Vasya Baikachev -12 tuổi

Hiện là thợ cả huấn luyện sản xuất

Tôi thường nhớ lại việc này. Đó là những ngày cuối cùng của tuổi thơ tôi.

Trong kỳ nghỉ đông, cả trường chúng tôi tham gia trò chơi quân sự. Trước đó, chúng tôi đã học xây dựng đội ngũ, sử dụng thành thạo súng gỗ, may áo choàng ngụy trang, quần áo cho nhân viên cứu thương. Thủ trưởng một đơn vị quân đội đã bay tới chỗ chúng tôi trên máy bay Bắp Ngô[1] khiến chúng tôi hết sức hân hoan!

Nhưng vào tháng Sáu, trên đầu chúng tôi, máy bay Đức đã bắt đầu thả quân do thám. Đó là những gã thanh niên mặc áo vét kẻ ô xám và đội mũ cát két. Cùng với người lớn, chúng tôi bắt được vài tên giao cho hội đồng làng. Và chúng tôi rất tự hào vì đã tham gia vào một chiến dịch quân sự, nó nhắc chúng tôi nhớ đến trò chơi mùa đông. Nhưng chẳng bao lâu sau lại xuất hiện những lính Đức khác. Chúng không vận áo vét kẻ ô và đội mũ cát két nữa, mà mặc quân phục xanh, mang bốt sắt, trên lưng là balô da dê, bên hông là những hộp mặt nạ chống độc, súng tự động trong tư thế sẵn sàng. No đủ, nặng nề. Chúng hát và hô to: “Tsvay monat, Moscow kaput”[2]. Cha giải thích cho tôi: “Tsvay monat” - là hai tháng. Chỉ hai tháng? Chỉ thế thôi sao? Cuộc chiến này chẳng hề giống trận chiến mà chúng tôi đã chơi và tôi rất thích.

Những ngày đầu, quân Đức tiến vào làng Malevichi của chúng tôi và không dừng lại, chúng đi thẳng ra ga Zhlobin. Cha tôi làm việc ở đó. Nhưng ông không tới ga, mà đợi quân ta trở lại để cùng đánh đuổi quân Đức quay về biên giới. Chúng tôi tin cha. Chúng tôi đợi những người lính của mình ngày này sang ngày khác. Mà họ, những người lính của chúng tôi… Họ nằm khắp chốn: trên đường, trong rừng, dưới rãnh, ngoài đồng, trong những khu vườn, trong những hố bùn… Nằm chết cùng những khẩu súng trường của mình. Cùng những quả lựu đạn của mình. Trời ấm, họ trương phình lên vì hơi nóng, họ dường như to hơn và to hơn mỗi ngày. Cả một đội quân. Không ai chôn cất họ.

Cha tôi thắng ngựa, và chúng tôi phi ra cánh đồng thu dọn xác chết. Chúng tôi đào hố, đặt thành từng hàng chừng mười, hai mươi người. Chiếc cặp đi học của tôi đầy nhóc các loại giấy tờ. Theo địa chỉ của họ, tôi nhớ đó là những người sinh trưởng ở tỉnh Kuibyshev, thành phố Uliyanovsk.

Vài ngày sau, quân Đức giết cha tôi cùng cậu bạn trung thành của tôi, Vasya Seshtsov, 14 tuổi, ở phía sau làng. Ngày hôm đó họ đi dọn xác mà không có tôi.

Khi tôi cùng ông nội đi tìm xác cha, bọn chúng bắt đầu đánh bom. Chúng tôi đã chôn Vasya, nhưng chưa kịp chôn cha. Sau trận bom chúng tôi không tìm thấy gì từ cha. Không một dấu tích gì. Chúng tôi đặt trong nghĩa địa cây thập tự - và chấm hết. Chỉ một thập tự giá. Dưới đó, chúng tôi chôn bộ lễ phục của cha.

Một tuần sau, chúng tôi không thể tiếp tục thu gom xác của những người lính. Không thể khiêng họ lên được. Dưới những chiếc áo lính lép nhép nước, chúng tôi gom súng trường và sổ quân nhân[3].

Rồi đến lượt ông nội bị giết trong một trận bom…

Sống tiếp thế nào đây? Sống thế nào khi không còn cha? Không còn ông? Mẹ khóc suốt. Làm gì với đống vũ khí chúng tôi thu gom được và chôn ở một nơi kín đáo? Giao cho ai? Không còn ai để chỉ dẫn cả. Mẹ tôi lại khóc.

Mãi đến mùa đông tôi mới liên lạc được với những người hoạt động bí mật. Họ vui mừng với món quà của tôi, chuyển vũ khí vào cho quân du kích.

Thời gian trôi qua, bao lâu nhỉ - tôi không nhớ lắm. Có thể là bốn tháng. Tôi nhớ ngày hôm đó, trên cánh đồng vụ trước, tôi đi mót khoai tây lạnh[4]. Về tới nhà, người tôi ướt sũng, đói meo, nhưng mang về được một xô đầy. Vừa tháo đôi lapti ướt ra, tôi đã nghe tiếng gõ nóc hầm chứa chúng tôi trú thân trong đó kèm tiếng gọi: “Có Boikachev ở đây không?” Khi tôi ló ra cửa hầm, một nhóm lính lập tức vây lấy. Do vội quá nên thay vì đội mũ thỏ tôi lại đội mũ trụ, và thế là chúng quất roi tôi.

Cạnh hầm chứa có ba con ngựa, trên lưng chúng là bọn Đức và đám chỉ điểm. Tên chỉ điểm xuống ngựa, tròng dây đai vào cổ tôi và cột vào yên. Mẹ tôi van nài: “Xin để tôi cho cháu ăn chút gì đã”. Bà chui trở lại hầm chứa lấy bánh khoai tây, nhưng chúng đã quất ngựa phi nước kiệu, lôi tôi như thế suốt năm cây số tới làng Vesyolyi.

Trong cuộc hỏi cung đầu tiên, viên sĩ quan phát xít chỉ hỏi những câu đơn giản: Tên tuổi, năm sinh, cha mẹ là ai? Phiên dịch là một tên chỉ điểm trẻ. Cuối cuộc hỏi cung hắn nói: “Bây giờ mày đi dọn phòng tra tấn. Hãy nhìn cho kỹ chiếc ghế ở đó…” Chúng đưa cho tôi xô nước, chổi, giẻ và ra lệnh.

Ở đó là một bức tranh khủng khiếp: Giữa phòng tra tấn có một cái ghế rộng với các vòng dây đai. Có ba dây tất cả - để trói cổ, thắt lưng và chân. Trong góc phòng là những cây gậy bạch dương to tướng và xô nước màu đỏ. Trên sàn là những vũng máu, nước tiểu và phân.

Tôi mang thêm nước vào. Miếng giẻ tôi dùng để lau, vẫn không thôi vấy đỏ.

Sáng hôm sau, tay sĩ quan tiếp tục tra vấn tôi:

- Vũ khí giấu đâu? Mày liên lạc với ai trong những tên nằm vùng? Mày nhận nhiệm vụ gì? - Những câu hỏi liền nhau dồn dập không ngừng.

Tôi chối, nói không biết gì, rằng tôi còn nhỏ, tôi ra đồng để mót khoai tây chứ không phải để lấy vũ khí.

- Đưa nó vào hầm. - Tay sĩ quan ra lệnh cho tên lính.

Chúng ném tôi vào hầm nước lạnh. Trước đó, chúng chỉ tôi thấy người du kích mà chúng vừa mới lôi ra. Ông không chịu nổi tra tấn và đã chết đuối. Giờ xác ông đang bị lôi đi.

Nước dâng lên tới cổ. Tôi có thể cảm nhận được tim mình đập thế nào và máu chảy ra sao trong huyết quản. Máu đang cỗ sưởi ấm nước quanh cơ thể tôi. Lúc đó tôi chỉ nghĩ được rằng: Không được ngất đi. Không được sặc nước. Không được để chìm.

Cuộc hỏi cung kế tiếp: Nòng súng lục dí vào tai tôi, một phát súng vang lên - ván gỗ nứt toác. Phát súng bắn xuống sàn! Một gậy đập thẳng vào đốt sống cổ, tôi quỵ xuống. Trước mặt tôi là ai đó trông khá nặng nề, người hắn bốc mùi xúc xích và rượu cồn. Tôi buồn nôn, nhưng chẳng có gì để nôn. Và tôi nghe hắn nói: “Giờ thì mày lấy lưỡi liếm sạch những thứ của mày trên sàn đi. Bằng lưỡi, hiểu chứ, thằng con đỏ?!”

Trong xà lim tôi không ngủ được mà ngất đi vì đau đớn. Lúc thì tôi thấy mình đang đứng xếp hàng trong trường và cô giáo Liubov Ivanovna Lashkevich nói: “Mùa thu tới các em sẽ lên lớp Năm, còn bây giờ chúng ta chia tay, các em nhé. Sau mùa hè tất cả các em sẽ lớn nhanh thôi. Vasya Boikachev nhỏ con nhưng sẽ thành người lớn nhất”. Và cô mỉm cười…

Rồi bỗng dưng tôi thấy mình và cha đang tìm xác những người lính của chúng ta ở ngoài đồng. Cha tôi đứng đâu đó ở phía trước, rồi tôi tìm thấy một người dưới cây thông. Thực ra không phải là một người, mà là những gì còn lại của ông ta. Đó là những ngày đầu chiến tranh. Ông ta nói: “Tôi không còn chân, tôi không còn tay, hãy bắn tôi đi, con trai…” Ai đó đã băng bó cho ông, nhưng không kịp mang đi. Tôi sợ quá, chạy đi gọi cha…

Ông già nằm cạnh tôi trong xà lim lay tôi dậy:

- Đừng la lớn, con trai.

- Cháu la gì vậy?

- Cháu nói ta hãy bắn cháu đi.

Hàng chục năm trôi qua, mà tôi vẫn mãi không khỏi ngạc nhiên: Tôi còn sống ư?! Cảm giác này không sao từ bỏ nổi…

❀ ❀ ❀

[1] Cách gọi dân dã các loại máy bay nông nghiệp hai tầng cánh U2 và An2 của Liên Xô.

[2] Tiếng Đức, có nghĩa Moskva sẽ bị tiêu diệt trong hai tháng.

[3] Sổ ghi thông tin nhân thân người lính, đơn vị và loại vũ khí họ được giao sở hữu. Một loại giấy tờ tùy thân của hồng quân Liên Xô.

[4] Thường khoai tây được thu hoạch vào tháng Chín. Nhưng có những củ không thu hoạch kịp hoặc còn sót, bị bỏ tới mùa đông. Loại khoai này ăn không còn ngon như khoai thu hoạch đúng vụ.