Yephim Phridlyand - 9 tuổi

Hiện là phó giám đốc nhà máy silicat

Tuổi thơ đã kết thúc, với những phát súng đầu tiên. Đứa trẻ con vẫn sống trong tôi, nhưng là bên cạnh một ai đó khác…

Trước chiến tranh tôi sợ ở nhà một mình còn giờ nỗi sợ đó đã trôi qua. Tôi không còn tin vào những ông ma xó ngồi sau lò sưởi của mẹ, mà bà cũng không nhớ điều đó nữa. Chúng tôi rời Khotimsk trên xe ngựa, mẹ mua một giỏ táo đặt cạnh tôi và em gái, và chúng tôi ăn táo. Bom bắt đầu thả xuống, trên hai tay em là hai quả táo đẹp, chúng tôi gây nhau vì chúng, nhưng em vẫn không đưa. Mẹ sợ hãi: “Nấp đi” - còn chúng tôi thì vẫn chia táo. Chúng tôi tranh nhau cho đến khi tôi xin em: “Đưa anh một quả thôi, không thì chúng giết chúng ta rồi mà anh vẫn chưa được thử”. Thế là em cho tôi một quả, quả đẹp nhất. Rồi bom ngưng. Và tôi đã không ăn quả táo hạnh phúc đấy.

Chúng tôi đi trên xe ngựa, phía trước là đàn bò. Trước chiến tranh, cha tôi là giám đốc nhà máy gia súc Zagotskot ở Khotimsk. Vì thế, chúng tôi biết đó không phải là những con bò bình thường, mà là đàn bò giống, mua rất nhiều tiền ở nước ngoài. Tôi nhớ, cha đã không thể giải thích cho tôi hiểu rất nhiều tiền là bao nhiêu, cho đến khi ông dẫn ra một thí dụ, rằng mỗi con bò có giá như một cái máy kéo. Như một cỗ xe tăng. Mà đã là xe tăng thì chắc chắn phải nhiều tiền rồi. Chúng tôi nâng niu từng con bò.

Vì lớn lên trong gia đình kỹ sư chăn nuôi nên tôi rất yêu loài vật. Sau một trận bom thường lệ, chúng tôi mất cỗ xe ngựa, tôi phải đi trước đàn, cột người vào con bò đực Vaska. Ở mũi nó có một cái vòng, sợi dây được xỏ vào cái vòng này, còn đầu kia sợi dây tôi buộc vào mình. Những con bò cái không quen với đạn bom, chúng rất nặng nề, và không thích nghi được với việc dịch chuyển trên quãng đường dài, móng nứt ra, chúng đã rất mệt. Sau mỗi đợt bom, rất khó dồn chúng lại. Nhưng nếu con bò đực lên đường, tất cả chúng cùng đi theo. Còn con bò đực thì chỉ nghe mình tôi.

Ban đêm mẹ giặt phơi áo sơ mi trắng của tôi. Đến sáng sớm: “Dậy đi”, thượng úy Turchin, phụ trách đoàn, ra lệnh. Tôi mặc áo, dắt con bò đực, và đi. Tôi nhớ lúc nào tôi cũng mặc sơ mi trắng. Trong đêm tối nó chiếu sáng để ai ở xa cũng đều thấy được tôi. Tôi ngủ cạnh con bò đực, dưới hai chân trước của nó - như thế sẽ ấm hơn. Vaska không bao giờ đứng dậy trước, nó luôn chờ tôi thức dậy. Nó cảm nhận được cạnh mình là một đứa trẻ, và biết mình có thể làm tôi đau. Tôi nằm cạnh nó mà chẳng bao giờ lo âu gì.

Chúng tôi đi bộ tới Tula. Hơn một nghìn cây số. Đi suốt ba tháng ròng rã, chân trần, tất cả giày dép của chúng tôi đều mòn đứt. Những người chăn bò còn lại rất ít. Vú những con bò sưng phồng vì chúng tôi không kịp vắt sữa. Chúng dừng lại và đứng nhìn vì đau. Tay tôi buông thõng, trong một ngày tôi đã vắt sữa gần hai chục con bò. Và bây giờ tôi vẫn còn thấy một con bò cái nằm bên đường với chân sau bị gãy, từ bầu vú xanh tím, sữa nhỏ giọt. Nó nhìn mọi người. Chờ đợi. Những người lính dừng lại - họ cầm súng lên, để nó không còn chịu đau đớn. Nhưng tôi xin họ: “Hãy đợi một chút”.

Tôi đi tới vắt một ít sữa ra đất. Con bò liếm vai tôi biết ơn. “Được rồi,” - tôi đứng dậy, - “giờ thì các chú bắn đi”. Tôi bỏ chạy, để không phải thấy.

Ở Tula, chúng tôi được biết toàn bộ đàn gia súc mà chúng tôi lùa đến sẽ được đưa vào nhà máy thịt, không còn chỗ nào cho chúng cả. Quân Đức đang tiến vào thành phố. Tôi mặc sơ mi trắng đến từ biệt Vaska. Con bò đực nặng nhọc thở vào mặt tôi.

Tháng Năm năm bốn lăm, chúng tôi trở về nhà. Lúc tàu tới gần Orsha, tôi ra đứng bên cửa sổ, và mẹ lại gần tôi. Tôi mở cửa sổ. Mẹ nói: “Con có ngửi thấy mùi đầm lầy của chúng ta không?”. Tôi ít khi nào khóc, vậy mà lúc đó tôi đã nấc lên. Trong những ngày tản cư tôi đã mơ thấy chúng tôi cắt cỏ khô trong đầm rồi chất thành từng đống ra sao và chúng, khi đã khô đi, bắt đầu tỏa mùi thơm ngai ngái. Không ở đâu có được thứ mùi ruột thịt của cỏ khô đầm lầy đó. Dường như chỉ ở chỗ chúng tôi, ở Belarus, mới có cái mùi cỏ khô đầm lầy đặc biệt này, và nó theo tôi đi khắp chốn. Thậm chí cả trong mơ.

Vào ngày chiến thắng, bác láng giềng Kolya chạy ra đường và bắn chỉ thiên. Bọn con trai vây quanh ông:

- Bác Kolya, cho cháu với!

- Bác Kolya, cho cháu với!

Ông đưa cho chúng tôi. Và tôi đã bắn phát súng đầu tiên.