Nadya Gorbacheva - 7 tuổi

Hiện là nhân viên đài truyền hình

Trong suốt cuộc chiến tranh tôi quan tâm tới một điều không thể giải thích. Đến nay tôi vẫn không ngừng nghĩ về nó.

Cha ra mặt trận thế nào, tôi không nhớ được.

Cha mẹ không nói gì với chúng tôi. Vì thương chúng tôi. Buổi sáng cha vẫn đưa tôi và em gái tới vườn trẻ. Tất cả đều như mọi khi. Buổi tối, dĩ nhiên, chúng tôi hỏi sao không thấy cha, nhưng mẹ chỉ trấn an: “Cha sẽ về. Sau vài ngày nữa”.

Tôi nhớ con đường ấy. Những chiếc xe chạy rầm rập, trong thùng xe những con bò rống vang, lũ lợn kêu eng éc, và trong một chiếc xe khác - một cậu bé cầm trên tay cây xương rồng và vì xóc nảy, cậu chạy từ đầu thành xe này sang đầu thành xe khác. Tôi và em gái buồn cười vì cách cậu chạy. Là trẻ con… Chúng tôi thấy những cánh đồng, chúng tôi thấy những cánh bướm. Chúng tôi thích đi xe. Mẹ bảo vệ chúng tôi, còn chúng tôi ngồi dưới “đôi cánh” của mẹ. Đâu đó trong nhận thức tôi nhớ là đã xảy ra tai họa, nhưng bên cạnh chúng tôi còn có mẹ, và ở đó, nơi chúng tôi sẽ đến, mọi chuyện sẽ tốt đẹp. Bà đã che chắn chúng tôi khỏi những trận bom, khỏi những cuộc nói chuyện đáng sợ của người lớn, khỏi tất cả những điều tồi tệ. Nếu có thể đọc được gương mặt mẹ, chúng tôi sẽ thấy trên đó mọi điều. Nhưng tôi không nhớ gương mặt mẹ, tôi chỉ nhớ một con chuồn chuồn lớn đậu trên vai em gái, và tôi liền la lên: “Máy bay!” - những người lớn vì sao đó lại nhảy khỏi thùng xe và ngẩng lên trời.

Chúng tôi tới nhà ông ở làng Gorodets thuộc huyện Sennenski. Gia đình ông rất đông, nên chúng tôi ở tạm trong chái bếp mùa hè. Người ta gọi chúng tôi là những “người đi nghỉ mát” và đến tận sau chiến tranh vẫn gọi như vậy. Tôi không nhớ chúng tôi chơi những gì, nhưng chắc chắn trong năm đầu tiên chiến tranh, chúng tôi đã không được chơi trò chơi mùa hè. Em trai bé bỏng của chúng tôi đang lớn, chúng tôi phải giữ em vì mẹ bận cày cuốc, trồng trọt, may vá. Bà để chúng tôi một mình: Cần phải rửa bát đĩa, lau sàn, châm lò, nhặt cành khô cho ngày mai, trữ nước. Do không xách nổi xô đầy nên mỗi lần chúng tôi chỉ mang nửa xô. Buổi tối mẹ đã phân công: Con - chịu trách nhiệm trong bếp, còn con - chịu trách nhiệm trông em trai. Và chị em tôi ngoan ngoãn thực hiện phần việc của mình.

Dù đói, nhưng chúng tôi vẫn nuôi một con mèo, và sau nó là một chú chó. Chúng là thành viên gia đình, và chúng tôi chia sẻ đồng đều với chúng. Có lần không đủ thức ăn cho mèo và chó, chị em tôi đã bí mật giấu đi một mẩu thức ăn cho chúng. Và khi con mèo chết vì trúng mảnh đạn, đó là mất mát lớn đến độ chúng tôi ngỡ như không sao chịu được. Chúng tôi khóc suốt hai ngày. Chúng tôi chôn nó, làm lễ đưa tang đẫm nước mắt. Chúng tôi đặt thập tự giá, trồng hoa và tưới tắm.

Cứ nhớ lại những giọt nước mắt của mình, nhớ chị em tôi đã khóc lóc ra sao, tôi lại không thể nhận nuôi bất cứ con mèo nào nữa. Con gái tôi lúc còn nhỏ, đã xin mua một con chó, nhưng tôi không thể.

Rồi sau đó đã xảy ra một chuyện khiến chúng tôi không còn sợ hãi cái chết nữa.

Những chiếc xe lớn chở quân Đức chạy đến, dồn đuổi hết tất cả ra khỏi nhà. Chúng bắt chúng tôi xếp hàng rồi đếm: “Ain, tsvai, drai… “[1] Mẹ thứ chín, còn người thứ mười bị xử bắn. Đó là người hàng xóm chúng tôi. Mẹ lúc đó đang bế em trai tôi trên tay, và em cứ thế rơi khỏi tay mẹ.

Tôi nhớ các loại mùi. Khi thấy những tên phát xít trong phim, tôi như ngửi thấy mùi lính. Mùi da, mùi vải tốt, mùi mồ hôi…

Ngày hôm đó, em gái tôi đang trông chừng em trai, còn tôi thì nhổ cỏ ngoài vườn. Tôi lúi húi giữa bãi khoai tây, không ai thấy tôi cả, bạn biết đó, lúc còn thơ bé mọi thứ dường như đều trở thành khổng lồ. Khi trông thấy máy bay, nó đã lượn vòng trên đầu tôi, và tôi thấy gương mặt viên phi công. Một loạt súng tiểu liên - tạch-tạch! Chiếc máy bay vòng lại lần nữa. Anh ta không cố giết tôi, anh ta chỉ muốn giải khuây. Ngay lúc đó, trí óc trẻ thơ của tôi đã hiểu ra điều đó. Trên đầu tôi không có dẫu là một tấm khăn trùm, chẳng có nơi nào để trốn.

Vậy thì đó là gì? Giải thích thế nào đây? Thật thú vị, người phi công đó còn sống hay không? Và anh ta nhớ những gì?

Khi cái phút ấy trôi qua - lúc mọi thứ được quyết định - bạn sẽ chết vì đạn hay chết vì sợ hãi, thì một khoảng thời gian trung gian đến - đó là lúc tai họa đã qua mà người ta vẫn chưa biết về một thảm họa khác - đã có nhiều tiếng cười. Chúng tôi bắt đầu trêu chọc nhau: Ai trốn ở đâu, chạy thế nào, đạn bay làm sao, và sao lại không trúng. Tôi nhớ rõ chuyện đó. Kể cả bọn trẻ con chúng tôi cũng cười nhạo lẫn nhau. Chúng tôi cười và khóc cùng lúc.

Tôi hồi tưởng lại chiến tranh để hiểu. Nếu không thì để làm gì?

Chúng tôi có hai con gà mái. Khi chúng tôi nói: “Im đi, bọn Đức đấy!” - chúng liền im bặt. Chúng ngồi thật yên cùng chúng tôi dưới gậm giường, không một con nào cục tác. Sau này khi thấy những con gà được thuần hóa trong rạp xiếc, chúng chẳng mảy may làm tôi ngạc nhiên. Còn gà của chúng tôi vẫn cần mẫn đặt trong cái hộp dưới gậm giường - hai trứng mỗi ngày mặc cho mọi chuyện xung quanh. Chúng tôi cảm thấy mình mới giàu có làm sao!

Dẫu sao chúng tôi cũng dựng cây thông cho Năm mới. Dĩ nhiên, đó là vì mẹ nhớ chúng tôi vẫn đang còn bé. Chúng tôi cắt trong sách ra những bức tranh rực rỡ, chúng tôi làm quả cầu giấy: mặt này màu trắng, mặt kia - màu đen, làm dây hoa từ những sợi chỉ cũ. Và vào hôm ấy mẹ con chúng tôi vui vẻ cười đùa với nhau, thay cho quà tặng (vì không có), chúng tôi đặt dưới gốc thông những mẩu giấy nhắn.

Trong mẩu giấy của mình tôi viết cho mẹ: “Mẹ yêu quí, con yêu mẹ. Rất rất nhiều”. Chúng tôi tặng nhau ngôn từ.

Bao nhiêu năm tháng trôi qua. Bao nhiêu quyển sách đã đọc. Nhưng tôi vẫn không hiểu được về chiến tranh nhiều hơn thuở đó, khi còn là đứa bé.

❀ ❀ ❀

[1] “Một, hai, ba” (tiếng Đức).