Katya Korotayeva - 13 tuổi

Hiện là kỹ sư thủy lợi

Tôi sẽ kể về mùi. Chiến tranh có mùi thế nào.

Trước chiến tranh tôi đã học xong lớp Sáu. Khi đó trường học theo lớp lang thế này: Bắt đầu từ lớp Bốn tất cả phải thi. Và chúng tôi đã thi xong kỳ thi cuối. Đó là tháng Sáu, mà tháng Năm và tháng Sáu năm bốn mốt vẫn rất lạnh. Nếu ở chỗ chúng tôi tử đinh hương thường nở hoa vào tháng Năm, thì năm đó chúng nở tận giữa tháng Sáu. Và như thế, ngày đầu chiến tranh trong kí ức tôi luôn gắn với mùi tử đinh hương. Và mùi anh đào. Những loại cây luôn tỏa mùi chiến tranh…

Nhà tôi ở Minsk, và tôi cũng sinh ra ở Minsk. Cha tôi là nhạc trưởng dàn quân nhạc. Tôi từng tham gia diễu binh cùng ông. Ngoài tôi, trong gia đình còn có hai anh lớn. Dĩ nhiên, tất cả đều thương yêu và cưng chiều tôi, vì tôi là đứa bé nhất, lại là em gái.

Phía trước là mùa hè, phía trước là kỳ nghỉ. Thật là mừng vui. Tôi chơi thể thao và bơi lội tại bể bơi Nhà văn hóa Hồng quân. Bọn trẻ rất ganh tị với tôi, cả bọn con trai trong lớp cũng vậy. Còn tôi thì làm bộ làm tịch rằng tôi bơi giỏi. Ngày 21 tháng Sáu, Chủ nhật, chúng tôi sẽ ăn mừng khai trương hồ Komsomol. Chúng tôi đã đào và xây nó từ rất lâu, thậm chí trường chúng tôi còn phải huy động học sinh đi lao động thứ Bảy cộng sản. Tôi sẽ là một trong những người đầu tiên xuống bơi. Còn phải nói!

Buổi sáng, chúng tôi có lệ mua bánh mì mới. Đó là nhiệm vụ của tôi. Trên đường đi tôi gặp cô bạn gái, bạn ấy bảo chiến tranh đã bắt đầu. Dọc đường chúng tôi đi có nhiều khu vườn, những ngôi nhà nhỏ chìm ngập trong hoa cỏ. Và tôi nghĩ: “Chiến tranh gì chứ? Cô ta nghĩ chuyện gì vậy?”

Ở nhà cha tôi đã đặt ấm samovar. Tôi chưa kịp kể gì thì những người hàng xóm đã chạy đến, trên môi tất cả chỉ có mỗi từ: “Chiến tranh! Chiến tranh!” Bảy giờ sáng hôm sau người ta triệu tập anh cả tôi đến Ủy ban Quân vụ. Buổi trưa anh ấy chạy ra chỗ làm và ở đó người ta trả anh tiền lương. Với món tiền này anh về nhà nói với mẹ: “Con ra mặt trận, chẳng cần gì cả. Mẹ cầm tiền này, mua cho Katya cái áo khoác mới”. Tôi, một nữ sinh lớp Bảy, đã mơ mặc áo boston[1] xanh cổ gắn lông cừu xám. Và anh biết điều đó.

Đến giờ tôi vẫn nhớ, trước khi ra trận, anh trai đã cho tiền tôi mua áo khoác. Chúng tôi sống tằn tiện với ngân sách gia đình hổng lỗ chỗ. Nhưng mẹ hẳn sẽ mua áo khoác cho tôi, một khi anh trai đã đề nghị như vậy. Nhưng mẹ đã không kịp làm gì…

Minsk bắt đầu bị đánh bom. Chúng tôi và mẹ chuyển sang trú trong căn hầm đá của người hàng xóm. Tôi có một con mèo mà tôi rất cưng, nó nhút nhát lắm, không đi đâu quá sân nhà chúng tôi, nhưng khi bom bắt đầu dội xuống, nó liền theo tôi chạy khỏi sân sang chỗ người hàng xóm. Tôi xua nó: “Về nhà đi”, nhưng nó vẫn theo tôi. Nó cũng sợ ở nhà một mình. Bom Đức bay rền. Tôi là một cô gái yêu âm nhạc, điều đó tác động đến tôi rất mạnh. Những âm thanh đó. Nó khủng khiếp đến nỗi lòng bàn tay tôi ướt đẫm. Cùng ngồi trong hầm chúng tôi có cậu bé hàng xóm bốn tuổi, em không khóc. Chỉ có điều, đôi mắt em mở to.

Đầu tiên, những căn nhà cháy, rồi sau cả thành phố bốc cháy. Chúng tôi thích nhìn lửa, lửa trại, nhưng thật đáng sợ khi thấy một ngôi nhà cháy, mà ở đây lửa cháy từ khắp hướng, khói bao phủ cả bầu trời và những con đường. Có những chỗ sáng rực. Vì lửa. Tôi nhớ bệ cửa sổ của căn nhà gỗ nào đó, trên bệ cửa là những bông hồng quỳnh sang trọng. Trong nhà không có người, chỉ hồng quỳnh nở hoa. Có cảm tưởng đó không phải những bông hoa, mà là ngọn lửa. Những bông hoa bốc cháy…

Chúng tôi chạy giặc.

Dọc đường đi, qua những ngôi làng, người ta cho chúng tôi ăn bánh mì và uống sữa, ngoài ra họ chẳng có gì. Mà chúng tôi cũng đâu có tiền. Tôi rời khỏi nhà trong chiếc khăn trùm, còn mẹ tôi chẳng hiểu sao lại mặc áo khoác đông và mang giày cao gót. Người ta cho chúng tôi ăn miễn phí, không ai nhắc tới chuyện tiền bạc. Dòng người chạy nạn lũ lượt chảy về…

Rồi ai đó phía trên đầu truyền tin rằng con đường phía trước đã bị mô tô của quân Đức cắt chặn. Ngang qua những ngôi làng đó, ngang qua những bà cô với vò sữa trên tay, chúng tôi chạy ngược về sau. Chúng tôi quay về tới đường phố của mình. Mới mấy ngày trước ở đây còn xanh ngắt cỏ hoa, giờ thì tất cả đã cháy rụi. Thậm chí những cây gia trăm tuổi cũng không còn. Tất cả đã hóa thành cát vàng. Đã biến đi đâu mất lớp đất đen màu mỡ nuôi dưỡng vạn vật, chỉ còn lại cát vàng thật vàng. Toàn là cát. Giống như ta đang đứng cạnh nấm mồ vừa quật.

Chỉ còn lại những lò sưởi nhà máy, chúng mang màu trắng vì được nung trong lửa lớn. Ngoài ra chẳng còn gì thân quen. Cả đường phố cháy đen. Những cụ già bị thiêu cháy, và nhiều trẻ nhỏ, bởi họ không chạy cùng mọi người, họ nghĩ chẳng ai động đến họ. Nhưng lửa không khoan nhượng ai. Bạn đi và bắt gặp - một thi thể màu đen, có nghĩa là, một người già bị thiêu cháy. Còn nếu là đốm nhỏ màu hồng từ xa, có nghĩa là, một đứa trẻ. Chúng, màu hồng trên tàn tro.

Mẹ tháo khăn trùm và bịt mắt tôi lại. Cứ thế chúng tôi về nhà mình, đến nơi vài ngày trước còn có ngôi nhà của chúng tôi. Nhà không còn nữa. Đón chúng tôi là con mèo sống sót một cách thần kì. Nó bám chặt lấy tôi, đó là tất cả. Không ai trong chúng tôi có thể nói gì. Con mèo không kêu meo meo, thậm chí nó cũng im mất mấy ngày. Tất cả chúng tôi đều câm lặng.

Chúng tôi gặp những tên phát xít đầu tiên, thậm chí tôi không thấy, mà nghe - tất cả đều mang giầy đế sắt, chúng nện rất to. Chúng nện gót trên mặt đường của chúng tôi. Và tôi ngỡ thậm chí đất cũng đau khi chúng đi qua.

Mà tử đinh hương đã nở rộ vào năm đó. Cả anh đào cũng đã nở hoa như thế…

❀ ❀ ❀

[1] Một loại vải len dày, cao cấp.