“Này Jo, tao với mày đọ nhau đi?”

“Ý mày là gì?”

“Để xem tao với mày thằng nào sợ bĩnh ra quần trước.”

Tôi và Wang đã nói đúng những câu đấy với nhau vào một tối muộn khi cả hai ngồi trước ánh đèn rực rỡ của New York. Và tôi bắt đầu cú trượt xuống đáy sâu của mình từ đấy.

Wang Lee xuất thân từ một gia đình rất có thế lực do có nhiều hoạt động, lợi ích và quyền hành đa dạng. Bố Wang là một bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng ở Hong Kong. Ông ta cho Wang sang Mỹ học ngành Y. Hắn ta sau đấy theo học ngành Dược, rồi hoàn thành trong thời gian kỷ lục hai khóa chuyên môn cộng thêm một bằng thạc sĩ về Vi sinh.

Nhưng như Wang kể với tôi sau này, hắn đã sớm nhận ra bản chất của mình không hợp với việc đọc lời thề Hippocrates[1] và cống hiến mình cho những mục đích nhân văn.

Với hắn, điều quan trọng đầu tiên của mỗi căn bệnh, mỗi loại thuốc, mỗi nghiên cứu khoa học chính là lợi nhuận. Nếu phải chọn giữa một chất có thể dùng cho chiến tranh vi sinh hay một loại vắc xin có khả năng giải quyết nạn dịch thì Wang sẽ chỉ quyết định trên cơ sở mình sẽ kiếm được bao nhiêu.

Những sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm chính là niềm yêu thích của Wang, hay đúng hơn là nỗi ám ảnh của hắn. Mục tiêu chính của Wang là có thể can thiệp sớm và cướp sản phẩm khỏi tay đối thủ cạnh tranh.

Wang không có chút ảo tưởng nào về thuốc men, đôi khi hắn đưa ra những nhận xét khiến người ta lạnh gáy. “Mày không tin là dược phẩm có ích cho sức khỏe đấy chứ?”, hắn đã giễu cợt hỏi khi tôi bắt đầu tìm hiểu kỹ về việc làm ăn của hắn.

“Tao không mấy khi dùng, nhưng tao vẫn nghĩ là dược phẩm tốt cho sức khỏe”, tôi đã trả lời thẳng băng như thế. Hắn cười phá lên một cách quá khích, nhìn tôi chằm chằm như người ta nhìn một thằng trẻ ranh cần dạy dỗ. Rồi hắn bảo tôi trong lúc vẫn cười cợt, “May mà người ta chỉ thử nghiệm thuốc men ở những nơi heo hút, không đứa nào tò mò thò mũi vào nên không cần phải giải thích những trường hợp tử vong “do nguyên nhân tự nhiên”, không thì mày chắc phải băn khoăn về niềm tin của mình đấy.” “Mày cứ thử nhìn danh sách những tác dụng phụ của bất cứ loại thuốc nào xem, nghe thì vô hại nhưng dưới cái tiêu đề tác dụng phụ là đủ những thứ hay ho liên quan đến việc thuốc có ích thế nào đấy...”.

“Chỉ là hậu quả không mong muốn thôi”, tôi đáp lại, “cái đấy khá phổ biến, mà không chỉ trong lĩnh vực dược phẩm”.

“Tất nhiên rồi, nhưng trong lĩnh vực này hậu quả không mong muốn chỉ là đỉnh chóp của tảng băng chìm thôi. Bao nhiêu người há miệng nuốt hàng đống thuốc viên các loại, chìa tĩnh mạch để truyền một thứ kháng sinh nào đó trong khi họ chẳng biết gì cả. Cái thế giới dược phẩm này xa lạ và đặc biệt lắm, trong đấy những thiên tài đã thỏa sức sáng tạo ra... tiếc là tài năng của họ không thể được trưng bày ở Louvre, ha ha, quả là đáng tiếc...”

Hắn nói chuyện với cái giọng đó kể cả khi đề cập đến virus và vi khuẩn. Ở hắn vừa có sự tôn sùng vừa là thân thiết với chúng, thỉnh thoảng hắn còn đặt biệt danh cho chúng nữa. Nghe hắn nói chuyện đôi khi cũng hấp dẫn, mặc dù đôi khi phải nghe hắn sa đà mô tả các hậu quả thì thật khó mà cười nổi.

Tôi quen hắn ở Thụy Sĩ trước đó chừng một năm, trong một hội nghị quốc tế thảo luận về tác động của toàn cầu hóa lên sức khỏe nhân loại. Tôi chỉ tình cờ tham gia hội thảo vì nể tình sếp cũ, giám đốc một công ty tư vấn ngày xưa tôi làm việc, giờ đang chuyển hướng quan tâm đến dược phẩm.

Mục đích chính là để gặp Wang. Trước hội thảo mấy ngày, sếp cũ của tôi bị tai nạn nên không đích thân đến được. Mà một nhiệm vụ tế nhị như thế thì phải nhờ một người có thể tin tưởng được. Và tôi với bản năng tinh tường của mình là người sếp tôi tin tưởng có thể giúp anh ta hiểu Wang là kiểu người nào và lợi ích thực sự của hắn trong vụ nghiên cứu loại sản phẩm này là gì.

Tuy nhiên lần đấy khả năng của tôi cũng đã không giúp ích được gì cho sếp cũ của mình.

Nơi đấy là môi trường của Wang, hắn ở đấy trong cuộc săn. Tôi là người tìm cách tiếp cận Wang nhưng sau đó chính hắn là kẻ không buông tha tôi ra nữa.

Thường thì dân làm ăn ở mức môi giới lên tới cả triệu đô hay chuyên săn lùng thông tin mật có giá còn hơn cả tiền triệu không thể hẹn gặp nhau đều, nhưng với Wang thì khác.

Thường chính hắn là người tạo điều kiện để chúng tôi gặp nhau, ở chỗ này hay chỗ khác nhưng thường là ở những địa điểm quan trọng như New York hay Luân Đôn, nơi mà chúng tôi hay phải qua vì chuyện làm ăn. Tuy nhiên đôi khi chỗ hẹn lại ở những điểm hẻo lánh, như Khartoum chẳng hạn. Lệnh cấm vận vũ khí và những cuộc nổi dậy giành độc lập liên tục diễn ra ở những nơi như thế là mồi ngon để dân làm ăn như bọn tôi đến, tìm cơ hội liên lạc với các lãnh đạo để bán những món đồ chơi cần dùng cho hoạt động du kích của họ.

Những lần gặp như trở thành một nghi lễ giữa hai người đàn ông tự tin gặp nhau, thích thú đọ với nhau những trải nghiệm và quan điểm, bình luận, dự đoán về độ bền vững của một chính quyền nào đấy, về ảnh hưởng của tăng trưởng Trung Quốc lên kinh tế toàn cầu, về nối mạng và tương lai của Internet, làm sao để chơi những ván bài trên một bàn cờ không vuông vắn, rõ ràng mà lại tròn và biến đổi như Trái đất này.

Càng ngày Wang càng thích diễn thuyết hơn, còn tôi thì luôn để cho hắn nói. Trong các câu chuyện của hắn có một cái gì đó cuốn hút mà tôi không nắm bắt được cụ thể là gì. Quan hệ giữa hai chúng tôi chắc tạo cho Wang cảm giác hắn là người điều khiển cuộc chơi, còn với tôi thì chuyện đấy chưa có gì đáng phải bận tâm.

Tối hôm đó ở New York, Wang đưa ra một luận điểm mà tôi không hiểu tại sao một kẻ như hắn lại có thể lập luận kiểu giáo điều như thế. Wang bàn về các phẩm chất cần thiết để đưa một người vượt lên hàng đầu. Sau khi liệt kê những năng khiếu và khả năng khá hiển nhiên, hắn kết luận rằng theo hắn phẩm chất quan trọng nhất, cha đẻ của những phẩm chất khác lại chính là khả năng vượt qua được sự sợ hãi.

Nhưng trừ bọn tự tử, bọn liều mạng mà không tính toán gì, bọn sẵn sàng vứt bỏ đời mình không vì gì hết, thì con người thường không bao giờ đạt đến mức giải thoát hoàn toàn khỏi sự sợ hãi. Và vì vậy, cần phải thử nghiệm để biết nỗi sợ nào có thể kiềm chế được. “Đỉnh cao đấy là khó khăn và tuyệt đối, chỉ có thử nghiệm mới biết được mình còn cách đỉnh bao xa, mới biết được trong hai chúng ta thằng nào lên gần đỉnh hơn”, hắn quả quyết với giọng đàn anh. “Mày cần biết làm gì?”, tôi hỏi hắn.

Wang cười to rồi bảo tôi: “Cả hai chúng ta đều là những kẻ tham vọng Jo ạ, chúng ta đều muốn đứng đầu. Nhưng cái môi trường này có nhiều rủi ro. Mà mày biết rủi ro nghiêm trọng nhất là gì không? Chính là loại rủi ro mà mày không nhận ra, loại bị chính sự sợ hãi của mày che bớt hoặc giấu hẳn đi.” “Sợ hãi trong những hoàn cảnh nhất định lại có ích đấy...” tôi đưa ra một câu bình luận chung chung trong lúc chờ Wang nói rõ ra ý của hắn.

“Mày là chuyên gia giỏi về tài chính”, Wang nói tiếp như thể không nghe thấy câu trả lời của tôi, “trước mỗi vụ làm ăn mày sẽ đặt ra mục tiêu loại trừ các rủi ro đúng không? Không thể, mày biết điều đấy là không thể. Mày chỉ tìm cách hiểu rõ và đánh giá xem có đáng để rủi ro thế không. Đúng chưa?”

“Đúng là thế đấy”, tôi thừa nhận.

“Được rồi, thế nên phải giữ cho khả năng nhận biết cơ hội của mình thật sắc bén, phải thắng được những thách thức có vẻ như quá sức mình. Phải biết mình bị sự sợ hãi hạn chế những gì. Nếu mày biết mày đứng đâu trên thang xếp hạng, nếu mày biết mức độ của mày thì sẽ rất có lợi đấy.”

Tôi nhìn hắn không đáp lại, nhưng nét mặt tôi chắc đã biểu hiện quá rõ.

“Tao biết là mày nghi ngờ, nhưng bạn ơi, mày phải tin tao. Tao đã ngẫm nghĩ chuyện này lâu rồi và không nói vớ vẩn đâu. Suy cho cùng thì tao chỉ mời mày chơi thử trò này thôi, hơi lạnh gáy tí, nhưng có phần thưởng lớn. Tao đã nghĩ được vài trò để thử rồi. Đến lượt mày nếu nghĩ ra trò gì thì cứ bảo. Tao cam đoan chơi thử xong mày sẽ phải ngạc nhiên đấy... ”

Sau khi đã chào nhau rồi tôi bước ra khỏi thang máy, hắn vẫn còn nói vọng ra bằng một giọng tôi chưa nghe thấy bao giờ. Giọng nói cao hơn, trái ngược với sự điềm tĩnh quen thuộc của hắn và với cái vẻ lạnh lùng bất di bất dịch kể cả khi hắn nói về những chủ đề kích động hay tranh cãi gay gắt.

“Nếu mày không biết người cũng không biết mình thì cuộc đấu nào cũng chỉ nắm chắc phần thua”, tôi nghe thấy Wang nói trong lúc thoáng thấy hắn vẫn đang vung tay lên chỉ thẳng vào tôi.

[1] Hippocrates được xem là người sáng lập ra nền y học hiện đại. Ông soạn thảo “Lời thề Đạo đức Y khoa” (còn gọi là lời thề Hippocrates) để các y sinh noi theo. Ngày nay, lời thề thiêng liêng này được các bác sĩ trang trọng xưng tụng trước khi bắt đầu ngành y.