Sasha Kavrus -10 tuổi

Hiện là phó tiến sĩ ngôn ngữ học

Chiến tranh nổ ra khi tôi còn học phổ thông.

Chúng tôi ra đường chơi như mọi khi, ngay lúc ấy máy bay phát xít ném bom làng chúng tôi. Chúng tôi đã được nghe kể về những trận chiến Tây Ban Nha, về số phận trẻ em, phụ nữ Tây Ban Nha. Giờ bom trút xuống chúng tôi. Những bà già nằm rạp xuống đất cầu nguyện. Và thế… Cả đời tôi nhớ như in giọng Levitan[1] tuyên bố chiến tranh bắt đầu. Lời Stalin thì tôi không nhớ mấy. Mọi người đứng cả ngày bên loa truyền thanh chờ nghe tin gì đó, còn tôi thì đứng cạnh cha mình.

Đầu tiên, xông vào làng Brusy thuộc quận Myadelsky chúng tôi là một đội càn quét. Chúng nổ súng, giết chó mèo, rồi bắt đầu tra hỏi những người hoạt động bí mật sống ở đâu. Trước chiến tranh, nhà tôi là trụ sở hội đồng thôn, nhưng không ai trong dân làng chỉ điểm cha tôi. Thế đấy. Họ không hề phản bội. Ban đêm tôi mơ thấy mình bị bắn, và nằm nghĩ vì sao mình không chết.

Tôi nhớ có lần quân Đức rượt đuổi gà. Chúng bắt được con gà, giơ lên cao và vặn cho đến khi đầu nó đứt rời. Chúng cười hô hố. Còn tôi có cảm tưởng như lũ gà cũng kêu gào giống người. Bằng giọng người. Cũng như mèo và chó khi bị chúng bắn. Trước đó, tôi chưa từng thấy cái chết nào, dù là người hay bất cứ con vật gì khác. Chỉ duy nhất một lần trong rừng tôi thấy những con chim non chết.

Làng chúng tôi bị đốt năm bốn ba. Ngày hôm ấy chúng tôi đang đào khoai trong vườn thì ông hàng xóm Vasili, người từng tham gia Thế chiến thứ Nhất và biết chút ít tiếng Đức, nói: “Tôi sẽ đi xin bọn Đức đừng đốt làng, ở đây chỉ toàn trẻ con”. Ông đi, và chính ông bị thiêu chết. Chúng phóng hỏa ngôi trường. Thiêu hết sách vở. Đốt sạch những vườn rau của chúng tôi.

Chúng tôi đi đâu à? Cha đưa chúng tôi đến chỗ những người du kích ở rừng Kozinsky. Trên đường đi, chúng tôi gặp người làng khác, họ nói làng họ cũng cháy rồi và quân Đức gần như ngay sau lưng họ. Chúng tôi vội phóng xuống một cái hố gần đó: Tôi, anh Volodia, mẹ và em gái nhỏ cùng cha. Cha tôi cầm lựu đạn, và chúng tôi quyết, nếu bọn Đức tìm ra chúng tôi, ông sẽ giật chốt. Chúng tôi đã vĩnh biệt nhau. Tôi và anh trai còn cởi dây nịt làm thòng lọng, quàng sẵn vào cổ mình. Mẹ hôn tất cả chúng tôi. Tôi nghe bà nói với cha: “Mong sao còn lại được một đứa con trai…” Khi đó cha nói: “Hay ta cứ để chúng chạy. Chúng còn trẻ, may ra sẽ được cứu”. Nhưng tôi thương mẹ đến độ không thể đi. Thế đấy. Tôi đã không đi.

Chúng tôi nghe thấy tiếng chó sủa, những mệnh lệnh lạ tai và tiếng súng bắn. Mà rừng của chúng tôi bị bão quật đổ, những cây thông lộn ngược - xa mười mét chẳng thể thấy gì. Chúng ở ngay bên cạnh, rồi chúng tôi nghe thấy những giọng nói xa dần, xa dần. Khi mọi thứ đã yên tĩnh trở lại, mẹ không đứng dậy nổi. Cha phải cõng mẹ trên lưng.

Vài ngày sau chúng tôi gặp du kích quân, họ biết cha tôi. Chúng tôi đi thêm chút nữa, bụng đói meo, chân đau nhức. Một người du kích hỏi tôi: “Em muốn tìm thấy gì ở gốc thông năm mới: Kẹo hay bánh? Hay một mẩu bánh mì?” Tôi đáp: “Một nắm đạn”. Những người du kích nhớ mãi chuyện này. Tôi căm thù bọn Đức vì tất cả. Và vì mẹ.

Chúng tôi đi ngang qua những ngôi làng bị đốt cháy. Lúa chưa xay xát, khoai tây vẫn chưa lớn, táo rụng dưới đất. Những quả lê lăn lóc khắp nơi. Chỉ không có người. Mèo chó chạy lang thang. Cô quạnh. Không một bóng người. Những con mèo đói…

Tôi nhớ sau chiến tranh, cả làng tôi chỉ có độc một quyển sách đánh vần, và cuốn sách đầu tiên mà tôi tìm thấy là bài tập số học.

Tôi đã đọc nó như đọc thơ. Thế đấy.

❀ ❀ ❀

[1] Yuri Borisovich Levitan (1914-1983): xướng ngôn viên đài phát thanh và truyền hình Liên Xô (Nga).