Lenya Khosenevich - 5 tuổi

Hiện là nhà thiết kế

Kí ức của tôi đọng lại những sắc màu.

Dù mới lên năm, nhưng tôi nhớ rất rõ. Ngôi nhà của ông bằng gỗ, có màu vàng nhạt. Sau hàng giậu là những súc gỗ tròn. Cát trắng nơi anh em tôi chơi đùa như được giặt sạch. Trắng thật trắng. Tôi còn nhớ có lần mẹ dẫn tôi và em gái đi chụp ảnh trong thành phố, và Ellochka đã khóc ra sao, tôi phải dỗ dành em thế nào. Bức ảnh đó vẫn còn được lưu giữ, tấm ảnh trước chiến tranh duy nhất của chúng tôi. Chẳng hiểu sao tôi lại nhớ nó có màu xanh.

Sau đó tất cả các hồi ức đều chìm trong gam màu tối. Nếu những hình ảnh đầu tiên đều mang tông sáng - cỏ xanh thật xanh, sắc nước trong thật trong, cát trắng thật trắng, và hàng giậu vàng thật vàng… Thì sau đó tất cả đều chìm trong sắc tối: Tôi ngạt thở vì khói và được người ta mang đi đâu đó, đồ đạc của chúng tôi chất đống ngoài đường, những tay nải, và vì sao đó có cả một cái ghế… Mọi người ôm mặt khóc. Tôi bám chặt vào váy mẹ, đi dọc những con đường. Gặp ai, mẹ cũng nhắc lại đúng một câu: “Nhà chúng tôi cháy rồi”.

Chúng tôi qua đêm dưới cổng nhà nào đó. Tôi rét run, thọc tay vào túi áo len của mẹ sưởi ấm. Tôi dò dẫm phải cái gì đó lành lạnh. Đó là chìa khóa nhà chúng tôi.

Rồi bỗng dưng mẹ không còn ở bên tôi nữa. Mẹ biến mất, chỉ còn lại bà ngoại và ông ngoại. Tôi có bạn hơn tôi hai tuổi - Zhenya Savochkin. Cậu ta bảy tuổi, còn tôi mới lên năm. Mọi người dạy chữ cho tôi theo truyện cổ tích của anh em Grimm. Bà dạy theo kiểu của bà, búng tay vào trán khi tôi đọc sai: “Ôi, cháu thật là!” Zhenya thì vừa đọc sách vừa chỉ tôi mặt chữ. Nhưng tôi thích nhất là được nghe bà kể chuyện cổ tích. Giọng bà rất giống giọng mẹ. Một buổi tối nọ có một phụ nữ mang tới thứ gì đó rất ngon. Qua lời người phụ nữ ấy tôi hiểu mẹ tôi vẫn sống, bà đang cùng ba tôi chiến đấu. Tôi hạnh phúc kêu lên: “Mẹ sắp về!” Tôi muốn nhảy vọt ra sân để chia sẻ tin này với cậu bạn. Nhưng tôi lại bị bà ngoại dùng dây nịt quất một trận. Ông bênh vực tôi. Khi cả hai đi ngủ, tôi thu hết tất cả dây nịt trong nhà ném ra sau tủ.

Lúc nào tôi cũng thèm ăn. Tôi và Zhenya đi ra ruộng lúa mạch ngay sau nhà. Chúng tôi bóp vỡ bông lúa lấy hạt để nhai. Cánh đồng giờ đã là của quân Đức, bông lúa cũng là của người Đức. Vừa thấy chiếc xe trờ tới gần đó, chúng tôi vội bỏ chạy. Thế nhưng một tên sĩ quan mặc quân phục xanh với cầu vai lấp lánh đã kịp tóm lấy tôi từ sau cổng nhà và quất tôi túi bụi bằng roi hay dây nịt gì đó. Điếng người vì sợ - tôi chẳng còn thấy đau.

Rồi tôi chợt thấy bà ngoại: “Pan[1] yêu quí, xin ngài trả cháu lại cho tôi. Lạy Chúa, xin trả cháu lại cho tôi!” Bà quì xuống trước mặt tên sĩ quan. Gã quay đi, bỏ mặc tôi nằm chỏng chơ dưới đất. Bà bế tôi về nhà. Tôi hầu như không thể mấp máy được môi. Sau đó tôi ốm rất lâu…

Tôi còn nhớ những đoàn xe ngựa chạy trên đường, rất nhiều xe ngựa. Ông bà đã mở cổng đón những người chạy nạn vào nhà chúng tôi. Chẳng bao lâu họ bị thương hàn. Họ được đưa đi, như người ta bảo - vào bệnh viện. Một thời gian sau ông tôi cũng ngã bệnh. Bà gầy hẳn và đi lại khó nhọc trong phòng. Ban ngày tôi hay chạy đi chơi cùng bọn con trai. Một buổi tối tôi về nhà không thấy ông cũng chẳng thấy bà. Hàng xóm bảo ông bà được đưa vào bệnh viện cả rồi, vào nơi mà từ những người chạy nạn tôi hiểu một khi đã bước vào sẽ không bao giờ trở lại nữa. Sống một mình rất sợ, ban đêm ngôi nhà rộng lớn và xa lạ quá đỗi. Ban ngày cũng thế. Người ta đưa tôi đến ở cùng anh của ông ngoại. Tôi có thêm một người ông mới.

Minsk bị đánh bom, chúng tôi phải trốn trong hầm. Khi bước ra ngoài, mắt tôi bị lóa bởi ánh mặt trời còn tai thì ù đi vì tiếng gầm của mô tô. Xe tăng đi dọc đường phố. Tôi trốn sau cây cột. Bỗng dưng tôi thấy trên tháp tăng có ngôi sao đỏ. “Phe ta!” Ngay lập tức tôi chạy về nhà - một khi người của ta trở về, có nghĩa mẹ tôi cũng sẽ về. Chạy tới gần nhà, tôi thấy cạnh hàng hiên là những phụ nữ mang súng trường, họ chụp lấy tay tôi và bắt đầu gạn hỏi. Một người trong số đó trông rất quen. Bà tiến lại gần tôi, rồi ôm chầm tôi. Những người đàn bà còn lại bắt đầu nức nở. Còn tôi thì hét váng lên: “Mẹ!” Rồi sau đó tôi ngã nhào…

Chẳng bao lâu sau mẹ đưa em gái tôi từ trại mồ côi về, em không nhận ra tôi - em đã quên hẳn. Vì chiến tranh mà em đã quên. Còn tôi mừng làm sao, tôi lại có em gái.

Một hôm đi học về, tôi thấy trên sô pha người cha trở về từ chiến trường đang ngủ. Ông ngủ say sưa, tôi rút giấy tờ từ ba lô của ông ra đọc. Và tôi biết chắc đó là ba. Tôi ngồi nhìn cho đến khi ông thức giấc.

Đầu gối tôi lúc nào cũng run…

❀ ❀ ❀

[1] Ngài, ông. Cách gọi lịch sự người đàn ông lớn tuổi, thường ở một số nước Đông Âu như Ba Lan, CH Czech, Slovakia…