Từ giữa tháng mười đến nay, tin tức ở Trường An bay khắp trời. Đầu tiên là việc Trung thư Thị lang Trần Thành trí sĩ thu hút nhiều ánh mắt, tiếp đó Thiếu phủ giám Vương Ung thăng thẳng lên Môn hạ Thị lang, vào Chính sự đường, trở thành một trong những tể tướng, càng gây chấn động cả quan trường, trở thành một trong những chủ đề bàn tán nóng hổi của tháng mười.
Trong buổi đại triều ngày mồng một tháng mười một, Thánh nhân chiếu cáo thiên hạ: bãi bỏ hai khoa Minh Kinh và Minh Tự, bắt đầu từ năm Đồng Quang thứ bảy không còn là kênh tuyển chọn nhân tài nữa; khoa Minh Pháp sẽ tuyển chọn theo Đạo, năm Đồng Quang thứ bảy bắt đầu tuyển 23 người, đỗ là bổ nhiệm làm quan.
Chiếu chỉ này vừa ban ra, lại dấy lên sóng gió to lớn.
Khoa Minh Tự thì không nói làm gì, chuyên thi về thư pháp, yêu cầu rất cao, vốn dĩ một kỳ cũng chẳng đỗ được mấy người. Nhưng khoa Minh Kinh thì khác, đây là diện lấy đỗ số lượng lớn, thường là đường lui của những học tử tự thấy không đỗ được Tiến sĩ — phạm vi thi cử cũng là chín bộ Chính Kinh, chủ yếu xem khả năng ghi nhớ máy móc.
Khoa Minh Kinh bị hủy bỏ, trong lịch sử phải đến thời Tống Thần Tông ở Bắc Tống, nhưng ở không gian này, năm thứ mười chín Đại Hạ kiến quốc sẽ là lần thi Minh Kinh cuối cùng. Sau năm này, chỉ tiêu của nó sẽ được chia cho khoa Minh Pháp, tuyển theo Đạo.
Giáo trình của khoa Minh Pháp vốn chỉ có hai cuốn, tức "Hạ Luật" và "Kiến Cực Lễ", cái trước là "Luật", cái sau là "Lệnh", khoa Minh Pháp thi chính là "Luật Lệnh".
Để bảo chứng cho thánh chỉ này, Thánh nhân thậm chí còn nói: "Nhập tắc vô pháp gia phất sĩ, xuất tắc vô địch quốc ngoại hoạn giả, quốc hằng vong", không khỏi khiến người ta suy diễn miên man.
Hơn nữa, một số người còn liên tưởng nó với "Bạo Tần" cùng những khốc lại như Trương Thang thời Hán Vũ Đế, bàn tán xôn xao.
May là Thánh nhân đồng thời hạ chỉ tu sửa "Hạ Luật", khiến pháp luật hoàn thiện hơn, chi tiết hơn, tránh việc xuất hiện quá nhiều điều luật mơ hồ, khiến người ta không biết theo đâu cho đúng — trước khi việc sửa đổi hoàn tất, vẫn lấy "Hạ Luật" bản gốc làm giáo trình thi cử.
Ngoài hai bộ luật lệnh này, những luật lệnh chi tiết như "Doanh Thiện Lệnh" cũng sẽ lần lượt sửa đổi và ban hành — hiện nay đang sử dụng "Doanh Thiện Lệnh" thời Đường, vẫn cần điều chỉnh một chút.
Đến lúc này, người chậm chạp nhất cũng đã nhận ra, triều đình rất có khả năng không còn dùng "đạo đức" để trị quốc nữa, ít nhất Đức giáo không còn là duy nhất, mà là nhiều phương thức cùng tồn tại.
Hãy thử nghĩ xem, nếu khoa Minh Pháp đời này qua đời khác bồi dưỡng ra loại khốc lại như Trương Thang, chỉ biết câu nệ vào pháp luật, chấp hành nghiêm ngặt, không thông tình đạt lý, thì mọi người còn có thể sống thoải mái được sao?
Võ phu thì không sao, quân pháp nghiêm minh, họ vốn đã quen với việc nên làm gì, không nên làm gì, nhưng văn thần thì sao?
Xây cái phủ đệ, còn phải lật "Doanh Thiện Lệnh" ra xem có vượt chế hay không, nếu không sẽ bị trượng phạt hoặc phạt tiền, sau đó bị bắt lệnh sửa chữa.
"Những ngày này, nghĩ thế nào cũng thấy khó chịu." Sau khi nghe tin, Lữ Kỳ thở dài nói.
"Dốc sức cả thiên hạ cũng không thể kháng lại, thì có thể làm gì?" Sĩ tử Hàn Chiêu thuê trọ bên cạnh lầm bầm nói.
"Nếu bị khốc lại nghe thấy, chỉ riêng câu này của huynh cũng đủ để bị trị tội rồi." Gia Luật Toàn Trung cười nhìn huynh ấy một cái, nói.
"Võ phu còn nói lời ngang ngược hơn nhiều, sao không đi bắt họ?" Hàn Chiêu lắc đầu nói.
"Võ phu hiện giờ đâu có dễ bắt." Lữ Kỳ bị câu này chọc cười, cười nói.
"Khốc lại hiện giờ phần lớn cũng chưa gọi là khốc lại. Nhưng mấy chục năm sau, trăm năm sau thì sao?" Gia Luật Toàn Trung hỏi: "Cơ sở lập thân của khoa Minh Pháp chính là luật lệnh. Những người này nhất định sẽ ôm cứng lấy luật lệnh không buông, nếu không thì làm sao thể hiện giá trị?"
"Cũng chưa chắc." Lữ Kỳ suy nghĩ một lát rồi nói: "Hòa quang đồng trần mà, thực sự có người cứng nhắc đến thế sao? e là không nhiều đâu?"
"Huynh còn muốn bao nhiêu người?" Hàn Chiêu liếc huynh ấy một cái không mấy thiện cảm, nói: "Dù có hòa quang đồng trần, cũng nghiêm khắc hơn so với việc thuần túy dùng Đức giáo trị quốc, những ngày này đúng là không sống nổi."
"Thôi bỏ đi, thành thật lo ôn thi đi. Có khó khăn đến mấy, cũng làm sao khó bằng thời võ phu đương quốc? Phụ bối chúng ta, thời kỳ đó đều đã vượt qua, sợ cái gì?" Lữ Kỳ nói: "Hiện giờ ít nhất còn có luật lệnh minh văn, năm đó thì chẳng có gì cả. Muốn nắm thóp ngươi cũng chỉ là chuyện trong một ý niệm, đơn giản biết bao."
Gia Luật Toàn Trung cũng thấy vấn đề không lớn.
Đấu tranh chính trị trên thảo nguyên còn tàn khốc hơn, đẫm máu hơn, vô liêm sỉ hơn. Nếu có luật lệnh minh văn, thì đúng là cầu còn không được.
Chỉ riêng Hàn Chiêu là không vui lắm, nhưng huynh ấy cũng chẳng còn cách nào. Đúng như lời Lữ Kỳ nói, những ngày võ phu đương quốc còn khó sống hơn, càng không có cảm giác an toàn. Kim thượng dù sao cũng đã giúp họ giành lại chút lợi ích từ tay võ phu, đừng đòi hỏi quá nhiều.
Than ôi, chung quy vẫn là kỳ vọng quá lớn, khi tan vỡ thì đặc biệt khó chịu.
Lữ Kỳ dường như nhìn ra sự thất vọng của huynh ấy, cười nói: "Cũng đừng nản lòng như vậy. Kim thượng vẫn cần thể diện, sẵn sàng làm chút công phu bề nổi. Ví như đại hội Hoằng Văn quán này, có cần mở không? Không cần. Nhưng Kim thượng cứ mở đấy thôi, chứng tỏ ngài ấy vẫn sẵn lòng làm chút công phu trường diện. Có được điều này là được rồi, thời thế thay đổi, đợi đến khi có cơ hội, những người đọc sách thánh hiền như chúng ta có thể nghĩ cách biến công phu trường diện này thành thực tế."
Hàn Chiêu hơi kinh ngạc nhìn huynh ấy một cái, không ngờ người thanh niên này lại có kiến giải như vậy.
"Nói cũng phải." Huynh ấy cười nói: "Vẫn là bàn về khoa cử đi, đệ thấy sang năm sẽ ra đề gì?"
Lữ Kỳ do dự một chút, nhưng cuối cùng vẫn không giấu giếm, nói: "Thánh nhân ở kinh thành, biết đâu sẽ đích thân can thiệp việc ra đề. Ngài ấy lại vừa xuất bản cuốn "Trí Trị", dù đã nói rõ lần này không thi, nhưng khó tránh khỏi liên quan đôi chút. Ngài ấy bây giờ coi trọng nhất là gì? Tân triều nhã chính! Hãy suy ngẫm kỹ xem Tân triều nhã chính là gì, biết đâu sẽ có thu hoạch."
Hàn Chiêu nghe xong, đứng dậy hành một lễ, nói: "Đa tạ chỉ giáo."
"Không có gì." Lữ Kỳ đáp lễ, nói: "Khoa Tiến sĩ ngày càng khó, nếu huynh đệ ta may mắn đỗ đạt, sau này còn phải đồng cam cộng khổ."
Gia Luật Toàn Trung lẳng lặng ngồi một bên. Không hiểu sao, huynh ấy bỗng nhiên sinh ra chút cảm giác cách biệt.
Đạo thống chi tranh, thực sự quan trọng đến thế sao? Huynh ấy không thấy vậy.
Trong mắt huynh ấy, quan lại trong triều có mấy người là Nho sinh truyền thống? Ai nấy sớm đã biến dạng không ra làm sao nữa rồi.
Nho sinh giỏi thay đổi nhất, giỏi dung nhập các học thuyết khác vào đạo thống của mình nhất, có cần phải phân định rõ ràng như vậy không?
Có lẽ, vì xuất thân và những trải nghiệm thời niên thiếu, huynh ấy không quá hiểu những tinh túy này chăng? Nhưng huynh ấy rất có thể cả đời này cũng không hiểu nổi nữa.
Nhưng chẳng sao cả. Kim thượng trị chính, thẳng thắn trực diện, không giấu giếm quanh co, không để bề tôi phải đoán ý, không chơi đùa lòng người, ngài ấy muốn làm gì, thì làm cái đó.
Người không phục ngài ấy, trực tiếp đánh đổ, mạnh như Trung thư Thị lang Trần Thành, chẳng phải cũng đã "trí sĩ" rồi sao?
Nếu không tiện trực tiếp làm gì, ngài ấy mới thỏa hiệp với người khác, nhưng cuối cùng vẫn sẽ nghĩ cách đạt được mục đích.
Thiên hạ này, có người cảm thấy sôi sục không dứt, nhưng huynh ấy lại thấy tràn trề sức sống.
Bách tính khắp nơi chạy loạn, thực sự đáng sợ đến vậy sao? Xét nghiêm túc mà nói, người thực sự có quyết tâm, có nghị lực, có điều kiện đi ra ngoài bôn ba, cái gọi là "khắp nơi chạy loạn", thực ra là số ít thôi chứ nhỉ?
Thời Đường chỉ có 6 thượng quan, 13 trung quan, 7 hạ quan, tổng cộng 26 cửa ải cần "quá sở", không đi qua cửa ải, ngươi cứ tự do mà chạy, không ai kiểm tra ngươi cả, người ta sao không lo lắng?
Bách tính đâu phải kẻ ngốc, nhất định phải mạo hiểm mất đầu để tạo phản sao? Lùi một vạn bước mà nói, dù thực sự xuất hiện một vài kẻ muốn tạo phản, thì có thể làm nên trò trống gì? Các triều đại từ xưa đến nay, kẻ tạo phản nhiều như lông bò, ngay cả trong thời thái bình thịnh thế, vẫn có người tạo phản, phần lớn đều vừa nổi lên đã diệt vong, không một tiếng động.
Người đã trải qua thời đại võ phu, còn sợ chuyện này sao? Thời đó của các người chẳng phải ba ngày hai bữa là có người tạo phản sao, hơn nữa còn là loại rất dễ thành công, khó đối phó hơn nhiều so với việc nông phu nơi thôn dã tạo phản.
Quốc gia mà Kim thượng muốn xây dựng, nhìn qua thì không ổn định, nhìn qua thì đủ thứ chuyện, nhưng biết đâu lại ngoài dự liệu của tất cả mọi người, thời gian tồn tại lại dài nhất trong các triều đại. Cuối cùng diệt vong, biết đâu còn chẳng phải vì khởi nghĩa nông dân.
Nếu thực sự như vậy, thì thú vị rồi đây.
Thánh nhân, đã khai phá ra một con đường cho các vị hoàng đế đời sau. Con đường này có lẽ chưa hoàn thiện, dù sao cũng mới khởi đầu, nhưng người đời sau sẽ rút kinh nghiệm từ đời trước, cải lương thêm, cuối cùng sẽ đạt đến hoàn mỹ.
Dù có một vị hoàng đế bảo thủ đến, ngài ấy cũng không thể thay đổi hoàn toàn những thứ đã tồn tại hàng trăm năm, tối đa chỉ sửa đổi một phần, bởi vì ngài ấy không thể làm trái ý thiên hạ.
Hàn Chiêu nhanh chóng rời đi, Lữ Kỳ, Gia Luật Toàn Trung hai người liền ở trong trạch viện thuê trọ khắc khổ dụng công, ôn tập bài vở.
Gia Luật Toàn Trung thỉnh thoảng sẽ ra ngoài vài ngày, chủ yếu là đến huyện Lam Điền.
Tháng tư năm ngoái, Lam Điền lệnh thăng chức, Huyện thừa Da Luật Hoạt Ca đệ bổ chức Huyện lệnh. Mà huyện Lam Điền lại có quan hệ mật thiết với Tư Nông tự, thường xuyên tiếp nhận các giống mới mà họ ươm tạo, trồng trọt rộng rãi, trong huyện nha cũng có quan lại Tư Nông tự thường trú, huynh ấy đến đó dạo qua, cũng là mang theo ý định thu thập thông tin trực tiếp.
Ngày lễ Lạp Bát hôm đó, hai người cùng đến ngoài cửa Kim Quang, nhìn thấy Thái tử ban sư hồi triều, cùng với hai vạn dư cấm quân tướng sĩ theo sát phía sau.
Đội ngũ rất dài, ngoài cấm quân mã bộ binh sĩ ra, còn có hơn trăm tù binh cùng hàng trăm xe chiến lợi phẩm.
Lữ Kỳ, Gia Luật Toàn Trung hai người chen trong đám đông bên cạnh dịch đạo, lặng lẽ nhìn.
"Nhi lang cấm quân vẫn biết đánh đấm như vậy, đáng tiếc chẳng có mấy nhi lang Trường An." Có người thở dài nói, nghe giọng hình như chính là người Trường An.
"Có người Trường An mà còn đánh thắng trận sao? Chuyện Bạch Chí Trinh quên rồi à?"
"Ngươi nói chuyện kiểu gì thế? Coi thường người Trường An à? Thế sao ngươi còn cút đến Trường An làm gì?"
"Ta lười nói nhảm với ngươi. Cấm quân thiếu người, hoặc là rút những kẻ kiêu dũng kiện duệ trong binh mã địa phương bổ sung vào, hoặc là chiến sĩ Phiên Hồ nơi đất khổ ải, cùng lắm thì cũng phải là tân tốt được huấn luyện kinh niên tại Ngũ Đại Viện. Đúng rồi, tân binh Thiểm Châu Viện là tệ nhất, đại tướng cấm quân đều mắng."
"Vị lang quân này nói không sai. Lão hủ tuy là người Trường An, cũng không ưa nổi đám thiếu niên thị tỉnh du thủ du thực kia. Cho dù là người các huyện xung quanh, cũng không khá hơn. Đứa nào đứa nấy tâm tư lanh lợi, đất cũng không muốn cày, hoặc là trồng rau quả, hoặc là trồng hoa cỏ, thậm chí vào thành làm đầy tớ cho người ta. Đám người này một khi ra trận, gặp cảnh vạn tiễn tề phát, đũng quần đều phải ướt đẫm."
"Trượng ông hiểu sự lý, tiểu sinh bái phục."
"Hai người các ngươi kẻ xướng người họa, cứ như cha ghẻ con hờ."
"Có tin là ta đấm chết ngươi không?"
Lữ Kỳ, Gia Luật Toàn Trung nghe thấy thú vị, không nhịn được bật cười.
"Đừng cãi nhau nữa, Thánh nhân đang ở lầu Kim Quang." Đột nhiên có người nói.
Lữ Kỳ, Gia Luật Toàn Trung không nhịn được ngẩng đầu lên, nhìn về phía thành lầu cửa Kim Quang, quả nhiên nhìn thấy một người mặc long bào.
"Ngô hoàng vạn tuế vạn vạn tuế!" Bách tính bên cạnh dịch đạo đồng loạt quỳ rạp xuống đất.
"Ngô hoàng vạn tuế vạn vạn tuế!" Cấm quân tướng sĩ cũng "ào ào" quỳ rạp một mảng.
"Ngô hoàng vạn tuế..." Tiếng hoan hô kéo dài mãi đến tận cuối dịch đạo.
Gia Luật Toàn Trung không nhịn được nhìn Lữ Kỳ một cái.
Lữ Kỳ cảm nhận được ánh nhìn, cười khổ một cái, nói: "Thiên hạ này, vững như thùng sắt."
Gia Luật Toàn Trung hiểu được ý ngoài lời: Thánh nhân bất kể làm gì, cũng không ai có thể chế ước.
Huynh ấy không nhịn được lén ngẩng đầu, nhìn về phía lầu Kim Quang.
Thái tử tuần thị hai đạo Hà Bắc, Liêu Đông, tiện thể đánh bại Thất Vi và — Khiết Đan, đại thắng trở về. Chiến tranh cấp bậc này, theo lý mà nói Thánh nhân có thể không lộ diện, nhưng ngài ấy lại cứ lộ diện. Chắc hẳn không phải là không có nguyên nhân. Thánh nhân đây là đang tuyên thị uy quyền của mình trước mãn triều văn võ, trung ngoại quan viên. Mà ngài ấy, dường như cũng đã đạt được mục đích.
