Anya Grubina - 12 tuổi

Hiện là họa sĩ

Tôi thường mất giọng khi kể về chuyện này. Giọng tôi đã chết.

Nhà tôi đến Minsk sau chiến tranh. Tôi là cô gái Leningrad. Chúng tôi đã sống qua những ngày thành phố bị bao vây. Cuộc phong tỏa Leningrad. Cả thành phố chết vì đói, thành phố yêu thương, xinh đẹp của tôi. Cha tôi mất, người cứu chúng tôi là mẹ. Trước chiến tranh mẹ rất tháo vát. Năm bốn mốt bà sinh em trai Slavik. Em bao nhiêu tuổi thì cuộc bao vây bắt đầu? Sáu tháng, vâng, mới sáu tháng… Vậy mà bà đã cứu được sinh linh nhỏ bé đó, và tất cả chúng tôi, cả ba đứa con. Mà không có chồng, ở Leningrad tất cả đều mất cha, cha chúng tôi mất sớm, chỉ còn lại các bà mẹ. Có lẽ họ không được chết. Họ chết thì bỏ chúng tôi lại với ai?

Từ Leningrad, khi vòng vây được phá, chúng tôi được đưa theo đường sống[1] về Ural, đến thành phố Karpinsk. Đầu tiên người ta cứu trẻ em. Toàn bộ trường học được sơ tán. Dọc đường chúng tôi không ngừng nói về chuyện ăn uống, chỉ rặt chuyện ăn uống và cha mẹ. ở Karpinsk, tất cả ngay lập tức lao vào công viên, chúng tôi không dạo chơi, chúng tôi ăn nó. Chúng tôi đặc biệt thích cây lạc diệp tùng, những đầu lá nhọn có nhiều lông tơ của nó mới ngon làm sao. Với những cây thông nhỏ chúng tôi ăn sạch lá non, và vặt trụi cả cỏ dại. Từ thời bị bao vây, tôi đã biết những loại cỏ ăn được, trong thành phố mọi người đã ăn tất cả cỏ cây còn sót lại. Trong công viên và vườn thực vật, từ mùa xuân cây đã không còn ra lá. Còn trong công viên Karpinsk có nhiều lá chua, có cả loại lá me đất rất thú vị. Đó là năm bốn hai, ở Ural khá lạnh, nhưng dẫu sao cũng không đáng sợ bằng ở Leningrad.

Trong trại mồ côi nơi tôi sống, tập trung toàn những đứa trẻ ở Leningrad, người ta vẫn chưa được phép cho chúng tôi ăn. Rất lâu, người ta vẫn chưa thể cho chúng tôi ăn. Chúng tôi ngồi trên lớp và nhai giấy. Người ta cho ăn rất thận trọng. Có lần đang ngồi sau bàn trong bữa điểm tâm, tôi chợt thấy một con mèo. Một con mèo sống. Tôi nhảy khỏi bàn: “Con mèo! Con mèo!” Tất cả bọn trẻ cũng thấy và bắt đầu đuổi theo nó. Các cô bảo mẫu là người địa phương, họ nhìn chúng tôi như một lũ điên, ở Leningrad không còn mèo sống. Một con mèo sống - đó là cả ước mơ. Đủ ăn cho suốt một tháng. Chúng tôi kể nhưng không ai tin. Tôi nhớ, mọi người đã vuốt ve, ôm ấp chúng tôi rất nhiều. Không ai cao giọng với chúng tôi, cho đến khi tóc chúng tôi mọc dài sau chặng đường bất tận. Trước khi đi, tất cả bọn trẻ đều bị cắt ngắn tóc, gần sát da đầu, trai gái như nhau, một số đứa tóc rụng cả vì quá đói. Chúng tôi không nghịch ngợm và chẳng chạy nhảy đâu. Chúng tôi chỉ ngồi và nhìn. Và ăn mọi thứ.

Tôi không nhớ, ai đó ở trại mồ côi đã kể về tù binh người Đức. Khi lần đầu trông thấy, tôi đã biết đó là tù binh, họ làm việc ở mỏ than. Đến giờ tôi vẫn không hiểu, tại sao họ lại chạy vào trại mồ côi chúng tôi, trại mồ côi của đám trẻ em Leningrad?

Khi tôi gặp ông ta, người Đức ấy… Ông ta không nói gì, không xin gì. Chúng tôi vừa ăn trưa xong, và từ người tôi, có lẽ, vẫn còn mùi bánh mì, ông ta đứng cạnh tôi hít hà và xương hàm bất giác chuyển động, dường như nó đang nhai gì đó. Ông ta cố lấy tay ghìm giữ nó. Bắt nó dừng lại. Nhưng cơ hàm vẫn chuyển động và chuyển động. Tôi không thể nhìn người khác đói. Tuyệt đối không! Tất cả chúng tôi cùng chung căn bệnh này… Tôi chạy vào gọi các bạn gái, ai đó còn một mẩu bánh mì và chúng tôi cho ông ta mẩu bánh đó.

Ông ta cảm ơn rối rít.

- Danke shen… Danke shen…[2]

Ngày hôm sau ông ta đến với bạn mình. Và cứ như thế… Họ mang những đôi giày gỗ nặng nề. Cốc-cốc… Cứ nghe tiếng gõ đó, tôi lại chạy ra.

Chúng tôi biết khi nào họ tới, thậm chí còn đợi họ. Chúng tôi chạy ra với những gì mình có. Hôm nào trực nhà bếp, tôi lại dành cho họ mẩu bánh mì trong ngày của mình, và đến tối tôi vét nhẵn các nồi chảo. Tất cả các cô gái đều để dành thứ gì đó cho họ, còn bọn con trai có cho không, tôi không nhớ. Các cô bảo mẫu la rầy chúng tôi, bởi trong bọn vẫn có người đói xỉu, nhưng dẫu vậy chúng tôi vẫn bí mật để dành thức ăn cho những tù binh này.

Năm bốn ba, họ không còn đến chỗ chúng tôi, năm bốn ba tình hình đã đỡ hơn. Ural đã không còn quá đói nữa. Ở trại mồ côi đã có bánh mì thật sự và cháo. Nhưng đến giờ tôi vẫn không thể nhìn người đói. Cách ông ta nhìn, không bao giờ nhìn thẳng, ánh mắt luôn trượt qua đâu đó… Cách đây không lâu tôi lại nhìn thấy trên tivi người tị nạn. Ở đâu đó lại có chiến tranh. Người ta bắn giết nhau. Những người đói đứng xếp hàng với những cái bát không. Những đôi mắt trống rỗng. Tôi nhớ những đôi mắt này… Tôi phải chạy sang phòng bên, và cơn kích động bắt đầu xảy ra.

Năm đầu tiên sơ tán chúng tôi không nhận ra vẻ đẹp thiên nhiên, thiên nhiên chỉ gợi cho chúng tôi một khao khát thử nghiệm: Nó có ăn được không? Và chỉ sau một năm, tôi mới nhận ra thiên nhiên Ural tươi đẹp nhường nào. Những cây thông hoang dã, những thảm cỏ ngút ngàn, và cả một rừng anh đào dại. Hoàng hôn diễm lệ làm sao! Tôi bắt đầu vẽ. Không có màu, tôi vẽ bằng bút chì. Tôi vẽ thiệp và gởi về cho cha mẹ mình ở Leningrad. Tôi thích vẽ anh đào dại nhất. Karpinsk luôn ngát hương anh đào.

Suốt nhiều năm qua tôi luôn ôm ấp một ước mong - trở về nơi ấy. Tôi muốn được thấy tất cả, liệu trại mồ côi còn đó hay không? Ngôi nhà gỗ - nó còn nguyên vẹn không trong cuộc sống mới mẻ này? Công viên thành phố giờ ra sao? Tôi muốn tới đó vào mùa xuân, khi mọi thứ đều khoe sắc. Thật không thể tưởng tượng nổi có thể ăn anh đào dại từng nắm như thế, vậy mà chúng tôi đã ăn. Thậm chí kể cả khi chúng hẵng còn xanh. Chát xì.

Sau cuộc bao vây, tôi đã biết con người ta có thể ăn mọi thứ. Thậm chí là cả đất. Ngoài chợ, người ta bán đất ở những kho thực phẩm Badayevsky bị đánh bom, có giá nhất là đất thấm dầu hướng dương chảy ra hoặc đất dính mứt cháy. Cả hai loại đều đắt. Mẹ chúng tôi chỉ có thể mua loại đất rẻ nhất, nơi từng đặt những thùng cá trích, đất đó bốc mùi muối, nhưng không có vị mặn mà lại mang mùi cá trích tanh tưởi.

Hân hoan với từng bông hoa ngọn cỏ. Đơn giản là tận hưởng. Tôi mới học được điều đó cách đây không lâu.

Hàng chục năm sau chiến tranh…

❀ ❀ ❀

[1] Tuyến đường mà quân đội Liên Xô và du kích đã bí mật mở trong chín trăm ngày đêm phát xít bao vây Leningrad. Trên tuyến đường này người ta tiếp tế lương thực, vũ khí và sau đó, đưa một số người dân Leningrad ra khỏi vòng phong tỏa.

[2] “Cảm ơn rất nhiều” (tiếng Đức).