Đêm đó, hai vợ chồng già cùng giường chung gối, tất cả những người đàn bà hoang dã kia đều đã chạy mất tăm hơi.

Cứ như vậy liên tiếp mấy ngày, cho đến trưa ngày trừ tịch, Thiệu Thụ Đức triệu kiến các quan chức trọng yếu của Trung Thư tỉnh, Thượng Thư tỉnh, Lý Phiên viện, cùng Nam Bắc nha Xu Mật viện tại Thái Cực điện.

Tất cả mọi người đều phát hiện, sắc mặt của Thánh nhân đã tốt hơn rõ rệt.

Hoàng hậu tới, quả nhiên là thực sự hữu dụng! Ít nhất Thánh nhân không còn hoang dâm nữa.

Thiệu Thụ Đức thần thanh khí sảng ngồi xuống, tỉ mỉ nhìn mọi người.

Ai, thiếu mất mấy người rồi.

Trong bảy vị tể tướng cũ của Chính Sự đường, Trần Thành, Triệu Quang Phùng, Tiêu Cù, Lư Tự Nghiệp, Vương Phổ vẫn còn đó.

Tống Nhạc đã bệnh mất trước khi xuất chinh, người thay thế ông tiến vào Chính Sự đường là Đỗ Quang Nghĩa. Hiện tại Đỗ Quang Nghĩa cũng đã về nhà dưỡng bệnh, Đỗ Hiểu nhậm chức Hộ bộ Thượng thư nhưng vẫn chưa vào Chính Sự đường.

Sau khi Thiệu Thụ Đức trở về, đã đề bạt ông tiến vào Chính Sự đường, trở thành một trong các tể tướng.

Lễ bộ Thượng thư Phong Quan Khanh bệnh mất, Thiệu Thụ Đức điều Binh bộ Thượng thư Vương Phổ làm Lễ bộ Thượng thư, lại đề bạt Trực Lệ đạo Tuần phủ sứ Hàn Kiến làm Binh bộ Thượng thư, tiến vào Chính Sự đường, trở thành một trong bảy vị tể tướng.

Đây là một cuộc bổ nhiệm nhân sự khiến người ta chú mục.

Hàn Kiến người này trong việc trị lý địa phương rất có thủ đoạn, dù là đảm nhiệm Hội châu Thứ sử hay Trực Lệ đạo Tuần phủ sứ đều làm rất xuất sắc. Nhưng trước kia ông là một võ phu, một kẻ thô lỗ, còn không biết chữ.

Sau khi làm quan, ông khổ cực tự học. Mỗi ngày khắc mấy chữ lên trên hồ sàng, lặp đi lặp lại nhận biết, học tập, về sau cuối cùng coi như là "thông hiểu văn mặc chút đỉnh".

Người như vậy làm tể tướng khá là hiếm thấy. Thánh nhân thực sự là không luận xuất thân, chỉ xem có bản lĩnh hay không.

Nam nha Xu mật phó sứ Hồ Chân không có mặt, đang dưỡng bệnh tại nhà ở Lạc Dương.

Nhóm Bắc nha thì ngược lại vẫn còn hoạt bát, toàn bộ có mặt. Như Nhậm Ngộ Cát, Từ Hạo cùng với người kế nhiệm Dương Dược nhậm chức Bắc nha Thượng viện Xu mật sứ là Lý Đường Tân, nhóm người này cùng thế hệ với Thiệu Thụ Đức. Trừ Lý Đường Tân tuổi tác đã lớn, thân thể đã không còn tốt, hai người còn lại đều chưa đầy sáu mươi, thân thể trông có vẻ vẫn còn khỏe mạnh, không có bệnh tật rõ rệt, chắc là còn sống được thêm vài năm nữa.

"Sách đều xem cả rồi chứ?" Sau khi quét mắt nhìn một vòng, Thiệu Thụ Đức hỏi.

"Sau khi xem xong, chỉ thấy Thánh nhân học cứu thiên nhân, lão hủ tự thẹn không bằng."

"Mồ hôi vã ướt đẫm áo, nếu không phải Thánh nhân chỉ điểm, ta còn không nghĩ tới tầng này."

"Cuốn sách này xứng đáng là đồ long yếu thuật, thần bái phục vô cùng."

"Đã xem."

"Xem xong rồi."

"Xem không hiểu lắm."

"Thật hay giả đấy?"

Phong cách hồi đáp không giống nhau lắm.

Những kẻ văn vẻ hơn một chút là văn thần, còn kẻ thô kệch chính là võ tướng.

Đợi tiếng hồi đáp của mọi người hơi ngưng lại, Thiệu Thụ Đức lên tiếng hỏi: "Các ngươi thấy nên làm thế nào?"

Mọi người ngươi nhìn ta, ta nhìn ngươi, đều đang chờ một người mở lời trước.

Trần Thành địa vị cao nhất, không nhường ai, trực tiếp nói: "Thần cho rằng, nên đa quản tề hạ."

"Đa quản tề hạ như thế nào?" Thiệu Thụ Đức hỏi.

"Phương Nam rộng lớn, mỗi khi gặp chiến loạn đều có người phương Bắc di cư xuống phía Nam, như lần Y Quan Nam Độ đó." Trần Thành nói: "Bệ hạ từng nói, Hồ Nam có thể nuôi một hai ngàn vạn người, mà nay chỉ có một trăm vạn. Hồ Bắc có thể nuôi một hai ngàn vạn người, mà nay cũng chỉ có triệu người trở lại. Từ đó có thể thấy, đất trời phương Nam rộng lớn, rất có thể làm nên chuyện."

"Sổ sách không phải tính như vậy." Thiệu Thụ Đức ngắt lời một chút, nói: "Lấy Hồ Nam làm ví dụ, nó hiện tại quả thực chỉ có thể nuôi một trăm vạn, hoặc nhiều hơn chút, nhưng tối đa là hai ba triệu, hai ngàn vạn người là không thể nào. Muốn nuôi được nhiều như thế, ngươi phải tiến hành khai phá, tháo cạn đầm lầy, dọn sạch đồng cỏ, đốn hạ rừng cây, xây dựng đường sá, đào mương dẫn nước, nạo vét lòng sông v.v., chỉ khi những việc này đều làm đến nơi đến chốn, Hồ Nam mới có thể nuôi được nhiều người hơn."

Tại sao thời Thanh nhân khẩu lại đông như vậy? Đều nói là do ngoại lai vật chủng, thực ra không phải như thế.

Ngô đồng khi mới du nhập vào Trung Quốc, chưa được thuần hóa, không thích ứng với môi trường bản địa, lại chưa nhân giống, nên sản lượng cực thấp, còn không bằng trồng các loại cây lương thực truyền thống.

Khoai lang ngược lại có chút tác dụng, tận dụng được một số vùng đồi núi trước kia không thể sử dụng.

Nhưng hai loại nông sản này, tỷ lệ gieo trồng thời Thanh không cao, không phải là dòng chính của lương thực.

Lý do có thể nuôi sống nhiều người như vậy, nằm ở việc thời Thanh hưng khởi xây dựng các công trình thủy lợi nông nghiệp quy mô lớn, biến một phần ruộng hạ thành ruộng trung thậm chí ruộng thượng, đồng thời quây hồ làm ruộng, đốn hạ rừng cây, diện tích canh tác tăng vọt, đây mới là nguyên nhân chính.

Thiệu Thụ Đức nói chính là chuyện này.

Hồ Nam có thể nuôi bao nhiêu người, tương ứng với số lượng ruộng đất có thể canh tác ổn định. Vào thời điểm này, phần lớn còn hoang dã, khắp nơi là đất chưa khai phá, hiển nhiên không nuôi nổi hai ngàn vạn người, tối đa hai triệu.

"Thần hiểu ý Bệ hạ." Trần Thành nói: "Thần chỉ là chỉ ra, toàn bộ phương Nam đất trống còn rất nhiều, có thể dung nạp rất nhiều nhân khẩu. Tương lai nếu nhân khẩu phương Bắc tăng mạnh, ruộng đất không đủ, có thể di dân xuống phía Nam, giảm bớt mâu thuẫn."

Thiệu Thụ Đức gật gật đầu, lại nói: "Trần khanh nói tiếp đi."

"Biện pháp thứ hai thực ra cũng gần như vậy." Trần Thành nói: "Thần nghe nói Liêu Đông tuy khí trời lạnh lẽo, nhưng một năm trồng một vụ vẫn không thành vấn đề. Lại thêm đất đai phì nhiêu, sản lượng mỗi mẫu rất cao, có lẽ có thể đại cử di dân."

"Không tệ." Thiệu Thụ Đức lại gật gật đầu, nói: "Tiếp tục."

Thực ra, công diệt Khiết Đan và Bột Hải, coi như là hành động nối dài mạng sống của Thiệu Thụ Đức dành cho Đại Hạ.

Trong lịch sử thời kỳ Tiểu Băng Hà, dân số đồn điền của nước Liêu, nước Kim ở vùng Đông Bắc lại tăng mạnh. Đặc biệt là khu vực Thượng Kinh của nước Liêu, từng đạt đến hai trăm vạn người, nay mới chỉ hơn chục vạn, quả thực chỉ là một con số lẻ — tất nhiên, việc khai phá lớn của nước Liêu ở Thượng Kinh, cũng đã gây ra tình trạng sa mạc hóa đất đai.

Xét từ một khía cạnh nào đó, khí hậu Tiểu Băng Hà dẫn đến Liêu Trạch thu hẹp, thoái hóa, một lượng lớn đầm lầy khô cạn, bùn phù sa dưới đáy hồ vô cùng màu mỡ, đã vô tình tặng không cho người Khiết Đan không ít ruộng đất.

Còn về ảnh hưởng của thời tiết trở lạnh, đại khái chính là lúa nước từng được người Bột Hải trồng phổ biến thì không được nữa, phải chuyển sang các loại nông sản khác, ví dụ như lúa mạch đen, yến mạch, kê v.v.

Tính đến cuối năm Đồng Quang thứ nhất, các chính châu thuộc Liêu Đông đạo đã có biên hộ bách tính hơn 18 vạn 1100 hộ, hơn 87 vạn 9600 nhân khẩu.

Ngoài ra còn có phủ binh 6 vạn 5000 hộ, bộ khúc hơn 12 vạn 9000 hộ — một vạn bốn ngàn người còn sót lại của Kim Thương quân sau nhiều năm lôi kéo, cuối cùng đã đồng ý được an trí toàn bộ tới Liêu Đông làm phủ binh.

Như vậy, tổng nhân khẩu Liêu Đông đạo đã đạt tới một trăm tám chín mươi vạn người, vượt qua mức độ thời kỳ Bột Hải quốc, nhưng so với thời đại nước Liêu thì còn kém xa, chênh lệch khá nhiều, tiềm năng di dân vẫn còn cực lớn.

Giống như phương Nam, Liêu Đông cũng là van xả áp lực nhân khẩu của Đại Hạ.

"Biện pháp thứ ba chính là Tây Vực." Trần Thành nói: "Nhưng Tây Vực mới lấy được, thần không hiểu rõ lắm, không biết nó có thể gánh vác bao nhiêu hộ khẩu."

"So với hiện tại thêm được hơn một triệu là cùng, hết cỡ rồi." Thiệu Thụ Đức nói.

"Tiếc thật." Trần Thành thở dài.

Thiệu Thụ Đức cũng im lặng.

Hiệu quả dụ dỗ rất bình thường a, Trần Thành chỉ ra phương Nam, Liêu Đông còn một đống không gian, tuy đã bị Thiệu Thụ Đức dùng thuật nói chuyện lừa cho qua, nhưng những người có mặt ai không phải là tinh anh, đều sẽ có suy nghĩ của riêng mình.

Không được, phải dẫn dắt tiết tấu một chút.

Thế là, ông giành trước mặt Triệu Quang Phùng đang định phát biểu, nói: "Phương Nam nóng ẩm, bách tính mười không còn một, coi là vùng đất chắc chắn chết. Thực ra không tốt lắm, chỉ có thể từ từ tính kế, chậm rãi di dân. Trọng điểm vẫn là ở Đông Bắc và Tây Bắc..."

"Bệ hạ, vừa rồi chẳng phải người nói Tây Vực chỉ có thể nuôi thêm hơn một triệu người sao?" Triệu Quang Phùng ngạc nhiên hỏi.

Thiệu Thụ Đức ho hắng một tiếng, nói: "Nhưng phía tây Tây Vực, vẫn có chỗ tốt. Bạt Hãn Na, có thể nuôi mấy triệu người."

"Nhiều vậy sao?" Triệu Quang Phùng chấn kinh, hỏi: "Thời Hán Đại Uyển bất quá chỉ hơn ba mươi vạn người, thời Đường năm sáu mươi vạn, sao lại có thể nuôi mấy triệu người được?"

"Trẫm từng tới đó, tự nhiên biết rõ hơn ngươi." Thiệu Thụ Đức cường biện nói.

Triệu Quang Phùng lặng đi chốc lát, lại nói: "Nhưng di dân nếu đã tới Bạt Hãn Na, e là không thuộc sở hữu của Trung Quốc."

"Đưa người ra ngoài là được chứ gì, nghĩ nhiều làm gì?" Thiệu Thụ Đức hỏi: "Ví như đám hàng binh này, trẫm có lúc còn muốn làm một trận đại bại, để bọn họ tiêu hao sạch sẽ, nhưng sự việc không phải làm như thế. Người đông quả nhiên là phiền phức, nhưng nếu như có thể trước khi biến mất, sáng tạo ra chút giá trị, cũng là có chỗ tốt."

"Di dân đối ngoại, sợ là chiến hỏa liên miên, tài chính không chịu nổi." Triệu Quang Phùng lại nói.

Đây là một vấn đề thực tế, Thiệu Thụ Đức cũng không biết nên trả lời thế nào, chỉ có thể nói: "Nếu có lợi để đồ, hoặc có thể duy trì."

"Bệ hạ, nói với bọn họ nhiều như vậy để làm gì?" Lý Đường Tân đột nhiên lên tiếng, chỉ nghe ông ta nói: "Đám mao chùy tử này, chính là không muốn nhìn đám võ nhân chúng ta lập công, xuất tướng nhập tướng. Trong miệng nói thì đường hoàng, sau lưng thì đầy bụng nước xấu. Hàn Tá Thời bái tướng, người phát lao tao nhiều không kể xiết, ta nhìn mà chỉ muốn cười. Sao? Không ưa được võ nhân chúng ta làm tể tướng à?"

Hàn Kiến ngồi bên cạnh, lúng túng đến mức suýt chút nữa là co quắp ngón chân.

Lý Đường Tân tuy là đang nói giúp cho ông, nhưng hiệu quả thì...

Trần Thành mí mắt khẽ nhướng lên, liếc nhìn Lý Đường Tân một cái, không thèm để ý tới ông ta.

Đây là một kẻ hồ đồ, cãi nhau với ông ta chẳng có ý nghĩa gì, lãng phí nước bọt.

Triệu Quang Phùng cũng nhìn mà như không thấy Lý Đường Tân.

Võ nhân không vào tướng, quy củ cũ sau loạn An Sử rồi. Các ngươi đã có Xu Mật viện, tại sao còn muốn tới địa bàn của chúng ta giành ăn?

Chiến sự càng nhiều, địa vị của võ nhân càng cao.

Ngược lại, một khi bước vào thái bình thịnh thế, địa vị của võ nhân sẽ chậm rãi giảm xuống.

Loại nào phù hợp với lợi ích của bản thân, Triệu Quang Phùng hiểu rất rõ.

Tuy nhiên, lời Thánh nhân nói cũng có đạo lý a!

Ông thầm thở dài một tiếng. Nói thật, ông không tin Hồ Bắc, Hồ Nam có thể nuôi hai ngàn vạn người, điều đó là không thể.

Hiện tại mới triệu chúng, khai phá tử tế một phen, nuôi được ba năm triệu người, đã là cực hạn trong tưởng tượng của ông.

Cho nên, Thánh nhân không phải là Kỷ Nhân ưu thiên.

Một khi hộ khẩu bạo tăng, người đông đất ít, kẻ tạo phản làm loạn nổi lên bốn phía, con cháu đời sau cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Thật sự cho rằng tất cả đại gia tộc đều có thể trụ tới khi triều đại mới định hình à? Trong loạn Hoàng Sào, Tần Tông Quyền, không biết có bao nhiêu gia tộc tan thành mây khói. Những kẻ sống sót, mới chờ được Thánh nhân định đỉnh, kiến lập Đại Hạ.

Thánh nhân thường nói Quân tử chi trạch, ngũ thế nhi trảm, nhưng Triệu Quang Phùng không công nhận, ông không tiêu sái được như vậy, rất nhiều người cũng sẽ không tiêu sái như vậy. Như vậy xem ra, thực sự nên nghiêm túc cân nhắc ý kiến của Thánh nhân.

Tất nhiên, hiện tại bọn họ ở đây cân nhắc cũng vô dụng, bởi vì ngày nay hoàn toàn không tồn tại mâu thuẫn người - đất, người nên nghiêm túc bái đọc cuốn sách này là hậu nhân.

Ông có dự cảm, cuốn sách này của Thánh nhân nếu có thể được lưu truyền rộng rãi, sẽ dấy lên một cơn bão lớn trong sĩ lâm.

Có người sẽ tán đồng, có người sẽ phản đối, có người thì bán tín bán nghi.

Nhưng như vậy thực ra là đủ rồi a, bởi vì sĩ lâm đã bị phân hóa, giải rã hoàn toàn, không còn giữ thái độ phản đối một chiều đối với việc phát động chiến tranh nữa.

Thánh nhân từng nói An Nam có thể nuôi cả ngàn vạn người, bất kể là thật hay giả, từ nay về sau, quan viên, sĩ nhân đều không quá dám khinh ngôn từ bỏ An Nam nữa. Giữ lại một mảnh đất như thế để an trí di dân không tốt sao? Tại sao phải từ bỏ?

Tây Vực, Liêu Đông, Vân Nam v.v. cũng cùng đạo lý.

Một khi địa phương khởi loạn, chỉ cần không phải thực sự đánh không lại, nếu tốn tiền có thể giải quyết được, thì ở triều đường thông qua nghị quyết xuất binh là việc có xác suất lớn, không quá chọn cách tức sự ninh nhân.

Lúc trấn áp đại tứ tàn sát, quân sĩ vui vẻ, có thể cướp bóc tài vật.

Các đại thần triều đình cũng hơi yên tâm một chút, có nơi có thể an trí di dân mới rồi.

Đất nước này, đã trở nên hiếu chiến hơn, giống như tiền Đường vậy...