Vasya Singalev Knyazev - 6 tuổi

Hiện là huấn luyện viên thể thao

Đó là vào một buổi sáng sớm…

Chúng bắt đầu bắn, cha nhảy xuống giường, chạy lại cửa ra vào, vừa mở cửa ra ông đã thét lên. Chúng tôi nghĩ ông hoảng sợ vì chuyện gì đấy, nhưng rồi cha ngã xuống, ông đã bị trúng đạn.

Mẹ tìm miếng vải nào đó, không bật đèn vì chúng vẫn tiếp tục bắn. Cha rên rỉ trở người. Từ cửa sổ một luồng sáng yếu ớt len vào, chĩa vào mặt ông.

- Các con nằm xuống sàn đi. - Mẹ nói.

Bỗng dưng bà khóc ngất. Chúng tôi lao tới chỗ mẹ, tôi trượt trên vũng máu của cha và té ngã. Tôi cảm nhận mùi máu và một mùi gì đó - cha đã bị thủng ruột…

Tôi nhớ chiếc quan tài khá lớn trong khi cha lại không hề cao lớn. “Tại sao ông lại cần chiếc hòm to như thế?” - tôi nghĩ. Sau tôi đoán là để ông nằm không bị chật chội, vì vết thương của cha rất nặng, có như thế ông mới không đau. Tôi giải thích với cậu bé nhà bên như thế.

Một thời gian sau bọn Đức tới bắt chúng tôi cùng mẹ. Chúng bắt chúng tôi đứng ở quảng trường trước nhà máy, cha tôi từng làm việc tại nhà máy đó trước chiến tranh (ở làng Smolovka tỉnh Vitebsk).

Đứng cùng chúng tôi có hai gia đình du kích. Trẻ em đông hơn người lớn. Mà bên nhà mẹ tôi, mọi người đều biết, khá đông họ hàng: năm anh em và năm chị em, tất cả đều là du kích.

Chúng bắt đầu đánh mẹ, cả làng đứng nhìn chúng đánh mẹ, chúng tôi cũng phải đứng nhìn. Một người phụ nữ nào đó ấn đầu tôi xuống: “Cúi xuống. Cúi xuống đi…” Nhưng tôi vùng khỏi tay bà. Tôi ngẩng lên.

Sau làng là một ngọn đồi nhỏ có nhiều cây, chúng để bọn trẻ con lại, còn người lớn chúng giải lên đồi. Tôi bám chặt lấy mẹ, bà đẩy tôi ra và hét lên: “Vĩnh biệt các con!” Tôi nhớ gió đã tung váy mẹ thế nào khi bà rơi xuống rãnh.

Khi quân ta trở về, tôi trông thấy những sĩ quan mang cầu vai. Vì thích quá tôi bèn tự làm cầu vai cho mình từ vỏ bạch dương, ở các góc tôi cũng vẽ thêm các sọc. Tôi gắn chúng vào áo choàng armyak[1] mà dì may cho tôi, mang đôi dép bạch dương - và cứ thế đến báo cáo với đại úy Ivankin (tôi biết họ ông qua dì), rằng tôi, Vasya Segelyev, muốn cùng ông đánh quân Đức. Lúc đầu họ trêu đùa, cười nhạo tôi, sau đó họ hỏi dì cha mẹ tôi đâu. Khi biết tôi là trẻ mồ côi, trong đêm đó những người lính đã dùng vải lều chống thấm may giày, cắt ngắn áo ca pốt của họ, xắn mũ lông lên cho tôi, và gấp cầu vai đính lên áo. Ai đó thậm chí còn thiết kế cả dây đeo sĩ quan. Và như thế tôi trở thành con trai của đơn vị gỡ mìn 203. Họ tuyển tôi làm liên lạc. Tôi rất cố gắng, nhưng không biết đọc lẫn biết viết. Khi mẹ còn sống, bác tôi đã bảo tôi: “Đi ra cầu sắt đếm coi có bao nhiêu lính Đức ở đó”. Tôi đếm bằng cách nào? Bác đổ vào túi tôi nhúm lúa, và cứ mỗi tên tôi lại lấy một hạt lúa từ túi phải bỏ vào túi trái. Sau đó bác sẽ đếm những hạt lúa này.

- Chiến tranh thì chiến tranh, cháu vẫn cần phải học đọc, học viết. - Bí thư chi bộ Shaposhnikov nói.

Những người lính kiếm giấy, còn ông làm cho tôi một cuốn tập rồi viết lên đó bảng cửu chương và bảng chữ cái. Tôi học và trả bài cho ông. Ông mang về một thùng đạn rỗng, kẻ dòng lên đó và bảo: “Viết đi cháu”.

Ở Đức, chúng tôi gồm ba thằng con trai: Volodia Pochivadlov, Vitya Barinov và tôi. Volodia mười bốn tuổi, Vitya - bảy tuổi, còn tôi lúc đó đã lên chín. Chúng tôi chơi rất thân, như anh em ruột, vì chúng tôi chẳng còn ai.

Nhưng khi tôi thấy Vitya Barinov chơi trò chiến tranh với bọn trẻ người Đức và cho một đứa cái mũ ca lô của mình, tôi la lên, bảo nó không còn là em tôi nữa. Không bao giờ nó còn là em tôi! Tôi chộp lấy khẩu súng lục chiến lợi phẩm của mình và lệnh cho nó trở về doanh trại. Và tôi nhốt nó vào quân lao, trong một cái nhà kho nào đó. Nó là binh nhì, còn tôi là hạ sĩ, nên tôi hành xử như cấp trên của nó.

Ai đó kể lại cho đại úy Ivankin nghe. Ông gọi tôi lên:

- Binh nhì Vitya Barinov đâu?

- Binh nhì Barinov đang trong quân lao. - Tôi báo cáo.

Đại úy giải thích cho tôi rất lâu, rằng tất cả trẻ em đều tốt, chúng chẳng có lỗi gì, trẻ em Nga và Đức, giờ đây, khi chiến tranh đã chấm dứt, sẽ kết bạn cùng nhau.

Chiến tranh kết thúc, tôi được tặng ba huy chương: “Vì giành được Kenigsberg”, “Vì giành được Berlin” và “Vì chiến thắng nước Đức”. Đơn vị chúng tôi trở về Zhitkovichi, ở đây chúng tôi rà phá mìn trên các cánh đồng. Và tình cờ tôi được biết, anh trai mình còn sống và đang ở Vileika.

Trên đường đến trường quân sự Suvorov, tôi tới chỗ Vileika. Tôi tìm thấy anh, và không lâu sau chị tôi cũng tìm đến. Chúng tôi đã có một gia đình. Chỗ ở của chúng tôi là một gác mái nào đó. Thực phẩm khó khăn, cho đến khi tôi mặc quân phục, đeo huy chương đi đến Ủy ban Hành chính thành phố.

Đến nơi, tôi tìm căn phòng có chữ “Chủ tịch”. Tôi gõ cửa, bước vào và báo cáo đúng quy chuẩn:

- Trung sĩ Sigalyev đến xin được tiếp tế.

Ông chủ tịch mỉm cười và đứng dậy đón tôi.

- Cậu sống ở đâu? - Ông hỏi.

Tôi đáp:

- Trên gác mái. - Tôi đưa địa chỉ.

Buổi tối người ta chở đến một bao bắp cải. Ngày hôm sau - một bao khoai tây.

Một lần nọ ông chủ tịch gặp tôi ngoài đường và đưa một tờ địa chỉ:

- Buổi tối cậu ghé qua nhé, chúng tôi đợi cậu.

Ở đó có một người phụ nữ ra đón tôi, chính là vợ ông. Tên bà là Nina Maksimovna, còn ông là Aleksei Mikhailovich. Họ cho tôi ăn uống, tắm táp. Tôi đã lớn hơn nhiều so với bộ quân phục của mình, nên họ cho tôi vài chiếc sơ mi.

Tôi bắt đầu lui tới chỗ họ, lúc đầu là thỉnh thoảng, về sau thường xuyên hơn, rồi sau đó là mỗi ngày.

Đội tuần tra quân sự gặp tôi và hỏi:

- Cậu trai, cậu mang huy chương của ai vậy? Cha cậu đâu?

- Tôi không còn cha.

Tôi buộc phải mang theo người giấy chứng nhận.

Khi Aleksei Mikhailovich hỏi tôi:

- Cháu có muốn làm con trai chúng tôi không?

Tôi đáp:

- Cháu muốn. Rất muốn.

Họ nhận tôi làm con nuôi, và cho tôi mang họ của mình - Knyazev.

Rất lâu tôi không thể nào gọi họ là ba mẹ. Mà Nina Maksimovna yêu mến tôi ngay lập tức, bà xót thương tôi. Mỗi khi có đồ ngọt, bà luôn để dành cho tôi. Bà muốn vỗ về, âu yếm tôi. Nhưng tôi không thích đồ ngọt, vì không quen. Trước chiến tranh, nhà tôi sống không dư giả, còn trong quân đội tôi đã quen ăn theo kiểu lính. Thêm nữa, tôi còn là một cậu bé cộc cằn, vì đã lâu tôi không được âu yếm, tôi sống giữa những người đàn ông. Thậm chí những từ dịu dàng tôi cũng không biết đến.

Một đêm nọ, tôi tỉnh giấc và nghe thấy Nina Maksimovna khóc ở phía sau tấm vách ngăn. Có lẽ bà đã khóc trước đó rồi, nhưng cố giấu để tôi không nghe thấy. Bà khóc và than thở: Nó sẽ chẳng bao giờ là ruột thịt của chúng ta, bởi nó không thể quên cha mẹ mình, dòng máu của mình. Không quên được những gì đã thấy trong chiến tranh. Trong nó có ít sự thơ trẻ nên nó mới cộc cằn như vậy. Tôi lặng lẽ lại gần và ôm cổ bà: “Đừng khóc nữa, mẹ”. Bà thôi khóc, và tôi thấy đôi mắt bà lấp lánh. Lần đầu tiên tôi gọi bà là “mẹ”. Sau một thời gian, tôi cũng gọi Aleksei Mikhailovich là ba, chỉ có điều sẽ vẫn như thế suốt đời, khi xưng hô tôi gọi họ ở ngôi kính trọng[2].

Họ không biến tôi thành cậu bé giúp việc nhà, và vì thế mà tôi biết ơn họ. Tôi có những nhiệm vụ rõ ràng sau khi đi học về: dọn nhà, giũ thảm, mang củi từ nhà kho vào, nhóm lò sưởi. Không có họ tôi đã không học đến đại học. Đó là nhờ họ động viên nên tôi đã cố học. Phải học thật tốt, như lời họ nói.

Lúc còn trong quân đội, khi đơn vị của chúng tôi đóng ở Zhikovichi, chỉ huy đã ra lệnh cho ba chúng tôi Volodia Pochivadlov, Vitya Barinov và tôi, phải học. Cả ba ngồi chung một bàn, học chương trình lớp Hai. Chúng tôi mang vũ khí theo người, và không công nhận một ai. Chúng tôi không phục các giáo viên dân sự: Làm sao họ có thể ra lệnh cho chúng tôi, nếu họ không mặc quân phục? Với chúng tôi, đó chỉ có thể là chỉ huy. Giáo viên vào lớp, cả lớp đứng dậy, còn chúng tôi vẫn ngồi yên.

- Tại sao các cậu không đứng dậy?

- Chúng tôi không trả lời cô đâu. Chúng tôi chỉ phục tùng chỉ huy.

Vào giờ nghỉ, chúng tôi xếp tất cả học sinh theo hàng và tập cho họ đi đều, hát bài ca chiến đấu.

Thầy hiệu trưởng đã đến đơn vị và kể cho chỉ huy phó phụ trách công tác chính trị cách xử sự của chúng tôi. Chúng tôi bị giam trong quân lao và hạ cấp. Vovka Pochivadlov là thượng sĩ xuống còn trung sĩ, còn tôi từ trung sĩ xuống còn hạ sĩ, Vitka Barinov từ hạ sĩ xuống còn binh nhất. Chỉ huy nói chuyện rất lâu với mỗi người chúng tôi, khích lệ rằng điểm bốn điểm năm môn số học hiện giờ còn quan trọng hơn cả huy chương. Nhiệm vụ chính của chúng tôi là học tốt. Chúng tôi muốn bắn súng, nhưng lại được thuyết phục là phải đi học.

Dẫu sao chúng tôi cũng đeo huy chương đi học. Tôi vẫn còn giữ tấm ảnh ấy: Tôi ngồi với những chiếc huy chương của mình và vẽ cho báo đội viên của chúng tôi.

Khi mang “con năm”[3] từ trường về, tôi đã hét toáng lên:

- Mẹ ơi, điểm năm!

Và tôi đã dễ dàng thốt lên từ “mẹ”.

❀ ❀ ❀

[1] Một loại áo của nam giới ở thôn quê bằng vải len thô, có mũ trùm, giống áo choàng.

[2] Nhân vật vẫn xưng hô với cha mẹ nuôi theo lối tôn trọng dành cho người lớn tuổi hoặc người mới quen.

[3] Trường học ở Nga theo thang điểm từ một đến năm, điểm năm là cao nhất.