phương Cao Xương cũng rất lấy lòng họ.
Thế mà mới chỉ vỏn vẹn năm năm! Cao Xương thất thủ mới năm năm, cục diện đã hoàn toàn vững chắc, hắn còn có thể nói gì nữa?
Từ Cao Xương đi về phía đông, đường đi không dễ dàng gì. Nóng bức, khô hạn quấy nhiễu mỗi người qua đường. Nước uống mãi không đủ, ánh mặt trời thiêu đốt khiến người ta buồn ngủ, thỉnh thoảng lại nổi lên một trận gió cát, gần như muốn đổ đầy vào miệng và mũi người ta.
Cuối tháng sáu, họ đến Y Châu. Ở đây, Tháp Mỗ nhạy bén phát hiện có thêm rất nhiều nhà dân, và lập tức báo cáo cho Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ.
Thật ra không cần hắn báo cáo, bởi vì những căn nhà đó đều rất mới. Những cánh đồng khai khẩn bên cạnh nhà, những giếng kênh mới đào cũng đầy dấu vết mới tinh. Rất rõ ràng, đây là một điểm định cư mới được thiết lập, một khu vực nông nghiệp mới, người Hạ luôn nỗ lực nâng cao năng lực tiếp tế trên tuyến giao thông của họ.
Ngoài thành Y Châu dựng lên không ít trại tạm thời, lúc này đã chật kín người già trẻ lớn bé. Gương mặt họ đầy bụi bặm, quần áo bẩn thỉu, rách nát không chịu nổi. Phụ nữ đang khóc lóc, đàn ông than thở, chỉ có trẻ con là vui vẻ nhất, nô đùa vui vẻ trên bãi cát, bên cạnh rừng cây, cạnh cỏ.
Lần này không cần Tháp Mỗ nhắc nhở, Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ cũng đã nhìn ra: xuất hiện phụ nữ và trẻ con, vậy bên trong này tất nhiên có một lượng lớn gia đình hoàn chỉnh, họ mang theo tài sản ít ỏi, đi về phía tây, rốt cuộc là đi làm gì, không nói cũng hiểu.
Còn có rất nhiều người đàn ông trông có vẻ là thợ thủ công, mấy người chia nhau một con lạc đà, buộc dụng cụ, hành lý trên lưng lạc đà, lúc nhàn rỗi, còn giúp người khác sửa chữa khí cụ, không một phút giây nào ngơi nghỉ.
“Năm ngoái, nghe nói có rất nhiều thương nhân Thổ Hỏa La đi đến Khách Lạt Sa mua hàng hóa, vận chuyển về các bộ lạc để bán.” Tháp Mỗ đột nhiên nói: “Tổng đốc và các tướng quân ở tỉnh Nam A Mụ Hà phàn nàn liên tục, bởi vì đám người Thổ Hỏa La ngu xuẩn kia thế mà không còn lấy bạc trắng ra để đổi hàng với họ nữa.”
“Ý ngươi là, người Hạ muốn thông qua thủ đoạn này để lôi kéo người Thổ Hỏa La, khiến họ phản bội Bukhara?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi.
“Khả năng không nhỏ.” Tháp Mỗ nói: “Thủ công nghiệp của Khách Lạt Sa chắc là chưa tính là đặc biệt phát triển. Nhưng người Hạ có một kế hoạch hoàn chỉnh, mục đích hết sức rõ ràng, và đã loại bỏ rất nhiều khó khăn, kiên định thực thi kế hoạch của họ. Khoan nói việc họ có thể thành công hay không, chỉ riêng năng lực chấp hành này thôi đã khiến người ta cảm thấy hơi rùng mình. Ý chí của Hư Đức·Thiệu Y Hãn đã được quán triệt rất tốt, ông ta đúng là một vị quân vương vĩ đại, chủ nhân của tinh tú may mắn...”
“Chỉ có Tạo Vật Chủ mới là vạn năng.” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ nghiêm túc nói.
“Ngài nói rất đúng.” Tháp Mỗ tán đồng.
“Trên đường thấy bao nhiêu thợ thủ công rồi?”
“Vài trăm người thì chắc chắn là có.”
“Năng lực của họ thế nào?”
“Xét theo giáp trụ, vũ khí của nước Hạ thu được, không kém hơn Ba Tư.”
“Ngươi hiện tại có đề nghị gì không?” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ hỏi.
Tháp Mỗ cuối cùng không trốn tránh nữa, chỉ thấy hắn nhìn xung quanh, hạ giọng nói: “Nên kết thúc chiến tranh rồi.”
“Ta không có quyền này.” Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ lắc đầu, nói: “Chỉ có Đại Duy Tề mới có thể đưa ra quyết định này.”
“Việc đi sứ của ngài, bản thân nó đã đại diện cho thái độ của Đại Duy Tề.” Tháp Mỗ nói.
“Đại Duy Tề cũng rất khó xử, ngài ấy không chỉ cần đối phó với kẻ địch từ bên ngoài...”
“Trước tiên cứ trông chừng Tát Mạn Ni đã, đừng để hắn tìm cơ hội chuồn mất.” Tháp Mỗ mơ hồ nói: “Ngài là đặc sứ toàn quyền, ngài biết nhiều hơn ta rất nhiều, ngài tự quyết định đi.”
Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ đột nhiên cười, nói: “Ngươi thông minh hơn ta tưởng tượng.”
Tháp Mỗ thở dài, tâm tư của hắn hiện tại đã không còn nằm ở đàm phán nữa, hắn muốn tìm hiểu sâu hơn, quan sát đất nước này.
Ngày hai mươi chín tháng sáu, đoàn sứ giả rời Y Châu đi về phía đông. Họ tăng tốc độ, chỉ mất một tháng thời gian, đã vượt qua Sa Châu, Túc Châu, đến Cam Châu.
Giữa tháng tám, qua Lương Châu. Đầu tháng chín, tiến vào khu vực cốt lõi của nước Hạ: Linh Châu.
Trên cánh đồng hoang sau vụ thu hoạch mùa thu, vạn ngựa phi nước đại, chiến kỳ như mây. Trong con sông lớn quanh co rộng lớn, cánh buồm điểm xuyết, thuyền bè qua lại không dứt. Ngay cả trong những dãy núi phía xa, đều có vô số sơn dân, mang theo cung đao, xuống núi thao luyện.
Quả thực là một quốc gia cướp bóc có truyền thống quân sự thâm hậu. Ngạc Nhĩ Bố Lỗ Sĩ, Tháp Mỗ và những người khác không dừng lại lâu ở đây, đi ngang qua toàn bộ thảo nguyên Hà Sáo, hướng về phía Tuy Châu mà đi.
