Volodia Korshuk - 7 tuổi

Hiện là giáo sư, tiến sĩ sử học

Chúng tôi sống ở Brest. Ngay biên giới.

Buổi tối ba người chúng tôi cùng đi xem phim: Mẹ, cha và tôi. Mà chuyện này vốn rất hiếm, chẳng mấy khi cả nhà cùng đi, vì cha luôn bận rộn. Ông là trưởng phòng giáo dục nên luôn phải đi công tác.

Buổi tối cuối cùng trước chiến tranh.

Khi mẹ đánh thức tôi dậy, xung quanh đầy những âm thanh gõ, hụ ầm ầm. Còn rất sớm, tôi nhớ ngoài cửa sổ vẫn còn tối. Cha mẹ tôi cuống cuồng xếp vali, nhưng chẳng hiểu vì sao đó mà họ không tìm được gì.

Chúng tôi có nhà và một khu vườn lớn. Cha tôi đi đâu đó, tôi và mẹ nhìn qua cửa sổ, trong vườn có vài ba người trò chuyện bằng tiếng Nga trọ trẹ, nhưng lại ăn vận quân phục của chúng tôi. Mẹ nói, đó là những tên biệt kích. Tôi không thể nào hiểu được vì sao trong vườn nhà, nơi trên bàn vẫn còn đặt ấm samovar tối hôm qua, bỗng dưng lại có lính biệt kích! Lính biên phòng của chúng tôi đâu rồi?

Chúng tôi đi bộ ra khỏi thành phố. Ngay trước mắt tôi, một ngôi nhà đá sụp đổ, từ cửa sổ chiếc điện thoại văng ra. Giữa đường có một chiếc giường, trên đó có một cô bé chết dưới tấm chăn. Tựa như người ta mang chiếc giường đặt ở đó, tất cả vẫn nguyên vẹn, duy chỉ tấm chăn hơi bị cháy xém. Ngay sau thành phố là cánh đồng lúa mạch đen, máy bay địch bắn xuống dòng người di tản nên mọi người không đi trên đường nữa, mà lội cả xuống cánh đồng này.

Chúng tôi vào rừng, mọi thứ không có gì quá đáng sợ. Từ trong rừng, tôi thấy những chiếc xe lớn. Quân Đức ngồi trên đó, họ vui vẻ cười to. Giọng nói lạ lẫm của họ có nhiều âm r-r-r…

Cha mẹ tôi hỏi nhau: Quân ta đâu? Quân đội chúng ta đâu? Còn tôi thì tưởng tượng Budennyi sẽ phi ngựa chiến đến ngay lập tức. Và quân Đức sẽ bỏ chạy tán loạn. Kỵ binh của chúng ta không ai sánh kịp - cha tôi cách đây chưa lâu đã khẳng định điều đó.

Chúng tôi đi khá lâu. Đến đêm, chúng tôi ghé vào một trang ấp nào đó, và được họ cho ăn, sưởi ấm. Nhiều người biết cha tôi, và cha tôi cũng biết họ. Chúng tôi ghé vào một khu xóm của người giáo viên mà tôi vẫn nhớ tới bây giờ - Pauk. Ông ấy có hai nhà - một căn mới và một căn cũ nằm cạnh nhau. Pauk đề nghị chúng tôi ở lại, và nhường cho chúng tôi một căn nhà. Nhưng cha từ chối. Người chủ nhà tiễn chúng tôi ra tới đường lớn, mẹ tôi cố đưa ông ta chút tiền, nhưng ông lắc đầu và bảo, tình bạn trong giờ phút khó khăn không trả bằng tiền. Tôi nhớ mãi điều đó.

Chúng tôi cứ thế đi tới thành phố Uzda, quê hương của cha tôi. Chúng tôi tạm cư ở chỗ ông nội trong làng Mrochki.

Lần đầu tiên tôi thấy du kích quân trong nhà mình là vào mùa đông, từ đó tôi luôn hình dung họ như những người mặc áo choàng trắng ngụy trang[1]. Chẳng bao lâu cha cùng họ vào rừng, còn tôi ở lại nhà ông với mẹ.

Mẹ tôi đang may gì đó. Không, bà ngồi sau chiếc bàn lớn và thêu gì đó trên khung ren, còn tôi ở chỗ lò sưởi. Bọn Đức xộc vào nhà cùng với trưởng làng, ông ta chỉ vào mẹ nói: “Đấy, là cô ta”. Lúc đó tôi vô cùng sợ hãi. Khi chúng dẫn mẹ ra sân, mẹ gọi tôi đến giã từ, nhưng tôi trốn xuống dưới ghế, không ai có thể kéo tôi ra khỏi đó…

Mẹ cùng hai người phụ nữ khác, chồng họ cũng trong hàng ngũ du kích, bị đưa đi. Không ai biết họ đi đâu? Về hướng nào? Hôm sau người ta tìm thấy họ nằm trên tuyết, cách làng không mấy xa. Cả đêm hôm ấy tuyết rơi… Khi người ta đưa xác mẹ về, tôi không hiểu vì sao chúng lại bắn vào mặt mẹ, trên má mẹ có vài lỗ đạn đen. Tôi cứ hỏi mãi ông: “Vì sao chúng lại bắn vào mặt? Mẹ con đẹp như thế…”

Chúng tôi chôn mẹ. Đi sau quan tài có ông, bà và tôi. Mọi người trong làng đều sợ. Họ chỉ đến tiễn biệt vào buổi tối. Cả đêm chúng tôi không đóng cửa, còn ban ngày chúng tôi chỉ có một mình. Tôi không thể hiểu vì sao chúng lại giết mẹ tôi khi bà chẳng làm điều gì xấu. Mẹ chỉ ngồi và thêu…

Một lần nọ vào ban đêm cha tôi về và nói sẽ đưa tôi theo. Tôi rất hạnh phúc. Thời gian tôi sống trong căn cứ du kích cũng không khác gì cuộc sống ở nhà ông. Cha đi làm nhiệm vụ, để tôi lại với ai đó trong làng. Và tôi nhớ, chồng bà chủ nhà mà có lần cha gởi tôi lại, bị giết, người ta chở xác ông về trên xe trượt tuyết. Bà vợ dập đầu xuống chiếc bàn đặt cỗ quan, không ngừng lặp đi lặp lại từ “bạo chúa”.

Cha tôi mãi không về, tôi đợi ông và nghĩ: “Mình không còn mẹ, ông bà nội thì ở rất xa, mình sẽ làm gì nếu người ta cũng đưa cha về trên xe trượt tuyết?” Khi cha trở về, tôi có cảm tưởng như cả một quãng thời gian đằng đẵng vừa trôi qua. Trong lúc chờ đợi, tôi đã dặn lòng sẽ gọi cha bằng “ông”. Tôi muốn nhấn mạnh rằng tôi thương ông ra sao, nhưng cũng rất buồn khi ông bỏ tôi một mình. Dĩ nhiên, lúc đầu cha không nhận ra điều đó, mãi về sau ông mới hỏi: “Sao con gọi cha bằng ông?” Tôi thú nhận với ông là đã hứa với lòng mình ra sao và vì lý do gì. Cha giải thích cho tôi rằng: “Cha cũng chỉ có mỗi mình con, vì thế con đừng gọi cha như vậy. Giờ chúng ta là những người gần gũi nhất trên đời này”. Tôi xin cha đừng bao giờ rời xa tôi nữa. “Con đã trưởng thành, con đã là người đàn ông kia mà”, - cha thuyết phục tôi.

Tôi nhớ mãi lời âu yếm của cha. Trong một lần bị pháo kích, cha con tôi nằm trên đất lạnh tháng Tư, cỏ lúc ấy còn chưa mọc. Cha tìm một cái hố sâu hơn và nói với tôi: “Con nằm dưới, cha nằm trên, nếu chúng giết cha, con sẽ còn sống”. Trong căn cứ ai cũng thương tôi. Tôi nhớ, có một bác du kích già từng xoa đầu tôi rất lâu, rồi nói với cha rằng ông cũng có một đứa con cỡ tuổi tôi đang chạy nhảy đâu đó. Khi chúng tôi băng qua đầm lầy, nước cao tới tận thắt lưng, cha cố bế tôi trên tay, nhưng ông xuống sức rất nhanh. Khi đó các du kích quân đã thay phiên nhau bế tôi. Điều đó chẳng bao giờ tôi quên. Tôi cũng sẽ không quên những khi họ tìm được ít rau chút chít[2] và đưa hết cho tôi. Còn họ ôm bụng đói thiếp đi.

Trong trại mồ côi Gomel, nơi người ta đưa tôi cùng một số con em du kích quân đến bằng máy bay, khi thành phố được giải phóng, ai đó đã chuyển cho tôi tiền của cha cùng một mẩu giấy đỏ. Chúng tôi kéo ra chợ mua kẹo bằng tất cả số tiền đó. Được rất nhiều. Đủ kẹo cho tất cả. Cô bảo mẫu hỏi tôi: “Con làm gì với số tiền cha cho?” Tôi thú nhận là đã đem mua kẹo. “Mua hết luôn sao?” - Cô không khỏi ngạc nhiên.

Minsk được giải phóng. Một người đàn ông đến gặp tôi và bảo sẽ đưa tôi đến chỗ cha. Lên được tàu rất khó. Người đàn ông vào chỗ ngồi, còn tôi được người ta chuyển qua ô cửa sổ.

Tôi gặp lại cha, và lại lần nữa tôi xin ông đừng bao giờ, đừng bao giờ xa tôi, bởi ở một mình rất tệ. Tôi nhớ, ngày hôm đó ông đến gặp tôi không chỉ một mình, mà còn với mẹ mới. Bà ôm tôi vào lòng và tôi buồn nhớ tình mẫu tử đến độ cảm thấy vô cùng dễ chịu với sự âu yếm của bà, ngay lập tức tôi thiếp đi trên xe. Ngay trên vai bà.

Mười tuổi tôi mới học lớp Một. Nhưng tôi biết đọc rất nhanh, sau nửa năm tôi được lên lớp Hai. Tôi biết đọc nhưng chưa biết viết. Tôi được gọi lên bảng viết chữ u. Tôi đứng im, sợ hãi không biết chữ u được viết thế nào. Nhưng tôi biết bắn súng. Tôi bắn tốt.

Một hôm tôi không tìm thấy trong tủ khẩu súng lục của cha, dù đã lật tung cả tủ để tìm, nhưng vẫn không thấy.

- Làm thế nào đây, giờ cha sẽ làm gì? - Tôi hỏi khi ông đi làm về.

- Cha sẽ dạy bọn trẻ học. - Ông đáp.

Tôi bối rối. Tôi đã nghĩ rằng công việc của ông - đó chính là chiến đấu.

❀ ❀ ❀

[1] Mùa đông, các du kích quân mặc áo choàng trắng ngụy trang để lẫn trong màu tuyết trắng.

[2] Một loại cỏ có lá thuôn dài, ăn được, có vị chua, thường dùng để nấu súp bắp cải.