Oleg Boldyrev - 8 tuổi
Hiện là thợ cả
Đó là câu hỏi… điều gì sẽ tốt hơn - nhớ hay quên? Có thể, tốt hơn cả là im lặng?
Tôi đã lãng quên nhiều năm.
Để tới Tashkent[1] chúng tôi đi mất một tháng. Một tháng! Đó là vùng nằm sâu trong hậu phương. Cha được cử tới đây làm chuyên gia. Người ta chuyển các xí nghiệp và nhà máy về đây. Cả nước chuyển về hậu phương. Vào vùng sâu. May mắn thay khi ta có một đất nước rộng lớn.
Ở đó tôi được biết anh lớn đã hi sinh ở Stalingrad. Anh đã lao ra mặt trận, còn tôi thậm chí còn không được nhận vào làm việc trong nhà máy vì còn nhỏ. “Còn nửa năm nữa con mới được mười tuổi”, - mẹ lắc đầu. - “Vứt ý nghĩ trẻ con đó ra khỏi đầu đi”. Cha cau mày: “Nhà máy không phải vườn trẻ, con sẽ phải làm việc như tất cả mọi người, tới 12 tiếng. Mà phải làm ra trò!”
Nhà máy sản xuất bom mìn. Đám thiếu niên được giao việc mài bóng. Sản phẩm đúc cần được mài bóng bằng tay. Phương pháp thực hiện rất đơn giản - dưới áp suất cao, luồng cát trong ống bị nung nóng đến 150oC - sẽ được phun ra. Khi chạm vào các khối kim loại đúc cát bị bắn trở lại, văng vào mặt, vào mắt, nung cháy phổi. Ít ai chịu được hơn tuần lễ. Việc này đòi hỏi sự gan lì.
Nhưng vào năm bốn ba thì… Khi tôi được mười tuổi, cha tôi dẫu sao cũng đưa tôi đến chỗ làm. Ông dẫn tôi đến phân xưởng 3. Bộ phận hàn kíp nổ cho bom.
Chúng tôi có ba người làm việc cả thảy: Tôi, Oleg và Vaniushka, hai người còn lại chỉ lớn hơn tôi hai tuổi. Chúng tôi thu gom kíp nổ, còn bác Yakov Mironovich Sapozhnikov (cái họ đã khắc sâu vào trí nhớ tôi), bậc thiện nghệ trong chuyên môn của mình, thì hàn chúng vào quả bom. Sau đó sẽ cần có người leo lên thân bom để với tới kìm kẹp, siết chặt khớp trục của kíp nổ và điều chỉnh khớp trục ăn khớp với những cái rãnh bên trong. Việc này chúng tôi rất thông thạo. Việc tiếp theo càng đơn giản hơn: Chèn bần và cho vào hộp. Khi mọi thứ đã xong, chúng sẽ được chất lên xe. Quả tình là chúng khá nặng, những năm mươi kí, nhưng hai người chúng tôi xoay xở được. Chúng tôi cố không làm bác Yakov Mironovich phải bận tâm: Công việc của bác rất quan trọng. Bởi khâu trách nhiệm nhất là hàn!
Thứ khó chịu nhất trên đời là lửa hàn điện. Kiểu như dù bạn có cố không nhìn vào những tia nhấp nháy sáng lòe ấy, thì sau mười hai giờ mắt bạn vẫn sẽ “nổ đom đóm”. Vì nó mà đôi mắt cứ như bị dính đầy cát. Bạn dụi mắt cũng vô ích. Có thể chính vì thế, hoặc vì tiếng ù ù đơn điệu của máy phát điện để nạp điện hàn, hoặc vì mệt mà đôi khi chúng tôi thèm ngủ khủng khiếp. Nhất là vào ban đêm. Ngủ! Ngủ!
Mỗi khi được phép cho chúng tôi giải lao, bác Yakov Mironovich liền ra lệnh:
- Bước ngay ra phòng điện cực!
Bác chẳng cần thuyết phục: Cả nhà máy không chỗ nào ấm áp và tiện nghi hơn ở đó, nơi sấy khô các điện cực bằng khí nóng. Len được vào sàn gỗ ấm áp, chúng tôi thiếp đi ngay lập tức. Mười lăm phút sau bác Yakov Mironovich sẽ vào phòng điện cực gọi chúng tôi dậy.
Có lần tôi thức giấc trước khi bác đánh thức. Tôi thấy bác Yasha[2] nhìn chúng tôi ngủ rồi kéo tay áo chẫm nước mắt…
❀ ❀ ❀
[1] Thủ đô Uzbekistan.
[2] Cách gọi âu yếm của Yakov.
