Katya Zayats - 12 tuổi

Hiện là công nhân nông trường Klichevsky

Bà đuổi chúng tôi khỏi cửa sổ.

Còn chính bà đứng nhìn và kể:

- Chúng tìm thấy ông già Todor trong một ngôi nhà. Ông ấy mang cho thương binh của ta quần áo con trai mình để quân Đức không nhận ra. Chúng bắn những người lính, rồi giải ông Todor về nhà, lệnh cho ông đào hố bên ngưỡng cửa nhà mình. Ông ấy đang đào…

Ông già Todor là láng giềng nhà chúng tôi. Từ cửa sổ, chúng tôi thấy rõ ông đang đào hố. Đấy, ông xúc đất kia kìa… Bọn Đức giật cái xẻng từ tay ông, chúng la lối gì đó bằng thứ tiếng của mình. Ông không hiểu hoặc cũng có thể là không nghe thấy, bởi ông bị điếc lâu rồi. Bọn chúng đẩy ông xuống hố và ra dấu bắt ông quỳ gối. Rồi cứ thế chúng lấp đất lên người ông.

Tất cả đều kinh hãi. Chúng là ai thế? Chẳng lẽ là con người sao? Những ngày đầu của chiến tranh.

Chúng khám quanh nhà ông Todor rất lâu. Mọi người đều cảm thấy như ông đang thét gào từ dưới lòng đất.

…Chúng đốt làng chúng tôi đến trơ cả đất, chỉ còn lại đá trong sân, ám khói đen kịt. Trong vườn chúng tôi, thậm chí đến cỏ cũng chẳng còn. Cháy sạch. Chúng tôi sống nhờ của bố thí - tôi và em gái đi tới những làng khác xin ăn:

- Hãy cho chúng cháu chút gì đó.

Mẹ ốm. Bà không thể đi cùng chúng tôi, mà bà cũng xấu hổ.

Chúng tôi về nhà:

- Các con đi đâu về thế?

- Từ làng Yadrenoaya Sloboda ạ. Nhà ta được cứu rồi.

Chúng tôi đưa ra một bát lúa mạch, một lát bánh mì, và một quả trứng. Vậy là đã đủ biết ơn mọi người rồi.

Một lần khác vừa bước qua ngưỡng cửa, các bà đã khóc:

- Ôi, bọn trẻ này, sao các con đông thế! Từ sáng đến giờ đã có hai cặp đến rồi.

Hoặc:

- Vừa mới có người đến xin xong. Nhà ta hết bánh mì rồi, thôi để bà đổ vào túi các con một nhúm mầm tỏi[1] nhé.

Nói chung họ không để chúng tôi rời khỏi nhà họ với tay không, dù chỉ là một nhúm sợi lanh, và đến cuối ngày chị em tôi thu được cả một bó to. Mẹ tự xe sợi, dệt cửi rồi nhuộm vải bằng than bùn lấy ngoài đầm.

Cha từ mặt trận trở về. Chúng tôi bắt đầu xây nhà. Cả làng chỉ còn hai con bò. Chúng tôi chở củi về trên lưng bò và cả trên lưng mình - nếu thanh củi cao hơn tôi, còn nếu bằng với vóc dáng tôi - tôi sẽ kéo.

Cuộc chiến không kết thúc sớm. Họ tính nó dài những bốn năm. Bốn năm bắn giết. Họ đã quên, cuộc chiến thật sự dài bao lâu?

❀ ❀ ❀

[1] Những mầm tỏi được giữ lại để làm giống trồng vào mùa sau.