Dunya Golubyeva - 11 tuổi
Hiện là thợ vắt sữa
Chiến tranh… Nhưng vẫn cần cày xới.
Mẹ và anh chị ra đồng gieo lanh. Họ đi được chừng một tiếng, không lâu hơn, những người phụ nữ chạy về báo:
- Dunya, người nhà cháu bị bắn rồi. Họ đang nằm ngoài đồng…
Mẹ nằm trên bao hạt giống, từ trong bao hạt giống vẫn đang tuôn ra. Trên bao có nhiều, rất nhiều lỗ đạn.
Tôi còn lại một mình với đứa cháu. Chị tôi mới sinh không lâu thì chồng chị vào du kích. Và giờ, đứa bé này…
Tôi không biết vắt sữa bò. Nó rống lên trong chuồng, chắc vì nhận ra bà chủ đã không còn nữa. Còn chó thì sủa cả đêm.
Đứa bé trườn tới chỗ tôi. Nó đòi sữa. Tôi nhớ chị tôi cho nó bú thế nào. Tôi chìa núm vú của mình ra, nó mút mút rồi ngủ. Tôi đâu có sữa, nhưng chắc do nó mệt, vật vã một hồi rồi thiếp đi. Cháu tôi lạnh ở đâu? Cháu tôi ốm thế nào? Tôi cũng còn nhỏ, làm sao tôi hiểu được. Cháu ho sù sụ. Nhà thì chẳng có gì ăn. Con bò đã bị bọn chỉ điểm bắt đi.
Rồi cháu tôi chết. Nó rên rỉ, rên rỉ rồi chết. Tôi lắng nghe: Mọi thứ dần trở nên yên tĩnh. Tôi kéo áo đắp cho nó. Cháu tôi nằm tím tái, chỉ gương mặt nhỏ xíu là còn trắng, còn sạch. Mặt thì trắng, còn cả người thì tím đen.
Đêm khuya. Những ô cửa tối mịt. Tôi biết đi đâu? Tôi đợi tới sáng. Đến sáng tôi sẽ gọi người giúp. Tôi ngồi khóc, không còn ai trong nhà, kể cả đứa cháu trai nhỏ bé này. Khi trời tờ mờ sáng, tôi đặt cháu vào cái rương nhỏ. Chúng tôi vẫn còn giữ cái rương dụng cụ của ông, nó không lớn lắm, chỉ cỡ hộp bưu phẩm. Tôi sợ mèo chuột sẽ gặm nhấm cháu mình. Nó nằm đó, nhỏ nhắn, nhỏ hơn cả khi còn sống. Tôi quấn cháu trong chiếc khăn lanh. Và hôn.
Cái rương nhỏ vừa khít với cháu.