Ngày chín tháng chín, leo cao nhìn xa.

Thiệu Thụ Đức dắt tay cháu đích tôn Thiệu Tu Thủ, leo lên núi Chung Nam.

Cháu đích tôn sinh vào tháng năm năm Kiến Cực thứ mười bốn, là con của Thái tử phi Chu thị.

Năm Kiến Cực thứ mười lăm, Thái tử Lương đệ Dã Lợi thị sinh được một con trai.

Năm Đồng Quang thứ nhất, Lương viện Bùi thị lại sinh được một con gái.

Mạch của Thái tử hiện có hai trai hai gái, nhân đinh thật ra không tính là nhiều. So với người cha gieo hạt khắp nơi như hắn, thì kém xa không chỉ một chút.

Ừm, Thái tử tuần thị đến Long Tuyền phủ, chỉ huy binh mã các lộ tiến đánh, đánh cho các bộ tộc Thất Vi lũ lượt chạy về phía bắc, bắt sống mấy vạn nhân đinh.

Sau đó, lại phát hiện ở Long Tuyền phủ có người Bột Hải cấu kết với Thất Vi, đày đi mấy ngàn hộ – đợt này, hẳn là chút nhuệ khí cuối cùng của người Bột Hải rồi, đại nghiệp phản Hạ phục Bột cơ bản là tan thành mây khói.

Nhị Lang trong quân lược, quả thực chưa bao giờ cần hắn phải lo lắng.

Thiệu Thụ Đức từng muốn sửa cách đánh có phần kích tiến của Thái tử, giờ nghĩ lại thì thôi, cứ để nó muốn làm gì thì làm. Dù sao sau này khi nó làm hoàng đế, e là khó mà đích thân ra trận đánh giặc như cha nó được, quốc tình, phong khí, uy vọng đều không cho phép, nó cũng chỉ có thể ủy thác đại tướng xuất chinh, bản thân ở hậu phương nhìn bản đồ mà giải tỏa cơn nghiện chiến tranh thôi.

"Ông nội đi chậm chút." Cháu nội nắm lấy vạt áo hắn, gọi bằng giọng trẻ con.

Thiệu Thụ Đức xoay người lại, bế cháu vào trong lòng, dẫm lên thảm cỏ xanh mướt, đi đến bên một vách đá, nhìn dòng xe cộ qua lại trên dịch đạo cách đó không xa, hỏi: "Xe ngựa bốn bánh ngồi có thoải mái không?"

"Thoải mái." Cháu nội đảo đôi mắt đen láy, nhìn xe cộ qua lại, miệng bắt chước phát ra tiếng "vù vù".

Thiệu Thụ Đức thấy vậy khẽ cười.

Trẻ con năm tuổi, khá ham chơi, đối với thứ gì cũng đầy lòng hiếu kỳ. Một năm gần đây, hắn thường xuyên mang cháu đi chơi, bồi dưỡng các sở thích, quan sát xem rốt cuộc nó có hứng thú với những thứ nào.

Cổ nhân có câu: "Giáo dã giả, trưởng thiện nhi cứu kỳ thất giả dã." Nghĩa là giáo dục là phải phát huy ưu điểm của người ta, cứu vãn khuyết điểm, bồi dưỡng tâm trí, kiện toàn nhân cách.

Môi trường có ảnh hưởng đến tâm trí của trẻ nhỏ không? Tất nhiên là có.

Thế nhưng môi trường cung đình họ Thiệu, tổng thể vẫn khá thoải mái. Thiệu Thụ Đức cũng không phải là người rập khuôn, các con trai mỗi người một tính cách.

Đứa lớn có chút giống hắn, nhưng lại quá mức ổn trọng, thời khắc mấu chốt lại không dám liều.

Thiệu Thụ Đức bản thân từng có những pha liều mạng như đêm tuyết tập kích Vận Châu, đại bôn tập mấy ngàn dặm đánh tan Cát Tòng Chu. Sau khi Lý Khắc Dụng chết, hắn còn không sợ nguy hiểm, đích thân vào linh đường viếng, Đại Lang e là không làm nổi.

Nhị Lang quá mức tinh tiến, thích khoe khoang võ dũng, hợp khẩu vị của đám võ phu, nhưng không phải minh quân trong mắt văn thần.

Tam Lang khí chất thư sinh khá nặng.

Tứ Lang nhàn rỗi lười biếng…

Thiệu Thụ Đức thực sự bỏ tâm huyết giáo dục, thực ra chỉ có Đại Lang và Nhị Lang. Bản lĩnh đều không tệ, nhưng đều có khuyết điểm riêng. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, ai mà không có khuyết điểm chứ? Cố gắng tận dụng ưu điểm của chúng là được.

Thế hệ thứ hai của Thiệu Hạ, chính là phải dùng sự dũng mãnh của Nhị Lang.

Cháu nội, cháu ngoại giờ cộng lại cũng đã gần mấy chục đứa. Thiệu Thụ Đức không có sức lực để dạy dỗ từng đứa, giờ hắn chủ yếu quan sát cháu đích tôn, nhằm đặt nền móng cho sự kế thừa chính sách của mình.

Đúng vậy, mục đích chính của hắn chính là cái này.

Những thứ người đời quan tâm như thuần hiếu, tri lễ, hắn không phải không quan tâm, nhưng lại đặt vào vị trí thứ yếu.

Nuôi dưỡng một tấm gương đạo đức, nhưng không có chính kiến, tai nhẹ dạ cả tin, dễ dàng bị người khác lừa gạt, người thừa kế như vậy là thất bại.

"Có biết chiếc xe ngựa bốn bánh kia chở cái gì không?" Thiệu Thụ Đức hỏi.

Cháu nội lắc đầu.

"Đó là cá tuyết mà cháu thích ăn nhất đấy."

"Cá tuyết ngon lắm!" Cháu nội mắt tức thì trợn tròn, nói.

Thiệu Thụ Đức lại cười, khẽ xoa cái đầu nhỏ của cháu.

Bên hông nó đeo một thanh kiếm gỗ nhỏ, bên ngoài thanh kiếm có bao kiếm bằng da cá mập do đích thân Thiệu Thụ Đức chế tác.

Đứa cháu đích tôn này, hiện đã được hắn giáo dục cho vô cùng khao khát biển cả.

Thực ra, Thiệu Thụ Đức cũng có chút áy náy, cháu đích tôn vẫn luôn trưởng thành theo con đường mà hắn đã quy hoạch, chỉ là thủ đoạn khá ôn hòa, khá kín đáo mà thôi.

Nhưng con cháu nhà đế vương, vốn dĩ chẳng có tự do gì. Vì tương lai của thế giới này, cũng đành phải làm công cụ một lần vậy.

"Hôm nay có muốn ông nội kể chuyện nữa không?"

"Có ạ."

"Vậy thì kể về chuyện ở Nam Dương đi." Thiệu Thụ Đức mỉm cười, nói: "Nơi đó được các thương nhân hàng hải Đại Thực gọi là 'Vùng đất dưới gió', sản sinh nhiều hương liệu như hồ tiêu, đinh hương, nhục quế, vỏ nhục đậu khấu..."

Hai ông cháu trên núi kể chuyện rất lâu.

Khả năng kể chuyện của Thiệu Thụ Đức vẫn rất khá, dù sao hắn cũng thường xuyên vẽ bánh nướng cho người trưởng thành, lừa trẻ con thì chẳng phải dễ như trở bàn tay sao.

Cháu đích tôn A Ly nghe thấy vị thuyền trưởng nào đó đi vào quần đảo Nam Dương, phát hiện ra hương liệu độc đáo ở địa phương, thì chăm chú lắng nghe, sợ bỏ lỡ một chữ.

Những cuộc phiêu lưu huyền thoại trên biển vô cùng kinh ngạc.

Nó trước đó đã từng nghe ông nội kể về chuyện thủy thủ chiến đấu với sóng gió như thế nào, hôm nay nghe được đoạn sau, lập tức kêu đã nghiền.

Cái này thú vị hơn nhiều so với chuỗi câu chuyện về đế quốc thảo nguyên đã kể trước đó.

Nó đã hoàn toàn hiểu được rằng, thế giới này xa xa không chỉ có cung điện Đại Nội, không chỉ có Trường An, Lạc Dương, thậm chí không chỉ có hơn hai mươi đạo của Đại Hạ.

Thế gian các nước san sát, trăm tộc tranh đua, vô cùng thú vị. Nếu tương lai có cơ hội, nó nhất định phải để những gã hán tử thảo nguyên đến biểu diễn cưỡi ngựa, để các vũ nữ Ba Tư đến múa, để các học giả Đại Thực dịch sách cho mình, xem có chuyện gì hay ho không.

Nó còn muốn để người Nữ Chân nuôi heo cho mình, vì bánh hấp rất ngon.

Nó còn muốn để người Cao Ly câu cá cho mình, vì cá tuyết rất ngon.

Nó thậm chí còn muốn phái người xuống phía nam, vì hương liệu của Chân Lạp quá thơm…

"Ngủ thiếp đi rồi." Thiệu Thụ Đức giao cháu đích tôn A Ly vào tay Hoàng hậu.

Hoàng hậu nhẹ nhàng đón lấy, nhìn một lát sau, lại giao trả vào tay vú nuôi.

"Phu quân dạo gần đây ồn ào với đám nho sinh?"

"Chưa đến mức ồn ào." Thiệu Thụ Đức nói: "Nho sinh bị đè nén hơn trăm năm, nhuệ khí chẳng còn bao nhiêu. Trẫm có thể giúp họ đòi lại chút lợi ích từ đám võ phu, họ đã phải cảm ân đới đức rồi."

"Nhưng vẫn có người không bị chút lợi ích trước mắt này làm mờ mắt?"

"Nương tử quả nhiên có tuệ nhãn." Thiệu Thụ Đức cười nói: "Vậy thì đã sao? Thiên hạ này là do ta đao thương kiếm kích đánh đổi mà có. Đám võ phu hướng về ta, không ai lật trời được đâu."

"Phu quân làm việc đều có chừng mực." Hoàng hậu nói: "Như vậy, thiếp cũng yên lòng rồi."

"Ta—" Thiệu Thụ Đức nghĩ ngợi một lát, hỏi: "Những cải cách mà ta làm ra, phu nhân có ủng hộ không?"

"Đúng là có một số người tìm đến chỗ ta." Hoàng hậu thở dài, nói: "Nhưng đúng như phu quân nói, võ phu không cùng phe với họ, không gây ra sóng gió gì được. Phu quân anh minh cả đời, đa mưu thiện đoạn, mới có được thiên hạ ngày nay. Quyết định của chàng, một phụ nữ như ta không tiện nói nhiều. Chỉ mong con cháu đời sau có thể mãi giữ được phú quý là đủ rồi."

Thiệu Thụ Đức im lặng hồi lâu, cuối cùng mới nói: "Thế gian không có vương triều nào trường tồn bất diệt."

Nói xong, bèn rời đi.

Hoàng hậu khẽ thở dài một tiếng, lập tức lại nghĩ, phu quân tung hoành một đời, quyết định đưa ra hiếm khi sai lầm, có lẽ, chàng mới là người đúng.

Vả lại, tân triều đang ngày một thịnh vượng, lo lắng nhiều như vậy đúng là chuyện hão huyền.

Võ phu nắm quyền một trăm năm mươi năm, ai mà ngờ được chứ? Có lẽ, thời thế phi thường thì chỉ có thể hành sự phi thường, chỉ là như vậy mà thôi.

Ngày mười lăm tháng chín, Thiệu Thụ Đức nhận được tin tức gửi từ Tây Vực, sứ đoàn Lý Thủ Tín đã tới Toái Diệp. Áo Cổ Nhĩ Cáp Khắc sai con trưởng Đôn Dục dẫn một ngàn kỵ binh hộ tống.

Mọi việc suôn sẻ, tiếp theo phải xem vận may của họ thế nào – đúng vậy, chuyện này cần một chút may mắn.

Ngoài ra là chuyện liên quan đến thương đồn ở Tây Vực.

Hiện tại đã có hơn mười thương hiệu ở Đình Châu, Quy Từ, Cô Mặc, Sơ Lặc đồn khẩn, khai khẩn hơn bảy trăm khoảnh ruộng, một năm thu hoạch mười vạn hộc túc mạch, hơn bốn vạn hộc lương thực tạp, tất cả đều giao nộp cho quan phủ.

Tây Vực Thương Xã vì đi muộn, năm nay chỉ khai khẩn được hơn trăm khoảnh, chủ yếu ở chân núi phía bắc Thiên Sơn.

Họ lại chiêu mộ hơn chín trăm nam tử tráng kiện ở Hà Nam, Hà Bắc, đại khái đầu năm sau sẽ tới Cô Mặc, khai khẩn thêm hai trăm khoảnh ruộng mới, trồng lúa mì và đậu.

Thiệu Thụ Đức vui vẻ đồng ý.

Thương đồn thực ra rất khổ, khổ hơn cả những người dân di cư tới đó sinh sống.

Họ thậm chí chỉ đào những cái hố đất, bên trên dùng cành cây, lau sậy che lại để làm nơi ở.

Ngày thường hai điểm một đường, không phải làm việc ngoài đồng thì là ngủ trong hố đất. Cả ngày đầu bù tóc rối, quần áo rách rưới, sống chẳng khác nào ăn mày.

Thứ chống đỡ họ tiếp tục làm việc thực ra là tiền công cực cao.

Dùng tiền bạc để sai khiến người ta làm việc, với việc ép buộc nô lệ làm việc, hiệu quả kinh tế thực ra không chênh lệch quá nhiều. Bởi vì người trước dụng tâm hơn, mỗi khi thu thêm một đấu lương thực, đều có thể kiếm được nhiều tiền hơn, do đó còn "nô lệ" hơn cả nô lệ, mà trong lòng lại không có nhiều oán khí, mọi thứ đều là tự nguyện.

Không thể không nói, người phát minh ra thương đồn thực sự có tố chất của tư bản đen tâm.

Thời Mãn Thanh Tây chinh, thương đồn nở rộ khắp nơi. Là Càn Long không gom đủ nông nô, hay là do hắn tâm thiện? Chẳng qua là sản lượng ruộng đất thương đồn cực cao, cao hơn binh đồn, dân đồn, khiến người ta không còn gì để nói mà thôi.

Phía Bắc Đình báo tin, người Hạt Cát Tư tiến vào vùng núi An Nhĩ Thái, dường như có mưu đồ.

Thiệu Thụ Đức xem xong, chỉ phê bốn chữ "Trấn chi dĩ tĩnh".

Khoa Bố Đa đã xây thành, hắn đích thân ban tên là "Lâm Viễn", trú đóng ba ngàn binh mã. Chỉ dựa vào đám người này, chắc chắn không chặn được người Hạt Cát Tư, còn phải nhờ Bắc Đình hỗ trợ.

Nhưng đối phương vẫn chưa biểu hiện ra bao nhiêu địch ý, hiện tại chỉ là cướp bóc một phen Khả Tát Hồi Hột, ép buộc họ chạy về phía nam, tìm kiếm sự che chở của Đại Hạ mà thôi.

Chỉ có thể kéo dài thời gian trước đã. Mỗi ngày kéo dài, căn cơ của Bắc Đình lại càng vững chắc thêm, kéo dài lâu, thì có năng lực tự vệ, đến lúc đó có thể tiến có thể lui, không gian xoay xở sẽ lớn hơn nhiều.

Vu Điền Lý Thánh Thiên báo tin, ông ta đã chọn được hai ngàn tinh binh. Trọng Vân quốc Thiệu Hiến Trung, Hải Tây Thiệu Trung Thần, Thiệu Quốc Trinh cũng góp được một ngàn người, tổng cộng ba ngàn binh mã,tùy thời có thể lên núi, can thiệp vào tình hình địa phương Tượng Hùng.

Thiệu Thụ Đức đích thân hồi đáp, bảo ông ta chớ nóng vội. Một lát nữa, sẽ có sứ giả Một Lư Thị đi ngang qua Vu Điền để đến Trường An, nhất định phải bảo vệ chu toàn.

Thổ Phồn nơi này, hắn chỉ tiện tay quăng một cái lưới, bắt được bao nhiêu cá thì tùy duyên!

Nếu Thiết Ca và người thừa kế của ông ta thực sự có thể lợi hại như Cát Đức Ni Mã Cổn trong lịch sử, ngay cả Liệt Thành, Gilgit và những nơi khác đều có thể khống chế thì tốt quá rồi – sau khi Thổ Phồn chinh phục những nơi này, để củng cố thống trị, từng đại cử di dân, cho dù đến hậu thế nằm dưới sự cai trị của Ấn Độ, Pakistan, địa phương đó vẫn có lượng lớn người da vàng tồn tại.

Còn lại là chuyện liên quan đến Vân Nam.

Hộ bộ phái người đi mở tiền giám, đổi bạc trắng từ tay thương nhân, đúc tiền bạc, năm sản xuất hơn một vạn đồng.

Phóng đại ra toàn quốc, tiền giám Hộ bộ mỗi năm đúc khoảng hai mươi vạn đồng tiền bạc.

Thiệu Thụ Đức hậu thế từng thấy một chuyện thú vị: Một thực thể kinh tế, rốt cuộc cần bao nhiêu tiền tệ?

Vào thế kỷ 18, người Anh từng đề xuất, đại khái là một phần sáu tổng lượng tài sản xã hội (bao gồm động sản, bất động sản, hàng hóa v.v.). Tốc độ lưu thông tiền tệ nhanh thì có thể giảm bớt nhu cầu một cách thích hợp, lưu thông chậm thì cần đúc nhiều tiền hơn một phần sáu tổng lượng tài sản.

Với quy mô kinh tế của Đại Hạ này, ước chừng cần bốn năm mươi triệu đồng tiền bạc, với tốc độ đúc tiền hiện tại, cần hai trăm năm…

Dẹp đi! Thu được chút thuế đúc tiền đã là mừng thầm rồi, những thứ khác thôi đi.

Phê duyệt xong một đống tấu chương, hắn lại cho người bế hoàng tôn tới, chuẩn bị kể cho nó nghe câu chuyện về "Hành trình của đồng tiền".

Kể xong câu chuyện, sẽ đi dạo một lát trong vườn hoa, xem các chủng loại ngựa khác nhau.

Cuối cùng, sẽ cùng nhau ăn tối.

Ăn xong, lại dùng tiếng Hồi Hột đối thoại, xem hoàng tôn có nhớ những từ vựng ngoại ngữ đã dạy trước đó không.

Lực hắn bỏ ra trên người đứa cháu đích tôn này, thực ra là không hề nhỏ, thậm chí còn vượt qua cả các con trai.

Thiệu Thụ Đức muốn xem thử, khi ba đời ông cháu liên tục tiếp sức, rốt cuộc sẽ gây ra ảnh hưởng lớn thế nào đối với quốc gia này.