Viktor Leshinsky - 6 tuổi
Hiện là hiệu trưởng trường trung cấp năng lượng
Chúng tôi đang đi chơi. Dì mời nhà tôi đến chỗ dì nghỉ hè.
Nhà tôi ở Bykhov, còn dì sống ở làng Kommuna gần Bykhov. Ở giữa làng có một ngôi nhà dài, cho khoảng hai mươi gia đình - một ngôi nhà tập thể. Đó là tất cả những gì tôi còn nhớ.
Rồi cha mẹ bảo: “Chiến tranh rồi. Phải quay về thôi”. Nhưng dì không cho:
- Hết chiến tranh rồi hãy về.
- Nhưng chiến tranh có kết thúc sớm không?
- Dĩ nhiên, sẽ sớm mà.
Một thời gian sau cha mẹ chúng tôi đi bộ về làng. Họ bảo: “Quân Đức đã vào Bykhov. Người ta chạy cả về quê rồi”. Thế nên chúng tôi ở lại chỗ dì.
Mùa đông, du kích vào nhà dân. Đó là các cháu của mẹ, là anh em họ của tôi. Tôi hỏi xin khẩu súng trường. Họ cười và cho tôi cầm khẩu súng. Nó khá nặng.
Trong nhà lúc nào cũng bốc mùi da, mùi keo ấm. Cha may giày cho du kích. Tôi xin ông may cho tôi đôi ủng. Ông bảo, hãy đợi đi, cha còn nhiều việc. Còn tôi, tôi nhớ mình đã nài xin một đôi ủng, vì chân tôi nhỏ xíu. Và ông đã hứa…
Hồi ức cuối cùng của tôi về cha là khi ông bị bọn chúng đuổi đi dọc phố tới một chiếc xe lớn… Và chúng đập gậy vào đầu ông…
…Chiến tranh kết thúc, chúng tôi không còn cha lẫn ngôi nhà. Tôi mười một tuổi, lớn nhất nhà. Sau tôi là hai em nhỏ - em trai và em gái. Mẹ vay tiền mua một căn nhà nhỏ với cái mái mà nếu mưa xuống thì chẳng có nơi nào để tránh, khắp nơi đều dột. Nước tuôn xuống. Mười một tuổi tôi tự rịt cửa sổ, phủ rơm che mái, xây kho chứa…
Bằng cách nào?
Súc gỗ đầu tiên tôi lăn về và tự mình dựng nên, súc thứ hai, thì mẹ giúp. Với những súc gỗ hai mẹ con không nhấc lên nổi, tôi làm thế này: Tôi gọt giũa chúng trên mặt đất, đẽo các góc rồi đợi cánh phụ nữ ra đồng. Buổi sáng họ giúp khiêng súc gỗ lên. Đến chiều tôi lại gọt giũa thêm và những người phụ nữ lại hò nhau giúp, sau buổi làm đồng. Cứ thế bức tường dần mọc lên…
Trong làng có bảy mươi gia đình, nhưng chỉ có hai người đàn ông từ mặt trận trở về. Một người trong đó phải đi nạng. “Con tôi! Con trai tôi đâu rồi?” - giọng mẹ vang vang trên đầu tôi. Buổi tối tôi ngồi đâu là thiếp đi ở đó.
Chẳng lẽ chúng tôi là trẻ con à? Ở mười, mười một tuổi chúng tôi đã là đàn ông và đàn bà…
