Đã đến dịp đầu năm âm lịch mà tôi bắt đầu gọi như mọi người là Tết, những lễ hội cứ thế trôi qua trong khi tôi vẫn chưa có được một dấu vết nào khả dĩ đáng để theo. Những ngày Tết ấy tôi hay đi loanh quanh buổi đêm. Lượng khuyên tôi làm thế để cảm nhận được những điều khác lạ của thủ đô. Thường thì tôi sẽ thấy đám đông vui vẻ kéo dài đến tận khuya rồi sau đó là sự trống vắng trên những con đường buổi sớm mai. Còn trong dịp Tết đó, đường phố trở nên hết sức nhộn nhịp, biến thành một dòng sông, những cành đào và cây quất đung đưa sau những chiếc xe máy, cảnh vật không gợi được gì nhiều cho tôi để tìm kiếm cả.

Những ngày đấy tôi chỉ gặp Lượng có một lần. Nhưng lấy cớ là đang dịp lễ Tết nên tôi cố tìm cách giữ anh ta lại lâu hơn. Lượng vẫn luôn nói nhiều hơn nghe, chuyện gì cũng nói được, từ chuyện phát triển kinh tế hay vấn đề sử dụng Internet. Tôi cũng không nhớ nổi danh mục chi tiết những thứ anh ta nói nữa. Lượng còn có khiếu bài xích, nhưng không bao giờ vượt qua một ngưỡng nhất định. Như thể những suy nghĩ của anh ta được lắp hệ thống kiểm soát nên chỉ quẫy trong một chừng mực nhất định. Đôi khi anh ta còn tự đưa ra một số giải pháp phức tạp và giàu trí tưởng tượng, chẳng hạn như việc biến toàn bộ khu phố cổ thành một khu chợ lớn, không cho các phương tiện giao thông không liên quan đến việc mua bán đi vào bên trong phố cổ để giải quyết tình trạng giao thông đô thị.

Tôi không kỳ vọng Lượng hay mấy người quen biết của anh ta có thể đưa ra những chỉ dẫn có ích, mặc dù Lượng cam đoan là vẫn liên tục đốc thúc để ý tìm kiếm giúp tôi. Tôi cố giữ anh ta ở lại nói chuyện chẳng qua để thu thập những chi tiết về địa bàn này, nơi tôi chắc người phụ nữ mình tìm đang sống.

Lần đó, sau khi chia sẻ với tôi vài mẩu thông tin về những tập tục ngày Tết, về những việc phải làm trong dịp đó, câu chuyện của chúng tôi chuyển sang một chủ đề quen thuộc.

Về số phận.

Đôi lúc nói chuyện với tôi Lượng có cái giọng và dáng vẻ sư phạm như khi phải giải thích cho người nước ngoài những đặc điểm của dân bản xứ. Khi động đến chuyện số phận, Lượng lập tức có cái vẻ dạy dỗ.

“Bác Jo ạ, tôi được hưởng nền giáo dục khoa học nên thường tôi chỉ tin những gì được chứng minh. Nhưng logic không giải quyết được tất cả, không lý giải được những gì xảy ra với con người. Quan hệ với người cõi âm hay chuyện số phận thì không thể giải thích được bằng logic”.

Anh ta dừng lời như thể đang cân nhắc câu chữ, sau đó vụt thay đổi nét mặt đúng kiểu anh ta vẫn có rồi hăng hái nói tiếp.

“Tôi chỉ không chấp nhận được chuyện cứ phải chịu đựng một số người có thói quen mỗi khi có nghịch cảnh gì là lại buông xuôi, đổ tại số phận. Cứ như thể có một đấng thần linh tuyệt đối nào đấy không chỉ vượt trên tầm hiểu biết của người trần mắt thịt mà thậm chí còn cố tình ám theo. Tôi phải cãi nhau với bạn bè họ hàng không biết bao nhiêu lần vì cái chuyện này rồi, mà không tài nào thuyết phục được mấy người đấy!”

Nói đến đấy Lượng cứ lắc đầu quầy quậy như thể đang tranh cãi với mấy người họ hàng bạn bè không chịu nghe lời anh ta.

“Đang lái xe mà lơ đễnh gặp tai nạn thì lỗi là tại trời. Làm ăn đổ bể, không kiếm được công việc mình thích thì là tại số đen, tức là không được trời phù hộ. Chứ không phải tại chính bản thân mình không đủ giỏi, không đủ cố gắng.

Mấy hôm trước thằng em họ tôi vừa bị một vụ, nó đi buôn gà, mua được một lô gà mới giết mổ, giá lại rẻ bất ngờ, nhưng hóa ra là gà bị cúm. Chắc chắn là gà Tàu, bọn đấy lại phù phép để trông gà vẫn còn tươi lúc bán cho thằng em tôi. Tôi đã bảo nó giá thế, nguồn gốc nhập nhằng thế là không tin được. Mà sao lại đi mua gà chết rồi làm? Thằng đấy không chịu nghe tôi, giờ mất khối tiền ra đấy. Mà bác biết bị thế xong thì nó làm gì không? Nó quay ra than thân trách phận là số nó không được trời phù hộ, rồi lúc nguôi ngoai được tí thì nó lại ngồi khấn làm sao để lấy lại được tiền!”

Lượng có vẻ bực mình vụ đấy lắm nên tôi đành lựa lời an ủi anh ta. “Vừa mới bị lừa thì đầu óc không còn mạch lạc nữa cũng là chuyện thường mà... nhưng tôi thấy dân ở đây biết suy nghĩ, lại chăm chỉ lúc nào cũng cố vượt lên hoàn cảnh đấy chứ.”

“Bác nói đúng, nhưng vẫn còn nhiều người không chịu thừa nhận thất bại với chính bản thân mình đâu bác ạ. Giữ thể diện bên ngoài là văn hóa của chúng tôi rồi, nhưng với bản thân mình cũng cứ lờ đi lỗi của mình, đổ riệt tất cả cho số phận thì không bao giờ có thể rút kinh nghiệm cho bản thân được”.

“Thế những người nhận ra lỗi của mình, hiểu được thất bại trong công việc thì họ làm gì, nhìn nhận lại, nỗ lực hơn à?”

“Không hẳn thế”, Lượng lấy lại vẻ đăm chiêu, lại gõ gõ điếu thuốc trong bao rồi kết luận. “Dù sao thì cuối cùng mọi người lại quay ra nói chuyện số phận. Thế nên ở đây chúng tôi hay đi xem bói lắm bác Jo ạ”.