Lena Aronova - 12 tuổi

Hiện là luật sư

Thành phố chúng tôi đột ngột biến thành căn cứ quân sự. Gomel xanh ngắt và yên tĩnh của chúng tôi…

Cha mẹ quyết định đưa tôi đến Moskva, ở đó anh tôi đang học tại học viện quân sự. Ai nấy đều nghĩ Moskva sẽ không bao giờ bị chiếm, đó là thành trì bất khả chiến bại. Tôi không muốn đi, nhưng cha mẹ cứ khăng khăng vì khi thành phố bị ném bom, nhiều ngày trời tôi chẳng ăn nổi gì, họ phải cố nhồi thức ăn cho tôi. Tôi gầy thấy rõ. Mẹ quyết là Moskva yên tĩnh, Moskva tốt lành, ở đó tôi sẽ khỏe lên. Còn mẹ và ba sẽ đến Moskva khi nào chiến tranh kết thúc. Sẽ rất nhanh thôi.

Đoàn tàu không đến được Moskva, người ta thả chúng tôi xuống ga Maloyaroslvavets[1]. Ở nhà ga có điện thoại liên tỉnh, tôi chạy quýnh lại, gọi cho anh trai để hỏi phải làm gì. Khi gọi được cho anh, anh nói: “Em cứ ngồi đó đợi, anh sẽ đến đón em”. Đêm trôi qua trong lo âu, dù rất đông người, thế rồi có thông báo: Nửa giờ nữa tàu sẽ khởi hành đi Moskva, tất cả hãy lên tàu. Tôi thu dọn đồ đạc và chạy ra tàu, leo lên giường tầng trên và ngủ thiếp đi. Khi thức giấc, tôi thấy tàu dừng bên một con sông nhỏ, một vài người phụ nữ đang giặt giũ ở đó. “Moskva đâu?” - tôi ngạc nhiên. Họ bảo, tàu đang đưa chúng tôi về phía đông.

Tôi bước xuống toa và òa khóc, vì tức giận và tuyệt vọng. Và… Ôi! Dina thấy tôi, cô bạn của tôi, chúng tôi rời Gomel cùng nhau, và tới Maloyaroslvavet thì chúng tôi lạc nhau. Giờ thì chúng tôi có hai người nên tôi đã không còn quá sợ nữa. Ở các ga người ta mang thức ăn đến: Bánh mì kẹp, sữa kéo đến trên xe thổ mộ, có lần họ còn mang cả súp tới.

Cuối cùng người ta thả chúng tôi xuống ga Dzharkul của tỉnh Kostanay[2]. Đó là lần đầu tiên tôi và Dina đi xe ngựa. Đứa này an ủi đứa kia, rằng tới nơi sẽ viết thư ngay về nhà. Tôi nói: “Nếu ở nhà chưa bị đánh bom, cha mẹ sẽ nhận được thư, nhưng nếu bị đánh bom rồi thì chúng ta gởi về đâu?” Mẹ tôi là bác sĩ trưởng bệnh viện nhi, cha là hiệu trưởng trung học nghề. Cha tôi là một người hiền hòa với vẻ ngoài rất mô phạm, lần đầu tiên mang súng lục về nhà (họ được cấp súng), ông để nó trong bao da dưới lớp áo vét dân sự, tôi đã rất sợ hãi. Tôi nghĩ ông cũng sợ bởi cứ tối tối ông lại thận trọng tháo nó ra đặt lên bàn. Chúng tôi sống trong một tòa nhà lớn nhưng không có binh lính, và trước đây tôi cũng chưa bao giờ thấy vũ khí. Tôi có cảm tưởng khẩu súng sẽ tự khai hỏa, như thể chiến tranh đang thường trực trong chính nhà chúng tôi. Chỉ khi nào cha dẹp khẩu súng đi, khi đó chiến tranh mới kết thúc.

Tôi và Dina là những cô bé thành thị, chẳng biết làm gì. Chúng tôi vừa đến hôm trước, hôm sau người ta đã cử chúng tôi ra đồng làm việc, cả ngày đứng khom lưng. Tôi chóng mặt và té ngã. Dina khóc nhiều vì tôi, nhưng không biết làm gì. Thật xấu hổ, những cô bé địa phương luôn nhanh chóng hoàn thành chỉ tiêu, hai chúng tôi mới đi được nửa đồng thì họ đã ở rất xa rồi. Sợ nhất là khi được cử đi vắt sữa bò, người ta đặt vào tay tôi bình đựng, mà tôi đã bao giờ vắt sữa bò đâu, tôi còn sợ đến gần nó nữa là.

Có lần ai đó đến ga và mang theo mấy tờ báo. Đọc tin Gomel đã bị chiếm, tôi và Dina đã ôm nhau khóc thảm thiết. Gomel bị chiếm có nghĩa là cha mẹ chúng tôi đã mất, và chúng tôi phải vào trại mồ côi. Tôi không muốn vào trại mồ côi, tôi phải nghĩ cách đi tìm anh. Nhưng rồi cha mẹ Dina đến đón chúng tôi, bằng phép lạ nào đó mà họ đã tìm ra chúng tôi. Cha cô ấy là bác sĩ trưởng ở thành phố Sarakasha tỉnh Chkalov[3]. Trong khuôn viên bệnh viện có một căn nhà nhỏ, và chúng tôi sống ở đó. Chúng tôi ngủ trên những cái phản, nệm được nhồi rơm. Bím tóc dài làm tôi thấy khổ sở. Cắt tóc thì không thể nếu chưa được phép của mẹ. Tôi hi vọng là mẹ vẫn còn, và đang tìm tôi. Mà mẹ rất yêu hai bím tóc của tôi và sẽ mắng nếu tôi cắt tóc.

Rạng sáng một hôm… Chuyện như thế chỉ có thể xảy ra trong cổ tích, mà đây lại còn là thời chiến. Có tiếng gõ cửa sổ. Tôi nhỏm dậy: Mẹ đang đứng đó. Tôi quỵ xuống… Việc đầu tiên mẹ làm là cắt hai bím tóc và xức đầu tôi với rượu trị chấy.

Mẹ biết trường trung học của ba sơ tán về Novossibirsk, nên chúng tôi sẽ về đó cùng ba. Tại đó, tôi được đi học lại. Buổi sáng chúng tôi đến trường, sau bữa trưa chúng tôi giúp việc trong bệnh viện. Có rất nhiều thương binh, được đưa về từ mặt trận. Người ta nhận chúng tôi làm nữ cứu thương, tôi được phân về làm ở phòng mổ, phòng nặng nhọc nhất. Họ đưa cho chúng tôi những tấm ga trải giường cũ, chúng tôi xé chúng làm băng gạc, quấn lại rồi cho vào hộp, mang đi khử trùng. Chúng tôi giặt những miếng băng cũ, nhưng đôi khi có những miếng băng chúng tôi phải đựng trong giỏ và chôn trong sân. Chúng dính đầy máu mủ…

Tôi lớn lên trong gia đình bác sĩ và trước chiến tranh từng ôm mộng sẽ theo ngành y. Phòng mổ là phòng mổ. Những cô gái khác thì sợ, còn tôi thì bất chấp sao cho được việc, vì thấy mình cần thiết. Cứ hết giờ học tôi lại chạy về bệnh viện để không bị muộn giờ. Tôi nhớ đã vài lần ngất xỉu khi thấy người ta mở vết thương, nó bám dính và thương binh thì la hét… Đôi lần tôi muốn nôn thốc vì mùi băng, những miếng băng bốc mùi kinh khủng, không phải mùi thuốc mà là thứ mùi gì đó, không sao quen được. Mùi cái chết. Tôi đã biết mùi cái chết. Bước vào buồng bệnh - dù bệnh nhân vẫn còn sống, nhưng bạn đã nhận ra cái mùi đó. Nhiều cô gái đã bỏ đi vì không thể chịu nổi. Họ may găng tay cho các chiến sĩ ngoài mặt trận. Tôi thì không thể rời bệnh viện, sao tôi có thể bỏ đi khi tất cả đều biết mẹ tôi là bác sĩ?

Nhưng tôi đã khóc rất nhiều khi những người thương binh qua đời. Họ hấp hối và gọi: “Bác sĩ! Bác sĩ! Nhanh lên!” Bác sĩ chạy đến, nhưng không thể cứu, trong phòng mổ toàn thương binh nặng. Tôi nhớ có một trung úy xin tôi túi chườm. Tôi đặt túi chườm cho ông. Và ông chụp lấy tay tôi. Tôi không thể giật tay lại. Ông áp tay tôi vào ngực, lấy hết sức bình sinh giữ chặt. Tôi nghe dưới tay mình trái tim ông ngưng đập thế nào. Đập, đập, rồi dừng lại…

Trong chiến tranh tôi nhận ra biết bao điều. Nhiều hơn những gì tôi biết trong suốt cuộc đời mình.

❀ ❀ ❀

[1] Thành phố bên hữu ngạn sông Luzha, đông bắc Kaluga (tây nam nước Nga).

[2] Một tỉnh của nước cộng hoà Kazakhstan, thủ phủ là thành phố Kostanay.

[3] Hiện nay là tỉnh Orenburg - tây nam nước Nga.