Ông vẫn luôn không cách nào hiểu nổi, rất nhiều thương nhân trong kinh doanh thực tế, rõ ràng đã có nhận thức mơ hồ về những khái niệm này, thậm chí có hiểu biết độc đáo của riêng mình, tại sao lại không viết một cuốn sách chứ?
Thực ra không chỉ riêng thương mại, các mặt khác cũng đều như vậy.
Vì không có ai làm việc này, vậy thì ông sẽ làm.
Thương nhân có thể hiểu về tiền tệ, nhưng quan lại chưa chắc đã hiểu. Đối với người làm quan mà nói, không cần lý luận cao siêu, hiểu qua loa mấy thứ mang tính khái niệm là được rồi, tránh cho bị người đời chê cười, đưa ra những quyết sách tùy hứng.
Mà sau khi cuốn sách này hoàn thành, trước khi bắt đầu viết "Nhân khẩu hãm tịnh", Thiệu Thụ Đức từng có ý định viết thêm một cuốn sách nhập môn về tiền tệ, thương mại, tín dụng, nhưng dựa trên lý do trước đó, ông đã từ bỏ.
Thiên hạ ngày nay, không đủ khả năng sử dụng toàn diện tiền kim loại, trữ lượng không đủ.
Cuối tháng Chạp, khi cuốn "Thông hóa" đã hoàn thành, còn bốn cuốn "Thương mại", "Địa tô", "Phú thuế", "Nhân khẩu" mới chỉ bắt đầu viết, Hộ bộ Thượng thư Đỗ Hiểu mang theo mấy vị quan viên tá nhị đến trước - ông là người kế nhiệm huynh trưởng Đỗ Quang Nghĩa làm Hộ bộ Thượng thư vào đầu năm nay, bệnh tim của huynh trưởng ngày càng nghiêm trọng, buộc phải về nhà tĩnh dưỡng.
Tối hôm đó, ông nhận được một bản chép tay của cuốn "Thông hóa", thế là thức đêm đọc hết.
Ngày hai mươi ba tháng Chạp, Thiệu Thụ Đức triệu kiến chư vị quan viên Hộ bộ tại Bồng Lai điện.
"Sách xem xong rồi chứ?" Thiệu Thụ Đức hỏi thẳng vào vấn đề.
"Xem xong rồi ạ." Đỗ Hiểu đáp.
Thực ra không chỉ mình ông xem xong, mấy vị thị lang, lang trung, viên ngoại lang cũng tự chép lại một bản, mang về nhà đọc.
"Thấy thế nào?"
"Bệ hạ không phải là muốn phế bỏ lụa là, phổ biến tiền bạc đấy chứ?"
Thiệu Thụ Đức nghe vậy liền cười, hỏi: "Trẫm trông có vẻ ngu ngốc thế sao?"
Đỗ Hiểu cạn lời.
Ông biết Thánh nhân vẫn luôn có tình cảm đặc biệt với đồng bạc (ngân nguyên), và còn nảy sinh ra thứ gọi là ngân nguyên phiếu.
Đương nhiên, Đỗ Quang Nghĩa có ủng hộ một số chính sách của Thánh nhân -
Ba mươi năm trước, để giảm bớt nạn thiếu tiền, Thánh nhân đẩy mạnh mô hình giao dịch tập trung, tiền tệ ghi sổ, khiến cho nhu cầu của dân gian đối với tiền kim loại giảm xuống đáng kể.
Ba mươi năm sau, các thương nhân đã dần quen thuộc và công nhận mô hình này, vì nó thực sự rất thuận tiện cho giao dịch thương mại.
Ba mươi năm thời gian, thói quen và nhận thức này vẫn luôn không ngừng được củng cố, đến mức hiện tại tín dụng của ngân nguyên phiếu tăng lên rất nhiều, có thể trực tiếp mang đi giao dịch.
Nhưng - cũng chỉ có thể đến mức độ này mà thôi.
Những biện pháp của Thánh nhân đã giảm bớt đáng kể nạn thiếu tiền, có ơn huệ với bách tính thiên hạ, có ân huệ lớn với giới thương nhân. Nhưng nếu bảo dùng trực tiếp bạc làm tiền tệ, thì điều này không đáng tin, Đỗ Hiểu không đồng ý.
Cũng may, Thánh nhân cũng rất tỉnh táo.
"Trẫm biết, ngân nguyên phiếu vẫn chưa phải là tiền tệ, chỉ là một loại bằng chứng tín dụng, không có khác biệt bản chất với phi phiếu do Tiến tấu viện các trấn thời Tiền Đường cấp." Thiệu Thụ Đức nói: "Trong vài chục năm thậm chí hơn trăm năm tới, ngân nguyên phiếu vẫn sẽ chỉ lưu thông trong phạm vi rất nhỏ, đại đa số người trong thiên hạ căn bản không thấy được chân diện mục của nó, thậm chí còn chưa từng nghe qua."
"Vậy - Bệ hạ tại sao lại viết cuốn sách này?" Đỗ Hiểu tò mò hỏi.
Nội dung sách rất thô, thậm chí thói quen dùng từ rất gượng ép, đọc lên rất vất vả. Hơn nữa dường như còn tạo ra quá nhiều từ mới, khiến người ta không biết đường nào mà lần.
"Trẫm già rồi..." Thiệu Thụ Đức chỉ nói một câu.
Đỗ Hiểu cảm thấy xót xa, muốn nói điều gì đó, lại thấy đều không thích hợp.
"Cho nên muốn để lại chút gì đó. Dù bây giờ chưa thích hợp, nhưng tương lai khi điều kiện chín muồi, có lẽ sẽ có người nhớ đến cuốn sách này." Thiệu Thụ Đức tiếp tục nói.
Thực ra đúng như lời ông nói, bây giờ cố gắng nỗ lực, đặt nền móng tốt, có lẽ một trăm năm sau, tiền kim loại có thể dần dần đẩy loại vải vóc, lương thực vốn rất khó sử dụng ra khỏi thị trường, để chúng chậm rãi trở thành lịch sử.
Đây chính là lý do Thiệu Thụ Đức viết "Thông hóa". Phổ cập các loại khái niệm, nguyên lý trong lĩnh vực tiền kim loại, xóa mù chữ cho quan lại.
Đừng đánh giá quá cao kiến thức của các quan lại.
Đối với những quan viên đi lên từ con đường kinh sử, phương diện kinh tế gần như không biết gì, rất dễ làm ra những thao tác kỳ quặc, không phải là họ cố ý xấu, cố ý làm bậy, mà là họ thực sự không hiểu.
"Không nói những lời nản chí đó nữa." Thiệu Thụ Đức cười cười, lại nói: "Trẫm có viết trong sách một cách kiếm tiền. Có lẽ một trăm năm sau, một vị tể tướng nào đó đọc xong toàn bộ cuốn sách, có thể nắm được tinh túy, gia tăng thu nhập cho triều đình."
"Pháp tệ và thuế đúc tiền sao?" Đỗ Hiểu hỏi.
"Chính là thứ này." Thiệu Thụ Đức nói: "Đừng có coi thường nó. Nếu thao tác tốt, thu nhập triều đình sẽ tăng vọt, có thể giải quyết được rất nhiều phiền phức. Tiền nhiều rồi, rất nhiều phiền phức sẽ biến mất."
Thiệu Thụ Đức vẫn luôn cảm thấy Minh triều đã lãng phí điều kiện thiên phú.
Việc bạc trắng từ Nhật Bản chảy vào ồ ạt - bạc trắng do giao dịch thuyền buồm Manila cung cấp thực ra không nhiều, dù sao mỗi hai năm mới có 12 con thuyền - đã giúp Minh triều có điều kiện trở thành triều đại đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc có thể thực sự đẩy mạnh tiền kim loại, nhưng họ đã lãng phí mất...
Minh triều chỉ có bạc trắng, không có tiền tệ.
Đầu tiên, ở cấp độ quốc gia, họ không đúc các loại tiền xu có mệnh giá khác nhau - Thiệu Thụ Đức trong cuốn "Thông hóa" gọi nó là "Pháp tệ".
Đây là căn nguyên của mọi loạn tượng.
Bởi vì không có pháp tệ, dân gian tự làm loạn, tùy ý cắt xẻ bạc, nào là đậu bạc, góc bạc các loại, tràn lan khắp nơi.
So sánh với phương Tây cùng thời, dù là một quốc gia thành bang nhỏ bé, cũng sẽ đúc pháp tệ của riêng mình. Các tiệm đổi tiền có thể thấy ở khắp nơi, khi tàu buôn nước ngoài cập bến, việc đầu tiên là đổi lấy bạc xu bản địa. Mà tiệm đổi tiền thì kiểm tra lấy mẫu, dùng phương pháp hóa học để kiểm nghiệm hàm lượng bạc trong bạc xu, sau đó đưa ra một tỷ giá.
Thời kỳ Minh triều, Amsterdam đã có tỷ giá của hơn mười loại bạc xu chính, định kỳ công bố.
Ví dụ, người Pháp vì chiến tranh, tài chính eo hẹp, bèn đúc một lượng lớn "Livre" pháp tệ kém chất lượng với hàm lượng bạc ít, tin tức truyền ra, tỷ giá của Livre trên thị trường Amsterdam lập tức lao dốc.
Trong lĩnh vực tài chính, tài khóa, Minh triều giai đoạn giữa và các quốc gia phương Tây, đã hoàn toàn không còn ở cùng một tầng thứ.
Tại sao lại xuất hiện tình huống này?
Người không chuyên, làm việc không chuyên, thì sẽ xuất hiện kết quả này.
Cho nên, xóa mù chữ cho quan lại, để họ xây dựng kiến thức tài chính sơ cấp, là vô cùng cần thiết.
"Bệ hạ, có cách nào hiện tại kiếm được lượng lớn bạc trắng không?" Đỗ Hiểu đột nhiên hỏi.
"Không có cách nào." Thiệu Thụ Đức cười chỉ tay vào ông, nói: "Trong nước có hơn trăm mỏ bạc, nơi sản xuất ổn định không quá ba bốn chục, nơi sản lượng lớn thì chỉ vỏn vẹn vài chỗ mà thôi. Còn xung quanh thì sao? Nguồn bạc nhỏ không bàn, cứ nói nguồn lớn đi, hiện tại chỉ có mỗi Nhật Bản. Hơn nữa họ mới phát hiện mỏ bạc vài năm, trình độ cũng rất kém, trẫm còn thấy sốt ruột thay họ, có bạc mà không đào được, bạc trắng tinh luyện ra chất lượng lại kém, haiz!"
"Lạc Dương có lời đồn, phía Thổ Hỏa La có mỏ bạc lớn, không biết..."
"Không phải lời đồn, là thật, nơi đó gọi là thung lũng Panjshir." Thiệu Thụ Đức nói: "Có lẽ không nhỏ hơn núi bạc Nhật Bản bao nhiêu, đương nhiên, đây chỉ là suy đoán, trẫm cũng chưa từng đến, không rõ lắm."
"Vậy có thể..."
"Ha ha!" Thiệu Thụ Đức cười lớn: "Lúc ban đầu viễn chinh phương Tây, các ngươi cứ hết lời khuyên can. Sao? Bây giờ thấy sốt ruột rồi à?"
Đỗ Hiểu hơi lúng túng.
"Thực ra vô dụng." Thiệu Thụ Đức đột nhiên thở dài, nói: "Bạc trắng cần phải tích lũy. Dù thung lũng Panjshir, núi bạc Nhật Bản đều thuộc về trẫm, thì có ích gì chứ? Không có sự tích lũy bạc trắng liên tục cả trăm năm, thì làm sao đủ dùng? Trẫm già rồi, không đợi được đến ngày đó nữa."
Thực ra, yêu cầu của Thiệu Thụ Đức đối với quan viên kinh tế Đại Hạ rất thấp.
Nếu có một ngày, kim loại quý chảy vào Đại Hạ đủ nhiều, có thể bước vào thời đại bạc trắng, triều đình bắt đầu đúc pháp tệ (bạc xu).
Đừng có mà dùng mấy thỏi vàng thỏi bạc nữa.
Thỏi vàng thỏi bạc không phải tiền tệ, pháp tệ mới là, khái niệm này nhất định phải làm rõ.
Ông tin rằng, chỉ cần làm rõ được loại khái niệm này, các quan lại sẽ có động lực đúc pháp tệ, bởi vì có thể thu thuế đúc tiền.
Sau khi pháp tệ được đẩy mạnh, để thu thuế đúc tiền, triều đình lại sẽ nghiêm cấm dân gian tự đúc tiền, và đả kích hiện tượng sử dụng thỏi vàng thỏi bạc giao dịch, đây đều là những việc từng xảy ra trong lịch sử phương Tây.
Mà những thương nhân tích lũy lượng lớn pháp tệ, cũng sẽ không chọn cách nấu chảy chúng, bởi vì làm vậy sẽ gây ra thua lỗ - giả sử quan phương quy định một đồng pháp tệ có thể đổi được một lượng bạc, nhưng thực tế, trọng lượng của một đồng pháp tệ thường không đạt đến mức một lượng, hơn nữa bên trong còn chứa 10-20% kim loại rẻ tiền, đây chính là nguồn gốc của thuế đúc tiền.
Minh triều ngay cả thuế đúc tiền còn không biết thu, cũng không biết nói gì cho phải.
Cuốn "Thông hóa" này, vừa phổ cập khái niệm, vừa chỉ ra cho người đời sau một nguồn tài chính quan trọng của triều đình (thuế đúc tiền).
Thiệu Thụ Đức tin rằng, chắc sẽ không có ai ngốc đến mức không đẩy mạnh pháp tệ đâu... nhỉ?
"Các ngươi bây giờ còn phản đối trẫm gây chuyện ở Tây Vực không?" Sau khi thở dài một hồi, tâm trạng vừa mới hơi chùng xuống, Thiệu Thụ Đức chợt nhớ đến cái mông trắng nõn mà Bột Hải Vương hậu Cao thị chủ động đưa ra, dáng vẻ nhe răng trợn mắt của cô nàng ớt cay Thái Bang Thị, tinh thần phấn chấn hẳn lên, ta còn chưa già, ta vẫn còn chơi đùa được với đàn bà, thế là đổi tông giọng, nói: "Tây Vực vô cùng quan trọng đối với Đại Hạ, tuyệt đối không được từ bỏ, ngươi bây giờ đã nhận ra chưa?"
Đỗ Hiểu im lặng một lát, đứng dậy hành lễ, nói: "Bệ hạ, thần kiến thức nông cạn, nay biết sai rồi."
Thiệu Thụ Đức nhìn ông hồi lâu, khen ngợi: "Đỗ khanh ôm ấp thiên hạ, quả là lương thần."
Lời này của ông là có ý riêng.
Thực ra, đối với quan viên sĩ đại phu mà nói, có tiền kim loại hay không quan trọng sao? Thực ra không quan trọng đến thế.
Tự cấp tự túc, áp bức bách tính như áp bức nông nô, vẫn có thể duy trì cuộc sống chất lượng cao của họ. Dù sao, thứ con người tiêu dùng cuối cùng vẫn là vật thực, tiền tệ chỉ là một phương tiện giao dịch mà thôi.
Đứng trên lập trường của sĩ đại phu, bất kỳ sự thay đổi kịch liệt nào của xã hội đều không khiến họ vui vẻ.
Thừa nhận rằng, thay đổi có khả năng mang lại lợi ích cho họ, nhưng cũng có thể mang lại tai hại.
Là người có lợi ích sẵn có, gia thế lớn, ổn định là quan trọng nhất, tự nhiên chán ghét đủ loại rủi ro.
Trong mắt họ, xã hội cứ tiếp tục như thế này, cho đến tận cùng thời gian là tốt nhất, bởi vì quỹ đạo của nó hoàn toàn có thể dự đoán, họ vẫn có thể duy trì phú quý - xã hội Anh thế kỷ 18, quý tộc truyền thống sa sút không phải là ít, vì để duy trì cuộc sống gọi là thể diện, buộc phải vay mượn thương nhân, từ đó có thể thấy được một phần.
Đỗ Hiểu có thể đứng trên lập trường của triều đình, thiên hạ để nói chuyện, đã là rất không dễ dàng rồi, cho nên Thiệu Thụ Đức mới gọi ông là "lương thần".
Nhưng Đỗ Hiểu chỉ có thể đại diện cho chính ông ấy, không đại diện được cho người khác.
Những quan viên sĩ đại phu khác, liệu có giữ cùng lập trường với ông ấy không? Chưa chắc.
Cho nên, Thiệu Thụ Đức muốn đánh thức họ khỏi giấc mộng mê lầm.
Từng người một giả đà điểu cái gì? Chu kỳ trị loạn ba trăm năm không nhìn thấy sao? Cứ tưởng vùi đầu vào cát, thì tất cả những thứ này sẽ không xảy ra sao? Đùa gì vậy!
Đừng tự lừa mình dối người nữa.
Cuộc sống nam cày nữ dệt, sẽ không mãi mãi tiếp tục, mâu thuẫn sớm muộn gì cũng có ngày bùng nổ.
Thiệu Thụ Đức cũng không cảm thấy mình có thể đảo ngược xu thế này, nhưng ông cho rằng, khi Đại Hạ vương triều diệt vong, có thể để lại nhiều thứ hơn cho thiên hạ này, thì cũng không uổng công ông đến thế giới này một chuyến - giống như ông đã từng nói, ta trả tiền cho sự hoang dâm hưởng lạc của bản thân.
Vương triều là vương triều, thiên hạ là thiên hạ, Thiệu Thụ Đức vẫn phân biệt rất rõ ràng.
Cuốn "Nhân khẩu" này, chính là dành riêng cho những sĩ đại phu truyền thống đó.
Tiếp theo ông sẽ ưu tiên viết cuốn này, phấn đấu hoàn thành trước Tết. Chỉ vài vạn chữ, lại nói tận bản chất của chu kỳ trị loạn.
Chẳng phải đều quan tâm đến gia tộc truyền thừa sao?
Chẳng phải đều nghĩ đến con cháu đời sau sao?
Đọc xong cuốn sách này, các ngươi còn ngồi yên được không?
Nếu ngồi không yên, có phải nên nghĩ cách không?
Đại Hạ hiện mới lập quốc, mâu thuẫn đã giảm bớt rất nhiều, các ngươi đều có thể hưởng thụ phú quý, nhưng con cháu đời sau thì sao? Mặc dù có lẽ không thể giải quyết triệt để mâu thuẫn này, nhưng để nó kéo dài về sau cũng là tốt rồi mà, còn không mau làm việc cho ta?
