Valya Kozhanovskaya - 11 tuổi

Hiện là công nhân

Ký ức trẻ con. Trong ký ức trẻ con chỉ có nỗi kinh hoàng hay điều gì đó tốt đẹp.

Nhà chúng tôi nằm không xa quân y viện. Bệnh viện bị đánh bom, và tôi thấy thương binh cùng nạng của họ rơi xuống từ cửa sổ. Nhà chúng tôi cháy. Mẹ nhảy vào lửa và hét lên: “Tôi vào lấy quần áo cho tụi nhỏ”.

Nhà chúng tôi cháy. Mẹ chúng tôi cháy… Chúng tôi lao theo bà, nhưng mọi người đuổi theo và giữ lại. “Các con ơi, không cứu được mẹ đâu”. Mọi người đi đâu, chúng tôi theo đó. Người chết nằm la liệt. Người bị thương rên xiết cầu xin giúp đỡ. Nhưng ai có thể giúp đây? Tôi mười một tuổi, còn em gái tôi chín tuổi. Chúng tôi lạc nhau…

Rồi chị em tôi gặp lại ở trại mồ côi Ostroshitskiyi gần Minsk. Trước chiến tranh, cha từng đưa chúng tôi tới đây dự trại hè đội viên. Một nơi rất đẹp. Giờ quân Đức đã biến trại hè thành trại mồ côi. Tất cả đều quen và lạ. Mấy ngày đầu chỉ toàn những tiếng nức nở, những giọt nước mắt vì cha mẹ đã mất và nhà đã cháy. Bảo mẫu vẫn là người cũ, nhưng trật tự là của người Đức. Một năm sau… Tôi nghĩ là chừng một năm sau, người ta bắt đầu lựa và chở chúng tôi đi Đức. Họ không chọn theo tuổi mà theo chiều cao. Và tôi, thật không may, tôi cao giống cha, còn em gái tôi giống mẹ, em nhỏ con. Xe đến, xung quanh là bọn Đức với súng máy trên tay, chúng lùa tôi lên xe, em gái tôi la lên, chúng đẩy em trở lại, bắn quanh chân để em không chạy lại chỗ tôi. Chúng đã chia cách chị em chúng tôi như thế.

Cả một toa đầy, chật cứng. Một toa đầy trẻ em, không quá mười ba tuổi. Chúng tôi dừng lại lần đầu ở Varsaw. Không ai cho chúng tôi ăn uống gì, chỉ một ông già nào đó ghé lên với những tờ giấy nhỏ cuộn tròn trong túi áo, trên đó in lời cầu nguyện bằng tiếng Nga “Cha của chúng con”, và phát cho mỗi tôi một tờ.

Sau Varsaw chúng tôi đi tiếp hai ngày nữa. Sau đó chúng chở chúng tôi tới trạm phòng dịch và bắt chúng tôi cởi trần truồng, cả con trai lẫn con gái, tôi đã khóc vì xấu hổ. Bọn con gái muốn cụm về một phía, con trai về một phía, nhưng chúng dồn chúng tôi lại, rồi chĩa vòi xịt vào. Nước lạnh buốt và có mùi khó chịu, chưa bao giờ tôi ngửi thấy mùi này nhưng biết đó là thuốc sát trùng. Chúng chẳng buồn để ý có xịt vào mắt hay không, vào mũi hay không, vào tai hay không - chúng chỉ đang tiến hành khử trùng. Sau đó chúng phát cho chúng tôi những bộ quần áo pyjama sọc, còn chân thì mang dép gỗ, trên ngực là một tấm thẻ sắt có chữ “Ost”[1].

Chúng đuổi chúng tôi ra đường và bắt xếp hàng. Tôi nghĩ chúng sẽ chở chúng tôi đi đâu đó, vào một trại nào đó, và nghe sau lưng thì thầm: “Chúng đem chúng ta đi bán”. Một người Đức già bước tới, ông ta chọn tôi cùng ba đứa con gái nữa, trả tiền rồi chỉ lên chiếc xe thô lót rơm. “Ngồi xuống”.

Sau đó chúng tôi được chở tới một trang trại nào đó, một căn nhà to, quanh nó là công viên cũ. Người ta cho chúng tôi ở trong nhà kho, một nửa nhà kho là chỗ ở của mười hai con chó, nửa còn lại - cho chúng tôi. Ngay lập tức chúng tôi phải ra đồng làm việc - dọn đá để không làm gãy lưỡi cày hay máy gieo hạt. Đá phải được xếp ngay ngắn vào một chỗ. Những đôi dép gỗ siết rách chân chúng tôi. Họ nuôi chúng tôi bằng thứ bánh mì tệ lậu và sữa loãng.

Một đứa không chịu được, và đã chết. Họ đặt cô bé lên ngựa và chở vào rừng, không cho mặc gì, cứ thế đem chôn. Đôi dép gỗ và bộ pyjama sọc của cô bé được mang trở lại trang trại. Tôi nhớ cô bé tên Olya.

Ở đó có một người Đức già, rất già, chuyên cho chó ăn. Ông nói tiếng Nga rất kém, nhưng vẫn cố động viên chúng tôi. “Kinder, Hitler karput, Russki kom”[2]. Ông vào chuồng gà, lấy cắp một mũ trứng và giấu vào thùng đồ nghề của mình - ông cũng là thợ mộc ở nơi đây. Ông cầm rìu giả như đi làm việc, rồi đặt cái hộp cạnh chỗ chúng tôi và nhìn khắp phía, vẫy tay ra hiệu chúng tôi ăn nhanh. Chúng tôi húp trứng, còn vỏ thì chôn giấu.

Có hai cậu trai người Serbia cũng làm việc trong trang viên này. Họ cũng là nô lệ như chúng tôi. Họ kể cho chúng tôi nghe bí mật của mình: “Phải bỏ trốn, nếu không chúng ta sẽ chết như Olya. Họ sẽ chôn chúng ta trong rừng, còn dép gỗ và pyjama sẽ được mang trở lại”. Chúng tôi sợ, nhưng họ thuyết phục chúng tôi. Và thế đấy. Phía sau trang viên là một đầm lầy. Buổi sáng chúng tôi lẻn ra đó, rồi bỏ chạy. Chạy về phía mặt trời mọc, về phương Đông.

Buổi tối, chúng tôi trốn trong bụi rậm và mệt mỏi thiếp đi. Buổi sáng mở mắt dậy - xung quanh tĩnh lặng, chỉ có lũ cóc nhái kêu ộp oạp. Chúng tôi rửa mặt bằng sương rồi đi tiếp. Không lâu sau chúng tôi gặp một con đường nhựa. Phải băng qua nó, phía bên kia là một cánh rừng rậm rạp. Sự cứu rỗi của chúng tôi. Một cậu trai bò ra trước, xem xét rồi hô: “Chạy!” Chúng tôi băng qua đường, và từ cánh rừng, một chiếc ô tô Đức với các khẩu súng máy nhô ra đón chúng tôi. Chúng bao vây và bắt đầu đánh bọn con trai, đạp lên người họ.

Bọn chúng ném xác họ lên xe, và đặt chúng tôi ngồi cạnh. Chúng bảo, bọn đó thì tốt rồi, còn chúng mày sẽ còn tốt hơn nữa đấy, đồ lợn Nga. Theo thẻ tên, chúng biết chúng tôi đến từ phương Đông. Chúng tôi sợ đến nỗi thậm chí không khóc được.

Chúng đưa chúng tôi vào trại tập trung, ở đó chúng tôi thấy những đứa bé ngồi trên ổ rơm, rận bò khắp người. Rơm được đưa về từ ngoài đồng, những cánh đồng phía sau hàng rào kẽm gai dẫn điện.

Một sáng, có tiếng then cửa khua, viên sĩ quan và một người phụ nữ xinh đẹp tươi cười bước vào. Bà ta nói với chúng tôi bằng tiếng Nga:

- Ai muốn ăn cháo thì nhanh nhanh xếp hàng hai. Chúng tôi sẽ đưa đi ăn.

Bọn trẻ cố đứng dậy, chen lấn nhau, ai cũng muốn ăn cháo.

- Chỉ hai mươi lăm người thôi, - người phụ nữ đếm. - Đừng cãi vã, những người còn lại đợi đến mai.

Đầu tiên tôi cũng tin, chạy ra xếp hàng cùng những đứa nhỏ, nhưng sau tôi lại sợ: “Tại sao những đứa được đưa đi ăn không quay về?”

Tôi ngồi ngay sau cửa sắt ở lối ra vào, nên khi còn lại ít người, người phụ nữ ấy cũng không nhìn thấy tôi. Bà ta luôn đứng đếm, quay lưng về phía tôi. Chuyện đó kéo dài bao lâu, tôi không rõ. Tôi có cảm tưởng như mình đã đánh mất trí nhớ.

Trong trại tập trung tôi không thấy một con chim, thậm chí cả một con côn trùng nào. Phải chi tôi được thấy, dẫu chỉ một con giun. Nhưng chúng chẳng sống ở đó.

Rồi một lần tôi nghe thấy tiếng ồn, tiếng thét, tiếng súng. Then cửa lại khua vang - xông vào trại là những người lính phe ta với tiếng kêu to: “Trẻ em!” Họ xốc vai, nắm tay, mỗi người ôm vài đứa, bởi chúng tôi hầu như được làm từ không khí. Họ hôn ôm chúng tôi và khóc. Họ mang chúng tôi ra đường.

Chúng tôi thấy ống khói lò thiêu…

Họ chữa trị, cho ăn uống đầy đủ trong vài tuần và hỏi tôi: “Cháu bao nhiêu tuổi?” Tôi đáp: “Mười ba ạ“. “Vậy mà chúng ta tưởng cháu mới lên tám”. Khi chúng tôi khỏe hẳn, họ đưa chúng tôi đi về phương đó, về hướng mặt trời mọc.

Về nhà.

❀ ❀ ❀

[1] Phương Đông (tiếng Đức).

[2] “Các con, Hitler sẽ chết. Người Nga sẽ đến” (tiếng Đức).